ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1376

ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਕਬੀਰਾ ਹਮਰਾ ਕੋ ਨਹੀ ਹਮ ਕਿਸ ਹੂ ਕੇ ਨਾਹਿ ॥ ਜਿਨਿ ਇਹੁ ਰਚਨੁ ਰਚਾਇਆ ਤਿਸ ਹੀ ਮਾਹਿ ਸਮਾਹਿ ॥੨੧੪॥ {ਪੰਨਾ 1376}

not:-  ieh Slok BI siqgurU Arjn swihb jI dw hY, ijvyN ik ies dy isr-lyK ‘mhlw 5’ qoN sw& prgt hY [ kbIr jI dy Slok nµ: 213 dI ivAwiKAw vwsqy hY [ jo au~qr nwmdyv jI ny iqRlocn jI ƒ id`qw sI, aus dw hvwlw dy ky kbIr jI AwKdy hn ik dunIAw dI ikrq-kwr nhIN C`fxI, ieh kridAW hoieAW hI AsW Awpxw ic`q ies qoN v`Krw r`Kxw hY [

ies Slok nµ: 214 ivc gurU Arjn swihb ny ieh d`isAw hY ik swkW-AMgW ivc rihMidAW qy mwieAw ivc vrqidAW hr vyly ieh cyqy r`Kxw hY ik ieh sB kuJ ieQy isr& cwr idn dy swQI hn, Asl swQI prmwqmw dw nwm hY qy ikrq-kwr kridAW aus ƒ BI hr vyly Xwd r`Kxw hY [

ArQ:-  hy kbIr! ijs prmwqmw ny ieh rcnw rcI hY, AsI qW ausy dI Xwd ivc itky rihMdy hW, ikauNik nwh koeI Aswfw sdw dw swQI hY Aqy nwh hI AsI iksy dy sdw leI swQI bx skdy hW (byVI dy pUr dw mylw hY) [214[

ਕਬੀਰ ਕੀਚੜਿ ਆਟਾ ਗਿਰਿ ਪਰਿਆ ਕਿਛੂ ਨ ਆਇਓ ਹਾਥ ॥ ਪੀਸਤ ਪੀਸਤ ਚਾਬਿਆ ਸੋਈ ਨਿਬਹਿਆ ਸਾਥ ॥੨੧੫॥ {ਪੰਨਾ 1376}

ArQ:-  hy kbIr! (koeI qIvIN ju iksy dy GroN Awtw pIh ky ilAweI, Awpxy Gr AwauNidAW rwh ivc auh) Awtw ic`kV ivc if`g ipAw, aus (ivcwrI) dy h`Q-p`ly kuJ BI nwh ipAw [ c`kI pINhidAW pINhidAW ijqny ku dwxy aus ny c`b ley, b`s! auhI aus dy kMm AwieAw [

not:-  prmwqmw dw ismrn krn vwsqy idn dy iksy ^ws vyly ƒ jW aumr dy iksy ^ws ih`sy ƒ aufIkdy nhIN rihxw, suBwau AYsw bxweIey ik hr vyly hryk ikrq-kwr ivc r`b cyqy rhy [ jy swrw idn kwr-ivhwr ivc r`b ƒ ivswr ky cor-bzwrI, T`gI &ryb krdy rhy, qy svyr vyly mMdr gur-duAwry ivc rwm rwm kr Awey jW ies kmweI ivcoN kuJ dwn-puMn kr id`qw, qW ieh au~dm ieauN hI jwxo ijvyN GMtw do GMty lw ky pITw hoieAw Awtw rwh ivc AwauNidAW ic`kV ivc if`g ipAw [

ਕਬੀਰ ਮਨੁ ਜਾਨੈ ਸਭ ਬਾਤ ਜਾਨਤ ਹੀ ਅਉਗਨੁ ਕਰੈ ॥ ਕਾਹੇ ਕੀ ਕੁਸਲਾਤ ਹਾਥਿ ਦੀਪੁ ਕੂਏ ਪਰੈ ॥੨੧੬॥ {ਪੰਨਾ 1376}

not:-  iksy ^ws inXq smyN pUjw-pwT krky swrw idn T`gI-DoKy dI ikrq krnI ieauN hI hY ijvyN c`kI pIh pIh ky joiVAw hoieAw Awtw ic`kV ivc if`g pey; jW; ijvyN rwq vyly jgdw dIvw h`Q ivc PiVAw hoieAw hovy, dIvy dw cwnx huMidAW BI mnu`K iksy KUh ivc jw if`gy [ ismrn-Bjn dy nwl nwl h`k dI ikrq-kmweI A`q zrUrI hY [

pd ArQ:-  kuslwq—suK [ hwiQ dIpu—h`QW ivc dIvw (hovy) [ kUey—KUh ivc [

hy kbIr! (jo mnu`K hr roz Drm-AsQwn qy jw ky Bjn BgqI krn ipCoN swrw idn T`gI-&ryb dI ikrq-kmweI krdw hY, auh ies g`loN nwvwik& nhIN ik ieh mwVI g`l hY, aus dw) mn sB kuJ jwxdw hY, pr auh jwxdw hoieAw BI (T`gI dI kmweI vwlw) pwp krI jWdw hY [ (prmwqmw dI BgqI qW iek jgdw dIvw hY ijs ny izMdgI dy hnyry s&r ivc mnu`K ƒ rsqw ivKwxw hY, ivkwrW dy KUh-Kwqy ivc if`gxoN bcwxw hY, pr) aus dIvy qoN kIh suK jy aus dIvy dy Aswfy h`Q ivc huMidAW BI AsI KUh ivc if`g pey? [216[

ਕਬੀਰ ਲਾਗੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਸੁਜਾਨ ਸਿਉ ਬਰਜੈ ਲੋਗੁ ਅਜਾਨੁ ॥ ਤਾ ਸਿਉ ਟੂਟੀ ਕਿਉ ਬਨੈ ਜਾ ਕੇ ਜੀਅ ਪਰਾਨ ॥੨੧੭॥ {ਪੰਨਾ 1376}

pd ArQ:-  sujwn—isAwxw, Gt Gt dI jwnx vwlw [ lwgI—l`gI hoeI [ Ajwnu—AM\wx; by-smJ, mUrK [ qw isau—aus (sujwn pRBU) nwloN [ ikau bnY—ikvyN P`by? ikvyN sohxI l`gy? nhIN P`bdI, sohxI nhIN l`gdI [ jIA—ijMd [ brjY—vrjdw hY, rok pWdw hY [

ArQ:-  hy kbIr! (jy qUM “cIqu inrMjn nwil” joVI r`Kxw hY qW ieh cyqw r`K ik ieh) mUrK jgq (Bwv, swk-sMbMDIAW dw moh Aqy T`gI dI ikrq-kwr) Gt Gt dI jwnx vwly prmwqmw nwl bxI pRIq dy rsqy ivc rok pWdw hY; (Aqy ies DoKy ivc AwieAW Gwtw hI Gwtw hY, ikauNik) ijs prmwqmw dI id`qI hoeI ieh ijMd-jwn hY aus nwloN ivCVI hoeI (iksy hwlq ivc BI) ieh sohxI nhIN l`g skdI (sOKI nhIN rih skdI) [217[

qW qy

ਕਬੀਰ ਕੋਠੇ ਮੰਡਪ ਹੇਤੁ ਕਰਿ ਕਾਹੇ ਮਰਹੁ ਸਵਾਰਿ ॥ ਕਾਰਜੁ ਸਾਢੇ ਤੀਨਿ ਹਥ ਘਨੀ ਤ ਪਉਨੇ ਚਾਰਿ ॥੨੧੮॥ {ਪੰਨਾ 1376}

pd ArQ:-  mMfp—SwmIAwny, mhl mwVIAW [ hyqu kir—ihq kr ky, Sok nwl [ svwir—sjw sjw ky [ kwhy mrhu—ikauN Awqmk mOqy mr rhy ho? kwrju—kMm, mqlb, loV [ GnI—vDIk [ q—qW [

ArQ:-  (ijMd-dwqy pRBU nwloN ivCuVI ijMd sOKI nhIN rih skdI, ‘qw isau tUtI ikau bnY’; qW qy) hy kbIr! (aus ijMd dwqy ƒ Bulw ky) Gr mhl-mwVIAW bVy SOk nwl sjw sjw ky ikauN Awqmk mOqy mr rhy ho? quhwfI AwpxI loV qW swFy iqMn h`Q zmIn nwl pUrI ho rhI hY (ikauNik hr roz sOx vyly Awpxy k`d Anuswr qusI ieqnI ku hI vrqdy ho), pr jy (quhwfw k`d kuJ lµmw hY, jy) quhwƒ kuJ vDIk zmIn dI loV pYNdI hY qW pOxy cwr h`Q vrq lYNdy hovogy [218[

not:-  rozwnw jIvn dy Drm ƒ bdo-bdI iksy AgWh Awaux vwly smy dw Drm bxweI jwx nwl mOjUdw jIvn ivc Drm dw pRBwv sgoN k`sw huMdw jWdw hY [ kbIr jI ihMdU sn [ mrn qy ihMdU dI loQ swVI jWdI hY, jo do iqMn GMitAW ivc hI sV ky suAwh ho jWdI hY [ swFy iqMn h`Q qW ikqy rhy, mswxW ivc aus leI iek c`pw QW BI nhIN rih jWdI [ so, kbIr jI mrn qoN ipCoN dIAW g`lW nhIN d`s rhy [ pr Aswfy tIkwkwrW ny swFy iqMn h`Q zmIn dw sMbMD mnu`K dy mrn nwl hI joiVAw hY, jo Zlq hY [

ਕਬੀਰ ਜੋ ਮੈ ਚਿਤਵਉ ਨਾ ਕਰੈ ਕਿਆ ਮੇਰੇ ਚਿਤਵੇ ਹੋਇ ॥ ਅਪਨਾ ਚਿਤਵਿਆ ਹਰਿ ਕਰੈ ਜੋ ਮੇਰੇ ਚਿਤਿ ਨ ਹੋਇ ॥੨੧੯॥ {ਪੰਨਾ 1376}

ArQ:-  hy kbIr! (“cIqu inrMjn nwil” r`Kx dy QW qUM swrw idn mwieAw dIAW hI socW socdw rihMdw hYN, pr qyry) myry socW socx nwl ku`J nhIN bxdw; prmwqmw auh kuJ nhIN krdw jo mYN socdw hW (Bwv, jo AsI socdy rihMdy hW) [ pRBU auh kuJ krdw hY jo auh Awp socdw hY, qy jo kuJ auh prmwqmw socdw hY auh Aswfy ic`q-cyqy BI nhIN huMdw [219[

ਮਃ ੩ ॥ ਚਿੰਤਾ ਭਿ ਆਪਿ ਕਰਾਇਸੀ ਅਚਿੰਤੁ ਭਿ ਆਪੇ ਦੇਇ ॥ ਨਾਨਕ ਸੋ ਸਾਲਾਹੀਐ ਜਿ ਸਭਨਾ ਸਾਰ ਕਰੇਇ ॥੨੨੦॥ {ਪੰਨਾ 1376}

not:-  ies Slok dw isrlyK hY “m: 3” ieh gurU Amrdws jI dw iliKAw hoieAw hY [ auprly Slok nwl rlw ky pVHo; sw& id`sdw hY ik gurU Amrdws jI ny kbIr jI dy Slok nµ: 219 dy sMbMD ivc ieh Slok aucwirAw hY [ so, kbIr jI dy Slok gurU Amrdws jI dy pws mOjUd sn [ ieh swKI Zlq hY ik BgqW dI bwxI gurU Arjn swihb ny iek`TI kIqI sI [

ArQ:-  hy kbIr! (jIvW dy kIh v`s?) pRBU Awp hI jIvW dy mn ivc dunIAw dy i&kr-socW pYdw krdw hY, auh AvsQw BI pRBU Awp hI b^Sdw hY jdoN mnu`K iehnW i&kr-socW qoN rihq ho jWdw hY [ hy nwnk! jo pRBU sB jIvW dI sMBwl krdw hY ausy dy gux gwxy cwhIdy hn (Bwv pRBU A`gy hI Ardws kr ky dunIAw dy i&kr-socW qoN bcy rihx dI dwiq mMgIey) [220[

ਮਃ ੫ ॥ ਕਬੀਰ ਰਾਮੁ ਨ ਚੇਤਿਓ ਫਿਰਿਆ ਲਾਲਚ ਮਾਹਿ ॥ ਪਾਪ ਕਰੰਤਾ ਮਰਿ ਗਇਆ ਅਉਧ ਪੁਨੀ ਖਿਨ ਮਾਹਿ ॥੨੨੧॥ {ਪੰਨਾ 1376}

not:-  ieh Slok gurU Arjn swihb dw hY, ies dw sMbMD BI kbIr jI dy Slok nµ: 219 nwl hY [

pd ArQ:-  mir gieAw—Awqmk mOqy mr jWdw hY, jIvn ivc guxW dw ABwv hI ho jWdw hY [ AauD—aumr [ punI—pu`g jWdI hY, mu`k jWdI hY [ iKn mwih—A`K dy Por ivc, Acncyq hI, A`gy ivkwrW ivc ic`q r`jdw hI nhIN ik Acncyq [

ArQ:-  hy kbIr! jo mnu`K prmwqmw dw ismrn nhIN krdw (ismrn nwh krn dw nqIjw hI ieh inkldw hY ik auh dunIAw dIAW socW socdw hY, qy dunIAw dy) lwlc ivc Btkdw iPrdw hY [ pwp kridAW kridAW auh (Bwg-hIx) Awqmk mOqy mr jWdw hY (aus dy AMdroN au~cw Awqmk jIvn mu`k jWdw hY), Aqy auh ivkwrW ivc r`jdw BI nhIN ik Acncyq aumr mu`k jWdI hY [221[

ਕਬੀਰ ਕਾਇਆ ਕਾਚੀ ਕਾਰਵੀ ਕੇਵਲ ਕਾਚੀ ਧਾਤੁ ॥ ਸਾਬਤੁ ਰਖਹਿ ਤ ਰਾਮ ਭਜੁ ਨਾਹਿ ਤ ਬਿਨਠੀ ਬਾਤ ॥੨੨੨॥ {ਪੰਨਾ 1376}

not:-  ip`ql kYNh Awidk dy BWfy ivc koeI cIz pw r`KIey qW aus cIz dw Asr BWfy dy ip`ql kYNh Awidk ivc nhIN jw skdw [ pr jy k`cI im`tI dw brqn hovy, aus ivc r`KI cIz dI sugMD durgMD im`tI ivc Awpxw Asr kr jWdI hY [

mnu`Kw srIr iek AYsw brqn hY ijs dy igAwn-ieMdRy mwno, k`cI, im`tI dy bxy hoey hn, ijs krm-ivkrm nwl iehnW dw sMbMD pYNdw hY, aus dw Asr ieh gRihx kr lYNdy hn, qwhIeyN srIr dy AMdr v`sdI ijMd dI (jo prmwqmw dI AwpxI AMs hY) ieh pRBU nwloN iv`Q puAw dyNdy hn [ iehnW ieMidRAW ƒ, ies srIr ƒ, ‘swbqu’ (pivqR) r`Kx dw qrIkw iehI ho skdw hY ik ‘ApivqR’ krn vwly krm qy pdwrQ ies dy nyVy nwh Awaux id`qy jwx qy ijMd ƒ ies dy Awpxy Asly pRBU dy A`q nyVy r`iKAw jwey [

pd ArQ:-  kwrvI—krvw, Cotw ijhw lotw, ku`jw [ kyvl—inrol [ Dwqu—Aslw [ swbqu—(vyKo slok nµ: 185—‘jw kI idl swbiq nhI’ [ ‘swbiq’ dw ArQ hY pwkIzgI, pivqRqw) pivRq, pwkIzw [ rKih—jy qUM r`Kxw cwhyN [ Bju—ismr [ ibnTI—ivgVI, nws hoeI [ bwq—g`l [

ArQ:-  hy kbIr! ieh srIr k`cw lotw (smJ lY), ies dw Aslw inrol k`cI im`tI (imQ lY) [ jy qUM ies ƒ (bwhrly BYVy AsrW qoN) pivRq r`Kxw loVdw hYN qW prmwqmw dw nwm ismr, nhIN qW (mnu`Kw jnm dI ieh) Kyf ivgVI hI jwx lY (Bwv, zrUr ivgV jwiegI) [222[

ਕਬੀਰ ਕੇਸੋ ਕੇਸੋ ਕੂਕੀਐ ਨ ਸੋਈਐ ਅਸਾਰ ॥ ਰਾਤਿ ਦਿਵਸ ਕੇ ਕੂਕਨੇ ਕਬਹੂ ਕੇ ਸੁਨੈ ਪੁਕਾਰ ॥੨੨੩॥ {ਪੰਨਾ 1376}

pd ArQ:-  kyso—kySv (ky_w: pR_Ôqw: siNq AÔX—lµmy kysW vwlw) prmwqmw [ Aswr—Zw&l ho ky, by-prvwhI ivc, ivkwrW vloN Zw&l rih ky [ kbhU ky—kdy qW [

ArQ:-  hy kbIr! (jy ies srIr ƒ ivkwrW vloN ‘swbqu rKih q’) hr vyly prmwqmw dw nwm Xwd krdy rhIey, iksy vyly BI ivkwrW vloN by-prvwh nwh hoeIey [ jy idn rwq (hr vyly) prmwqmw ƒ ismrdy rhIey qW iksy n iksy vyly auh pRBU jIv dI Ardws sux hI lYNdw hY (qy ies ƒ Awqmk mOqy mrnoN bcw lYNdw hY) [223[

ਕਬੀਰ ਕਾਇਆ ਕਜਲੀ ਬਨੁ ਭਇਆ ਮਨੁ ਕੁੰਚਰੁ ਮਯ ਮੰਤੁ ॥ ਅੰਕਸੁ ਗ੍ਯ੍ਯਾਨੁ ਰਤਨੁ ਹੈ ਖੇਵਟੁ ਬਿਰਲਾ ਸੰਤੁ ॥੨੨੪॥ {ਪੰਨਾ 1376}

pd ArQ:-  kwieAw—srIr [ kjlI bnu—irKIkyS hirduAwr dy nzdIk dy iek jMgl dw nwm hY ijQy hwQI rihMdy hn, sMGxw jMgl (not:-  jdoN mnu`K prmwqmw dI Xwd Bulw bYTdw hY qW ies dy swry igAwn-ieMdRy ivkwrW vl prq pYNdy hn kwmwidk AnykW ivkwr prgt ho auTdy hn [ Ajyhy srIr ƒ iek jMgl smJ lvo ijs ivc AnykW ivkwr, mwno, sMGxy ru`K hn) [ BieAw—(jy ‘kyso kyso’ nwh kUkIey, qW ieh srIr ivkwr ru`KW nwl BirAw hoieAw iek jMgl) bx jWdw hY [ kuMcru—hwQI [ mX mMqu—md m`q, Awpxy md ivc m`qw hoieAw [ AMksu—lohy dw auh kuMfw ijs nwl hwQI ƒ clWdy hn [ rqnu—rqn vrgw sRySt [ Kyvtu—clwx vwlw [

ArQ:-  hy kbIr! (jy kyso kyso nwh kUkIey, jy prmwqmw dw ismrn nwh krIey qW AnykW ivkwr pYdw ho jwx krky) ieh mnu`Kw srIr, mwno, ‘kjlI bnu’ bx jWdw hY ijs ivc mn-hwQI Awpxy md ivc m`qw hoieAw iPrdw hY [ ies hwQI ƒ kwbU ivc r`Kx leI gurU dw sRySt igAwn hI kuMfw bx skdw hY, koeI BwgW vwlw gurmuiK (ies igAwn-kuMfy ƒ vrq ky mn-hwQI ƒ) clwx-jogw huMdw hY [224[

ਕਬੀਰ ਰਾਮ ਰਤਨੁ ਮੁਖੁ ਕੋਥਰੀ ਪਾਰਖ ਆਗੈ ਖੋਲਿ ॥ ਕੋਈ ਆਇ ਮਿਲੈਗੋ ਗਾਹਕੀ ਲੇਗੋ ਮਹਗੇ ਮੋਲਿ ॥੨੨੫॥ {ਪੰਨਾ 1376}

pd ArQ:-  koQrI—gu`QI, btUAw [ pwrK—prK krn vwlw, kdr-kImq jwnx vwlw [ gwhkI—nwm rqn ƒ ^rIdx vwlw [ mhgy moil—qkVI kImq dy ky (not:-  ies kwieAw-jMgl ivc mn msqy hoey hwQI vWg Awzwd iPrdw hY [ kIh pSU-pMCI qy kIh mnu`K, AwpxI AwzwdI h`QoN dyxI hryk vwsqy sB qoN v`fI kurbwnI hY; mn dI ies suqMqRqw dy v`ty koeI cIz mu`l lYxI mihMgI qoN mihMgI kImq dyxI hY), mn hvwly kr ky [

ArQ:-  hy kbIr! prmwqmw dw nwm (dunIAw ivc) sB qoN kImqI pdwrQ hY, (ies pdwrQ ƒ sWB ky r`Kx vwsqy) Awpxy mUMh ƒ gu`QI bxw qy ies rqn dI kdr-kImq jwxn vwly iksy gurmuiK dy A`gy hI mUMh KolHxw (Bwv, sqsMg ivc pRBU-nwm dI is&iq-swlwh kr) [ jdoN nwm-rqn dI kdr jwnx vwlw koeI gwhk sqsMg ivc Aw A`pVdw hY qW auh Awpxw mn gurU dy hvwly kr ky nwm rqn ƒ ^rIddw hY [225[

ਕਬੀਰ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਜਾਨਿਓ ਨਹੀ ਪਾਲਿਓ ਕਟਕੁ ਕੁਟੰਬੁ ॥ ਧੰਧੇ ਹੀ ਮਹਿ ਮਰਿ ਗਇਓ ਬਾਹਰਿ ਭਈ ਨ ਬੰਬ ॥੨੨੬॥ {ਪੰਨਾ 1376}

pd ArQ:-  jwinE nhI—(ijs mnu`K ny) kdr nhIN jwxI [ pwilE—pwldw irhw [ ktku—&Oz [ ktku kutMbu—bhuq swrw t`br [ mir gieE—Awqmk mOqy mr igAw [ bwhir—DMiDAW qoN bwhr, (Bwv,) DMiDAW qoN vyhlw ho ky [ bMb—Avwz, ^br [ bwhir BeI n bMb—DMiDAW qoN inkl ky kdy ausdy mUMhoN rwm nwm dI Avwz BI nhIN inklI [

ArQ:-  (pr), hy kbIr! ijs mnu`K ƒ prmwqmw dy nwm-rqn dI kdr-kImq nhIN pYNdI, auh (nwm-rqn ƒ ivswr ky swrI aumr) bhuqw t`br hI pwldw rihMdw hY; dunIAw dy DMiDAW ivc hI Kp Kp ky auh mnu`K Awqmk mOqy mr jWdw hY, iehnW KpwixAW ivcoN inkl ky kdy aus dy mUMhoN rwm-nwm dI Awvwz nhIN inkldI (nwh hI iehnW KpwixAW ivcoN kdy aus ƒ vyhl imldI hY, qy nwh auh kdy prmwqmw dw nwm mUMhoN aucwrdw hY) [226[

ਕਬੀਰ ਆਖੀ ਕੇਰੇ ਮਾਟੁਕੇ ਪਲੁ ਪਲੁ ਗਈ ਬਿਹਾਇ ॥ ਮਨੁ ਜੰਜਾਲੁ ਨ ਛੋਡਈ ਜਮ ਦੀਆ ਦਮਾਮਾ ਆਇ ॥੨੨੭॥ {ਪੰਨਾ 1376}

pd ArQ:-  kyry—dy [ mwtuky—Jmkxy [ AwKI kyry mwtuky—A`KW dy Jmkx ijqnw smw [ geI ibhwie—(aumr) bIq jWdI hY [ dmwmw—ngwrw [ Awie dIAw—Aw ky vjw dyNdw hY [

ArQ:-  hy kbIr! (aus bd-nsIb dw hwl vyK jo pRBU-nwm dI kdr-kImq nwh jwxdw hoieAw swrI aumr kutMb pwlx ivc hI guzwrdw hY qy kdy BI pRBU-nwm mUMhoN nhIN aucwrdw! QoVI QoVI kr ky by-mlUmy ijhy) aus dI aumr A`KW dy Jmkx ijqnw smW qy pl pl kr ky bIq jWdI hY; iPr BI aus dw mn (kutMb dw) jMjwl nhIN C`fdw, Aw^r jm mOq dw ngwrw Aw vjWdy hn [227[

ਕਬੀਰ ਤਰਵਰ ਰੂਪੀ ਰਾਮੁ ਹੈ ਫਲ ਰੂਪੀ ਬੈਰਾਗੁ ॥ ਛਾਇਆ ਰੂਪੀ ਸਾਧੁ ਹੈ ਜਿਨਿ ਤਜਿਆ ਬਾਦੁ ਬਿਬਾਦੁ ॥੨੨੮॥ {ਪੰਨਾ 1376}

not:-  ieauN jwpdw hY ijvyN kbIr jI dIAW A`KW dy swhmxy Awpxy vqn dI grmI dI ru`q dw nkSw AwieAw Kloqw hY [ qpS pY rhI hY, iek muswi&r dUroN iek sohxy sMGxI CW vwly ru`K AMb ƒ vyK ky aus dw Awsrw Aw lYNdw hY [ ies CW dw Awsrw ilAW aus dI qpS BI imtdI hY qy aus ƒ ru`K qoN p`kw Pl BI imldw hY ijs nwl auh AwpxI Bu`K BI dUr krdw hY [

ivkwrW dI qpS nwl qp rhy ies jgq ivc prmwqmw dw nwm mwno, iek sohxw ru`K hY; gurmuiK sMq-jn ies ru`K dI TMFI im`TI CW hn [ jo mnu`K gurmuiK dI sMgiq krdw hY, ivkwrW dI qpS qoN bcx leI gurmuiK dI sMgiq dw shwrw lYNdw hY, aus dy AMdr TMF pY jWdI hY, qy aus ƒ vYrwg dI dwiq imldI hY ijs dI brkiq nwl auh mwieAw vloN r`j jWdw hY [ pr swDU gurmuiK auh hY ijs ny mwieAw dy jMjwl ƒ iqAwigAw hY [

pd ArQ:-  qrvr—qr-vr, sohxw ru`K [ qr—ru`K [ bYrwgu—inrmohqw [ CwieAw—CW [ ijin—ijs (swD-gurmuiK) ny [ bwdu ibbwdu—JgVw-JWjw, mwieAw dw JMbylw [

ArQ:-  hy kbIr! (ivkwrW dI qpS nwl qp rhy ies sMswr ivc) pRBU dw nwm iek sohxw ru`K hY [ ijs mnu`K ny (Awpxy AMdroN iehnW ivkwrW dw) JgVw-JWjw mukw id`qw hY auh gurmuiK ies ru`K dI, mwno, CW hY [ (jo BwgW vwlw bMdw aus qpS qoN bcx leI ies CW dw Awsrw lYNdw hY aus ƒ) vYrwg-rUp Pl (hwsl huMdw) hY [228[

ਕਬੀਰ ਐਸਾ ਬੀਜੁ ਬੋਇ ਬਾਰਹ ਮਾਸ ਫਲੰਤ ॥ ਸੀਤਲ ਛਾਇਆ ਗਹਿਰ ਫਲ ਪੰਖੀ ਕੇਲ ਕਰੰਤ ॥੨੨੯॥ {ਪੰਨਾ 1376}

pd ArQ:-  bwrh mws—bwrW hI mhIny, sdw hI [ Plµq—Pl dyNdw hY [ sIql—TMFI, TMF dyx vwlI, SWqI b^Sx vwlI [ CwieAw—CW, Awsrw [ gihr—gMBIrqw, Afolqw, vYrwg [ pMKI—(Bwv, qyry) igAwn-ieMdRy [ kyl—Awnµd [

ArQ:-  hy kbIr! (“ijin qijAw bwdu ibbwdu” aus ‘swD’ dI sMgiq ivc rih ky qUM vI Awpxy ihrdy dI DrqI ivc prmwqmw dy nwm dw) iek Ajyhw bI bIj jo sdw hI Pl dyNdw rihMdw hY; aus dw Awsrw leIey qW AMdr TMF pYNdI hY, Pl imldw hY ik dunIAw dy “bwd ibbwd” vloN mn itk jWdw hY, qy swry igAwn-ieMdRy (jo pihlW pMCIAW vWg QW QW qy cog leI Btkdy sn, hux pRBU dy nwm dw) Awnµd lYNdy hn [229[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh