ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1426

ਪਤਿਤ ਉਧਾਰਣ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਸੰਮ੍ਰਥ ਪੁਰਖੁ ਅਪਾਰੁ ॥ ਜਿਸਹਿ ਉਧਾਰੇ ਨਾਨਕਾ ਸੋ ਸਿਮਰੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰੁ ॥੧੫॥ ਦੂਜੀ ਛੋਡਿ ਕੁਵਾਟੜੀ ਇਕਸ ਸਉ ਚਿਤੁ ਲਾਇ ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਵੀ ਨਾਨਕਾ ਵਹਣਿ ਲੁੜ੍ਹ੍ਹੰਦੜੀ ਜਾਇ ॥੧੬॥ ਤਿਹਟੜੇ ਬਾਜਾਰ ਸਉਦਾ ਕਰਨਿ ਵਣਜਾਰਿਆ ॥ ਸਚੁ ਵਖਰੁ ਜਿਨੀ ਲਦਿਆ ਸੇ ਸਚੜੇ ਪਾਸਾਰ ॥੧੭॥ ਪੰਥਾ ਪ੍ਰੇਮ ਨ ਜਾਣਈ ਭੂਲੀ ਫਿਰੈ ਗਵਾਰਿ ॥ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਬਿਸਰਾਇ ਕੈ ਪਉਦੇ ਨਰਕਿ ਅੰਧ੍ਯ੍ਯਾਰ ॥੧੮॥ {ਪੰਨਾ 1426}

pd ArQ:-  piqq—(ivkwrW ivc) if`gy hoey [ piqq auDwrx—ivkwrIAW ƒ ivkwrW ivcoN k`Fx vwlw [ sMmRQ—swrIAW qwkqW dw mwlk [ Apwr—byAMq [ ijsih—ijs (mnu`K) ƒ [ auDwry—(ivkwrW qoN) bcWdw hY [ so—auh mnu`K (iek-vcn) [15[

Coif—C`f dyh [ dUjI kuvwtVI—(prmwqmw dI Xwd qoN ibnw) hor koJw rsqw [ sau—isauN, nwl [ Bwv—ipAwr [ BwvIN—ipAwrW ivc [ dUjy BwvˆØI—(prmwqmw qoN ibnw) hor ipAwrW ivc (PisAW) [ vhix—vhx ivc [ luV@MdVI—ruVHdI [ jwie—jWdI hY [16[

iqhtVy—iq-h`tVy, iqMn h`tW vwly [ iqhtVy bwjwr—iqMn h`tW vwly bwzwrW ivc, mwieAw dy iqMn guxW dy pRBwv ivc [ krin—krdy hn [ saudw—dunIAw dw kwr-ivhwr [ vxjwirAw—jgq ivc vxj krn Awey jIv [ scu—sdw-iQr hir-nwm [ pwswr—pswrI [17[

pMQw—rsqw [ pMQw pRym—pRym dw rsqw [ jwxeI—jwxY, jwxdI (iek-vcn) [ gvwir—mUrK jIv-iesqRI [ BUlI—shI jIvn-rwh qoN KuMJI hoeI [ ibsrwie kY—Bulw ky [ nrik—nrk ivc [ nrik AMD´wr—hnyry nrk ivc [18[

ArQ:-  hy BweI! Akwl purK prmwqmw byAMq hY, sB qwkqW dw mwlk hY, ivkwrIAW ƒ ivkwrW qoN bcwx vwlw hY [ hy nwnk! ijs (jIv) ƒ auh ivkwrW ivcoN k`Fdw hY, auh aus isrjxhwr krqwr ƒ ismrn l`g pYNdw hY [15[

hy BweI! isr& iek prmwqmw nwl (Awpxw) ic`q joVI r`K, (pRBU dI Xwd qoN ibnw) mwieAw dy moh vwlw koJw rsqw C`f dyh [ hy nwnk! hor ipAwrW ivc (PisAW), jIv-iesqRI (ivkwrW dy) vhx ivc ruVHdI jWdI hY [16[

hy BweI! (jgq ivc hir-nwm dw) vxj krn Awey hoey jIv (Awm qOr qy) mwieAw dy iqMn guxW dy pRBwv hyT hI dunIAw dw kwr-ivhwr krdy rihMdy hn [ Asl vpwrI auh hn ijnHW ny (ieQoN) sdw-iQr hir-nwm (dw) saudw l`idAw hY [17[

hy BweI! ijhVI jIv-iesqRI (prmwqmw dy) pRym dw rsqw nhIN jwxdI, auh mUrK iesqRI jIvn dy shI rwh qoN KuMJ ky BtkdI iPrdI hY [ hy nwnk! prmwqmw (dI Xwd) Bulw ky jIv Gor nrk ivc pey rihMdy hn [18[

ਮਾਇਆ ਮਨਹੁ ਨ ਵੀਸਰੈ ਮਾਂਗੈ ਦੰਮਾਂ ਦੰਮ ॥ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਚਿਤਿ ਨ ਆਵਈ ਨਾਨਕ ਨਹੀ ਕਰੰਮਿ ॥੧੯॥ ਤਿਚਰੁ ਮੂਲਿ ਨ ਥੁੜੀਦੋ ਜਿਚਰੁ ਆਪਿ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ॥ ਸਬਦੁ ਅਖੁਟੁ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕਾ ਖਾਹਿ ਖਰਚਿ ਧਨੁ ਮਾਲੁ ॥੨੦॥ ਖੰਭ ਵਿਕਾਂਦੜੇ ਜੇ ਲਹਾਂ ਘਿੰਨਾ ਸਾਵੀ ਤੋਲਿ ॥ ਤੰਨਿ ਜੜਾਂਈ ਆਪਣੈ ਲਹਾਂ ਸੁ ਸਜਣੁ ਟੋਲਿ ॥੨੧॥ ਸਜਣੁ ਸਚਾ ਪਾਤਿਸਾਹੁ ਸਿਰਿ ਸਾਹਾਂ ਦੈ ਸਾਹੁ ॥ ਜਿਸੁ ਪਾਸਿ ਬਹਿਠਿਆ ਸੋਹੀਐ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਵੇਸਾਹੁ ॥੨੨॥ {ਪੰਨਾ 1426}

pd ArQ:-  mnhu—mn qoN [ vIsrY—Bu`ldI [ mWgY—mMgdw rihMdw hY [ dMmW dMm—pYsy hI pYsy, Dn hI Dn [ iciq—ic`q ivc [ n AwveI—n AwvY, nhIN AwauNdw [ krMim—krm ivc, Bwg ivc, iksmq ivc [19[

iqcru—auqnw icr [ mUil n—iblkul nhIN [ QuVˆØIdo—QuVdw, mu`kdw [ ijcru—ijqnw icr [ sbdu—prmwqmw dI is&iq-swlwh [ AKutu—kdy nwh mu`kx vwlw (Dn) [ bwbw—hy BweI! Kwih—Awp vrq [ Kric—hornW ƒ vMf [20[

ivkWdVy—ivkdy [ lhW—mYN l`B lvW [ iGMnw—iGMnW, mYN lY lvW [ swvI—brwbr, sWvI [ qoil—qol ky [ swvI qoil—Awpxy Awpy dy brwbr qol ky [ qMin—srIr auqy [ toil—Koj ky [ sjxu—im`qr [21[

sdw—sdw kwiem rihx vwlw [ swhW dY isir—SwhW dy isir, SwhW dy isr au~qy [ swhu—Swhu, pwiqSwh [ sohIAY—sohxw l`gIdw hY, soBw K`tIdI hY [ vyswhu—Awsrw [22[

ArQ:-  hy BweI! (mwieAw-vyVHy mnu`K dy) mn qoN mwieAW kdy nhIN Bu`ldI, (auh hr vyly) Dn hI Dn Bwldw rihMdw hY [ auh prmwqmw (jo sB kuJ dyx vwlw hY, aus dy) ic`q ivc nhIN AwauNdw [ pr, hy nwnk! (auh mwieAw-vyiVHAw mnu`K BI kIh kry? nwm-Dn aus dI) iksmq ivc hI nhIN [19[

hy nwnk! (AwK—) hy BweI! prmwqmw dI is&iq-swlwh AYsw Dn hY AYsw mwl hY jo kdy mu`kdw nhIN [ (ies Dn ƒ Awp) vriqAw kr, (hornW ivc BI) vMifAw kr [ ijqnw icr prmwqmw Awp dieAwvwn rihMdw hY, auqnw icr ieh Dn kdy BI nhIN mu`kdw [20[

hy BweI! jy mYN ikqy KMB l`B lvW, qW mYN Awpxw Awp dy ky aus dy brwbr qol ky auh KMB lY lvW [ mYN auh KMB Awpxy srIr au~qy jV lvW Aqy (aufwrI lw ky) Bwl kr ky aus s`jx pRBU dw imlwp hwsl kr lvW (Bwv, Awpw-Bwv sdky kIiqAW hI auh Awqmk aufwrI l`gdI hY ijs dI brkiq nwl prmwqmw l`B pYNdw hY) [21[

hy BweI! (Asl) im`qr sdw kwiem rihx vwlw pRBU-pwiqSwh hY jo (dunIAw dy swry) pwiqSwhW dy isr qy pwiqSwh hY (sB dunIAwvI pwiqSwhW qoN v`fw hY) [ auh pRBU-pwiqSwh sB jIvW dw Awsrw hY, (auh AYsw hY ik) aus dy pws bYiTAW (lok prlok dI) soBw K`t leIdI hY [22[

<> siqgur pRswid ]

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੯ ॥ ਗੁਨ ਗੋਬਿੰਦ ਗਾਇਓ ਨਹੀ ਜਨਮੁ ਅਕਾਰਥ ਕੀਨੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਭਜੁ ਮਨਾ ਜਿਹ ਬਿਧਿ ਜਲ ਕਉ ਮੀਨੁ ॥੧॥ ਬਿਖਿਅਨ ਸਿਉ ਕਾਹੇ ਰਚਿਓ ਨਿਮਖ ਨ ਹੋਹਿ ਉਦਾਸੁ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਭਜੁ ਹਰਿ ਮਨਾ ਪਰੈ ਨ ਜਮ ਕੀ ਫਾਸ ॥੨॥ ਤਰਨਾਪੋ ਇਉ ਹੀ ਗਇਓ ਲੀਓ ਜਰਾ ਤਨੁ ਜੀਤਿ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਭਜੁ ਹਰਿ ਮਨਾ ਅਉਧ ਜਾਤੁ ਹੈ ਬੀਤਿ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1426}

pd ArQ:-  gun goibMd—goibMd dy gux [ AkwrQ—ivArQ [ kInu—bxw ilAw [ khu—AwK [ mnw—hy mn [ ijh ibiD—ijs qrIky nwl, ijs qrHW [ jl kau—pwxI ƒ [ mInu—m`CI [1[

ibiKAn isau—iviSAW nwl [ kwhy—ikauN? inmK—(inmy—) A`K Jmkx ijqny smy leI [ n hoih—n hoihˆ, qUM nhIN huMdw [ audwsu—auprwm [ prY n—nhIN pYNdI [ Pws—PwhI [2[

qrnwmo—juAwnI (q{x—juAwn) [ ieau hI—ieauN hI, by-prvwhI ivc [ jrw—buFypw [ jIiq lIE—ij`q ilAw [ AauD—aumr [ jwq hY bIiq—guzrdI jw rhI hY [3[

ArQ:-  hy BweI! jy qUM prmwqmw dy gux kdy nhIN gwey, qW qUM Awpxw mnu`Kw jnm inkMmw kr ilAw [ hy nwnk! AwK—hy mn! prmwqmw dw Bjn kirAw kr (qy, aus ƒ ieauN izMdgI dw Awsrw bxw) ijvyN pwxI ƒ m`CI (AwpxI ijMd dw Awsrw bxweI r`KdI hY) [1[

hy BweI! qUM iviSAW nwl ikauN (ieqnw) msq rihMdw hYN? qUM A`K Jmkx ijqny smy leI BI iviSAW qoN ic`q nhIN htWdw [ hy nwnk! AwK—hy mn! prmwqmw dw Bjn kirAw kr [ (Bjn dI brkiq nwl) jmW dI PwhI (gl ivc) nhIN pYNdI [2[

hy BweI! (qyrI) juAwnI by-prvwhI ivc hI lµG geI, (hux) buFypy ny qyry srIr ƒ ij`q ilAw hY [ hy nwnk! AwK—hy mn! prmwqmw dw Bjn kirAw kr [ aumr lµGdI jw rhI hY [3[

ਬਿਰਧਿ ਭਇਓ ਸੂਝੈ ਨਹੀ ਕਾਲੁ ਪਹੂਚਿਓ ਆਨਿ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਨਰ ਬਾਵਰੇ ਕਿਉ ਨ ਭਜੈ ਭਗਵਾਨੁ ॥੪॥ ਧਨੁ ਦਾਰਾ ਸੰਪਤਿ ਸਗਲ ਜਿਨਿ ਅਪੁਨੀ ਕਰਿ ਮਾਨਿ ॥ ਇਨ ਮੈ ਕਛੁ ਸੰਗੀ ਨਹੀ ਨਾਨਕ ਸਾਚੀ ਜਾਨਿ ॥੫॥ {ਪੰਨਾ 1426}

pd ArQ:-  ibriD—bu`Fw [ sUJY nhI—smJ nhIN pYNdI [ kwlu—mOq [ Awin—Aw ky [ nr bwvry—hy J`ly mnu`K! n Bjih—qUM nhIN jpdw [4[

dwrw—iesqRI [ sMpiq sgl—swrI sMp`qI, swrI jwiedwd [ ijin mwin—mqW smJ, nwh mMn [ ApunI kir—AwpxI jwx ky [ ien mih—iehnW swirAW ivcoN [ sMgI—swQI [ swcI jwin—(ieh g`l) p`kI jwx lY [5[

ArQ:-  hy nwnk! AwK—hy J`ly mnu`K! qUM ikauN prmwqmw dw Bjn nhIN krdw? (vyK, qUM hux) bu`Fw ho igAw hYN (pr qYƒ Ajy BI ieh) smJ nhIN Aw rhI ik mOq (isr qy) Aw phuMcI hY [4[

hy nwnk! (AwK—hy BweI!) Dn, iesqRI, swrI jwiedwd—(ies ƒ) AwpxI kr ky nwh mMn [ ieh g`l s`cI smJ ik iehnW swirAW ivcoN koeI ie`k BI qyrw swQI nhIN bx skdw [5[

ਪਤਿਤ ਉਧਾਰਨ ਭੈ ਹਰਨ ਹਰਿ ਅਨਾਥ ਕੇ ਨਾਥ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਤਿਹ ਜਾਨੀਐ ਸਦਾ ਬਸਤੁ ਤੁਮ ਸਾਥਿ ॥੬॥ ਤਨੁ ਧਨੁ ਜਿਹ ਤੋ ਕਉ ਦੀਓ ਤਾਂ ਸਿਉ ਨੇਹੁ ਨ ਕੀਨ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਨਰ ਬਾਵਰੇ ਅਬ ਕਿਉ ਡੋਲਤ ਦੀਨ ॥੭॥ ਤਨੁ ਧਨੁ ਸੰਪੈ ਸੁਖ ਦੀਓ ਅਰੁ ਜਿਹ ਨੀਕੇ ਧਾਮ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨੁ ਰੇ ਮਨਾ ਸਿਮਰਤ ਕਾਹਿ ਨ ਰਾਮੁ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1426}

pd ArQ:-  piqq—ivkwrW ivc if`gy hoey [ piqq auDwrn—ivkwrIAW ƒ ivkwrW qoN bcwx vwly [ BY—(l&z ‘Bau’ qoN bhu-vcn) [ BY hrn—swry fr dUr krn vwly [ AnwQ ky nwQ—inKsimAW dy Ksm [ iqh—aus (prmwqmw) ƒ [ jwnIAY—(ieauN) jwxnw cwhIdw hY (ik) [ swiQ—nwl [6[

ijh—ijs (prmwqmw) ny [ qo kau—qYƒ [ qW isau—aus (prmwqmw) nwl [ nyhu—ipAwr [ nr bwvry—hy J`ly mnu`K! dIn—Awqur [7[

sMpY—Dn [ Aru—Aqy [ ijh—ijs ny [ nIky—cMgy, sohxy [ Dwm—Gr [ kwih n—ikauN nhIN [8[

ArQ:-  hy nwnk! AwK—(hy BweI!) pRBU jI ivkwrIAW ƒ ivkwrW qoN bcwx vwly hn, swry fr dUr krn vwly hn, Aqy inKsimAW dy Ksm hn [ hy BweI! aus (pRBU) ƒ (ieauN) smJxw cwhIdw hY ik auh sdw qyry nwl v`sdw hY [6[

hy nwnk! AwK—hy J`ly mnu`K! ijs (prmwqmw) ny qYƒ srIr id`qw, Dn id`qw, qUM aus nwl ipAwr nwh pwieAw [ iPr hux Awqur ho ky GbrwieAw ikauN iPrdw hYN (Bwv, aus hrI ƒ Xwd krn qoN ibnw Gbrwxw qW hoieAw hI) [7[

hy nwnk! AwK—hy mn! sux, ijs (prmwqmw) ny srIr id`qw, Dn id`qw, jwiedwd id`qI, suK id`qy Aqy sohxy Gr id`qy, aus prmwqmw dw qUM ismrn ikauN nhIN krdw? [8[

ਸਭ ਸੁਖ ਦਾਤਾ ਰਾਮੁ ਹੈ ਦੂਸਰ ਨਾਹਿਨ ਕੋਇ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ ਤਿਹ ਸਿਮਰਤ ਗਤਿ ਹੋਇ ॥੯॥ ਜਿਹ ਸਿਮਰਤ ਗਤਿ ਪਾਈਐ ਤਿਹ ਭਜੁ ਰੇ ਤੈ ਮੀਤ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਨੁ ਰੇ ਮਨਾ ਅਉਧ ਘਟਤ ਹੈ ਨੀਤ ॥੧੦॥ {ਪੰਨਾ 1426-1427}

pd ArQ:-  dwqw—dyx vwlw [ nwihn—nhIN [ iqh—aus (rwm) ƒ [ ismrq—ismridAW [ au~cI Awqmk AvsQw [9[

pweIAY—pRwpq krdI hY [ qY—qUM [ ry mIq—hy im`qr! AauD—aumr [ nIq—in`q [10[

ArQ:-  hy nwnk! AwK—hy mn! prmwqmw (hI) swry suK dyx vwlw hY, (aus dy brwbr dw hor) koeI dUjw nhIN hY, aus (dw nwm) ismridAW au~cI Awqmk AvsQw (BI) pRwpq ho jWdI hY [9[

hy im`qr! qUM aus prmwqmw dw Bjn kirAw kr, ijs dw nwm ismridAW au~cI Awqmk AvsQw pRwpq huMdI hY [ hy nwnk! AwK—hy mn! sux, aumr sdw GtdI jw rhI hY (prmwqmw dw ismrn nwh ivswr) [10[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh