ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1359

ਗੁਸਾਂਈ ਗਰਿਸ੍ਟ ਰੂਪੇਣ ਸਿਮਰਣੰ ਸਰਬਤ੍ਰ ਜੀਵਣਹ ॥ ਲਬਧ੍ਯ੍ਯੰ ਸੰਤ ਸੰਗੇਣ ਨਾਨਕ ਸ੍ਵਛ ਮਾਰਗ ਹਰਿ ਭਗਤਣਹ ॥੫੪॥ {ਪੰਨਾ 1359}

pd ArQ:-  girs†—bhuq vzndwr, v`fw BwrI (ÀwãÕT) [ sÍC—inrml, sw& (ÔvÁC) [ mwrg—rsqw (mwÀwL) [ lbD´M—l`B pYNdw hY, iml jWdw hY [ jIvxh—jIvn, ijMd, shwrw (jIvn) [ srbqR—(svL>) hr QW [ srbqR jIvxh—sB jIvW dw jIvn [ hir Bgqxh—prmwqmw dI BgqI [ gusWeI—jgq dw mwlk (ÀwwyÔvwimn`) [

ArQ:-  jgq dw mwlk prmwqmw sB qoN v`fI hsqI hY, aus dw ismrn sB jIvW dw jIvn (shwrw) hY [

hy nwnk! prmwqmw dI BgqI hI (ienswnI izMdgI dy s&r dw) inrml rsqw hY, jo swD sMgiq ivc l`Bdw hY [54[

Bwv:- prmwqmw dI BgqI hI ienswnI izMdgI dy s&r vwsqy p`Drw rsqw hY [ ieh dwiq swD sMgiq ivcoN imldI hY [

ਮਸਕੰ ਭਗਨੰਤ ਸੈਲੰ ਕਰਦਮੰ ਤਰੰਤ ਪਪੀਲਕਹ ॥ ਸਾਗਰੰ ਲੰਘੰਤਿ ਪਿੰਗੰ ਤਮ ਪਰਗਾਸ ਅੰਧਕਹ ॥ ਸਾਧ ਸੰਗੇਣਿ ਸਿਮਰੰਤਿ ਗੋਬਿੰਦ ਸਰਣਿ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰੇ ॥੫੫॥ {ਪੰਨਾ 1359}

pd ArQ:-  mskM—m`Cr (kmzor jIv) (m_k:) [ Bgnµq—qoV dyNdw hY [ sYlµ—phwV, p`Qr (AhMkwr) (_Yl:) [ krdmM—ic`kV (moh) (kdLm:) [ ppIlkh—kIVI [ pIlk:, pIiluk:™ an ant) [ ipMgM—ipMglw, lUlHw (SuB krmW qoN s`Kxw) [ qm—hnyrw (qms`) [ AMDkh—AMnHw (AigAwnI (ANDk:) [ qrMq—pwr lµG jWdI hY (qriq, qrq:, qriNq) [ swD sMgyix—swD sMgiq dI rwhIN (swDuszÀwyn) [

ArQ:-  hy nwnk! jo mnu`K swD sMgiq dI rwhIN prmwqmw dI Et lY ky goibMd dw ismrn krdw hY, auh (pihlW) m`Cr (vWg inqwxw huMidAW BI hux) phwV (AhMkwr) ƒ qoV lYNdw hY, auh (pihlW) kIVI (vWg kmzor huMidAW BI hux) ic`kV (moh) qoN qr jWdw hY, auh (pihlW) lUlHy smwn (inAwsrw huMidAW BI hux sMswr-) smuMdr qoN pwr lµG jWdw hY, auh (pihlW AigAwnI) AMnHy dw hnyrw cwnx bx jWdw hY [55[

Bwv:- ijhVw mnu`K swD sMgiq dI rwhIN prmwqmw dw Awsrw lY ky nwm ismrdw hY auh moh AhMkwr Awidk swry blI ivkwrW dw twkrw krn jogw ho jWdw hY [

ਤਿਲਕ ਹੀਣੰ ਜਥਾ ਬਿਪ੍ਰਾ ਅਮਰ ਹੀਣੰ ਜਥਾ ਰਾਜਨਹ ॥ ਆਵਧ ਹੀਣੰ ਜਥਾ ਸੂਰਾ ਨਾਨਕ ਧਰਮ ਹੀਣੰ ਤਥਾ ਬੈਸ੍ਨਵਹ ॥੫੬॥ {ਪੰਨਾ 1359}

pd ArQ:-  jQw—ijvyN (XQw) [ ibpRw—bRwhmx (ivpR:) [ Amr—hukm [ AwvD—SsqR (AwXuDz) sUrw—sUrmw (sur:) [ bYs˜vh—ivSnU dw Bgq, prmwqmw dw Bgq (vYÕxv:) [ hIx—s`Kxw (hIn) [

ArQ:-  ijvyN iqlk qoN ibnw bRwhmx, ijvyN hukm (dI smrQw) qoN ibnw rwjw, ijvyN SsqR qoN ibnw sUrmw (soBw nhIN pWdw), iqvyN, hy nwnk! Drm qoN s`Kxw ivSnU-Bgq (smJo) [56[

Bwv:- inry Dwrimk icMnH Dwrn kr ky BgqI qoN s`Kxw rih ky Awpxy Awp ƒ DrmI AKvwx vwlw mnu`K DrmI nhIN hY [

ਨ ਸੰਖੰ ਨ ਚਕ੍ਰੰ ਨ ਗਦਾ ਨ ਸਿਆਮੰ ॥ ਅਸ੍ਚਰਜ ਰੂਪੰ ਰਹੰਤ ਜਨਮੰ ॥ ਨੇਤ ਨੇਤ ਕਥੰਤਿ ਬੇਦਾ ॥ ਊਚ ਮੂਚ ਅਪਾਰ ਗੋਬਿੰਦਹ ॥ ਬਸੰਤਿ ਸਾਧ ਰਿਦਯੰ ਅਚੁਤ ਬੁਝੰਤਿ ਨਾਨਕ ਬਡਭਾਗੀਅਹ ॥੫੭॥ {ਪੰਨਾ 1359}

pd ArQ:-  gdw—mugdr (Àwdw) [ sMKM—(_zKzz) [ isAwm—kwlw (ÓXwm:) [ kQMiq—kihMdy hn (kQiNq) [ nyq—n ieiq, ieho ijhw nhIN (n eiq) [ mUc—v`fw [ Acuq—AibnwsI pRB [ (not:-  l&z ‘Acuq’ dw aucwrn krn vyly ‘Ac’ qy zor dyxw hY ijvyN ‘A`c’ AÁXuq) [

ArQ:-  goibMd byAMq hY, (bhuq) au~cw hY, (bhuq) v`fw hY, vyd AwKdy hn ik aus vrgw hor koeI nhIN hY, auh jnm qoN rihq hY, aus dw rUp Acrj hY (jo ibAwn nhIN ho skdw), aus dy h`Q ivc nwh sMK hY nwh c`k® hY nwh gdw hY, nwh hI auh kwly rMg vwlw hY [ (Bwv, nwh hI auh ivSnU hY nwh hI auh ik®Sn hY) [

 auh AivnwsI pRBU gurmuKW dy ihrdy ivc v`sdw hY [ hy nwnk! v`fy BwgW vwly bMdy hI (ieh g`l) smJdy hn [57[

Bwv:- prmwqmw BgqI krn vwly bMidAW dy ihrdy ivc v`sdw hY [

ਉਦਿਆਨ ਬਸਨੰ ਸੰਸਾਰੰ ਸਨਬੰਧੀ ਸ੍ਵਾਨ ਸਿਆਲ ਖਰਹ ॥ ਬਿਖਮ ਸਥਾਨ ਮਨ ਮੋਹ ਮਦਿਰੰ ਮਹਾਂ ਅਸਾਧ ਪੰਚ ਤਸਕਰਹ ॥ ਹੀਤ ਮੋਹ ਭੈ ਭਰਮ ਭ੍ਰਮਣੰ ਅਹੰ ਫਾਂਸ ਤੀਖ੍ਯ੍ਯਣ ਕਠਿਨਹ ॥ ਪਾਵਕ ਤੋਅ ਅਸਾਧ ਘੋਰੰ ਅਗਮ ਤੀਰ ਨਹ ਲੰਘਨਹ ॥ ਭਜੁ ਸਾਧਸੰਗਿ ਗਪਾਲ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਚਰਣ ਸਰਣ ਉਧਰਣ ਕ੍ਰਿਪਾ ॥੫੮॥ {ਪੰਨਾ 1359}

pd ArQ:-  auidAwn—jMgl (aªwn) [ sÍwn—ku`qw (Óvn`) [ isAwl—ig`dV (_ãÀwwl) [ Krh—Koqw, Kr (Kr:™ an ass) [ ibKm—kTn, AOKw (iv—m) [ midrM—Srwb (mdrw) [ AswD—jo swDy nwh jw skx (AswÆX) [ qskrh—cor (qÔkr:) [ hIq—ihq [ AhM—haumY (Ahz) [ qIK´x—qyz, iqR`KI (qI™x) [ pwvk—A`g (iqRSnw) (pwvk) [ qoA—pwxI (sMswrk pdwrQ) (qwyXz) [ qIr—kMFw (qIr) [ Agm—AphuMc (AÀwMX) [ auDrx—au~Dwr (A§*rxz) [

ArQ:-  jIv dw vwsw iek AYsy sMswr-jMgl ivc hY ijQy ku`qy, ig`dV, Koqy ies dy sMbMDI hn (Bwv, jIv dw suBwau ku`qy ig`dV Koqy vrgw hY) [ jIv dw mn bVy AOKy QW (PisAw ipAw) hY, moh dI Srwb (ivc msq hY), v`fy Aij`q pMj (kwmwidk) cor (ies dy lwgU hn) [

ieq, moh, (AnykW) sihm, BtkxW (ivc jIv kwbU AwieAw hoieAw hY), haumY dI AOKI iqR`KI PwhI (ies dy gl ivc peI hoeI hY) [

(jIv iek AYsy smuMdr ivc goqy Kw irhw hY ijQy) iqRSnw dI A`g l`gI hoeI hY, iBAwnk AswD iviSAW dw pwxI (TwTW mwr irhw hY), (aus smuMdr dw) kMFw AphuMc hY, pwr nhIN lµiGAw jw skdw [

hy nwnk! swD sMgiq ivc jw ky gopwl dw Bjn kr, pRBU dy crnW dI Et ilAW hI aus dI myhr nwl (ies iBAwnk sMswr-smuMdr ivcoN bcwau ho skdw hY [58[

Bwv:- mnu`K ies sMswr-smuMdr dy AnykW hI ivkwrW dy Gyry ivc PisAw rihMdw hY [ swD sMgiq dw Awsrw lY ky ijhVw mnu`K prmwqmw dw Bjn krdw hY auhI iehnW qoN bcdw hY [ pr ieh dwiq imldI hY prmwqmw dI AwpxI imhr nwl hI [

ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੰਤ ਗੋਬਿੰਦ ਗੋਪਾਲਹ ਸਗਲ੍ਯ੍ਯੰ ਰੋਗ ਖੰਡਣਹ ॥ ਸਾਧ ਸੰਗੇਣਿ ਗੁਣ ਰਮਤ ਨਾਨਕ ਸਰਣਿ ਪੂਰਨ ਪਰਮੇਸੁਰਹ ॥੫੯॥ {ਪੰਨਾ 1359}

pd ArQ:-  sgl´M—swry, sgly (skl) [ sMgyix—sMgiq ivc, sMgiq dI rwhIN (szÀwyn) [ rmq—ismrdw hY (rmqy) [

ArQ:-  jdoN goibMd gopwl (jIv auqy) ikrpw krdw hY qW (aus dy) swry rog nws kr dyNdw hY [

hy nwnk! swD sMgiq dI rwhIN hI prmwqmw dI is&iq-swlwh kIqI jw skdI hY, qy pUrn prmysr dw Awsrw ilAw jw skdw hY [59[

Bwv:- ijs mnu`K auqy prmwqmw imhr krdw hY, auh swD sMgiq ivc Aw ky aus dw nwm ismrdw hY [

ਸਿਆਮਲੰ ਮਧੁਰ ਮਾਨੁਖ੍ਯ੍ਯੰ ਰਿਦਯੰ ਭੂਮਿ ਵੈਰਣਹ ॥ ਨਿਵੰਤਿ ਹੋਵੰਤਿ ਮਿਥਿਆ ਚੇਤਨੰ ਸੰਤ ਸ੍ਵਜਨਹ ॥੬੦॥ {ਪੰਨਾ 1359}

pd ArQ:-  isAwmlµ—suMdr, mnohr [ mDur—im`Tw (mDur) [ BUim—DrqI (Buim) [ irdXM—(HãdX) [ imiQAw—ivArQ, JUT (imÅXw) [ sÍjnh—Bly mnu`K (s^jn:™ a good man) [ cyqn—swvDwn, hoSIAwr [

ArQ:-  mnu`K (vyKx ƒ) sohxw hovy, Aqy imT-bolw hovy, pr jy aus dy ihrdy-DrqI ivc vYr (dw bIj) hovy, qW aus dw (dUijAW A`gy) ilPxw (inrI) T`gI hY [

Bly mnu`K sMq jn (ies aukweI vloN) swvDwn rihMdy hn [60[

Bwv:- Blw mnu`K auh hY jo AMdroN BI Blw hY qy bwhroN BI Blw hY [ AMdr Kot r`K ky BlweI dw ivKwvw krn vwlw mnu`K Blw nhIN hY [

ਅਚੇਤ ਮੂੜਾ ਨ ਜਾਣੰਤ ਘਟੰਤ ਸਾਸਾ ਨਿਤ ਪ੍ਰਤੇ ॥ ਛਿਜੰਤ ਮਹਾ ਸੁੰਦਰੀ ਕਾਂਇਆ ਕਾਲ ਕੰਨਿਆ ਗ੍ਰਾਸਤੇ ॥ ਰਚੰਤਿ ਪੁਰਖਹ ਕੁਟੰਬ ਲੀਲਾ ਅਨਿਤ ਆਸਾ ਬਿਖਿਆ ਬਿਨੋਦ ॥ ਭ੍ਰਮੰਤਿ ਭ੍ਰਮੰਤਿ ਬਹੁ ਜਨਮ ਹਾਰਿਓ ਸਰਣਿ ਨਾਨਕ ਕਰੁਣਾ ਮਯਹ ॥੬੧॥ {ਪੰਨਾ 1359}

pd ArQ:-  Acyq—Zw&l, by-smJ (Acyqs`, AicÚw—by-smJ) [ mUVw—mUrK (muF:) [ GtMq—Gt rhy hn (G´`to shake) [ sws—(Óvws) swh [ inq pRqy—sdw [ iCjMq—kmzor ho rhI hY [ kWieAw—dyh, srIr (kwX:) [ kwl kMinAw—mOq dI DI (ibrD AvsQw) (kNXw) [ gRwsqy—Kw rhI hY, gRs rhI hY (ÀwRsto devour ÀwRsqy) [ ibiKAw—mwieAw [ ibnod—Anµd, ^uSIAW (ivnwyd) [ BRmMiq BRmMiq—BtkidAW BtkidAW (BRm`to wander) [ kruxwmXh—kruxw-mXh, qrs-rUp, dieAw-srUp [ Ainq—in`q nwh rihx vwlI [ kruxw—(k{xw)—qrs [

ArQ:-  by-smJ mUrK mnu`K ieh nhIN jwxdw ik suAws sdw Gtdy rihMdy hn, bVw suMdr srIr (idno-idn) kmzor huMdw jWdw hY, ibrD-AvsQw Awpxw zor pWdI jWdI hY [

(AjyhI hwlq ivc BI) bMdw Awpxy prvwr dy klolW ivc msq rihMdw hY, Aqy in`q nwh rihx vwlI mwieAw dIAW ^uSIAW dIAW AwsW (bxweI r`Kdw hY) [

(is`tw ieh inkldw hY ik) AnykW jUnW ivc Btkdw jIv Q`k jWdw hY [

hy nwnk! (ies klyS qoN bcx leI) dieAw-srUp pRBU dw Awsrw lY [61[

Bwv:- mwieAw dw moh bhuq pRbl hY [ buFypw Aw ky mOq isr auqy kUk rhI huMdI hY, iPr BI mnu`K prvwr dy moh ivc PisAw rihMdw hY [ ies moh qoN prmwqmw dI Xwd hI bcWdI hY [

ਹੇ ਜਿਹਬੇ ਹੇ ਰਸਗੇ ਮਧੁਰ ਪ੍ਰਿਅ ਤੁਯੰ ॥ ਸਤ ਹਤੰ ਪਰਮ ਬਾਦੰ ਅਵਰਤ ਏਥਹ ਸੁਧ ਅਛਰਣਹ ॥ ਗੋਬਿੰਦ ਦਾਮੋਦਰ ਮਾਧਵੇ ॥੬੨॥ {ਪੰਨਾ 1359}

pd ArQ:-  ijhbw—jIB [ rsgy—rsg´, rsW ƒ jwxn vwlI (rs<) suAwdW nwl sWJ pweI r`Kx vwlI [ quXM—qYƒ [ AvrqeyQh—(AwvÄqLXyQw:) [ muV muV aucwrn kr (Dwvãq@—cause to repeat, recite) [ mDur—im`Ty (pdwrQ) (mDur) [ ipRA—ipAwry (ipRXw) [ ACrx—(A˜r) l&z, Sbd [ suD—(_uÆd) piv`qr [ sq—(sq`The really existent truth) sdw-iQr hir-nwm [ hqM—(hqz) mueI hoeI [ bwdM—(vwd) JgVy [

ArQ:-  hy jIB! hy (sB) rsW dy jwxn vwlI! (hy csikAW nwl sWJ pw r`Kx vwlI! hy csikAW ivc PsI hoeI!) im`Ty pdwrQ qYƒ ipAwry l`gdy hn [ pr prmwqmw dy nwm (-ismrn) vloN qUM mrI peI hYN, qy hor v`fy v`fy JgVy shyVdI hYN [

hy jIB! goibMd dwmodr mwDo—ieh piv`qR Sbd qUM muV muV aucwrn kr (qdoN hI qUM jIB AKvwx dy Xog hovyNgI) [62[

Bwv:- jIB nwl prmwqmw dw nwm jpxw sI, pr ieh mnu`K ƒ csikAW ivc hI PsweI r`KdI hY [

ਗਰਬੰਤਿ ਨਾਰੀ ਮਦੋਨ ਮਤੰ ॥ ਬਲਵੰਤ ਬਲਾਤ ਕਾਰਣਹ ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਨਹ ਭਜੰਤ ਤ੍ਰਿਣ ਸਮਾਨਿ ਧ੍ਰਿਗੁ ਜਨਮਨਹ ॥ ਹੇ ਪਪੀਲਕਾ ਗ੍ਰਸਟੇ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿਮਰਣ ਤੁਯੰ ਧਨੇ ॥ ਨਾਨਕ ਅਨਿਕ ਬਾਰ ਨਮੋ ਨਮਹ ॥੬੩॥ {ਪੰਨਾ 1359}

pd ArQ:-  grbMiq—(ÀwvL—AhMkwr) AhMkwr krdw hY (ÀwvL`to be proud) [ mdonmqM—md-aunmq, kwm-vwsnw ivc msq (aNmÄqintoxicated) [ blwqkwrxh—vDIkIAW krn vwlw (blwÄkwr:™ violence) [ iqRx—qIlw (qãxz) [ smwin—brwbr [ iDRgu—iPtkwr-jog (iDk`) [ ppIlkw—kIVI (pIlk) [ gRst—(girSt) BwrI, vzndwr (ÀwirÕTmost important) [ quXM—qyrw (qv) [

ArQ:-  (ijhVw) mnu`K iesqRI dy md ivc msiqAw hoieAw Awpxy Awp ƒ blvwn jwx ky AhMkwr krdw hY, qy (hornW auqy) D`kw krdw hY, auh prmwqmw dy sohxy crnW dw iDAwn nhIN Drdw, (ies krky aus dI hsqI) qIly dy brwbr hY, aus dw jIvn iPtkwr-jog hY [

hy kIVI! (jy) goibMd dw ismrn qyrw Dn hY, (qW qUM in`kI ijhI huMidAW BI) BwrI hYN (qyry mukwbly qy auh blvwn mnu`K hOlw qIly-smwn hY) [

hy nwnk! AnykW vwrI prmwqmw A`gy nmskwr kr [63[

Bwv:- prmwqmw ƒ Bulw ky dUijAW auqy vDIkIAW krn vwly AhMkwrI mnu`K nwloN pRBU dw nwm ismrn vwlw A`q grIb mnu`K cMgw hY [ AhMkwrI dw jIvn ivArQ jWdw hY [ auh Aijhy krm hI sdw krdw hY ik aus ƒ iPtkwrW hI pYNdIAW hn [

ਤ੍ਰਿਣੰ ਤ ਮੇਰੰ ਸਹਕੰ ਤ ਹਰੀਅੰ ॥ ਬੂਡੰ ਤ ਤਰੀਅੰ ਊਣੰ ਤ ਭਰੀਅੰ ॥ ਅੰਧਕਾਰ ਕੋਟਿ ਸੂਰ ਉਜਾਰੰ ॥ ਬਿਨਵੰਤਿ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਰ ਦਯਾਰੰ ॥੬੪॥ {ਪੰਨਾ 1359}

pd ArQ:-  myrM—sumyr prbq (my{) [ shkM—(_uÕk) su`kw hoieAw [ bUfM—fu`bdw [ aUxM—s`Kxw [ koit—(kwyit) k®oV [ sUr—(suXL) sUrj [ aujwrM—cwnx (a^vlw) [ dXwrM—dieAwl (dXwlu) [

ArQ:-  nwnk bynqI krdw hY (ijs auqy) gurU prmwqmw idAwl ho jwey, auh qIly qoN sumyr prbq bx jWdw hY, suky qoN hrw ho jWdw hY, (ivcwrW ivc) fu`bdw qr jWdw hY, (guxW qoN) s`Kxw (guxW nwl) Br jWdw hY, (aus dy vwsqy) hnyry qoN kRoVW sUrjW dw cwnx ho jWdw hY [64[

Bwv:- ijs mnu`K auqy gurU prmwqmw imhr krdw hY, ismrn dI brkiq nwl aus dw Awqmk jIvn bhuq au~cw ho jWdw hY, ivkwrW dw hnyrw aus dy nyVy nhIN Fukdw, aus dI izMdgI guxW nwl BrpUr ho jWdI hY [

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh