ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1425

ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੫    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਰਤੇ ਸੇਈ ਜਿ ਮੁਖੁ ਨ ਮੋੜੰਨ੍ਹ੍ਹਿ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹੀ ਸਿਞਾਤਾ ਸਾਈ ॥ ਝੜਿ ਝੜਿ ਪਵਦੇ ਕਚੇ ਬਿਰਹੀ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹਾ ਕਾਰਿ ਨ ਆਈ ॥੧॥ ਧਣੀ ਵਿਹੂਣਾ ਪਾਟ ਪਟੰਬਰ ਭਾਹੀ ਸੇਤੀ ਜਾਲੇ ॥ ਧੂੜੀ ਵਿਚਿ ਲੁਡੰਦੜੀ ਸੋਹਾਂ ਨਾਨਕ ਤੈ ਸਹ ਨਾਲੇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1425}

pd ArQ:-  rqy—r`qy, (pRym-rMg ivc) rMgy hoey [ soeI—auh (mnu`K) hI (bhu-vcn) [ ij—ijhVy (mnu`K) [ ijnI—ijnHW ny [ is\wqw—fUMGI sWJ pweI hoeI hY [ sweI—sweIN, Ksm-pRBU [ JiV JiV pvdy—muV muV JVdy hn [ kcy ibrhI—kmzor pRIq vwly [ kwir—kwrI, muAwi&k (vyKo, ‘gur kI miq jIie AweI kwir’—pMnw 220) [1[

DxI—mwlk-pRBU [ ivhUxw—ibnw [ pwt—rySm [ ptMbr—pt-AMbr, p`t dy k`pVy [ Bwih—A`g [ syqI—nwl [ BwhI syqI—A`g nwl [ jwly—swV id`qy hn [ lufMdVI—lytdI [ sohW—mYN sohxI l`gdI hW [ nwnk—hy nwnk! sh nwly—Ksm nwl [ qY nwly—qyry nwl [ qY sh nwly—hy Ksm! qyry nwl [2[

ArQ:-  hy BweI! auh mnu`K hI (pRym rMg ivc) rMgy hoey hn, ijhVy (Ksm-pRBU dI Xwd vloN kdy BI) mUMh nhIN moVdy (kdy BI pRBU dI Xwd nhIN BulWdy), ijnHW ny Ksm-pRBU nwl fUMGI sWJ pweI hoeI hY [ pr ijnHW ƒ (pRym dI dvweI) muAwi&k nhIN bYTdI (TIk Asr nhIN krdI,) auh kmzor pRym vwly mnu`K (pRBU crnW nwloN ieauN) muV muV tu`tdy hn (ijvyN kmzor k`cy Pl twhxI nwloN) [1[

hy nwnk! (AwK—hy BweI!) (mYN qW auh) rySmI kpVy (BI) A`g nwl swV id`qy hn (ijnHW dy kwrn jIvn) Ksm-pRBU (dI Xwd) qoN vWijAw hI rhy [ hy Ksm-pRBU! qyry nwl (qyry crnW ivc rih ky) mYN G`ty-im`tI ivc ilbVI hoeI BI (Awpxy Awp ƒ) sohxI l`gdI hW [2[

ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਅਰਾਧੀਐ ਨਾਮਿ ਰੰਗਿ ਬੈਰਾਗੁ ॥ ਜੀਤੇ ਪੰਚ ਬੈਰਾਈਆ ਨਾਨਕ ਸਫਲ ਮਾਰੂ ਇਹੁ ਰਾਗੁ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1425}

pd ArQ:-  kY sbid—dy Sbd dI rwhIN [ ArwDIAY—ismrnw cwhIdw hY [ nwim—nwm ivc (juiVAW), nwm dI rwhIN [ rMig—pRym-rMg dI rwhIN [ bYrwgu—ivkwrW vloN auprwmqw [ jIqy—ij`qy jWdy hn, v`s ivc Aw jWdy hn [ pMc bYrweIAw—(kwmwidk) pMjy vYrI [ sPl—kwmXwb, kwrI [ mwrU—mwr-mukwx vwlI (dvweI) [ rwgu—hulwrw, ipAwr dw hulwrw (emotion, feeling) [3[

ArQ:-  hy BweI! gurU dy Sbd ivc juV ky prmwqmw dw nwm ismrnw cwhIdw hY [ (pRBU dy) nwm dI brkiq nwl, (pRBU dy pRym-) rMg dI brkiq nwl (mn ivc ivkwrW vloN) auprwmqw (pYdw ho jWdI hY), (kwmwidk) pMØjy vYrI v`s ivc Aw jWdy hn [ hy nwnk! ieh pRym-hulwrw (ivkwr-rogW ƒ) mwr-mukwx vwlI kwrI dvweI hY [3[

ਜਾਂ ਮੂੰ ਇਕੁ ਤ ਲਖ ਤਉ ਜਿਤੀ ਪਿਨਣੇ ਦਰਿ ਕਿਤੜੇ ॥ ਬਾਮਣੁ ਬਿਰਥਾ ਗਇਓ ਜਨੰਮੁ ਜਿਨਿ ਕੀਤੋ ਸੋ ਵਿਸਰੇ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1425}

pd ArQ:-  jW—jdoN [ mUM—myrw, myry v`l [ q—qdoN, qW [ lK—l`KW hI (myry v`l) [ qau—qyrI [ ijqI—ijqnI BI [ qau ijqI—qyrI ijqnI BI (isRStI hY) [ dir—(qyry) dr qy [ ikqVy—ikqny hI, AnykW, ieh swry AnykW [ ipnxy—mMgx vwly, mMgqy [ bwmxu jnµmu—(sB qoN au~cw smiJAw jwx vwlw) bRwhmx (dy Gr dw) jnm (BI) [ ijin—ijs (prmwqmw) ny [ kIqo—pYdw kIqw hY [ so—auh (prmwqmw) [4[

ArQ:-  hy pRBU! jdoN iek qUM myry v`l hYN, qdoN (qyry pYdw kIqy l`KW hI (jIv myry v`l ho jWdy hn) [ (ieh) qyrI ijqnI BI (pYdw kIqI hoeI isRStI hY, qyry) dr qy (ieh swry) AnykW hI mMgqy hn [

hy BweI! ijs prmwqmw ny pYdw kIqw hY, jy auh Bu`ilAw rhy, qW (sB qoN au~cw smiJAw jwx vwlw) bRwhmx (dy Gr dw) jnm (BI) ivArQ clw igAw [4[

ਸੋਰਠਿ ਸੋ ਰਸੁ ਪੀਜੀਐ ਕਬਹੂ ਨ ਫੀਕਾ ਹੋਇ ॥ ਨਾਨਕ ਰਾਮ ਨਾਮ ਗੁਨ ਗਾਈਅਹਿ ਦਰਗਹ ਨਿਰਮਲ ਸੋਇ ॥੫॥ {ਪੰਨਾ 1425}

pd ArQ:-  soriT—iek rwgxI [

so rsu—auh (nwm-) rs [ pIjIAY—pIxw cwhIdw hY [ kbhU—kdy BI [ PIkw—by-suAwdw [ gweIAih—gwey jwxy cwhIdy hn [ soie—soBw [ inrml soie—by-dwZ soBw [5[

ArQ:-  hy BweI! auh (hir-nwm-) rs pINdy rihxw cwhIdw hY, jo kdy BI by-suAwdw nhIN huMdw [ hy nwnk! prmwqmw dy nwm dy gux (sdw) gwey jwxy cwhIdy hn (ies qrHW prmwqmw dI) hzUrI ivc by-dwZ soBw (imldI hY) [5[

ਜੋ ਪ੍ਰਭਿ ਰਖੇ ਆਪਿ ਤਿਨ ਕੋਇ ਨ ਮਾਰਈ ॥ ਅੰਦਰਿ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਸਦਾ ਗੁਣ ਸਾਰਈ ॥ ਏਕਾ ਟੇਕ ਅਗੰਮ ਮਨਿ ਤਨਿ ਪ੍ਰਭੁ ਧਾਰਈ ॥ ਲਗਾ ਰੰਗੁ ਅਪਾਰੁ ਕੋ ਨ ਉਤਾਰਈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਇ ਸਹਜਿ ਸੁਖੁ ਸਾਰਈ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਰਿਦੈ ਉਰਿ ਹਾਰਈ ॥੬॥ {ਪੰਨਾ 1425}

pd ArQ:-  pRiB—pRBU ny [ n mwreI—n mwrY, nhIN mwrdw, nhIN mwr skdw [ inDwnu—^zwnw [ swreI—swrY, sMBwldw hY, ihrdy ivc vsweI r`Kdw hY [ AgMm—AphuMc [ tyk AgMm—AphuMc pRBU dw Awsrw [ min—mn ivc [ qin—qn ivc [ DwreI—DwrY, vsWdw hY, vsweI r`Kdw hY [ rMgu—pRym-rMg [ Apwr—kdy nwh mu`kx vwlw (A-pwru) [ ko—koeI jIv [ n auqwreI—n auqwrY, dUr nhIN kr skdw [ gurmuiK—gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K [ gwie—gWdw hY [ shij—Awqmk Afolqw ivc [ swreI—swrY, sMBwldw hY, mwxdw hY [ irdY—ihrdy ivc [ auir—ihrdy ivc [ hwreI—DwreI, DwrY, itkweI r`Kdw hY [6[

ArQ:-  hy BweI! ijnHW (mnu`KW) dI pRBU ny Awp r`iKAw kIqI, auhnW ƒ koeI mwr nhIN skdw [ hy BweI! (ijs mnu`K dy) ihrdy ivc prmwqmw dw nwm ^zwnw v`s irhw hY, auh sdw prmwqmw dy gux cyqy krdw rihMdw hY [ ijs ƒ iek AphuMc pRBU dw (sdw) Awsrw hY, auh Awpxy mn ivc qn ivc pRBU ƒ vsweI r`Kdw hY [ (ijs dy ihrdy ivc) kdy nwh mu`kx vwlw pRBU-pRym bx jWdw hY, aus pRym-rMg ƒ koeI auqwr nhIN skdw [

hy BweI! gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K prmwqmw dy gux gWdw rihMdw hY, Aqy Awqmk Afolqw ivc (itk ky Awqmk) Anµd mwxdw rihMdw hY [ hy nwnk! (gurU ny snmuK rihx vwlw mnu`K) prmwqmw dw nwm-^zwnw Awpxy ihrdy ivc (ieauN) itkweI r`Kdw hY (ijvyN hwr gl ivc pw r`KIdw hY) [6[

ਕਰੇ ਸੁ ਚੰਗਾ ਮਾਨਿ ਦੁਯੀ ਗਣਤ ਲਾਹਿ ॥ ਅਪਣੀ ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲਿ ਆਪੇ ਲੈਹੁ ਲਾਇ ॥ ਜਨ ਦੇਹੁ ਮਤੀ ਉਪਦੇਸੁ ਵਿਚਹੁ ਭਰਮੁ ਜਾਇ ॥ ਜੋ ਧੁਰਿ ਲਿਖਿਆ ਲੇਖੁ ਸੋਈ ਸਭ ਕਮਾਇ ॥ ਸਭੁ ਕਛੁ ਤਿਸ ਦੈ ਵਸਿ ਦੂਜੀ ਨਾਹਿ ਜਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਸੁਖ ਅਨਦ ਭਏ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਮੰਨਿ ਰਜਾਇ ॥੭॥ {ਪੰਨਾ 1425}

pd ArQ:-  kry—(ijhVw kMm prmwqmw) krdw hY [ su—aus (kMm) ƒ [ mwin—mMn, smJ [ duXI—dUjI, hor hor [ gxq—icMqw [ lwih—dUr kr [ ndir—imhr dI ingwh nwl [ inhwil—vyK ky, q`k ky [ Awpy—Awp hI [ lYhu lwie—(Awpxy crnW ivc) joV lY [ mqI—miq, Akl [ aupdysu—is`iKAw [ ivchu—(syvk dy) AMdroN [ Brmu—Btkxw [ jwie—dUr ho jwey [ Duir—Dur drgwh qoN [ soeI—auh (iliKAw lyK) hI [ sB—swrI lukweI [ iqs dY—(sMbMDk ‘dY’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw   u au~f igAw hY) [ iqs dY vis—aus (prmwqmw) dy v`s ivc [ jwie—QW [ Bey—ho jWdy hn [ min—mMin, mMn ky [ rjwie—rzw, Bwxw, hukm [7[

ArQ:-  hy BweI! (ijhVw kMm prmwqmw) krdw hY, aus (kMm) ƒ cMgw smJ, (Aqy Awpxy AMdroN) hor hor icMqw-i&kr dUr kr [

hy pRBU! qUM AwpxI imhr dI ingwh nwl q`k, Awp hI (Awpxy syvk ƒ Awpxy crnW ivc) joVI r`K [ (Awpxy) syvk ƒ (auh) Akl dyh (auh) is`iKAw dyh (ijs dI rwhIN ies dy) AMdroN Btkxw dUr ho jwey [

hy BweI! (jIvW dy kIqy krmW Anuswr) Dur drgwh qoN ijhVw lyK (iehnW dy m`Qy au~Qy) iliKAw jWdw hY, swrI lukweI (aus lyK Anuswr hI hryk) kwr krdI hY (ikauNik) hryk kwr aus (prmwqmw) dy v`s ivc hY; (aus qoN ibnw jIvW vwsqy) koeI hor QW (Awsrw) nhIN hY [

hy nwnk! prmwqmw dI rzw ƒ mMn ky (jIv dy AMdr Awqmk) suK Awnµd bxy rihMdy hn [7[

ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਜਿਨ ਸਿਮਰਿਆ ਸੇਈ ਭਏ ਨਿਹਾਲ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਅਰਾਧਣਾ ਕਾਰਜੁ ਆਵੈ ਰਾਸਿ ॥੮॥ ਪਾਪੀ ਕਰਮ ਕਮਾਵਦੇ ਕਰਦੇ ਹਾਏ ਹਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਜਿਉ ਮਥਨਿ ਮਾਧਾਣੀਆ ਤਿਉ ਮਥੇ ਧ੍ਰਮ ਰਾਇ ॥੯॥ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਨਿ ਸਾਜਨਾ ਜਨਮ ਪਦਾਰਥੁ ਜੀਤਿ ॥ ਨਾਨਕ ਧਰਮ ਐਸੇ ਚਵਹਿ ਕੀਤੋ ਭਵਨੁ ਪੁਨੀਤ ॥੧੦॥ {ਪੰਨਾ 1425}

pd ArQ:-  ijin—ijs (ijs) ny [ syeI—auh (swry) hI [ inhwl—pRsMn-ic`q [ kwrju—(hryk) kMm [ AwvY rwis—isry cVH jWdw hY, sPl ho jWdw hY [8[

krdy hwie hwie—duKI huMdy rihMdy hn [ mQin—mQdIAW hn, irVkdIAW hn [ DRmrwie—Drmrwj [9[

iDAwiein—(bhu-vcn) iDAwauNdy hn [ pdwrQu—kImqI cIz [ jIiq—ij`q ky [ cvih—boldy hn [ AYsy—ieauN, ies qrHW [ Bvnu—jgq, sMswr [ pnIq—piv`qr [10[

ArQ:-  hy BweI! ijs ijs mnu`K ny pUry gurU ƒ (gurU dy aupdyS ƒ) cyqy r`iKAw, auh swry pRsMn-ic`q ho gey [ hy nwnk! (gurU dw aupdyS ieh hY ik prmwqmw dw) nwm ismrnw cwhIdw hY (ismrn dI brkiq nwl) jIvn-mnorQ sPl ho jWdw hY [8[

hy BweI! ivkwrI mnu`K (ivkwrW dy) kMm krdy rihMdy hn [ hy nwnk! (ivkwrIAW ƒ) Drmrwj (hr vyly) ieauN duKI krdw rihMdw hY ijvyN mDwxIAW (du`D) irVkdIAW hn [9[

hy BweI! ijhVy Bly mnu`K prmwqmw dw nwm ismrdy hn, auh ies kImqI mnu`Kw jIvn dI bwzI ij`q ky (jWdy hn) [ hy nwnk! ijhVy mnu`K (mnu`Kw jIvn dw) mnorQ (hir-nwm) aucwrdy rihMdy hn, auh jgq ƒ BI piv`qr kr dyNdy hn [10[

ਖੁਭੜੀ ਕੁਥਾਇ ਮਿਠੀ ਗਲਣਿ ਕੁਮੰਤ੍ਰੀਆ ॥ ਨਾਨਕ ਸੇਈ ਉਬਰੇ ਜਿਨਾ ਭਾਗੁ ਮਥਾਹਿ ॥੧੧॥ ਸੁਤੜੇ ਸੁਖੀ ਸਵੰਨ੍ਹ੍ਹਿ ਜੋ ਰਤੇ ਸਹ ਆਪਣੈ ॥ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਛੋਹਾ ਧਣੀ ਸਉ ਅਠੇ ਪਹਰ ਲਵੰਨ੍ਹ੍ਹਿ ॥੧੨॥ ਸੁਤੜੇ ਅਸੰਖ ਮਾਇਆ ਝੂਠੀ ਕਾਰਣੇ ॥ ਨਾਨਕ ਸੇ ਜਾਗੰਨ੍ਹ੍ਹਿ ਜਿ ਰਸਨਾ ਨਾਮੁ ਉਚਾਰਣੇ ॥੧੩॥ ਮ੍ਰਿਗ ਤਿਸਨਾ ਪੇਖਿ ਭੁਲਣੇ ਵੁਠੇ ਨਗਰ ਗੰਧ੍ਰਬ ॥ ਜਿਨੀ ਸਚੁ ਅਰਾਧਿਆ ਨਾਨਕ ਮਨਿ ਤਨਿ ਫਬ ॥੧੪॥ {ਪੰਨਾ 1425}

pd ArQ:-  KuBVI—BYVI qrHW Ku`BI rihMdI hY [ kuQwie—koJy QW ivc [ glix—ij`lHx [ mMqR—aupdyS, is`iKAw [ kumMqR—BYVI is`iKAw [ kumMqRIAw—BYVI miq lYx vwlI [ syeI—auh bMdy hI [ aubry—bcdy hn [ ijnw mQwih—ijnHW dy m`Qy au~qy [11[

suqVy—pRym-lgn ivc msq rihx vwly [ svMin@—sONdy hn, jIvn ibqIq krdy hn [ shu—Shu, Ksm [ sh AwpxY—Shu dy (pRym-rMg) ivc [ rqy—rMgy hoey [ ivCohw—ivCoVw [ DxI—mwlk-pRBU [ sau—isauN, nwloN [ lvMin@—lON lON krdy rihMdy hn [12[

AsMK—Axigxq [ kwrxy—dI ^wqr [ sy—auh (bhu-vcn) [ ij—ijhVy [13[

imRg iqsnw—Tg-nIrw [ pyiK—vyK ky [ vuTy—jdoN Aw v`sy, jdoN id`s pey [ ngr gMDRb—gMDrb ngr, hircMd dI ngrI, hvweI iklHw [ scu—sdw kwiem rihx vwlw hir-nwm [ min—mn ivc [ qin—qn ivc [ Cb—suMdrqw, suhx`p [4[

ArQ:-  hy BweI! BYVI miq lYx vwlI (jIv-iesqRI mwieAw dy moh dI ijlHx ivc) koJy QW ivc bury hwly Ku`BI rihMdI hY, (pr ieh) ijlHx (aus ƒ) im`TI (BI l`gdI hY) [ hy nwnk! auh mnu`K hI (mwieAw dy moh dI ies ijlHx ivcoN) bc inkldy hn, ijnHW dy m`Qy auqy Bwg (jwg pYNdw hY) [11[

hy BweI! ijhVy mnu`K Awpxy Ksm-pRBU dy pRym-rMg ivc rMgy rihMdy hn, pRym-lgn ivc msq rihx vwly auh mnu`K Awnµd nwl jIvn ibqIq krdy hn [ pr ijnHW mnu`KW ƒ Ksm nwloN pRym dw ivCoVw rihMdw hY, auh (mwieAw dI ^wqr) A`Ty phr (kW vWg) lO lON krdy rihMdy hn [12[

hy BweI! nwsvMq mwieAw dI ^wqr Axigxq jIv (moh dI nINd ivc) su`qy rihMdy hn [ hy nwnk! (moh dI ies nINd ivcoN isr&) auh bMdy jwgdy rihMdy hn, ijhVy (AwpxI) jIB nwl prmwqmw dw nwm jpdy rihMdy hn [13[

hy BweI! (ijvyN) TgnIry ƒ vyK ky (hrn Bu`l jWdy hn qy jwn gMvw lYNdy hn, iqvyN mwieAw dI) bxI gMDrb-ngrI ƒ vyK ky (jIv) kurwhy pey rihMdy hn [ hy nwnk! ijnHW mnu`KW ny sdw-iQr hir-nwm ismirAw, auhnW dy mn ivc auhnW dy qn ivc (Awqmk jIvn dI) suMdrqw pYdw ho geI [14[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh