ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1429

ਸਿਰੁ ਕੰਪਿਓ ਪਗ ਡਗਮਗੇ ਨੈਨ ਜੋਤਿ ਤੇ ਹੀਨ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਇਹ ਬਿਧਿ ਭਈ ਤਊ ਨ ਹਰਿ ਰਸਿ ਲੀਨ ॥੪੭॥ ਨਿਜ ਕਰਿ ਦੇਖਿਓ ਜਗਤੁ ਮੈ ਕੋ ਕਾਹੂ ਕੋ ਨਾਹਿ ॥ ਨਾਨਕ ਥਿਰੁ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਹੈ ਤਿਹ ਰਾਖੋ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥੪੮॥ ਜਗ ਰਚਨਾ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ ਜਾਨਿ ਲੇਹੁ ਰੇ ਮੀਤ ॥ ਕਹਿ ਨਾਨਕ ਥਿਰੁ ਨਾ ਰਹੈ ਜਿਉ ਬਾਲੂ ਕੀ ਭੀਤਿ ॥੪੯॥ ਰਾਮੁ ਗਇਓ ਰਾਵਨੁ ਗਇਓ ਜਾ ਕਉ ਬਹੁ ਪਰਵਾਰੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਥਿਰੁ ਕਛੁ ਨਹੀ ਸੁਪਨੇ ਜਿਉ ਸੰਸਾਰੁ ॥੫੦॥ ਚਿੰਤਾ ਤਾ ਕੀ ਕੀਜੀਐ ਜੋ ਅਨਹੋਨੀ ਹੋਇ ॥ ਇਹੁ ਮਾਰਗੁ ਸੰਸਾਰ ਕੋ ਨਾਨਕ ਥਿਰੁ ਨਹੀ ਕੋਇ ॥੫੧॥ ਜੋ ਉਪਜਿਓ ਸੋ ਬਿਨਸਿ ਹੈ ਪਰੋ ਆਜੁ ਕੈ ਕਾਲਿ ॥ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਨ ਗਾਇ ਲੇ ਛਾਡਿ ਸਗਲ ਜੰਜਾਲ ॥੫੨॥ {ਪੰਨਾ 1429}

pd ArQ:-  kMipE—kMb irhw hY [ pg—pYr [ fgmgy—iQVk rhy hn [ qy—qoN [ nYn—A`KW[ joiq—rOSnI [ ieh ibiD—ieh hwlq [ qaU—iPr BI [ lIn—mgn [ hir rs lIn—hir-nwm dy rs ivc mgn [47[

inj kir—Awpxw smJ ky [ ko—koeI jIv [ kwhU ko—iksy dw BI [ iQru—sdw kwiem rihx vwlI (iÔQr) [47[

JUT—nwsvMq [ kih—khY, AwKdw hY [ bwlU—ryq [ BIiq—kMD [49[

gieE—clw igAw, kUc kr igAw [ jw kau—ijs (rwvn) ƒ [ bhu prvwru—v`fy prvwr vwlw (ikhw jWdw hY) [ supny ijau—supny vrgw [50[

qw kI—aus (g`l) dI [ kIjIAY—krnI cwhIdI hY [ AnhonI—nwh hox vwlI, AsMBv [ ko—dw [ mwrgu—rsqw [ sMswr ko mwrgu—sMswr dw rsqw [51[

ibnis hY—nws ho jwiegw [ pro—nws ho jwx vwlw [ kY—jW [ kwil—Blky [ Cwif—C`f ky [ jMjwl—mwieAw dy moh dIAW PwhIAW [42[

ArQ:-  hy nwnk! AwK—(hy BweI! buFypw Aw jwx qy mnu`K dw) isr kMbx l`g pYNdw hY (quridAW) pYr iQVkdy hn, A`KW dI joiq mwrI jWdI hY (buFypy nwl srIr dI) ieh hwlq ho jWdI hY, iPr BI (mwieAw dw moh ieqnw pRbl huMdw hY ik mnu`K) prmwqmw dy nwm dy suAwd ivc mgn nhIN huMdw [47[

hy nwnk! (AwK—hy BweI!) mYN jgq ƒ Awpxw smJ ky (hI hux qk) vyKdw irhw, (pr ieQy qW) koeI iksy dw BI (sdw leI Awpxw) nhIN hY [ sdw kwiem rihx vwlI qW prmwqmw dI BgqI (hI) hY [ hy BweI! ies (BgqI) ƒ (Awpxy) mn ivc pRo r`K [48[

nwnk AwKdw hY—hy im`qr! ieh g`l s`cI jwx ik jgq dI swrI hI rcnw nwsvMq hY [ ryq dI kMD vWg (jgq ivc) koeI BI cIz sdw kwiem rihx vwlI nhIN hY [49[

hy nwnk! AwK—(hy BweI! sRI) rwm (-cMdR) kUc kr igAw, rwvn BI c`l v`isAw ijs ƒ v`fy prvwr vwlw ikhw jWdw hY [ (ieQy) koeI BI sdw kwiem rihx vwlw pdwrQ nhIN hY [ (ieh) jgq supny vrgw (hI) hY [50[

hy nwnk! (AwK—hy BweI! mOq Awidk qW) aus (Gtnw) dI icMqw krnI cwhIdI hY ijhVI kdy vwprn vwlI nwh hovy [ jgq dI qW cwl hI ieh hY ik (ieQy) koeI jIv (BI) sdw kwiem rihx vwlw nhIN hY [51[

hy nwnk! (AwK—hy BweI! jgq ivc qW) ijhVw BI jMimAw hY auh (zrUr) nws ho jwiegw (hr koeI ieQoN) A`j jW Blky kUc kr jwx vwlw hY [ (ies vwsqy mwieAw dy moh dIAW) swrIAW PwhIAW lwh ky prmwqmw dy gux gwieAw kr [52[

ਦੋਹਰਾ ॥ ਬਲੁ ਛੁਟਕਿਓ ਬੰਧਨ ਪਰੇ ਕਛੂ ਨ ਹੋਤ ਉਪਾਇ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਅਬ ਓਟ ਹਰਿ ਗਜ ਜਿਉ ਹੋਹੁ ਸਹਾਇ ॥੫੩॥ ਬਲੁ ਹੋਆ ਬੰਧਨ ਛੁਟੇ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਹੋਤ ਉਪਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਤੁਮਰੈ ਹਾਥ ਮੈ ਤੁਮ ਹੀ ਹੋਤ ਸਹਾਇ ॥੫੪॥ ਸੰਗ ਸਖਾ ਸਭਿ ਤਜਿ ਗਏ ਕੋਊ ਨ ਨਿਬਹਿਓ ਸਾਥਿ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਇਹ ਬਿਪਤਿ ਮੈ ਟੇਕ ਏਕ ਰਘੁਨਾਥ ॥੫੫॥ ਨਾਮੁ ਰਹਿਓ ਸਾਧੂ ਰਹਿਓ ਰਹਿਓ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਇਹ ਜਗਤ ਮੈ ਕਿਨ ਜਪਿਓ ਗੁਰ ਮੰਤੁ ॥੫੬॥ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਉਰ ਮੈ ਗਹਿਓ ਜਾ ਕੈ ਸਮ ਨਹੀ ਕੋਇ ॥ ਜਿਹ ਸਿਮਰਤ ਸੰਕਟ ਮਿਟੈ ਦਰਸੁ ਤੁਹਾਰੋ ਹੋਇ ॥੫੭॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1429}

pd ArQ:-  blu—(Awqmk) qwkq [ bMDn—(mwieAw dy moh dIAW) PwhIAW [ pry—pY gey, pY jWdy hn [ aupwie—hIlw [ Ab—hux, aus vyly [ Et—Awsrw [ hir—hy hrI! shwie—shweI, mddgwr [53[

Cuty—tu`t jWdy hn [ sBu ikCu aupwie—hryk au~dm [ hoq—ho skdw hY [ sBu ikCu—hryk cIz [54[

sMg—sMgI [ siB—swry [ qij gey—C`f gey, C`f jWdy hn [ swiQ—nwl [ ieh ibpiq mY—ies musIbq ivc, ies iek`lw-pn ivc [ rGunwQ tyk—prmwqmw dw Awsrw [55[

rihE—rihMdw hY, swQI bixAw rihMdw hY [ swDU—gurU [ guru goibMd—Akwl purK [ ikn—ijs iksy ny [ gurmMqu—(hir-nwm ismrn vwlw) gur-aupdyS [56[

aur—ihrdw [ aur mih—ihrdy ivc [ gihE—PV ilAw, p`kI qrHW vsw ilAw [ jw kY sm—ijs (hir-nwm) dy brwbr [ ijh ismrq—ijs hir-nwm ƒ ismridAW [ sMkt—du`K-klyS [57[

ArQ:-  hy BweI! (pRBU dy nwm qoN iv`CuV ky jdoN mwieAw dy moh dIAW) PwhIAW (mnu`K ƒ) Aw pYNdIAW hn (auhnW PwhIAW ƒ k`tx leI mnu`K dy AMdroN Awqmk) qwkq mu`k jWdI hY (mwieAw dw twkrw krn leI mnu`K pwsoN) koeI BI hIlw nhIN kIqw jw skdw [ hy nwnk! AwK—hy hrI! ieho ijhy vyly (hux) qyrw hI Awsrw hY [ ijvyN qUM (qyNdUey qoN Cufwx leI) hwQI dw shweI bixAw, iqvyN shweI bx [ (Bwv, mwieAw dy moh dy bMDnW qoN ^lwsI hwsl krn leI prmwqmw dy dr qy Ardws hI ieko iek vsIlw hY) [53[

hy BweI! (jdoN mnu`K pRBU dy dr qy if`gdw hY, qW mwieAw dw twkrw krn leI aus dy AMdr Awqmk) bl pYdw ho jWdw hY (mwieAw dy moh dy) bMDn tu`t jWdy hn (moh dw twkrw krn leI) hryk hIlw sPl ho skdw hY [ so, hy nwnk! (AwK—hy pRBU!) sB kuJ qyry h`Q ivc hY (qyrI pYdw kIqI mwieAw BI qyry hI ADIn hY, ies qoN bcx leI) qUM hI mddgwr ho skdw hYN [54[

hy nwnk! AwK—(jdoN AMq vyly) swry swQI sMgI C`f jWdy hn, jdoN koeI BI swQ nhIN inbwh skdw, aus (iek`ly-pn dI) musIbq vyly BI isr& prmwqmw dw hI shwrw huMdw hY (so, hy BweI! sdw prmwqmw dw nwm ismirAw kro) [55[

hy nwnk! AwK—hy BweI! ies dunIAw ivc ijs iksy (mnu`K) ny (hir nwm ismrn vwlw) gurU dw aupdyS Awpxy AMdr sdw vswieAw hY (qy nwm jipAw hY, AMq vyly BI prmwqmw dw) nwm (aus dy nwl (rihMdw hY, (bwxI dy rUp ivc) gurU aus dy nwl rihMdw hY, Akwl purK aus dy nwl hY [56[

hy pRBU! ijs mnu`K ny qyrw auh nwm Awpxy ihrdy ivc vswieAw hY ijs dy brwbr dw hor koeI nhIN Aqy ijs ƒ ismirAW hryk du`K-klyS dUr ho jWdw hY, aus mnu`K ƒ qyrw drSn BI ho jWdw hY [57[1[

ਮੁੰਦਾਵਣੀ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਥਾਲ ਵਿਚਿ ਤਿੰਨਿ ਵਸਤੂ ਪਈਓ ਸਤੁ ਸੰਤੋਖੁ ਵੀਚਾਰੋ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਠਾਕੁਰ ਕਾ ਪਇਓ ਜਿਸ ਕਾ ਸਭਸੁ ਅਧਾਰੋ ॥ ਜੇ ਕੋ ਖਾਵੈ ਜੇ ਕੋ ਭੁੰਚੈ ਤਿਸ ਕਾ ਹੋਇ ਉਧਾਰੋ ॥ ਏਹ ਵਸਤੁ ਤਜੀ ਨਹ ਜਾਈ ਨਿਤ ਨਿਤ ਰਖੁ ਉਰਿ ਧਾਰੋ ॥ ਤਮ ਸੰਸਾਰੁ ਚਰਨ ਲਗਿ ਤਰੀਐ ਸਭੁ ਨਾਨਕ ਬ੍ਰਹਮ ਪਸਾਰੋ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1429}

not:-  isr lyK ‘muMdwvxI’ dw ArQ smJx leI ‘soriT kI vwr’ dI ATvIN pauVI dw pihlw slok swhmxy r`Kxw zrUrI hY:

sloku m: 3] QwlY ivic qY vsqU peIE, hir Bojnu AMimRqu swru ] ijqu KwDY mnu iqRpqIAY, pweIAY moK duAwru ] iehu Bojn AlBu hY sMqhu, lBY gur vIcwir ] eyh mudwvxI ikau ivchu kFIAY, sdw rKIAY auirDwir ] eyh mudwvxI siqgurU pweI, gurisKw lDI Bwil ] nwnk ijsu buJwey su buJsI, hir pwieAw gurmuiK Gwil ]1]8]

(soriT kI vwr m: 4, pMnw 645

ies slok m: 3 ƒ ‘muMdwvxI m: 5’ nwl imlw ky vyKo [ dohW dw mzmUn ie`ko hI hY [ keI l&z sWJy hn [ gurU Amrdws jI dy vwk dw isrlyK hY ‘sloku’ [ gurU Arjn swihb dy vwk dw isrlyK hY ‘muMdwvxI’ [ pr ieh l&z gurU Amrdws jI ny ‘slok’ dy ivc vrq id`qw hY, BwvyN rqw ku &rk hY; it`pI dw &rk [

i^Awl, mzmUn, l&zW dI sWJ dy AwDwr qy inr-sMdyh ieh ikhw jw skdw hY ik l&z ‘mudwvxI’ Aqy ‘muMdwvxI’ ie`ko hI hY [ dohW vwkW ivc ieh l&z ‘iesqRI ilMg’ ivc vriqAw igAw hY [ gurU Arjn swihb ies ‘muMdwvxI’ bwry AwKdy hn ik ‘eyh vsqu qjI nh jweI’, ies ƒ ‘inq inq rKu auir Dwro’ [ iehI g`l gurU Amrdws jI ny ieauN AwKI hY ik

‘eyh mudwvxI ikau ivchu kFIAY?

sdw rKIAY auirDwir’ [

l&z ‘mudwvxI’ ‘muMdwvxI’ dw ArQ:

(mud`—to please, pRSn krnw mwydXiq—pleases) [ mudwvxI, jW, muMdwvxI—Awqmk pRsMnqw dyx vwlI vsqU [

pd ArQ:-  Qwl ivic—(aus ihrdy-) Qwl ivc [ iqMin vsqU—iqMn cIzW (squ, sMqoKu Aqy vIcwr) [ AMimRq—Awqmk jIvn dyx vwlw [ ijs kw—(sMbMDk ‘kw’ dy kwrn l&z ‘ijsu’ dw   u au~f igAw hY) ijs (nwm) dw [ sBsu—hryk jIv ƒ [ ADwro—Awsrw [ ko—koeI (mnu`K) [ BuMcY—BuMcdw hY, KWdw hY, mwxdw hY [ iqs kw—(sMbMDk ‘kw’ dy kwrn l&z ‘iqsu dw   u au~f igAw hY) aus (mnu`K) dw [ auDwro—pwr-auqwrw, ivkwrW qoN bcwau [ eyh vsqu—Awqmk pRsMnqw dyx vwlI ieh cIz, ieh mudwvxI [ qjI nh jweI—iqAwgI nhIN jw skdI [ rKu—sWB ky r`Ko [ auir—ihrdy ivc [ Dwro—itkwE [ qm—(qms`) hnyrw [ qm sMswru—(ivkwrW dy kwrn bixAw hoieAw) Gu`p hnyrw jgq [ lig—lg ky [ sBu—hr QW [ bRhm pswro—prmwqmw dw iKlwrw, prmwqmw dy Awpy dw prkwS [1[

ArQ:-  hy BweI! (aus mnu`K dy ihrdy-) Qwl ivc au~cw Awcrn, sMqoK Aqy Awqmk jIvn dI sUJ—ieh iqMn vsqUAW itkIAW rihMdIAW hn, (ijs mnu`K dy ihrdy-Qwl ivc) prmwqmw dw Awqmk jIvn dyx vwlw nwm Aw v`sdw hY (ieh ‘AMimRq nwmu’ AYsw hY) ik ies dw Awsrw hryk jIv leI (zrUrI) hY [ (ies Awqmk Bojn ƒ) jy koeI mnu`K sdw KWdw rihMdw hY, qW aus mnu`K dw ivkwrW qoN bcwau ho jWdw hY [

hy BweI! (jy Awqmk ‘auDwr’ dI loV hY qW) Awqmk pRsMnqw dyx vwlI ieh nwm-vsqU iqAwgI nhIN jw skdI, ies ƒ sdw hI Awpxy ihrdy ivc sWB r`K [ hy nwnk! (ies nwm vsqU dI brkiq nwl) pRBU dI crnIN l`g ky Gu`p hnyrw sMswr-smuMdr qirAw jw skdw hY Aqy hr QW prmwqmw dy Awpy dw prkwS hI (id`sx l`g pYNdw hY) [1[

ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਤੇਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਤੋ ਨਾਹੀ ਮੈਨੋ ਜੋਗੁ ਕੀਤੋਈ ॥ ਮੈ ਨਿਰਗੁਣਿਆਰੇ ਕੋ ਗੁਣੁ ਨਾਹੀ ਆਪੇ ਤਰਸੁ ਪਇਓਈ ॥ ਤਰਸੁ ਪਇਆ ਮਿਹਰਾਮਤਿ ਹੋਈ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਜਣੁ ਮਿਲਿਆ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਮਿਲੈ ਤਾਂ ਜੀਵਾਂ ਤਨੁ ਮਨੁ ਥੀਵੈ ਹਰਿਆ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1429}

pd ArQ:-  kIqw—kIqw hoieAw (aupkwr) [ jwqo nwhI—(qyry kIqy aupkwr dI) mYN kdr nhIN smJI [ mYno—mYƒ [ kIqoeI—qUM (mYƒ) bxwieAw hY [ jogu—lwiek, (aupkwr dI dwiq sWBx leI) PbvW (BWfw) [ mY inrguixAwry—mYN gux-hIn ivc [ ko guxu—koeI gux [ Awpy—Awp hI [ imhrwmiq—imhr, dieAw [ imlY—imldw hY [ qW—qdoN [ jIvW—mYN jIaU pYNdw hW, mYƒ Awqmk jIvn l`B pYNdw hY [ QIvY—ho jWdw hY [ hirAw—(Awqmk jIvn nwl) hrw-Brw [1[

ArQ:-  hy nwnk! (AwK—hy pRBU!) mYN qyry kIqy aupkwr dI kdr nhIN smJ skdw, (aupkwr dI dwiq sWBx leI) qUM (Awp hI) mYƒ PbvW BWfw bxwieAw hY [ mYN gux-hIn ivc koeI gux nhIN hY [ qYƒ Awp ƒ hI myry auqy qrs Aw igAw [ hy pRBU! qyry mn ivc myry vwsqy qrs pYdw hoieAw, myry au~qy qyrI imhr hoeI, qW mYƒ im`qr gurU iml ipAw (qyrw ieh aupkwr BulwieAw nhIN jw skdw) [ (hux ipAwry gurU pwsoN) jdoN mYƒ (qyrw) nwm imldw hY, qW myry AMdr Awqmk jIvn pYdw ho jWdw hY, myrw qn myrw mn (aus Awqmk jIvn dI brkiq nwl) iKV AwauNdw hY [1[

<> siqgur pRswid ]

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਰਾਗ ਮਾਲਾ ॥ ਰਾਗ ਏਕ ਸੰਗਿ ਪੰਚ ਬਰੰਗਨ ॥ ਸੰਗਿ ਅਲਾਪਹਿ ਆਠਉ ਨੰਦਨ ॥ {ਪੰਨਾ 1429}

pd ArQ:-  sMig—nwl [ brMgn—(vrwzÀwnw) iesqRIAW, rwgxIAW [ Alwpih—(gwiek lok) Alwpdy hn, gWdy hn (bhu-vcn) [ nµdn—pu`qr [ AwTau—A`T A`T hI [

ਪ੍ਰਥਮ ਰਾਗ ਭੈਰਉ ਵੈ ਕਰਹੀ ॥ ਪੰਚ ਰਾਗਨੀ ਸੰਗਿ ਉਚਰਹੀ ॥ {ਪੰਨਾ 1429-1430}

pd ArQ:-  vY—auh (gwiek lok) [ krhI—krih, krdy hn [ aucrhI—aucrih, aucwrdy hn [

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh