ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1427

ਪਾਂਚ ਤਤ ਕੋ ਤਨੁ ਰਚਿਓ ਜਾਨਹੁ ਚਤੁਰ ਸੁਜਾਨ ॥ ਜਿਹ ਤੇ ਉਪਜਿਓ ਨਾਨਕਾ ਲੀਨ ਤਾਹਿ ਮੈ ਮਾਨੁ ॥੧੧॥ {ਪੰਨਾ 1427}

pd ArQ:-  pWc qq—im`tI, hvw, pwxI, A`g, AwkwS [ ko—dw [ cqur—hy cqur mnu`K! sujwn—hy isAwxy mnu`K! ijh qy—ijnHW q`qW qoN [ qy—qoN [ qwih mwih—auhnW (hI q`qW) ivc [ mwin—mMn lY, XkIn jwx [11[

ArQ:-  hy nwnk! (AwK—) hy cqur mnu`K! hy isAwxy mnu`K! qUM jwxdw hYN ik (qyrw ieh) srIr (prmwqmw ny) pMj q`qW qoN bxwieAw hY [ (ieh BI) XkIn jwx ik ijnHW q`qW qoN (ieh srIr) bixAw hY (muV) auhnW ivc hI lIn ho jwiegw (iPr ies srIr dy JUTy moh ivc Ps ky prmwqmw dw ismrn ikauN Bulw irhw hYN? [11[

ਘਟ ਘਟ ਮੈ ਹਰਿ ਜੂ ਬਸੈ ਸੰਤਨ ਕਹਿਓ ਪੁਕਾਰਿ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਤਿਹ ਭਜੁ ਮਨਾ ਭਉ ਨਿਧਿ ਉਤਰਹਿ ਪਾਰਿ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1427}

pd ArQ:-  Gt—srIr [ Gt Gt mY—hryk srIr ivc [ jU—jI [ pukwir—pukwr ky, au~cI bol ky [ BauiniD—sMswr-smuMdr [ auqrih—auqrihˆ, qUM lµG jwihˆgw [12[

ArQ:-  hy nwnk! AwK—hy mn! sMq jnW ny au~cI kUk ky d`s id`qw hY ik prmwqmw hryk srIr ivc v`s irhw hY [ qUM aus (prmwqmw) dw Bjn kirAw kr, (Bjn dI brkiq nwl) sMswr-smuMdr qoN qUM pwr lµG jwihˆgw [12[

ਸੁਖੁ ਦੁਖੁ ਜਿਹ ਪਰਸੈ ਨਹੀ ਲੋਭੁ ਮੋਹੁ ਅਭਿਮਾਨੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨੁ ਰੇ ਮਨਾ ਸੋ ਮੂਰਤਿ ਭਗਵਾਨ ॥੧੩॥ ਉਸਤਤਿ ਨਿੰਦਿਆ ਨਾਹਿ ਜਿਹਿ ਕੰਚਨ ਲੋਹ ਸਮਾਨਿ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਮੁਕਤਿ ਤਾਹਿ ਤੈ ਜਾਨਿ ॥੧੪॥ ਹਰਖੁ ਸੋਗੁ ਜਾ ਕੈ ਨਹੀ ਬੈਰੀ ਮੀਤ ਸਮਾਨਿ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਮੁਕਤਿ ਤਾਹਿ ਤੈ ਜਾਨਿ ॥੧੫॥ ਭੈ ਕਾਹੂ ਕਉ ਦੇਤ ਨਹਿ ਨਹਿ ਭੈ ਮਾਨਤ ਆਨ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਗਿਆਨੀ ਤਾਹਿ ਬਖਾਨਿ ॥੧੬॥ {ਪੰਨਾ 1427}

pd ArQ:-  ijh—ijs (dy mn) ƒ [ prsY—CuMhdw [ AiBmwnu—AhMkwr [ so—auh (mnu`K) [ mUriq Bgvwn—Bgvwn dw srUp [13[

ausqiq—vifAweI [ ijih—ijs (dy mn) ƒ [ kMcn—sonw [ loh—lohw [ smwin—ieko ijhw [ mukiq—moh qoN ^lwsI [ qwih—aus (mnu`K) ny (pRwpq kIqI hY) [ qy—qUM [ jwin—smJ lY [14[

hrKu—^uSI [ sogu—icMqw, Zm [ jw kY—ijs (mnu`K) dy ihrdy ivc [ smwin—ieko ijhy [ mukiq—mwieAw dy moh qoN ^lwsI [15[

BY—frwvy (bhu-vcn l&z ‘Bau’ qoN) [ Awn—hornW dy [ igAwnI—Awqmk jIvn dI sUJ vwlw mnu`K [ qwih—aus ƒ [ bKwin—AwK [16[

ArQ:-  hy nwnk! AwK—hy mn! sux, ijs mnu`K (dy ihrdy) ƒ suK duK nhIN poh skdw, loB moh AhMkwr nhIN poh skdw (Bwv, ijhVw mnu`K suK duK vyly Awqmk jIvn vloN nhIN foldw, ijs auqy loB moh AhMkwr Awpxw zor nhIN pw skdw) auh mnu`K (swiKAwq) prmwqmw dw rUp hY [13[

hy nwnk! AwK—hy mn! sux, ijs mnu`K (dy mn) ƒ ausqiq nhIN (fulw skdI) inMidAw nhIN (fulw skdI), ijs ƒ sonw Aqy lohw ieko ijhy (id`sdy hn, Bwv, jo lwlc ivc nhIN Psdw), ieh g`l (p`k) jwx ik aus ƒ moh qoN Cutkwrw iml cu`kw hY [14[

hy nwnk! AwK—hy mn! sux, ijs mnu`K dy ihrdy ivc ^uSI ZmI Awpxw zor nhIN pw skdI, ijs ƒ vYrI qy im`qr ieko ijhy (im`qr hI) jwpdy hn, qUM ieh g`l p`kI smJ ik aus ƒ mwieAw dy moh qoN ^lwsI iml cu`kI hY [15[

hy nwnk! AwK—hy mn! sux, ijhVw mnu`K iksy ƒ (koeI) frwvy nhIN dyNdw, Aqy iksy dy frwvy nhIN mMndw (frwivAW qoN GbrWdw nhIN) aus ƒ Awqmk jIvn dI sUJ vwlw smJ [16[

ਜਿਹਿ ਬਿਖਿਆ ਸਗਲੀ ਤਜੀ ਲੀਓ ਭੇਖ ਬੈਰਾਗ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨੁ ਰੇ ਮਨਾ ਤਿਹ ਨਰ ਮਾਥੈ ਭਾਗੁ ॥੧੭॥ ਜਿਹਿ ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਤਜੀ ਸਭ ਤੇ ਭਇਓ ਉਦਾਸੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨੁ ਰੇ ਮਨਾ ਤਿਹ ਘਟਿ ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਵਾਸੁ ॥੧੮॥ ਜਿਹਿ ਪ੍ਰਾਨੀ ਹਉਮੈ ਤਜੀ ਕਰਤਾ ਰਾਮੁ ਪਛਾਨਿ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਵਹੁ ਮੁਕਤਿ ਨਰੁ ਇਹ ਮਨ ਸਾਚੀ ਮਾਨੁ ॥੧੯॥ {ਪੰਨਾ 1427}

pd ArQ:-  ijih—ijs (mnu`K) ny [ ibiKAw—mwieAw [ sglI—swrI [ ibiKAw sglI—(kwm k®oD loB moh AhMkwr, inMdw, eIrKw, Awidk) swrI dI swrI mwieAw [ iqh nr mwQY—aus mnu`K dy m`Qy au~qy [17[

mmqw—Apx`q [ qy—qoN [ audwsu—auprwm [ iqh Git—aus (mnu`K) dy ihrdy ivc [18[

ijih pRwnI—ijs pRwxI ny [ pCwin—pCwx ky, jwx-pCwx pw ky, sWJ pw ky [ vhu nru—auh mnu`K [ mukq—ivkwrW qoN bicAw hoieAw [ mn—hy mn! [19[

ArQ:-  hy nwnk! AwK—hy mn! sux, ijs (mnu`K) ny (kwm, kRoD, loB, moh, AhMkwr, inMdw, eIrKw, Awidk AnykW rUpW vwlI) swrI dI swrI mwieAw iqAwg id`qI, (ausy ny hI shI) vYrwg dw (shI) ByK Dwrn kIqw (smJ) [ hy mn! aus mnu`K dy m`Qy auqy (cMgw) Bwg (jwigAw smJ) [17[

hy nwnk! AwK—hy mn! sux, ijs (mnu`K) ny mwieAw dw moh C`f id`qw, (ijhVw mnu`K mwieAw dy kwmwidk) swry ivkwrW vloN auprwm ho igAw, aus dy ihrdy ivc (prq`K qOr qy) prmwqmw dw invws ho jWdw hY [18[

ijs mnu`K ny krqwr isrjxhwr nwl fUMGI sWJ pw ky (Awpxy AMdroN) haumY iqAwg id`qI, hy nwnk! AwK—hy mn! ieh g`l s`cI smJ ik auh mnu`K (hI) mukq hY [19[

ਭੈ ਨਾਸਨ ਦੁਰਮਤਿ ਹਰਨ ਕਲਿ ਮੈ ਹਰਿ ਕੋ ਨਾਮੁ ॥ ਨਿਸਿ ਦਿਨੁ ਜੋ ਨਾਨਕ ਭਜੈ ਸਫਲ ਹੋਹਿ ਤਿਹ ਕਾਮ ॥੨੦॥ ਜਿਹਬਾ ਗੁਨ ਗੋਬਿੰਦ ਭਜਹੁ ਕਰਨ ਸੁਨਹੁ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਪਰਹਿ ਨ ਜਮ ਕੈ ਧਾਮ ॥੨੧॥ ਜੋ ਪ੍ਰਾਨੀ ਮਮਤਾ ਤਜੈ ਲੋਭ ਮੋਹ ਅਹੰਕਾਰ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਆਪਨ ਤਰੈ ਅਉਰਨ ਲੇਤ ਉਧਾਰ ॥੨੨॥ {ਪੰਨਾ 1427}

pd ArQ:-  BY—(l&z ‘Bau’ qoN bhu-vcn) swry fr [ hrn—dUr krn vwlw [ durmiq—KotI miq [ kil mih—klySW-Bry sMswr ivc [ ko—dw [ inis—rwq [ BjY—jwpdw hY (iek-vcn) [ hoir—ho jWdy hn [ iqh kwm—aus dy (swry) kMm [20[

ijhbw—jIB (nwl) [ krn—kMnW nwl [ prih n—nhIN pYNdy [ Dwm—Gr [ jm kY Dwm—jm ky Dwim, jm dy Gr ivc, jm dy v`s ivc [21[

mmqw—Apx`q, moh [ qjY—C`fdw hY [ qrY—pwr lµG jWdw hY [ Aaurn—hornW ƒ [ lyq auDwr—lyq auDwir, bcw lYNdw hY [22[

ArQ:-  hy nwnk! (AwK—hy BweI!) ies klySW-Bry sMswr ivc prmwqmw dw nwm (hI) swry fr nws krn vwlw hY, KotI miq dUr krn vwlw hY [ ijhVw mnu`K pRBU dw nwm rwq idn jpdw rihMdw hY aus dy swry kMm nypry cVH jWdy hn [20[

hy BweI! (AwpxI) jIB nwl prmwqmw dy guxW dw jwp kirAw kro, (Awpxy) kMnW nwl prmwqmw dw nwm suixAw kro [ hy nwnk! AwK—hy mn! (ijhVy mnu`K nwm jpdy hn, auh) jmW dy v`s nhIN pYNdy [21[

hy nwnk! AwK—(hy BweI!) ijhVw mnu`K (Awpxy AMdroN mwieAw dI) mmqw iqAwgdw hY, loB moh Aqy AhMkwr dUr krdw hY, auh Awp (BI ies sMswr-smuMdr qoN) pwr lµG jWdw hY Aqy hornW ƒ BI (ivkwrW qoN) bcw lYNdw hY [22[

ਜਿਉ ਸੁਪਨਾ ਅਰੁ ਪੇਖਨਾ ਐਸੇ ਜਗ ਕਉ ਜਾਨਿ ॥ ਇਨ ਮੈ ਕਛੁ ਸਾਚੋ ਨਹੀ ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਭਗਵਾਨ ॥੨੩॥ ਨਿਸਿ ਦਿਨੁ ਮਾਇਆ ਕਾਰਨੇ ਪ੍ਰਾਨੀ ਡੋਲਤ ਨੀਤ ॥ ਕੋਟਨ ਮੈ ਨਾਨਕ ਕੋਊ ਨਾਰਾਇਨੁ ਜਿਹ ਚੀਤਿ ॥੨੪॥ ਜੈਸੇ ਜਲ ਤੇ ਬੁਦਬੁਦਾ ਉਪਜੈ ਬਿਨਸੈ ਨੀਤ ॥ ਜਗ ਰਚਨਾ ਤੈਸੇ ਰਚੀ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਮੀਤ ॥੨੫॥ ਪ੍ਰਾਨੀ ਕਛੂ ਨ ਚੇਤਈ ਮਦਿ ਮਾਇਆ ਕੈ ਅੰਧੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਭਜਨ ਪਰਤ ਤਾਹਿ ਜਮ ਫੰਧ ॥੨੬॥ {ਪੰਨਾ 1427}

pd ArQ:-  Aru—Aqy [ kau—ƒ [ jwin—smJ lY [ ien mih—iehnW (id`sdy pdwrQW) ivc (bhu-vcn) [ kCu—koeI BI pdwrQ [ swco—sdw kwiem rihx vwlw, sdw swQ inbwhux vwlw [23[

inis—rwq [ kwrny—dI ^wqr [ folq—Btkdw iPrdw hY [ nIq—in`q, sdw [ kotn mY—kRoVW ivc [ koaU—koeI ivrlw [ ijh cIiq—ijs dy ic`q ivc [24[

qy—qoN [ budbudw—bulbulw [ rcI—bxweI hoeI hY [ mIq—hy im`qr! [25[

n cyqeI—n cyqY, nhIN cyqy krdw, nhIN socdw [ mid—nSy ivc [ mid mwieAw kY—mwieAw dy nSy ivc [ AMDu—(Awqmk jIvn vloN) AMnHw [ prq—pYNdy hn, pey rihMdy hn [ PMD—Pwhy, PwhIAW [26[

ArQ:-  hy nwnk! (AwK—hy BweI!) ijvyN (su`qy ipAW) supnw (AwauNdw hY) Aqy (aus supny ivc keI pdwrQ) vyKIdy hn, iqvyN ies jgq ƒ smJ lY [ prmwqmw dy nwm qoN ibnw (jgq ivc id`s rhy) iehnW (pdwrQW) ivc koeI BI pdwrQ sdw swQ inbwhux vwlw nhIN hY [23[

hy nwnk! (AwK—hy BweI!) mwieAw (iek`TI krn) dI ^wqr mnu`K sdw rwq idn Btkdw iPrdw hY [ kRoVW (bMidAW) ivc koeI ivrlw (Aijhw huMdw) hY, ijs dy mn ivc prmwqmw dI Xwd itkI huMdI hY [24[

hy nwnk! AwK—hy im`qr! sux, ijvyN pwxI qoN bulbulw sdw pYdw huMdw Aqy nws huMdw rihMdw hY, iqvyN hI (prmwqmw ny) jgq dI (ieh) Kyf bxweI hoeI hY [25[

pr mwieAw dy nSy ivc (Awqmk jIvn vloN) AMnHw hoieAw mnu`K (Awqmk jIvn bwry) kuJ BI nhIN socdw [ hy nwnk! AwK—prmwqmw dy Bjn qoN ibnw (Aijhy mnu`K ƒ) jmW dIAW PwhIAW peIAW rihMdIAW hn [26[

ਜਉ ਸੁਖ ਕਉ ਚਾਹੈ ਸਦਾ ਸਰਨਿ ਰਾਮ ਕੀ ਲੇਹ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਦੁਰਲਭ ਮਾਨੁਖ ਦੇਹ ॥੨੭॥ ਮਾਇਆ ਕਾਰਨਿ ਧਾਵਹੀ ਮੂਰਖ ਲੋਗ ਅਜਾਨ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਭਜਨ ਬਿਰਥਾ ਜਨਮੁ ਸਿਰਾਨ ॥੨੮॥ ਜੋ ਪ੍ਰਾਨੀ ਨਿਸਿ ਦਿਨੁ ਭਜੈ ਰੂਪ ਰਾਮ ਤਿਹ ਜਾਨੁ ॥ ਹਰਿ ਜਨ ਹਰਿ ਅੰਤਰੁ ਨਹੀ ਨਾਨਕ ਸਾਚੀ ਮਾਨੁ ॥੨੯॥ ਮਨੁ ਮਾਇਆ ਮੈ ਫਧਿ ਰਹਿਓ ਬਿਸਰਿਓ ਗੋਬਿੰਦ ਨਾਮੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਭਜਨ ਜੀਵਨ ਕਉਨੇ ਕਾਮ ॥੩੦॥ ਪ੍ਰਾਨੀ ਰਾਮੁ ਨ ਚੇਤਈ ਮਦਿ ਮਾਇਆ ਕੈ ਅੰਧੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਭਜਨ ਬਿਨੁ ਪਰਤ ਤਾਹਿ ਜਮ ਫੰਧ ॥੩੧॥ {ਪੰਨਾ 1427-1428}

pd ArQ:-  jau—jy [ cwhY—cwhuMdw hY, loVdw hY [ lyh—leI r`Ky; ipAw rhy [ dyh—srIr [27[

DwvhI—Dwvih, dOVy iPrdy hn [ Ajwn—by-smJ [ isrwn—guzr jWdw hY [28[

inis—rwq [ BjY—jpdw hY [ rUp rwm—prmwqmw dw rUp [ iqh—aus ƒ [ jwnu—smJo [ AMqru—&rk, iv`Q [ hir jn—hir-jn, prmwqmw dw Bgq [ swcI mwnu—(ieh g`l) s`cI mMn [29[

PiD rihE—PisAw rihMdw hY [ kauny kwm—iks kMm? iksy BI kMm nhIN [30[

n cyqeI—n cyqY, nhIN cyqy krdw [ mid—nSy ivc [ AMDu—(Awqmk jIvn vloN) AMnHw hoieAw mnu`K [ prq—pey rihMdy hn [ qwih—aus ƒ [ jm PMD—jmW dy Pwhy, jmW dIAW PwhIAW [31[

ArQ:-  hy nwnk! AwK—hy mn! sux, ieh mnu`Kw srIr bVI muSikl nwl imldw hY (ies ƒ mwieAw dI ^wqr Btkxw ivc hI nhIN rol dyxw cwhIdw) [ so, jy (mnu`K) Awqmk Awnµd (hwsl krnw) cwhuMdw hY, qW (aus ƒ cwhIdw hY ik) prmwqmw dI srn ipAw rhy [27[

hy nwnk! AwK—(hy BweI!) mUrK by-smJ bMdy (inrI) mwieAw (iek`TI krn) vwsqy Btkdy rihMdy hn, prmwqmw dy Bjn qoN ibnw (auhnW dw ieh mnu`Kw) jnm AjweIN bIq jWdw hY [28[

hy nwnk! AwK—(hy BweI!) ijhVw mnu`K rwq idn (hr vyly prmwqmw dw nwm) jpdw rihMdw hY, aus ƒ prmwqmw dw rUp smJo [ ieh g`l s`cI mMno ik prmwqmw dy Bgq Aqy prmwqmw ivc koeI &rk nhIN hY [29[

hy nwnk! AwK—(hy BweI! ijs mnu`K dw) mn (hr vyly) mwieAw (dy moh) ivc PisAw rihMdw hY (ijs ƒ) prmwqmw dw nwm (sdw) Bu`lw rihMdw hY (d`so) prmwqmw dy Bjn qoN ibnw (aus dw) jIaUxw iks kMMm? [30[

hy nwnk! AwK—(hy BweI!) mwieAw dy moh ivc (Ps ky Awqmk jIvn vloN) AMnHw hoieAw (ijhVw) mnu`K prmwqmw dw nwm Xwd nhIN krdw, prmwqmw dy Bjn qoN ibnw aus ƒ (aus dy gl ivc) jmW dIAW PwhIAW peIAW rihMdIAW hn [31[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh