ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1363

ਧਾਵਉ ਦਸਾ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਭ ਕਾਰਣੇ ॥ ਪੰਚ ਸਤਾਵਹਿ ਦੂਤ ਕਵਨ ਬਿਧਿ ਮਾਰਣੇ ॥ ਤੀਖਣ ਬਾਣ ਚਲਾਇ ਨਾਮੁ ਪ੍ਰਭ ਧ੍ਯ੍ਯਾਈਐ ॥ ਹਰਿਹਾਂ ਮਹਾਂ ਬਿਖਾਦੀ ਘਾਤ ਪੂਰਨ ਗੁਰੁ ਪਾਈਐ ॥੧੬॥ {ਪੰਨਾ 1363}

pd ArQ:-  Dwvau—DwvauN, mYN dOVdw hW [ dsw—idSw, pwsy (dSw—hwlq) [ pMc dUq—(kwmwidk) pMj vYrI [ mqwvih—sqWdy rihMdy hn (bhu-vcn) [ kvn ibiD—iks qrIky nwl? qIKx—qyz, iqR`Ky [ clwie—clw ky [ DweIAY—ismrnw cwhIdw hY [ mhW ibKwdI—v`fy JgVwlU [ Gwq—mOq, mwrnw [ pweIAY—iml pYNdw hY [16[

ArQ:-  hy BweI! prmwqmw (dy crnW) dw pRym hwsl krn vwsqy mYN keI pwsIN dOVdw iPrdw hW, (pr ieh kwmwidk) pMj vYrI sqWdy (hI) rihMdy hn [ (iehnW ƒ) iks qrIky nwl mwirAw jwey? (iehnW ƒ mwrn dw qrIkw iehI hY ik) prmwqmw dw nwm (sdw) ismrdy rihxw cwhIdw hY [ jdoN pUrw gurU imldw hY (aus dI shwieqw nwl ismrn dy) iqR`Ky qIr clw ky (iehnW kwmwidk) v`fy JgVwlUAW dw nws (kIqw jw skdw hY) [16[

ਸਤਿਗੁਰ ਕੀਨੀ ਦਾਤਿ ਮੂਲਿ ਨ ਨਿਖੁਟਈ ॥ ਖਾਵਹੁ ਭੁੰਚਹੁ ਸਭਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਛੁਟਈ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਦਿਤਾ ਤੁਸਿ ਹਰਿ ॥ ਨਾਨਕ ਸਦਾ ਅਰਾਧਿ ਕਦੇ ਨ ਜਾਂਹਿ ਮਰਿ ॥੧੭॥ {ਪੰਨਾ 1363}

pd ArQ:-  dwiq—nwm dI dwiq [ mUil—iblkul [ inKuteI—mu`kdI [ BuMchu—vrqo [ siB—swry [ gurmuiK—gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K [ CuteI—CutY, ivkwrW qoN bc jWdw hY [ AMimRqu—Awqmk jIvn dyx vwlw [ inDwnu—^zwnw [ quis—pRsMn ho ky, qRü`T ky [ ArwiD—ismirAw kr [17[

ArQ:-  hy BweI! gurU dI b^SI hoeI hir-nwm-dwiq kdy BI nhIN mu`kdI, byS`k qusI swry ies dwiq ƒ vrqo [ (sgoN) gurU dI srn pY ky (ies dwiq ƒ vrqx vwlw mnu`K ivkwrW qoN) bicAw rihMdw hY [ Awqmk jIvn dyx vwlw (ieh) nwm-^zwnw prmwqmw (Awp hI) ^uS ho ky dyNdw hY [ hy nwnk! (AwK—hy BweI!) sdw ies nwm ƒ ismirAw kr, qYƒ kdy Awqmk mOq nhIN AwvygI [17[

ਜਿਥੈ ਜਾਏ ਭਗਤੁ ਸੁ ਥਾਨੁ ਸੁਹਾਵਣਾ ॥ ਸਗਲੇ ਹੋਏ ਸੁਖ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵਣਾ ॥ ਜੀਅ ਕਰਨਿ ਜੈਕਾਰੁ ਨਿੰਦਕ ਮੁਏ ਪਚਿ ॥ ਸਾਜਨ ਮਨਿ ਆਨੰਦੁ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਜਪਿ ॥੧੮॥ {ਪੰਨਾ 1363}

pd ArQ:-  ijQY—ijs QW qy [ jwey—jWdw hY, jw bYTdw hY [ su—auh (iek-vcn) [ sgly—swry [ jIA—(swry) jIA [ krin—krdy hn, krn l`g pYNdy hn [ jYkwru—prmwqmw dI is&iq-swlwh [ pic—sV ky, (eIrKw dI A`g nwl) sV ky [ muey—Awqmk mOq shyV lYNdy hn [ min—mn ivc [ jip—jp ky [18[

ArQ:-  hy BweI! ijs QW qy (BI koeI prmwqmw dw) Bgq jw bYTdw hY, auh QW (is&iq-swlwh dy vwXU-mMfl nwl) suKdweI bx jWdw hY, prmwqmw dw nwm ismridAW (auQy) swry suK ho jWdy hn, (auQy AWF-guAWF rihx vwly swry) jIA prmwqmw dI is&iq-swlwh krn l`g pYNdy hn [ (pr BwgW dI g`l hY ik) inMdw krn vwly mnu`K (sMq jnW dI vifAweI vyK ky eIrKw dI A`g nwl) sV sV ky Awqmk mOq shyV lYNdy hn [ hy nwnk! prmwqmw dw nwm jp jp ky s`jx jnW dy mn ivc ^uSI pYdw huMdI hY [18[

ਪਾਵਨ ਪਤਿਤ ਪੁਨੀਤ ਕਤਹ ਨਹੀ ਸੇਵੀਐ ॥ ਝੂਠੈ ਰੰਗਿ ਖੁਆਰੁ ਕਹਾਂ ਲਗੁ ਖੇਵੀਐ ॥ ਹਰਿਚੰਦਉਰੀ ਪੇਖਿ ਕਾਹੇ ਸੁਖੁ ਮਾਨਿਆ ॥ ਹਰਿਹਾਂ ਹਉ ਬਲਿਹਾਰੀ ਤਿੰਨ ਜਿ ਦਰਗਹਿ ਜਾਨਿਆ ॥੧੯॥ {ਪੰਨਾ 1363}

pd ArQ:-  pwvn—piv`qr-srUp hrI [ piqq punIq—ivkwrIAW ƒ piv`qr krn vwlw [ kqh nhI—kdy BI nhIN [ syvIAY—ismirAw jw skdw [ JUTy rMig—nwsvMq pdwrQW dy ipAwr-rMg ivc [ KuAwru—duKI, AOKw [ khW lgu—kd qk? bhuqw icr nhIN [ KyvIAY—(izMdgI dI) byVI clw skIdI [ hircMdaurI—hircMd ngrI, gMDrb ngrI, hvweI iklHy [ pyiK—vyK ky [ hau—mYN [ ij—ijhVy [ drgih—prmwqmw dI hzUrI ivc [19[

ArQ:-  hy BweI! mwiek pdwrQW dy moh ivc (Psy rih ky izMdgI dI) byVI bhuqw ivc (suK nwl) nhIN clweI jw skdI, (Aw^r) ^uAwr hI hoeIdw hY, (ies JUTy rMg ivc itky rih ky) piv`qr-srUp hrI ƒ ivkwrIAW ƒ piv`qr krn vwly hrI ƒ kdy BI ismirAw nhIN jw skdw [ hy BweI! (mwiek pdwrQW dy iehnW) hvweI ikilHAW ƒ vyK vyK ky qUM ikauN suK pRqIq kr irhw hYN? (nwh ieh sdw kwiem rihxy, Aqy nwh hI iehnW dy moh ivc PisAW pRBU dr qy Awdr imlxw) [ hy BweI! mYN (qW) auhnW qoN sdky jWdw hW ijhVy (prmwqmw dw nwm jp jp ky) prmwqmw dI hzUrI ivc sqkwry jWdy hn [19[

ਕੀਨੇ ਕਰਮ ਅਨੇਕ ਗਵਾਰ ਬਿਕਾਰ ਘਨ ॥ ਮਹਾ ਦ੍ਰੁਗੰਧਤ ਵਾਸੁ ਸਠ ਕਾ ਛਾਰੁ ਤਨ ॥ ਫਿਰਤਉ ਗਰਬ ਗੁਬਾਰਿ ਮਰਣੁ ਨਹ ਜਾਨਈ ॥ ਹਰਿਹਾਂ ਹਰਿਚੰਦਉਰੀ ਪੇਖਿ ਕਾਹੇ ਸਚੁ ਮਾਨਈ ॥੨੦॥ {ਪੰਨਾ 1363}

pd ArQ:-  gvwr—mUrK [ Gn—bhuq [ krm ibkwr—ivkwrW dy kMm [ dRügMDq—ivkwrW dI gMdgI [ vwsu—invws [ sT—mUrK [ Cwru—suAwh (dy brwbr) [ Cwru qn—im`tI ivc ruilAw srIr [ iPrqau—iPrdw hY [ grb gubwir—AhMkwr dy hnyry ivc [ mrxu—mOq [ jwneI—jwnY, jwxdw [ hircMdaurI—hircMd-ngrI, gMDrb ngrI, hvweI iklHy [ pyiK—vyK ky [ kwhy—ikauN? scu—sdw-iQr [ mwneI—mwnY, mMndw hY [20[

ArQ:-  hy BweI! mUrK mnu`K AnykW hI kukrm krdw rihMdw hY [ v`fy kukrmW dI gMdgI ivc ies dw invws hoieAw rihMdw hY ijs krky mUrK dw srIr im`tI ivc rul jWdw hY (Amolk mnu`Kw srIr kOfI dy brwbr dw nhIN rih jWdw) [ (Aijhw mnu`K) AhMkwr dy hnyry ivc quirAw iPrdw hY, ies ƒ mOq (BI) nhIN su`JdI [ ies hvweI iklHy ƒ vyK vyK ky pqw nhIN, ieh ikauN ies ƒ sdw-kwiem rihxw mMnI bYTw hY [20[

ਜਿਸ ਕੀ ਪੂਜੈ ਅਉਧ ਤਿਸੈ ਕਉਣੁ ਰਾਖਈ ॥ ਬੈਦਕ ਅਨਿਕ ਉਪਾਵ ਕਹਾਂ ਲਉ ਭਾਖਈ ॥ ਏਕੋ ਚੇਤਿ ਗਵਾਰ ਕਾਜਿ ਤੇਰੈ ਆਵਈ ॥ ਹਰਿਹਾਂ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਤਨੁ ਛਾਰੁ ਬ੍ਰਿਥਾ ਸਭੁ ਜਾਵਈ ॥੨੧॥ {ਪੰਨਾ 1363}

pd ArQ:-  ijs kI—(sMbMDk ‘kI’ dy kwrn l&z ‘ijsu’ dw   u au~f igAw hY) [ pUjY—A^Ir qy phuMc jWdI hY, ^qm ho jWdI hY, mu`k jWdI hY [ AauD—(aumr dI) imAwd, Aw^rI h`d [ rwKeI—rwKY, r`K skdw hY, mOq qoN bcw skdw hY [ bYdk—ihkmq-iv`idAw [ aupwv—hIly, FMg [ khW lau—ik`QoN qk? BwKeI—BwKY, d`s skdI hY [ eyko—iek (prmwqmw) ƒ hI [ cyiq—ismirAw kr [ gvwr—hy mUrK! kwij qyrY—qyry kMm ivc [ AwveI—AwvY, AwauNdw hY [ Cwru—suAwh (smwn) [ ibRQw—ivArQ [21[

ArQ:-  hy BweI! ijs (mnu`K) dI (aumr dI) Aw^rI h`d phuMc jWdI hY, aus ƒ koeI mnu`K (mOq dy mUMhoN) bcw nhIN skdw [ ihkmq-iv`idAw dy AnykW hI FMg (nus^y) ik`QoN qk (koeI) d`s skdw hY? hy mUrK! iek prmwqmw ƒ hI Xwd kirAw kr, (auh hI hr vyly) qyry kMm AwauNdw hY [ hy BweI! prmwqmw dy nwm qoN ibnw ieh srIr im`tI (smwn) hY, swrw ivArQ clw jWdw hY [21[

ਅਉਖਧੁ ਨਾਮੁ ਅਪਾਰੁ ਅਮੋਲਕੁ ਪੀਜਈ ॥ ਮਿਲਿ ਮਿਲਿ ਖਾਵਹਿ ਸੰਤ ਸਗਲ ਕਉ ਦੀਜਈ ॥ ਜਿਸੈ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਇ ਤਿਸੈ ਹੀ ਪਾਵਣੇ ॥ ਹਰਿਹਾਂ ਹਉ ਬਲਿਹਾਰੀ ਤਿੰਨ੍ਹ੍ਹ ਜਿ ਹਰਿ ਰੰਗੁ ਰਾਵਣੇ ॥੨੨॥ {ਪੰਨਾ 1363}

pd ArQ:-  AauKDu—dvweI [ Apwru—byAMq [ Amolku—ijs dw mu`l nwh pwieAw jw sky [ pIjeI—pIqw jw skdw hY [ imil—iml ky [ imil imil—sdw iml ky [ Kwvih—KWdy hn (bhu-vcn) [ dIjeI—vMifAw jWdw hY [ prwpiq hoie—BwgW Anuswr imlxw hovy [ iqsY hI—ausy ƒ hI [ rMgu—Awnµd [ rwvxy—mwxdy hn [22[

ArQ:-  hy BweI! (Awqmk rogW ƒ dUr krn leI prmwqmw dw) nwm (hI) dvweI hY, bhuq hI kImqI dvweI hY [ (ieh dvweI swD sMgiq ivc iml ky) kIqI jw skdI hY [ (swD sMgiq ivc) sMq jn sdw iml ky (ieh hir-nwm dvweI) KWdy rihMdy hn (ijhVy BI vfBwgI swD sMgiq ivc jWdy hn, auhnW) swirAW ƒ (ieh nwm-dvweI) vMfI jWdI hY [ pr ausy mnu`K ƒ ieh nwm-dvweI imldI hY, ijs dy BwgW ivc ies dw imlxw iliKAw huMdw hY [ hy BweI! mYN sdky jWdw hW auhnW qoN ijhVy (hir-nwm jp ky) pRBU-imlwp dw Awnµd mwxdy hn [22[

ਵੈਦਾ ਸੰਦਾ ਸੰਗੁ ਇਕਠਾ ਹੋਇਆ ॥ ਅਉਖਦ ਆਏ ਰਾਸਿ ਵਿਚਿ ਆਪਿ ਖਲੋਇਆ ॥ ਜੋ ਜੋ ਓਨਾ ਕਰਮ ਸੁਕਰਮ ਹੋਇ ਪਸਰਿਆ ॥ ਹਰਿਹਾਂ ਦੂਖ ਰੋਗ ਸਭਿ ਪਾਪ ਤਨ ਤੇ ਖਿਸਰਿਆ ॥੨੩॥ {ਪੰਨਾ 1363}

pd ArQ:-  sMdw—dw [ vYdw sMdw sMgu—vYdW sMdw sMgu, hkImW dw swQ, hkImW dw tolw (Awqmk mOq qoN bcwx vwly) sMq jnW dI sMgiq [ AauKd—dvweI, nwm-dwrU [ Awey rwis—pUrw Asr krdI hY, kwr-gr ho jWdI hY [ Awip—prmwqmw Awp [ Enw—auhnW (vYdW) dy, auhnW sMq-jnW dy [ krm—in`q dy krq`b [ sukrm—sRySt kMm, sRySt pUrny [ sukrm hoie—vDIAw pUrny bx ky [ psirAw—iKlrdy hn, Awm lokW dy swhmxy AwauNdy hn [ siB—swry [ qy—qoN [ iKsirAw—dUr ho jWdy hn [23[

ArQ:-  hy BweI! (swD sMgiq ivc Awqmk mOq qoN bcwx vwly) hkImW (sMq-jnW) dI sMgiq iek`TI huMdI hY (auhnW dI vrqI hoeI qy d`sI hoeI hir-nwm ismrn dI) dvweI (swD sMgiq ivc) Awpxw pUrw Asr krdI hY (ikauNik aus iek`T ivc prmwqmw Awp hwzr rihMdw hY) [ (Awqmk rogW dy auh vYd sMq-jn) ijhVy ijhVy in`q dy krq`b krdy hn (auh swD sMgiq ivc Awey Awm lokW dy swhmxy) vDIAw pUrny bx ky prgt huMdy hn, (iesy vwsqy swD sMgiq ivc Awey vfBwgIAW dy) srIr qoN swry du`K swry rog swry pwp dUr ho jWdy hn [23[

ਚਉਬੋਲੇ ਮਹਲਾ ੫    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਸੰਮਨ ਜਉ ਇਸ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਦਮ ਕ੍ਯ੍ਯਿਹੁ ਹੋਤੀ ਸਾਟ ॥ ਰਾਵਨ ਹੁਤੇ ਸੁ ਰੰਕ ਨਹਿ ਜਿਨਿ ਸਿਰ ਦੀਨੇ ਕਾਟਿ ॥੧॥ ਪ੍ਰੀਤਿ ਪ੍ਰੇਮ ਤਨੁ ਖਚਿ ਰਹਿਆ ਬੀਚੁ ਨ ਰਾਈ ਹੋਤ ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਮਨੁ ਬੇਧਿਓ ਬੂਝਨੁ ਸੁਰਤਿ ਸੰਜੋਗ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1363}

caubolw—iek CMq dw nwm hY [ ieQy ‘caubolw’ CMq dy 11 bMd hn [

pd ArQ:-  sMmn—hy sMmn! hy mn vwly bMdy! hy idl vwly bMdy! hy idl Kohl ky dwn krn vwly bMdy! hy dwnI mnu`K! jau—jy [ dm—dmVy, Dn [ ik´hu—qoN [ swt—vtWdrw [ hoqI—ho skdI [ huqy—vrgy [ rMk—kMgwl [ ijin—ijs (rwvx) ny [ su—auh (rwvx) [ isr—(iSv jI ƒ pRsMn krn leI 11 vwrI Awpxy) isr [ kwit—k`t ky [1[

qnu—srIr [ Kic rihAw—mgn hoieAw rihMdw hY [ bIcu—AMqrw, iv`Q [ rweI—rweI ijqnw BI, rqw Br [ crn kml—kOl Pu`lW vrgy crnW ivc [ byiDE—iv`J igAw (ijvyN BOrw kOl-Pu`l ivc) [ bUJnu—smJ, mn dI smJx dI qwkq [ suriq sMjog—suriq nwl iml geI hY (Bwv, mn lgn ivc hI lIn ho igAw hY) [2[

ArQ:-  hy dwnI mnu`K! (Dn dy v`ty hir-nwm dw pRym nhIN iml skdw) jy ies pRym dw vtWdrw Dn qoN ho skdw, qW auh (rwvx) ijs ny iSv jI ƒ ^uS krn leI igAwrW vwrI Awpxy) isr k`t ky id`qy sn (isr dyx dy QW byAMq Dn dy dyNdw, ikauNik) rwvx vrgy kMgwl nhIN sn [1[

(hy dwnI mnu`K! vyK, ijs mnu`K dw) ihrdw (Awpxy pRIqm dy) pRym-ipAwr ivc mgn hoieAw rihMdw hY (aus dy AMdr Awpxy pRIqm nwloN) rqw Br BI iv`Q nhIN huMdI, (ijvyN BOrw kOl-Pu`l ivc iv`J jWdw hY, iqvyN aus mnu`K dw) mn (prmwqmw dy) sohxy crnW ivc iv`iJAw rihMdw hY, aus dI smJx vwlI mwnsk qwkq lgn ivc hI lIn hoeI rihMdI hY [2[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh