ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1366

ਕਬੀਰ ਮਰਤਾ ਮਰਤਾ ਜਗੁ ਮੂਆ ਮਰਿ ਭੀ ਨ ਜਾਨਿਆ ਕੋਇ ॥ ਐਸੇ ਮਰਨੇ ਜੋ ਮਰੈ ਬਹੁਰਿ ਨ ਮਰਨਾ ਹੋਇ ॥੨੯॥ {ਪੰਨਾ 1366}

kbIr jI dy ies ‘AYsy mrny jo mrY’ Bwv ƒ smJwx leI gurU Amrdws jI ieauN ilKdy hn:

m: 3 ] ikAw jwxw ikv mrhgy, kYsw mrxw hoie ] jykir swihb mnhu n vIsrY, qw sihlw mrxw hoie ] mrxY qy jgqu frY, jIivAw loVY sBu koie ] gur prswdI jIvqu mrY, hukmY bUJY soie ] nwnk AYsI mrnI jo mrY, qw sd jIvxu hoie ]2]17] (pMnw 1366)

prmwqmw ƒ mnoN nwh ivswrnw qy aus dI rzw ƒ smJxw—ieh hY kbIr jI dy gUJ Bwv dI ivAwiKAw jo siqgurU Amrdws jI ny kIqI hY; A^Ir qy hzUr ny kbIr jI dy l&zW ƒ duhrw ky kih BI id`qw hY:

nwnk AYsI mrnI jo mrY, qw sd jIvxu hoie ] (pMnw 1366)

kbIr jI ilKdy hn ‘AYsy mrny jo mrY’; siqgurU jI ilKdy hn ‘nwnk AYsI mrnI jo mrY’ [ kbIr jI ilKdy hn ‘bhuir n mrnw hoie’; siqgurU jI iesy i^Awl ƒ hor l&zW ivc vtw ky ilKdy hn ‘qw sd jIvxu hoie’ [

i^Awl qy l&zW dI ieh sWJ sb`b nwl nhIN ho geI [ gurU Amrdws jI dy pws kbIr jI dw ieh Slok hU-b-hU mOjUd sI [ kbIr jI ny i^Awl ƒ gUJ ijhw r`iKAw sI, gurU Amrdws jI ny aus ƒ KulHy l&zW ivc spSt kr id`qw [ so, ieh khwxI Zlq hY ik BgqW dI bwxI gurU Arjn swihb ny iek`TI kIqI sI [ ieh qW pihly hI gur-ivAkqIAW pws mOjUd sI (pVHo ies pusqk dI muFlI ivcwr) [

pd ArQ:-  mrqw mrqw—muV muV mrdw, roz roz mrdw, hr roz mOq dy sihm dw dbwieAw hoieAw [ mir n jwinAw—(mOq dy sihm vloN) mrn dI jwc nwh is`KI, mOq dw sihm mukwx dI jwc nwh is`KI [ AYsy mrny jo mrY—jo ies qrHW mwieAw vloN mry (ijvyN ipCly slok nµ: 28 ivc d`isAw hY) jo swD sMgiq ivc pRBU dI is&iq-swlwh kr ky mwieAw vloN mry [ bhuir—muV muV [ bhuir n mrnw hoie—aus ƒ muV muV mOq dw sihm nhIN huMdw [

ArQ:-  hy kbIr! (inrI ‘dunIAw’ dw vpwrI) jgq hr vyly mOq dy sihm dw dbwieAw rihMdw hY, (inrI mwieAw dw vpwrI) iksy iDr ƒ BI smJ nhIN AwauNdI ik mOq dw ieh sihm ikvyN mukwieAw jwey [ (swD sMgiq ivc pRBU dI is&iq-swlwh kr ky) jo mnu`K ijaUNdw hI mrdw hY (‘dunIAw’ vloN moh qoVdw hY) aus ƒ iPr ieh sihm nhIN rihMdw [29[

ਕਬੀਰ ਮਾਨਸ ਜਨਮੁ ਦੁਲੰਭੁ ਹੈ ਹੋਇ ਨ ਬਾਰੈ ਬਾਰ ॥ ਜਿਉ ਬਨ ਫਲ ਪਾਕੇ ਭੁਇ ਗਿਰਹਿ ਬਹੁਰਿ ਨ ਲਾਗਹਿ ਡਾਰ ॥੩੦॥ {ਪੰਨਾ 1366}

pd ArQ:-  mwns—mnu`K dw [ bwrY bwr—bwr bwr, muV muV [ bn—jMgl [ pwky—p`ky hoey [ Buie—zmIn auqy [ igrih—if`g pYNdy hn [ fwr—fwlI [

ArQ:-  hy kbIr! mnu`Kw jnm bVI muSkl nwl imldw hY, (qy, jy pRBU dw nwm ivswr ky inrw ‘dunIAw’ ivc l`g ky ie`k vwrI h`QoN igAw) qW muV muV nhIN imldw; ijvyN jMgl dy ru`KW dy p`ky hoey Pl (jdoN) zmIn auqy if`g pYNdy hn qW muV fwlI nwl nhIN l`gdy [30[

not:-  jMgl dy ru`KW qoN if`gy hoey Pl iksy dy kMm BI nhIN AwauNdy, qy muV fwlI nwl nhIN l`gdy [ iesy qrHW jy ‘dIn’ ƒ ‘dunI’ dI ^wqr gvw id`qw, mwieAw dI ^wqr prmwqmw dI Xwd ivswrI r`KI, qW ieh imilAw hoieAw jnm BI AzweIN igAw, qy muV muV BI nhIN imldw [

ਕਬੀਰਾ ਤੁਹੀ ਕਬੀਰੁ ਤੂ ਤੇਰੋ ਨਾਉ ਕਬੀਰੁ ॥ ਰਾਮ ਰਤਨੁ ਤਬ ਪਾਈਐ ਜਉ ਪਹਿਲੇ ਤਜਹਿ ਸਰੀਰੁ ॥੩੧॥ {ਪੰਨਾ 1366}

pd ArQ:-  quhI qU—qUM hI qUM, isr& qUM [ kbIru—sB qoN v`fw [ qjih—jy(hy kbIr!) qUM C`f dyvyN [ srIru—srIr dw moh, mOq dw sihm, dyh-A`iDAws [

ArQ:-  (ies mnu`Kw jnm dw Asl mnorQ ‘prmwqmw dy nwm dI pRwpqI’ hY, ies dI ^wqr ieh zrUrI hY ik prmwqmw dw ismrn kIqw jwey, pRBU dy gux jwey jwx; so) hy kbIr! (sdw ieauN AwK—hy pRBU!) qUM hI sB qoN v`fw hYN, qyrw hI nwm sB qoN v`fw hY [ (pr ies is&iq-swlwh dy nwl nwl hy kbIr!) jy qUM pihlW Awpxy srIr dw moh BI iqAwgyN, qdoN hI prmwqmw dw nwm-rUp rqn imldw hY [31[

ਕਬੀਰ ਝੰਖੁ ਨ ਝੰਖੀਐ ਤੁਮਰੋ ਕਹਿਓ ਨ ਹੋਇ ॥ ਕਰਮ ਕਰੀਮ ਜੁ ਕਰਿ ਰਹੇ ਮੇਟਿ ਨ ਸਾਕੈ ਕੋਇ ॥੩੨॥ {ਪੰਨਾ 1366}

not:-  ipCly Slok nµ: 31 ivc ilKy hoey ‘jau pihly qjih srIru’ dI ies Slok ivc hor ivAwiKAw kIqI hY [ srIr dw moh mnu`K ƒ ‘dunIAw’ dI dOV B`j vl pRyrdw hY, jy mnu`K dI cwh Anuswr mwieAw nwh iek`TI hovy qW ieh igly-guzwrIAW krdw hY [ pRBU dy gux BI gwvy, qy igly-guzwrIAW BI krdw rhy—ieh dovyN g`lW nhIN PbdIAW [ ies ƒ bMdgI nhIN AwKIdw [ aus pRBU dy rwzk hox qy BI XkIn b`Jy [

pd ArQ:-  JMKu—buV-buV, igly-guzwrI [ n hoie—nhIN ho skdw [ krm—b^SS [ krIm—b^SS krn vwly pRBU jI [ myit n swkY—Gtw-vDw nhIN skdw [

ArQ:-  hy kbIr! (‘srIr qjx’ dw Bwv ieh hY ik ‘dunIAw’ dI ^wqr) igly-guzwrI nwh krdy rhIey, (‘dunIAw’ dy lwlc ivc PisAw hoieAw) jo kuJ qUM AwKdw hYN auhI nhIN ho skdw, (is&iq-swlwh krn dy nwl nwl ieh BI XkIn r`K ik) b^SS krn vwly pRBU jI jo b^SSW (jIvW auqy) krdy hn auhnW ƒ koeI (hor jIv) vDw-Gtw nhIN skdw [32[

ਕਬੀਰ ਕਸਉਟੀ ਰਾਮ ਕੀ ਝੂਠਾ ਟਿਕੈ ਨ ਕੋਇ ॥ ਰਾਮ ਕਸਉਟੀ ਸੋ ਸਹੈ ਜੋ ਮਰਿ ਜੀਵਾ ਹੋਇ ॥੩੩॥ {ਪੰਨਾ 1366}

pd ArQ:-  kS—(Skt. k—` to test, rub on a touch-stone) prKxw, p`QrI auqy rgVnw ijvyN sonw prKx leI GsweIdw hY [ vtI—(Skt. Òwt:) gItI, gItw [ kS-vtI—auh gItw ijs au~qy sonw rgV ky prKIdw hY ik Krw hY jW Kotw [ ksautI—kS-vtI [ ksautI rwm kI—auh ksOtI ijs dI rwhIN mnu`K dI pRBU nwl s`cI pRIiq prKI jw sky [ JUTw—JUT nwl ipAwr krn vwlw, inrI ‘dunIAw’ nwl moh krn vwlw, ‘dIn’ ƒ ‘dunI’ dI ^wqr gvwaux vwlw [ shY—shwrdw hY, pUrw auqrdw hY, Krw swbq huMdw hY [ mir jIvw—mr ky jIivAw hoieAw, jo ‘dunIAw’ vloN mr ky ‘dIn’ vl jIivAw, ijs ny dyh-AiDAws mukw id`qw hY [ n itkY—prK ivc Krw swbq nhIN huMdw, pUrw nhIN auqrdw [

ArQ:-  hy kbIr! jo mnu`K ‘dunIAw’ nwl moh krn vwlw hY auh aus ksOtI auqy Krw swbq nhIN huMdw ijs dI rwhIN mnu`K dI pRBU nwl s`cI pRIiq prKI jWdI hY [ pRBU nwl pRIiq dI prK ivc auhI mnu`K pUrw auqrdw hY jo ‘dunIAw’ dy moh vloN mr ky ‘dIn’ dy ipAwr ivc jIaU ipAw hY [33[

ਕਬੀਰ ਊਜਲ ਪਹਿਰਹਿ ਕਾਪਰੇ ਪਾਨ ਸੁਪਾਰੀ ਖਾਹਿ ॥ ਏਕਸ ਹਰਿ ਕੇ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਬਾਧੇ ਜਮ ਪੁਰਿ ਜਾਂਹਿ ॥੩੪॥ {ਪੰਨਾ 1366}

pd ArQ:-  aUjl—aujly, sw&-suQry, ic`ty, vDIAw [ pihrih—pihndy hn [ kwpry—k`pVy [ Kwih—KWdy hn [ pwn supwrI Kwih—bWk-pn vwsqy sohxy l`gx vwsqy pwn supwrI KWdy hn [ bwDy—b`Jy hoey, srIr ƒ sjweI r`Kx dy moh ivc b`Jy [ jmpuir—jm dy Shr ivc, jm ky v`s ivc, jm dy dbwau hyT, mOq dy sihm ivc [ jWih—jWdy hn, itky rihMdy hn [

ArQ:-  hy kbIr! (inrI ‘dunIAw’ dy vpwrI bMdy Awpxy Awp dI SUkw-SwkI vwsqy) vDIAw k`pVy pWdy hn qy pwn supwrIAW KWdy hn; pr (srIr ƒ sjweI r`Kx dy moh nwl) b`Jy hoey auh bMdy mOq Awidk dy sihm ivc itky rihMdy hn ikauNik auh prmwqmw dy nwm qoN vWjy rihMdy hn (‘dIn’ ivswr ky ‘dunI’ dw moh hr hwlq ivc duKdweI hY) [34[

ਕਬੀਰ ਬੇੜਾ ਜਰਜਰਾ ਫੂਟੇ ਛੇਂਕ ਹਜਾਰ ॥ ਹਰੂਏ ਹਰੂਏ ਤਿਰਿ ਗਏ ਡੂਬੇ ਜਿਨ ਸਿਰ ਭਾਰ ॥੩੫॥ {ਪੰਨਾ 1366}

pd ArQ:-  byVw—jhwz [ jrjrw—bhuq purwxw, K`dw, Bu`gw [ PUty—Pu`ty hoey hox, pey hoey hox [ CyNk hzwr—hzwrW Cyk [ hrUey hrUey—holy holy, hOly Bwr, ijnHW ny Bwr nhIN cu`ikAw hoieAw [ iqir gey—qr jWdy hn [

ArQ:-  hy kbIr! jy iek bhuq hI purwxw jhwz hovy, ijs ivc hzwrW hI Cyk Pu`t pey hox (auh Aw^r smuMdr ivc fu`b hI jWdw hY, ies jhwz dy muswi&rW ivcoN) isr& auhI bMdy qr ky pwr lµG jWdy hn ijnHW ny koeI Bwr nhIN cu`ikAw huMdw; pr ijMnHW dy isrW auqy Bwr huMdw hY, auh (Bwr hyT d`b ky) fu`b jWdy hn [

not:-  ienswnI izMdgI, mwno iek byVI hY [ jIv keI jUnW ivcoN lµGdw Aqy byAMq mMdy krm krdw krdw clw Aw irhw hY; so, ies dI izMdgI dI purwxI ho cukI byVI ivc kIqy krmW dy sMskwr, mwno, Cyk ho gey hn [ ijvyN jhwz dy CykW dI rwhIN bwhroN smuMdr dw pwxI pY ky jhwz ƒ fob dyNdw hY, iqvyN ipCly mMdy sMskwr ienswn dy AMdr hor hor mMdIAW vwSnW pYdw krdy hn [ ies qrHW ienswnI jIvn dI byVI ivkwrW dIAW TwTW ivc fu`b jWdI hY [ ijnHW ny ivkwrW dw, dunIAw dy moh dw, dyh-A`ØiDAws dw, Bwr nhIN b`Dw, auh sw&-suQrw jIvn guzwr jWdy hn [

ਕਬੀਰ ਹਾਡ ਜਰੇ ਜਿਉ ਲਾਕਰੀ ਕੇਸ ਜਰੇ ਜਿਉ ਘਾਸੁ ॥ ਇਹੁ ਜਗੁ ਜਰਤਾ ਦੇਖਿ ਕੈ ਭਇਓ ਕਬੀਰੁ ਉਦਾਸੁ ॥੩੬॥ {ਪੰਨਾ 1366}

pd ArQ:-  audwsu—(h`f kys Awidk dy bxy srIr dy moh qoN) auprwm, inrmoh [

ArQ:-  ('dIn' ƒ ivswr ky inrI ‘dunIAw’ dI ^wqr dOV-B`j kridAW mnu`K Awpxy srIr dy moh ivc ieqnw Psdw hY ik hr vyly mOq qoN sihimAw rihMdw hY [ iPr BI, ieh srIr sdw kwiem nhIN rih skdw, mOq Aw hI jWdI hY, qdoN) hy kbIr! (srIr ƒ icKw qy pwieAW) h`f l`kVW vWg sVdy hn, kys Gwh vWg sVdy hn [ ies swry sMswr ƒ hI sVidAW vyK ky (Bwv, ieh vyK ky ik sB jIvW dw ies srIr nwloN ivCoVw Aw^r zrUr huMdw hY) mYN kbIr ies srIr dy moh qoN auprwm ho igAw hW (mYN srIr dw moh C`f id`qw hY) [36[

ਕਬੀਰ ਗਰਬੁ ਨ ਕੀਜੀਐ ਚਾਮ ਲਪੇਟੇ ਹਾਡ ॥ ਹੈਵਰ ਊਪਰਿ ਛਤ੍ਰ ਤਰ ਤੇ ਫੁਨਿ ਧਰਨੀ ਗਾਡ ॥੩੭॥ {ਪੰਨਾ 1366}

pd ArQ:-  grbu—AhMkwr, mwx [ hYvr—hY-vr, hX-vr, cuxvyN vDIAw GoVy [ vr—cuxvyN, vDIAw [ CqR—Cqr [ qr—qly, hyT [ qy Puin—auh mnu`K BI, AYsy bMdy BI [ DrnI—im`tI, DrqI [ gwf—iml jWdy hn, rl jWdy hn [

ArQ:-  hy kbIr! (ies srIr dI juAwnI suMdrqw Awidk dw) mwx nhIN krnw cwhIdw (Aw^r hY qW ieh) h`fIAW (dI mu`T) jo cMm nwl lpytIAW hoeIAW hn [ (ies srIr dw AhMkwr krdy) auh bMdy BI (AMq ƒ) im`tI ivc jw rly jo vDIAw GoiVAW au~qy (svwr huMdy sn) qy jo (Juldy) CqrW hyT bYTdy sn [37[

ਕਬੀਰ ਗਰਬੁ ਨ ਕੀਜੀਐ ਊਚਾ ਦੇਖਿ ਅਵਾਸੁ ॥ ਆਜੁ ਕਾਲ੍ਹ੍ਹਿ ਭੁਇ ਲੇਟਣਾ ਊਪਰਿ ਜਾਮੈ ਘਾਸੁ ॥੩੮॥ {ਪੰਨਾ 1366}

pd ArQ:-  dyiK—vyK ky [ Avwsu—mhl [ Awju kwil@—A`j Blk, Jbdy hI [ Buie—BuM\ qy, DrqI auqy [ jwmY—au~g pYNdw hY [38[

 ArQ:-  hy kbIr! Awpxw au~cw mhl vyK ky (BI) AhMkwr nhIN krnw cwhIdw (ieh BI cwr idn dI hI Kyf hY; mOq Awaux qy ies mhl ƒ C`f ky) A`j Blk hI im`tI ivc rl jwxw hY, swfy (srIr) auqy Gwh au~g peygw [38[

ਕਬੀਰ ਗਰਬੁ ਨ ਕੀਜੀਐ ਰੰਕੁ ਨ ਹਸੀਐ ਕੋਇ ॥ ਅਜਹੁ ਸੁ ਨਾਉ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਮਹਿ ਕਿਆ ਜਾਨਉ ਕਿਆ ਹੋਇ ॥੩੯॥ {ਪੰਨਾ 1366}

pd ArQ:-  rMku—kMgwl mnu`K [ nwau—byVI, izMdgI dI byVI [ ikAw jwnau— mYN kIh jwxdw hW? n hsIAY— m^ol nwh krIN [

ArQ:-  hy kbIr! (jy qUM Dnvwn hYN, qW ies Dn-pdwrQ dw BI) mwx nwh krIN, nwh iksy kMgwl ƒ (vyK ky) T`Tw-m^Ol krIN [ (qyrI AwpxI jIvn-) byVI Ajy smuMdr ivc hY, pqw nhIN kIh ho jwey (ieh Dn-pdwrQ h`QoN jWidAW icr nhIN l`gdw) [39[

ਕਬੀਰ ਗਰਬੁ ਨ ਕੀਜੀਐ ਦੇਹੀ ਦੇਖਿ ਸੁਰੰਗ ॥ ਆਜੁ ਕਾਲ੍ਹ੍ਹਿ ਤਜਿ ਜਾਹੁਗੇ ਜਿਉ ਕਾਂਚੁਰੀ ਭੁਯੰਗ ॥੪੦॥ {ਪੰਨਾ 1366}

pd ArQ:-  dyhI—srIr, kWieAW [ surMg—sohxy rMg vwlI [ Awju kwil@—A`j-k`l, A`j-Blk, QohVy hI icr ivc [ kWcurI—kuMj [ BuXMg—s`p [

ArQ:-  hy kbIr! ies sohxy rMg vwly srIr ƒ vyK ky BI AhMkwr nwh krIey; ieh srIr BI QohVy idnW ivc hI C`f jwaugy ijvyN s`p kuMj lwh dyNdw hY (ijMd qy srIr dw BI p`kw sdw-inBvW swQ nhIN hY) [40[

41 qoN 70 qk

ਕਬੀਰ ਲੂਟਨਾ ਹੈ ਤ ਲੂਟਿ ਲੈ ਰਾਮ ਨਾਮ ਹੈ ਲੂਟਿ ॥ ਫਿਰਿ ਪਾਛੈ ਪਛੁਤਾਹੁਗੇ ਪ੍ਰਾਨ ਜਾਹਿੰਗੇ ਛੂਟਿ ॥੪੧॥ {ਪੰਨਾ 1366}

pd ArQ:-  lUtnw hY—jy dbw dbw sWBxw hY, jy iek`Tw krnw hY [ q—qW [ lUit lY—iek`Tw kr lY [ rwm nwm hY lUit—prmwqmw dy nwm dI lu`t peI hoeI hY, pRBU dw nwm dbw-db vMifAw jw irhw hY [ iPir—muV, smw ivhw jwx qy [

ArQ:-  hy kbIr! (‘dunIAw’ dI ^wqr kIh Btk irhw hYN? vyK) prmwqmw dw nwm dbw-db vMifAw jw irhw hY, jy iek`Tw krnw hY qW ieh nwm-Dn iek`Tw kr [ jdoN ijMd (srIr ivcoN) inkl geI, smW ivhw jwx qy A&sos krnw peygw [41[

ਕਬੀਰ ਐਸਾ ਕੋਈ ਨ ਜਨਮਿਓ ਅਪਨੈ ਘਰਿ ਲਾਵੈ ਆਗਿ ॥ ਪਾਂਚਉ ਲਰਿਕਾ ਜਾਰਿ ਕੈ ਰਹੈ ਰਾਮ ਲਿਵ ਲਾਗਿ ॥੪੨॥ {ਪੰਨਾ 1366}

pd ArQ:-  koeI n jnimE—koeI ivrlw hI huMdw hY [ ApnY...Awig—jo Awpxy Gr ƒ A`g lwey, jo Apx`q ƒ swVy, jo dyh-A`iDAws ƒ mukw dyvy [ pWcau lirkw—pMjy lVky, mwieAw dy pMjy pu`qr kwm Awidk [ jwir kY—swV ky [ lwig rhY—lweI r`Ky [ ilv—suriq dI qwr [

ArQ: (pr nwm Dn iek`Tw krn leI zrUrI hY ik mnu`K Apx`q ƒ pihlW ^qm kry, qy) hy kbIr! (jgq ivc) Aijhw koeI ivrlw hI imldw hY jo Awpxy srIrk moh ƒ swVdw hY, qy, kwmwidk mwieAw dy pMjW hI pu`qRW ƒ swV ky prmwqmw (dI Xwd) ivc suriq joVI r`Kdw hY [42[

ਕੋ ਹੈ ਲਰਿਕਾ ਬੇਚਈ ਲਰਿਕੀ ਬੇਚੈ ਕੋਇ ॥ ਸਾਝਾ ਕਰੈ ਕਬੀਰ ਸਿਉ ਹਰਿ ਸੰਗਿ ਬਨਜੁ ਕਰੇਇ ॥੪੩॥ {ਪੰਨਾ 1366}

not:-  ipCly Slok dy l&z ‘pWcau lirkw’ ivc ‘lirkw’ bhu-vcn hY, iehI l&z ies Slok ivc BI aus pihly Bwv ivc hI vriqAw hY [ iesy qrHW l&z ‘lirkI’ BI bhu-vcn hY [

pd ArQ:-  lirkw—‘pWcau lirkw’, kwmwidk mwieAw dy pMjy hI pu`qR [ lirkI—lVkIAW, AwSw iqRSnw eIrKw AwidA mwieAw dIAW DIAW [ bycY—nwm-Dn dy v`ty ivc dy dyvy, nwm Dn ^rIdx leI ieh kwmwidk qy AwSw iqRSnw Awidk dyvy [ ko hY—koeI ivrlw hI huMdw hY [ byceI—bycY, vycdw hY [ swJw—sWJ, sq-sMg dI sWJ, nwm-Dn dy vpwr dI sWJ [ kbIr isau—kbIr nwl, kbIr cwhuMdw hY ik myry nwl [ hir sMig bnju—‘lirkw lrkI’ hrI ƒ dy ky hrI dy nwm dw sOdw [ bnju—sOdw, lYx-dyx, vpwr [

ArQ:-  koeI ivrlw hI huMdw hY jo prmwqmw nwl (aus dy nwm dw) vxj krdw hY, jo (nwm Dn ^rIdx leI kwmwidk mwieAw dy pMj) pu`qR Aqy (AwSw iqRSnw eIrKw Awidk) DIAW v`ty ivc dyNdw hY [ kbIr cwhuMdw hY ik Ajyhw mnu`K (ies vpwr ivc) myry nwl BI sq-sMg dI sWJ bxwey [43[

ਕਬੀਰ ਇਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਮਤ ਸਹਸਾ ਰਹਿ ਜਾਇ ॥ ਪਾਛੈ ਭੋਗ ਜੁ ਭੋਗਵੇ ਤਿਨ ਕੋ ਗੁੜੁ ਲੈ ਖਾਹਿ ॥੪੪॥ {ਪੰਨਾ 1366}

pd ArQ:-  cyqwvnI—cyqw, Xwd-idhwnI [ mq—mqW, ikqy [ shsw—gumr, hsriq, Brm [ pwCY—hux qk dy jIvn ivc [ Bog ju—jyhVy Bog [ pwCY Bog ju Bogvy—ijhVy Bog hux qk Bogy hn [ iqn ko—auhnW BogW dy v`ty ivc [ iqn ko guVu lY Kwih—(auhnW BogW dI kImq b`s ieqnI ku hI hY ik) auhnW dy v`ty rqw ku guV lY ky Kw lY, auhnW dy ievz ivc rqw ku guV hI iml skdw hY (ijvyN koeI gwhk h`tI qoN sOdw ley qW ipCoN JUMgy dy qOr qy rqw ku guV mMg lYNdw hY) [

ArQ:-  hy kbIr! mYN qYƒ cyqw krWdw hW, mqW iPr gumr rih jweI; jo Bog hux qweIN qUM Bogy hn (mqW smJyN ik qUM bVIAW mOjW mwx leIAW hn, Asl ivc) iehnW dI pWieAW ieqnI ku hI hY (ijvyN iksy h`tI qoN sOdw lY ky JUMgy vjoN) rqw ku guV lY ky Kw leyN [44[

ਕਬੀਰ ਮੈ ਜਾਨਿਓ ਪੜਿਬੋ ਭਲੋ ਪੜਿਬੇ ਸਿਉ ਭਲ ਜੋਗੁ ॥ ਭਗਤਿ ਨ ਛਾਡਉ ਰਾਮ ਕੀ ਭਾਵੈ ਨਿੰਦਉ ਲੋਗੁ ॥੪੫॥ {ਪੰਨਾ 1366}

pd ArQ:-  jwinE—jwixAw, smiJAw sI [ piVbo Blo—pVHnw cMgw hY, mnu`Kw jIvn dw sB qoN cMgw kMm iv`idAw pVHnI hY [ piVby isau—pVHn nwloN [ jogu—pRBU-crnW ivc juVnw [ inMdau—(hukmI Biv`Kq, AMn purK, iek-vcn) byS`k inMdw kry, mwVw AwKy [

ArQ:-  hy kbIr! (ieQy kwSI ivc au~cIAW jwqW vwilAW ƒ vyd SwsqR Awidk pVHidAW vyK ky) mYN smiJAw sI ik iv``idAw pVHnI mnu`Kw jnm dw sB qoN cMgw kMm hovygw, pr (iehnW lokW dy inry vwd ivvwd vyK ky mYƒ XkIn Aw igAw hY ik AjyhI iv`idAw) pVHn nwloN pRBU-crnW ivc juVnw (mnu`K leI) Blw hY [ (so, ies g`loN) jgq by-S`k mYƒ mwVw ipAw AwKy mYN (iv`idAw dy v`ty BI) prmwqmw dI BgqI nhIN C`fWgw [45[

not:-  ipCly SlokW ivc dunIAw dy Bog pdwrQW nwloN ‘nwm’ ƒ cMgw AwiKAw hY, ies Slok ivc iv`idAw dy twkry qy BI nwm dI mh`qqw d`sI hY [

ਕਬੀਰ ਲੋਗੁ ਕਿ ਨਿੰਦੈ ਬਪੁੜਾ ਜਿਹ ਮਨਿ ਨਾਹੀ ਗਿਆਨੁ ॥ ਰਾਮ ਕਬੀਰਾ ਰਵਿ ਰਹੇ ਅਵਰ ਤਜੇ ਸਭ ਕਾਮ ॥੪੬॥ {ਪੰਨਾ 1366}

pd ArQ:-  ik inMdY—kIh inMd skdw hY? (aus dy) l`By AOguxW ƒ kOx shI mMnygw? bpuVw—ivcwrw, mUrK [ ijh min—ijs dy mn ivc [ igAwnu—smJ, cMgy mMdy dI pCwx [ riv rhy—ismr irhw hY [ qjy—qij, C`f ky [

not:-  iksy mnu`K dy cMgy qy mwVy pihlU ƒ shI qrIky nwl mnu`K prK skdw hY, ijs ƒ dohW pwisAW dI pihlW Awp pUrI smJ hovy [ ausy mnu`K dI kIqI nukqw-cInI dw koeI mu`l pY skdw hY [ kbIr jI Slok nµ: 45 ivc ilKdy hn ik jy iv`idAw Aqy BgqI ivcoN koeI ie`k cIz cuxnI hY, qW mYN qW BgqI ƒ psMd krWgw [ ies ivc koeI Sk nhIN ik lok myrI ies cox qy T`Tw krngy; ies bwry lokW dy T`Ty-m^Ol dI prvwh qdoN hI kIqI jw skdI hY jy auhnW ƒ iv`idAw Aqy BgqI dohW dI kuJ sUJ hovy [ prMqU Awm hwlq ieh hY ik lok ivcwry BgqI dI swr hI nhIN jwxdy, ies vwsqy jy ieh lok mYƒ myrI ies cox qy mwVw AwKdy hn qW iehnW dI nukqw-cInI dw kOfI BI mu`l nhIN hY [

ArQ:-  hy kbIr! ijs mnu`K dy AMdr (ieh) sUJ nhIN hY (ik iv`idAw dy twkry qy pRBU dI BgqI ikqnI vf-mu`lI dwiq hY, auh mnu`K jy myrI ies cox qy mYƒ mwVw AwKy) qW aus mnu`K dy ieh inMdw krn dw koeI ArQ nhIN hY [ so, kbIr (Ajyhy bMidAW dI ies dMd-kQw dI prvwh nhIN krdw, qy) prmwqmw dw ismrn kr irhw hY, Aqy hor swry (kMmW dy) moh dw iqAwg kr irhw hY [46[

ਕਬੀਰ ਪਰਦੇਸੀ ਕੈ ਘਾਘਰੈ ਚਹੁ ਦਿਸਿ ਲਾਗੀ ਆਗਿ ॥ ਖਿੰਥਾ ਜਲਿ ਕੋਇਲਾ ਭਈ ਤਾਗੇ ਆਂਚ ਨ ਲਾਗ ॥੪੭॥ {ਪੰਨਾ 1366}

pd ArQ:-  prdysI—ieh jIv jo ies jgq ivc muswi&r vWg cwr idn leI rihx AwieAw hY, ijvyN koeI jogI iksy bsqI ivc do cwr idn vwsqy Aw itkdw hY [ GwGrw—(Skt. GGLr GrGrw a gate, a door) drvwzw, (Bwv, igAwn-ieMdRw) [ GwGrY-drvwzy nUµ, igAwn-ieMdRy ƒ [ chu idis—chuMAW pwisAW vloN, (Bwv, hryk igAwn-ieMdRy ƒ) [ Awig—A`g, ivkwrW dI A`g (A`KW ƒ ‘pr-idRsit ivkwr’, kMnW ƒ pr inMdw; jIB ƒ ‘im`T suAwd’ ieiqAwidk) [ iKMQw—godVI, ies prdysI jogI dw srIr-rUp godVI [ qwgw—ies srIr-godVI dIAW twkIAW ƒ joV ky r`Kx vwlw Dwgw, ijMd-Awqmw [ AWc—syk, ivkwrW dI A`g dw syk [

ArQ:-  ies prdysI jIv dy igAwn-ieMidRAW ƒ hr pwsy vloN ivkwrW dI A`g l`gI hoeI hY, (jo prdysI jogI by-prvwh ho ky ies A`g dw in`G mwxdw irhw, aus dI) srIr-godVI (ivkwrW dI A`g ivc) sV ky koly ho geI, (pr ijs prdysI jogI ny ies godVI dy Dwgy dw, ies srIr ivc v`sdI ijMd dw, i^Awl r`iKAw qy ivkwr-AgnI dy in`G dw suAwd mwxn qoN sMkoc kIqI r`iKAw, aus dI) Awqmw ƒ (iehnW ivkwrW dI A`g dw) syk BI nwh l`gw (Bwv, auh ies bldI A`g ivcoN bc igAw) [47[

ਕਬੀਰ ਖਿੰਥਾ ਜਲਿ ਕੋਇਲਾ ਭਈ ਖਾਪਰੁ ਫੂਟ ਮਫੂਟ ॥ ਜੋਗੀ ਬਪੁੜਾ ਖੇਲਿਓ ਆਸਨਿ ਰਹੀ ਬਿਭੂਤਿ ॥੪੮॥

pd ArQ:-  Kwpru—K`pr ijs ivc jogI Gr Gr qoN Awtw mMgdw hY, auh mn jo dr dr qy Btkdw hY, auh mn jo keI vwSnW ivc ^uAwr huMdw iPrdw hY [ PUt mPUt—toty toty ho igAw, byAMq vwsnW ipCy dOV-B`j krn l`g ipAw [ bpuVw—ivcwrw, mMd-BwgI, ijs ny ies jnm-PyrI ivc kuJ BI nwh K`itAw [ KyilE—Kyf aujwV igAw, bwzI hwr igAw [ Awsin—Awsn auqy, ies dy p`ly [ ibBUiq—suAwh, Kyh-^uAwrI [

ArQ:-  hy kbIr! (ivkwrW dI A`g ivc pY ky ijs bd-nsIb jIv-jogI dI) srIr-godVI sV ky kolw ho geI qy (ijs dw) mn-K`pr dr dr qoN vwsnW dI iB`iCAw hI iek`TI krdw irhw, (auh) mMd-BwgI jIv-jogI mnu`Kw jnm dI Kyf aujwV ky hI jWdw hY, aus dy p`ly Kyh-^uAwrI hI pYNdI hY [48[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh