ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1358

ਹੇ ਅਜਿਤ ਸੂਰ ਸੰਗ੍ਰਾਮੰ ਅਤਿ ਬਲਨਾ ਬਹੁ ਮਰਦਨਹ ॥ ਗਣ ਗੰਧਰਬ ਦੇਵ ਮਾਨੁਖ੍ਯ੍ਯੰ ਪਸੁ ਪੰਖੀ ਬਿਮੋਹਨਹ ॥ ਹਰਿ ਕਰਣਹਾਰੰ ਨਮਸਕਾਰੰ ਸਰਣਿ ਨਾਨਕ ਜਗਦੀਸ੍ਵਰਹ ॥੪੫॥ {ਪੰਨਾ 1358}

pd ArQ:-  sUr—sUrmw (sura hero) [ sMgRwm—ju`D (szÀwRwm) Aiq [ blnw—bhuq bl vwlw, bhuq blvwn [ mrdnh—ml dyx vwlw, nws krn vwlw (mdLncrushing) [ gMDrb—dyv lok dy gveIey [ AQrv vyd ivc iehnW dI igxqI 6333 hY [ iehnW ivcoN A`T pRDwn hn:-  hwhw, hUhU, icqRrQ, hMs, ivSÍwvsU, gomwXU, quMbr Aqy nµdI [ purwxW Anuswr dKX dIAW do DIAW muin Aqy pRDw ƒ kdÍirKI ny ivAwihAw sI, auhnW dI sMqwn gMDrb hn (ÀwNDvL) [ gux—dyviqAW dy dws (ijvyN jmgx) iSvgx (Àwx) [ nO dyviqAW dI ‘gx’ sMigAw hY, ikauNik auh keI keI igxqI dy hn:

1. Ainl (pvn)—auxMjw [ 2. AidqX—bwrW [ 3. AwBwsÍr—cOhT [ 4. swDX—bwrW [ 5. quiSq—C`qI [ 6. mhwrwijk—do sO vIh [ 7. rudR—igAwrW [ 8. vsU—A`T [ 9. ivSÍdyvw—ds [

ArQ:-  hy nwh ij`qy jwx vwly (moh)! qUM ju`D dw sUrmw hYN, qUM AnykW mhW blIAW ƒ ml dyx vwlw hYN [ gx gMDrb dyvqy mnu`K pSU pMCI—iehnW sBnW ƒ qUM moh lYNdw hYN [

(pr ies dI mwr qoN bcx leI) hy nwnk! jgq dy mwlk pRBU dI srn lY Aqy jgq dy rcxhwr hrI ƒ nmskwr kr [45[

Bwv:- moh jgq dy swry jIvW auqy BwrU hY [ ies dI mwr qoN auhI bcdy hn jo jgq dy mwlk prmwqmw dw Awsrw lYNdy hn prmwqmw dw nwm ismrdy hn [

ਹੇ ਕਾਮੰ ਨਰਕ ਬਿਸ੍ਰਾਮੰ ਬਹੁ ਜੋਨੀ ਭ੍ਰਮਾਵਣਹ ॥ ਚਿਤ ਹਰਣੰ ਤ੍ਰੈ ਲੋਕ ਗੰਮ੍ਯ੍ਯੰ ਜਪ ਤਪ ਸੀਲ ਬਿਦਾਰਣਹ ॥ ਅਲਪ ਸੁਖ ਅਵਿਤ ਚੰਚਲ ਊਚ ਨੀਚ ਸਮਾਵਣਹ ॥ ਤਵ ਭੈ ਬਿਮੁੰਚਿਤ ਸਾਧ ਸੰਗਮ ਓਟ ਨਾਨਕ ਨਾਰਾਇਣਹ ॥੪੬॥ {ਪੰਨਾ 1358}

pd ArQ:-  gm´M—phuMc vwlw (ÀwMX) [ sIl—su`D Awcrn (_Il) [ ibdwrxh—nws krn vwlw (ivdto tear in pieces) [ Aivq—iv`q (Dn) hIx krn vwlw (ivq—Dn) [ qv—qyrw (qv) [ ibmuMicq—^lwsI imldI hY [ nrk ibsRwmM—nrk ivc itkwxw dyx vwlw [ icq hrxM—mn ƒ Brmw lYx vwlw (to captivate) [ Alp—(AÑp) QoVw [

ArQ:-  hy kwm! qUM (jIvW ƒ Awpxy v`s ivc kr ky) nrk ivc ApVwx vwlw hYN Aqy keI jUnW ivc Btkwx vwlw hYN [

qUM jIvW dy mn Brmw lYNdw hYN, iqMnW hI lokW ivc qyrI phuMc hY, qUM jIvW dy jp qp qy su`D Awcrn nws kr dyNdw hYN [

hy cMcl kwm! qUM suK qW QoVw hI dyNdw hYN, pr iesy nwl qUM jIvW ƒ (su`D Awcrn dy) Dn qoN s`Kxw kr dyNdw hYN [ jIv au~cy hox, nIvyN hox, sBnW ivc qUM phuMc jWdw hYN [

swD sMgiq ivc phuMicAW qyry fr qoN ^lwsI imldI hY [ hy nwnk! (swD sMg ivc jw ky) pRBU dI srn lY [46[

Bwv:- mnu`K au~cI jwiq dy hox cwhy nIvIN jwiq dy, kwmdyv sBnW ƒ Awpxy kwbU ivc kr lYNdw hY [ ies dI mwr qoN auhI bcdw hY jo swD sMgiq ivc itk ky prmwqmw dw Awsrw lYNdw hY [

ਹੇ ਕਲਿ ਮੂਲ ਕ੍ਰੋਧੰ ਕਦੰਚ ਕਰੁਣਾ ਨ ਉਪਰਜਤੇ ॥ ਬਿਖਯੰਤ ਜੀਵੰ ਵਸ੍ਯ੍ਯੰ ਕਰੋਤਿ ਨਿਰਤ੍ਯ੍ਯੰ ਕਰੋਤਿ ਜਥਾ ਮਰਕਟਹ ॥ ਅਨਿਕ ਸਾਸਨ ਤਾੜੰਤਿ ਜਮਦੂਤਹ ਤਵ ਸੰਗੇ ਅਧਮੰ ਨਰਹ ॥ ਦੀਨ ਦੁਖ ਭੰਜਨ ਦਯਾਲ ਪ੍ਰਭੁ ਨਾਨਕ ਸਰਬ ਜੀਅ ਰਖ੍ਯ੍ਯਾ ਕਰੋਤਿ ॥੪੭॥ {ਪੰਨਾ 1358}

pd ArQ:-  kil-mUl—JgVy dw mu`F (kilstrife, quarrel) [ kdM c—kdy BI (kdw c) [ auprjqy—pYdw huMdI [ (apijnzacquiring) [ ibKXMq—ivSeI [ vs´M kroiq—v`s ivc kr lYNdw hY (vÓXz krwyiq) [ inrq´M—nwc (nãÄXz) [ jQw—ijvyN (XQw) [ mrkth—bWdr (mkLtmonkey) [ swsn—hukm (_wsnz) [ qwVMiq—(qwfiNq) dMf dyNdy hn [ ADmM—nIc (AGm:) [ qv—(qv) qyry [ kruxw—qrs, dieAw (k{x) [ rK´w—(r˜w) r`iKAw [

ArQ:-  hy JgVy dy mu`F kRoD! (qyry AMdr) kdy dieAw nhIN aupjdI [ qUM ivSeI jIvW ƒ Awpxy v`s ivc kr lYNdw hYN [ qyry v`s ivc AwieAw jIv ieauN n`cdw hY ijvyN bWdr [

qyrI sMgq ivc jIv nIc (suBwv vwly) bx jWdy hn [ jmdUq auhnW ƒ AnykW hukm qy dMf dyNdy hn [

hy nwnk! dInW dy du`K dUr krn vwlw idAwl pRBU hI (ies k®oD qoN) sB jIvW dI r`iKAw krdw hY (hor koeI nhIN kr skdw) [47[

Bwv:- blI k®oD dy v`s ivc Aw ky mnu`K keI JgVy KVy kr lYNdw hY, qy, Awpxw jIvn duKI bxw lYNdw hY [ ies dI mwr qoN bcx leI BI prmwqmw dI srn hI ieko iek qrIkw hY [

ਹੇ ਲੋਭਾ ਲੰਪਟ ਸੰਗ ਸਿਰਮੋਰਹ ਅਨਿਕ ਲਹਰੀ ਕਲੋਲਤੇ ॥ ਧਾਵੰਤ ਜੀਆ ਬਹੁ ਪ੍ਰਕਾਰੰ ਅਨਿਕ ਭਾਂਤਿ ਬਹੁ ਡੋਲਤੇ ॥ ਨਚ ਮਿਤ੍ਰੰ ਨਚ ਇਸਟੰ ਨਚ ਬਾਧਵ ਨਚ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਤਵ ਲਜਯਾ ॥ ਅਕਰਣੰ ਕਰੋਤਿ ਅਖਾਦ੍ਯ੍ਯਿ ਖਾਦ੍ਯ੍ਯੰ ਅਸਾਜ੍ਯ੍ਯੰ ਸਾਜਿ ਸਮਜਯਾ ॥ ਤ੍ਰਾਹਿ ਤ੍ਰਾਹਿ ਸਰਣਿ ਸੁਆਮੀ ਬਿਗ੍ਯ੍ਯਾਪ੍ਤਿ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਨਰਹਰਹ ॥੪੮॥ {ਪੰਨਾ 1358}

pd ArQ:-  lµpt—mgn, fu`bw hoieAw [ isrmorh—(i_rs`-mwYil—isr dw qwj) pRDwn, muKI bMdy [ DwvMq—dOVdy hn (DwviNq) [ ljXw—Srm (lÑjw) [ AkrxM—(AkxILX) nwh krn jog [ kroiq—(krwyiq) krdw hY [ AKwid´—nwh Kwx-jog (AKwª, Kwª [ Kwd`to eat) [ AswjÍM—nwh swjx-jog, nw mumikn [ smjXw—smwj, sBw, mMflI (Bwv, insMg ho ky, KulHy qOr qy) [ ivg´wipœ—bynqI (iv<wiÈq, iv<wiÈq) [ nrhrh—prmwqmw [ qRwih—(>wXÔv) bcw lY [ qv—qyry (kwrn), qyry Asr hyT rih ky (qv) [ n c—nwh qW (n c) [

ArQ:-  hy loB! muKI bMdy (BI) qyrI sMgiq ivc (rih ky ivkwrW ivc) fu`b jWdy hn, qyrIAW lihrW ivc (Ps ky) AnykW klol krdy hn [

qyry v`s ivc Awey hoey jIv keI qrHW Btkdy iPrdy hn, AnykW qrIikAW nwl foldy hn [

qyry Asr hyT rihx krky auhnW ƒ nwh iksy imqR dI, nwh gurU-pIr dI, nwh snbMDIAW dI, Aqy nw hI mW ipau dI koeI Srm rihMdI hY [

qyry pRBwv nwl jIv KulHy qOr qy smwj ivc auh kMm krdw hY jo nhIN krny cwhIdy, auh cIzW KWdw hY jo nhIN KwxIAW cwhIdIAW, auh g`lW SurU kr dyNdw hY jo nhIN krnIAW cwhIdIAW [

hy nwnk! (loB qoN bcx leI) ieauN Ardws kr—hy pRBU! hy suAwmI! mYN qyrI srn AwieAw hW, mYƒ ies qoN bcw lY, bcw lY [48[

Bwv:- loB dy Asr hyT mnu`K Srm-hXw C`f ky AXog krqUqW krn l`g pYNdw hY [ prmwqmw dy hI dr qy ArdwsW kr ky ies qoN bicAw jw skdw hY [

ਹੇ ਜਨਮ ਮਰਣ ਮੂਲੰ ਅਹੰਕਾਰੰ ਪਾਪਾਤਮਾ ॥ ਮਿਤ੍ਰੰ ਤਜੰਤਿ ਸਤ੍ਰੰ ਦ੍ਰਿੜੰਤਿ ਅਨਿਕ ਮਾਯਾ ਬਿਸ੍ਤੀਰਨਹ ॥ ਆਵੰਤ ਜਾਵੰਤ ਥਕੰਤ ਜੀਆ ਦੁਖ ਸੁਖ ਬਹੁ ਭੋਗਣਹ ॥ ਭ੍ਰਮ ਭਯਾਨ ਉਦਿਆਨ ਰਮਣੰ ਮਹਾ ਬਿਕਟ ਅਸਾਧ ਰੋਗਣਹ ॥ ਬੈਦ੍ਯ੍ਯੰ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਪਰਮੇਸ੍ਵਰ ਆਰਾਧਿ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰੇ ॥੪੯॥ {ਪੰਨਾ 1358}

pd ArQ:-  pwpwqmw—duStwqmw, ijs dw mn sdw pwp ivc rhy (pwpÄmn`) [ idRVMiq—p`kw kr lYNdw hY [ ibsœIrnh—iKlwrw, pswrw (ivÔqIxL) [ ibkt—iBAwnk, ibKVw (ivkt) [ AswD—ijs dw ielwj n ho sky (AswÆX, AÔwwDnIX) [ bYd´M—bYd, hkIm (vYd) [ rmxM—Btkxw [ auidAwn—jMgl (aªwn) [

ArQ:-  hy pwpI AhMkwr! qUM jIvW dy jnm mrn dw kwrn hYN [ mwieAw dy AnykW iKlwry iKlwr ky qUM im`qRW dw iqAwg krw ky vYrI p`ky krweI jWdw hYN [

(qyry v`s ivc ho ky) jIv jnm mrn dy gyV ivc pY ky Q`k jWdy hn, AnykW du`K suK Bogdy hn, Btkxw ivc pY ky, mwno, frwauxy jMgl ivcoN dI lµGdy hn, Aqy bVy iBAwnk lw-ielwj rogW ivc Psy hoey hn [

(AhMkwr dy rog qoN bcwx vwlw) hkIm prmwqmw hI hY [ hy nwnk! aus pRBU ƒ hr vyly ismr [49[

Bwv:- prmwqmw hI iek AYsw hkIm hY jo AhMkwr dy rog qoN jIvW ƒ bcWdw hY [ AhMkwr dy v`s ho ky jIv AnykW vYrI shyV lYNdw hY [

ਹੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਥ ਗੋਬਿੰਦਹ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਾਨ ਜਗਦ ਗੁਰੋ ॥ ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਤਾਪ ਹਰਣਹ ਕਰੁਣਾ ਮੈ ਸਭ ਦੁਖ ਹਰੋ ॥ ਹੇ ਸਰਣਿ ਜੋਗ ਦਯਾਲਹ ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਮਯਾ ਕਰੋ ॥ ਸਰੀਰ ਸ੍ਵਸਥ ਖੀਣ ਸਮਏ ਸਿਮਰੰਤਿ ਨਾਨਕ ਰਾਮ ਦਾਮੋਦਰ ਮਾਧਵਹ ॥੫੦॥ {ਪੰਨਾ 1358}

pd ArQ:-  jgd guro—hy jgq dy gurU! hro—dUr kro (to take away) [ mXw—qrs, ikrpw (mXs`) [ sÍsQ—(ÔvwÔÅXz) Arogqw [ smey—vyly (smX) [ kruxw—(k{xw) qrs [ kruxw mY—kruxw-mY, qrs-rUp (k{xw-mX) [ dXwlh—(dXw-AwlX) dieAw dw Gr [ kro—kr (ku{) [

ArQ:-  hy goibMd! hy jIvW dy mwlk! hy ikrpw dy ^zwny! hy jgq dy gurU! hy dunIAw dy du`KW dy nws krn vwly! hy qrs-srUp pRBU! (jIvW dy) swry du`K-klyS dUr kr [

hy dieAw dy Gr! hy srn AwieAW dI shYqw krn-jog pRBU! hy dInW dy nwQ! myhr kr [

hy rwm! hy dwmodr! hy mwDo! srIrk Arogqw smy Aqy srIr dy nws hox smy (hr vyly) nwnk qYƒ ismrdw rhy [50[

Bwv:- hr vyly prmwqmw dw nwm hI ismrnw cwhIdw hY [ auhI sMswrI jIvW dy du`K nws krn dy smr`Q hY [

ਚਰਣ ਕਮਲ ਸਰਣੰ ਰਮਣੰ ਗੋਪਾਲ ਕੀਰਤਨਹ ॥ ਸਾਧ ਸੰਗੇਣ ਤਰਣੰ ਨਾਨਕ ਮਹਾ ਸਾਗਰ ਭੈ ਦੁਤਰਹ ॥੫੧॥ {ਪੰਨਾ 1358}

pd ArQ:-  rmxM—aucwrnw [ duqrh—ijs ƒ qrnw AOKw hovy (duÔqr) [ swD sMgyx—swD sMgiq dI rwhIN, gurmuKW dI sMgiq krn nwl [ srx—Et Awsrw [ crx kml—kOl Pu`lW vrgy sohxy crn [ BY—frW (nwl BrpUr), iBAwnk [ swgr—(swÀwr) smuMdr [ kIrqnh—is&iq-swlwh [

ArQ:-  hy nwnk! (sMswr) iek v`fw iBAwnk smuMdr hY, ies ivcoN pwr lµGxw bhuq AOKw hY [

swD sMgiq dI rwhIN pRBU dy sohxy crnW dw Awsrw (ilAW), jgq dy pwlxhwr prmwqmw dI is&iq-swlwh aucwirAW (ies ivcoN) pwr lµG skIdw hY [51[

Bwv:- sMswr-smuMdr ivcoN izMdgI dI byVI shI-slwmq pwr lµGwx dw ieko iek qrIkw hY—swD sMgiq ivc rih ky prmwqmw dI is&iq-swlwh kIqI jwey [

ਸਿਰ ਮਸ੍ਤਕ ਰਖ੍ਯ੍ਯਾ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੰ ਹਸ੍ਤ ਕਾਯਾ ਰਖ੍ਯ੍ਯਾ ਪਰਮੇਸ੍ਵਰਹ ॥ ਆਤਮ ਰਖ੍ਯ੍ਯਾ ਗੋਪਾਲ ਸੁਆਮੀ ਧਨ ਚਰਣ ਰਖ੍ਯ੍ਯਾ ਜਗਦੀਸ੍ਵਰਹ ॥ ਸਰਬ ਰਖ੍ਯ੍ਯਾ ਗੁਰ ਦਯਾਲਹ ਭੈ ਦੂਖ ਬਿਨਾਸਨਹ ॥ ਭਗਤਿ ਵਛਲ ਅਨਾਥ ਨਾਥੇ ਸਰਣਿ ਨਾਨਕ ਪੁਰਖ ਅਚੁਤਹ ॥੫੨॥ {ਪੰਨਾ 1358}

pd ArQ:-  rK´w—rwKI (r˜w) [ msœk—m`Qw (mÔqk) [ hsœ—h`Q (hÔq) [ kwXw—srIr (kwX:) [ Acuqh—AivnwsI [ (cXu—nws ho jwxw, if`g pYxw [ cXuq—if`gw hoieAw, nwsvMq [ AcXuq—nwh nws hox vwlw (AÁXuq) [ (not—ies Sbd dw aucwrn krn vyly ‘Ac’ ƒ ieauN pVHnw hY ijvyN dohW dy ivc ADk ( `) hY A`c) [ Awqm—ijMd (AwÄmn`) [ gur—sB qoN v`fw (pRBU) [ vCl—(vÄsl) ipAwr krn vwlw [

ArQ:-  isr, m`Qw, h`Q, srIr, ijMd, pYr, Dn-pdwrQ—jIvW dI hr pRkwr dI rwKI krn vwlw pwrbRhm prmysr, gopwl, suAwmI, jgdIsr, sB qoN v`fw dieAw dw Gr prmwqmw hI hY [ auhI swry du`KW dw nws krn vwlw hY [

hy nwnk! auh pRBU inAwsirAW dw Awsrw hY, BgqI ƒ ipAwr krn vwlw hY [ aus AivnwSI srb-ivAwpk pRBU dw Awsrw lY [52[

Bwv:- prmwqmw hI mnu`K dy srIr dI ijMd dI hryk iksm dI r`iKAw krn vwlw hY [ ijhVy mnu`K aus dI BgqI krdy hn auhnW nwl auh ipAwr krdw hY [

ਜੇਨ ਕਲਾ ਧਾਰਿਓ ਆਕਾਸੰ ਬੈਸੰਤਰੰ ਕਾਸਟ ਬੇਸਟੰ ॥ ਜੇਨ ਕਲਾ ਸਸਿ ਸੂਰ ਨਖ੍ਯ੍ਯਤ੍ਰ ਜੋਤ੍ਯ੍ਯਿੰ ਸਾਸੰ ਸਰੀਰ ਧਾਰਣੰ ॥ ਜੇਨ ਕਲਾ ਮਾਤ ਗਰਭ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲੰ ਨਹ ਛੇਦੰਤ ਜਠਰ ਰੋਗਣਹ ॥ ਤੇਨ ਕਲਾ ਅਸਥੰਭੰ ਸਰੋਵਰੰ ਨਾਨਕ ਨਹ ਛਿਜੰਤਿ ਤਰੰਗ ਤੋਯਣਹ ॥੫੩॥ {ਪੰਨਾ 1358-1359}

pd ArQ:-  klw—s`iqAw, qwkq (klw) [ bYsMqr—A`g (vYÓvwnr:) [ bystM—(vyiÕtq) GyirAw hoieAw, FikAw hoieAw [ jyn—ijs ny (Xynby whom) [ sis—cMdRmw (_i_n`) [ nK´qR—qwry (n˜Øzw) [ joiq´M—(^Xwyiqs`) pRkwS [ AsQMBM—(ÔqMB), QMm, shwrw; Awsrw [ qoXxh—jl (qwyXz) [ sUr—sUrj (suXL) [ srIr—(_rIrzz) [ sws—swh (Óvwsz) [ jTr—(jTrzThe womb) mW dw pyt [ qyn—(qynby him) aus ny [

ArQ:-  ijs (prmwqmw) ny AwpxI s`iqAw nwl AwkwS ƒ itkwieAw hoieAw hY Aqy A`g ƒ l`kV nwl FikAw hoieAw hY;

ijs pRBU ny AwpxI qwkq nwl cMdRmw sUrj qwirAW ivc Awpxw pRkwS itkwieAw hoieAw hY Aqy sB srIrW ivc suAws itkwey hoey hn ;

ijs Akwl purK ny AwpxI s`iqAw nwl mW dy pyt ivc jIvW dI rwKI (dw pRbMD kIqw hoieAw hY), mW dy pyt dI A`g-rUp rog jIv dw nws nhIN kr skdw [

hy nwnk [ aus pRBU ny ies (sMswr-) srovr ƒ AwpxI qwkq nwl Awsrw id`qw hoieAw hY, ies srovr dy pwxI dIAW lihrW (jIvW dw) nws nhIN kr skdIAW [53[

Bwv:- sMswr smuMdr smwn hY [ ies ivc AnykW ivkwrW dIAW lihrW au~T rhIAW hn [ ijhVw mnu`K prmwqmw dw Awsrw lYNdw hY aus dy Awqmk jIvn ƒ ieh ivkwr qbwh nhIN kr skdy [

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh