ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1354

ਧ੍ਰਿਗੰਤ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਸਨੇਹੰ ਧ੍ਰਿਗ ਸਨੇਹੰ ਭ੍ਰਾਤ ਬਾਂਧਵਹ ॥ ਧ੍ਰਿਗ ਸ੍ਨੇਹੰ ਬਨਿਤਾ ਬਿਲਾਸ ਸੁਤਹ ॥ ਧ੍ਰਿਗ ਸ੍ਨੇਹੰ ਗ੍ਰਿਹਾਰਥ ਕਹ ॥ ਸਾਧਸੰਗ ਸ੍ਨੇਹ ਸਤ੍ਯ੍ਯਿੰ ਸੁਖਯੰ ਬਸੰਤਿ ਨਾਨਕਹ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1354}

pd ArQ:-  iDRgM—iPtkwr-jog, mwVw, iqAwgx-jog (iGk`) [ q—qW, hI [ snyh—ipAwr, moh (Ônyh) [ iblws—Awnµd, (ivlws) [ suqh—pu`qr dw (suq) [ igRhwrQkh—igRh-ArQkw, Gr dy pdwrQW dw [ snyh—ipAwr (Ônyh) [ siq´M—sdw-iQr rihx vwlw (sÄXz) [ suKXM—suK nwl, Awqmk Awnµd nwl [ bsMiq—v`sdy hn (vsiNq) [ nwnkh—hy nwnk! bWDv—snbMDI [

ArQ:-  mW ipau dw moh iqAwgx-jog hY, BrwvW snbMDIAW dw moh BI mwVw hY [ iesqRI puqR dy moh dw Awnµd BI C`fx-jog hY, Gr dy pdwrQW dI iK`c vI BYVI hY (ikauNik ieh swry nwsvMq hn, qy iehnW dw moh ipAwr BI sdw kwiem nhIN rih skdw) [

sqsMg nwl (kIqw hoieAw) ipAwr sdw-iQr rihMdw hY, qy, hy nwnk! (sqsMg nwl ipAwr krn vwly mnu`K) Awqmk Awnµd nwl jIvn ibqIq krdy hn [2[

Bwv—ijhVy mnu`K swD sMgiq ivc ipAwr bxWdy hn, auhnW dI izMdgI Awqmk Awnµd ivc bIqdI hY [

ਮਿਥ੍ਯ੍ਯੰਤ ਦੇਹੰ ਖੀਣੰਤ ਬਲਨੰ ॥ ਬਰਧੰਤਿ ਜਰੂਆ ਹਿਤ੍ਯ੍ਯੰਤ ਮਾਇਆ ॥ ਅਤ੍ਯ੍ਯੰਤ ਆਸਾ ਆਥਿਤ੍ਯ੍ਯ ਭਵਨੰ ॥ ਗਨੰਤ ਸ੍ਵਾਸਾ ਭੈਯਾਨ ਧਰਮੰ ॥ ਪਤੰਤਿ ਮੋਹ ਕੂਪ ਦੁਰਲਭ੍ਯ੍ਯ ਦੇਹੰ ਤਤ ਆਸ੍ਰਯੰ ਨਾਨਕ ॥ ਗੋਬਿੰਦ ਗੋਬਿੰਦ ਗੋਬਿੰਦ ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1354}

pd ArQ:-  imQ´M—imiQAw, nwsvMq [ dyhM—srIr [ KIxM—kmzor ho jwx vwlw (˜Ix) [ jrUAw—buFypw (jrw) [ ihq´M—ihq, moh [ Aq´Mq—bhuq hI [ AwiQq´—prwhuxw (AiqiQ) [ Bvn—Gr [ gnµq—igxdw hY [ BYXwn—iBAwnk, frwauxw [ DrmM—Drm rwj [ pqMiq—if`gdw hY [ kUp—KUh (kup) [ durlB´—durl`B, muSkl nwl imlx vwlw [ qq—aus dw [ gopwl ik®pw—prmwqmw dI ikrpw [

ArQ:-  (ieh) srIr qW nwsvMq hY, (ies dw) bl BI Gtdw rihMdw hY [ (pr ijauN ijauN) buFypw vDdw hY, mwieAw dw moh BI (vDdw jWdw hY,) (pdwrQW dI) Awsw qIbr huMdI jWdI hY (auN\ jIv ieQy) Gr dy prwhuxy (vWg) hY [ frwauxw Drm rwj (ies dI aumr dy) swh igxdw rihMdw hY [ ieh Amolk mnu`Kw srIr moh dy KUh ivc if`gw rihMdw hY [

hy nwnk! ie`k goibMd gopwl dI myhr hI (bcw skdI hY), ausy dw Awsrw (lYxw cwhIdw hY) [3[

Bwv—Ajb Kyf bxI peI hY! ijauN ijauN buFypw vDdw hY iqauN iqauN mnu`K dy AMdr mwieAw dw moh BI vDdw jWdw hY [ mnu`K mwieAw dy moh dy KUh ivc if`gw rihMdw hY [ prmwqmw dI ikrpw hI ies KUh ivcoN k`FdI hY [

ਕਾਚ ਕੋਟੰ ਰਚੰਤਿ ਤੋਯੰ ਲੇਪਨੰ ਰਕਤ ਚਰਮਣਹ ॥ ਨਵੰਤ ਦੁਆਰੰ ਭੀਤ ਰਹਿਤੰ ਬਾਇ ਰੂਪੰ ਅਸਥੰਭਨਹ ॥ ਗੋਬਿੰਦ ਨਾਮੰ ਨਹ ਸਿਮਰੰਤਿ ਅਗਿਆਨੀ ਜਾਨੰਤਿ ਅਸਥਿਰੰ ॥ ਦੁਰਲਭ ਦੇਹ ਉਧਰੰਤ ਸਾਧ ਸਰਣ ਨਾਨਕ ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰੇ ਜਪੰਤਿ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1354}

pd ArQ:-  kwc—k`cw [ kot—iklHw (kwyt) [ rcMiq—ricAw hoieAw hY [ qoXM—pwxI (qwyXz) [ rkq—r`q, lhU (r#qzz) [ crmxh—cMm, K`lVI (ÁwmLn`) [ nvM—nO [ BIq—iB`q, drvwzy dy q^qy [ bwie—hvw, suAws [ AsQMBnh—QMmH (ÔqMBn) [ jwnµiq—jwxdy hn (jwniNq) [ AsiQrM—sdw-iQr rihx vwlw [ auDrMq—bcw lYNdy hn [ jpMiq—jpdy hn (jo) (jpiNq) [

ArQ:-  (ieh srIr) k`cw iklHw hY, (jo) pwxI (Bwv, vIrj) dw bixAw hoieAw hY, Aqy lhU qy cMm nwl ilMibAw hoieAw hY [ (ies dy) nO drvwzy (golkW) hn, (pr drvwizAW dy) iB`q nhIN hn, suAwsW dI (ies ƒ) QMmHI (id`qI hoeI) hY [

mUrK jIv (ies srIr ƒ) sdw-iQr rihx vwlw jwxdy hn, qy prmwqmw dw nwm kdy Xwd nhIN krdy [

hy nwnk! jo bMdy swD sMgiq ivc Aw ky prmwqmw dw nwm jpdy hn, auh ies durl`B srIr ƒ (in`q dI mOq dy mUMhoN) bcw lYNdy hn [4[

Bwv—ies srIr dI kIh pWieAW? pr Awqmw jIvn dI sUJ qoN s`Kxw mnu`K ies ƒ sdw kwiem rihx vwlw imQ bYTdw hY qy prmwqmw ƒ Bulw dyNdw hY [

ਸੁਭੰਤ ਤੁਯੰ ਅਚੁਤ ਗੁਣਗ੍ਯ੍ਯੰ ਪੂਰਨੰ ਬਹੁਲੋ ਕ੍ਰਿਪਾਲਾ ॥ ਗੰਭੀਰੰ ਊਚੈ ਸਰਬਗਿ ਅਪਾਰਾ ॥ ਭ੍ਰਿਤਿਆ ਪ੍ਰਿਅੰ ਬਿਸ੍ਰਾਮ ਚਰਣੰ ॥ ਅਨਾਥ ਨਾਥੇ ਨਾਨਕ ਸਰਣੰ ॥੫॥ {ਪੰਨਾ 1354}

pd ArQ:-  suBM—soB irhw hYN [ quXM—qUM [ guxg´M—guxW dw jwxn vwlw [ bhulo—bhuq [ srbig—sB dw jwxn vwlw (ÔwvL<) [ iBRiqAw—syvk (BãÄX) [ iBRiqAw ipRAM—syvkW dw ipAwrw [ Acuq—AibnwS (AÁXuq) [ pUrn—ivAwpk [

ArQ:-  hy AibnwSI! hy guxW dy jwxn vwly! hy srb-ivAwpk! qUM bVw ik®pwl hYN, qUM (sB QW) soB irhw hYN [ qUM AQwh hYN, au~cw hYN, sB dw jwxn vwlw hYN, Aqy byAMq hYN [

qUM Awpxy syvkW dw ipAwrw hYN, qyry crn (auhnW leI) Awsrw hn [

hy nwnk! (AwK—) hy AnwQW dy nwQ! AsI qyrI srn hW [5[

Bwv—prmwqmw dy dr qy pey irhW hI jIvn dI shI smJ pYNdI hY [

ਮ੍ਰਿਗੀ ਪੇਖੰਤ ਬਧਿਕ ਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਲਖ੍ਯ੍ਯ ਆਵਧਹ ॥ ਅਹੋ ਜਸ੍ਯ੍ਯ ਰਖੇਣ ਗੋਪਾਲਹ ਨਾਨਕ ਰੋਮ ਨ ਛੇਦ੍ਯ੍ਯਤੇ ॥੬॥ {ਪੰਨਾ 1354}

pd ArQ:-  imRgI—hrnI [ biDk—iSkwrI (vD` to kill) [ pRhwryx—pRhwr nwl, cot nwl [ lK´—inSwnw (q`k ky) (l˜zaim, target) [ AwvDh—SsqR (dI) (AwXuDa weapon) [ Aho—vwh! js´—ijs dw (XÔX) [ rKyx—r`iKAw vwsqy [ rom—vwl [ n Cyd´qy—nhIN ivMinHAw jWdw [

ArQ:-  (iek) hrnI ƒ vyK ky (iek) iSkwrI inSwnw q`k ky SsqRW nwl cot mwrdw hY [ pr vwh! hy nwnk! ijs dI rwKI leI prmwqmw hovy, aus dw vl (BI) ivMgw nhIN huMdw [6[

Bwv:- ijs dw rwKw prmwqmw Awp bxy, aus dw koeI vwl BI ivMgw nhIN kr skdw [

ਬਹੁ ਜਤਨ ਕਰਤਾ ਬਲਵੰਤ ਕਾਰੀ ਸੇਵੰਤ ਸੂਰਾ ਚਤੁਰ ਦਿਸਹ ॥ ਬਿਖਮ ਥਾਨ ਬਸੰਤ ਊਚਹ ਨਹ ਸਿਮਰੰਤ ਮਰਣੰ ਕਦਾਂਚਹ ॥ ਹੋਵੰਤਿ ਆਗਿਆ ਭਗਵਾਨ ਪੁਰਖਹ ਨਾਨਕ ਕੀਟੀ ਸਾਸ ਅਕਰਖਤੇ ॥੭॥ {ਪੰਨਾ 1354}

pd ArQ:-  krqw—krn vwlw [ sUrw—sUrmy [ cqur—cwr [ idsh—pwsy [ cqur idsh—cOhW pwisAW qoN [ ibKm—AOKw [ bsMq—v`sdw [ mrxM—mOq [ kdWch—kdy BI [ hovMiq—huMdI hY [ kItI—kIVI [ AkrKqy—iK`c lYNdI hY [

ArQ:-  (jyhVw mnu`K) bVy jqn kr skdw hovy, bVw blvwn hovy, cOhW pwisAW qoN keI sUrmy ijs dI syvw krn vwly hox, jo bVy AOKy au~cy QW v`sdw hovy, (ijQy aus ƒ) mOq dw kdy cyqw BI nwh Awvy [ hy nwnk! iek kIVI aus dy pRwx iK`c lYNdI hY jdoN Bgvwn Akwl purK dw hukm hovy (aus ƒ mwrn leI) [7[

Bwv—Dur drgwh qoN ijs dI ic`TI pwtI hoeI Aw jWdI hY, auh AwpxI rwKI dy ipAw bwnHxU bMnHy, mwVw ijhw bhwnw hI aus dI cog sdw leI mukw dyNdw hY [

ਸਬਦੰ ਰਤੰ ਹਿਤੰ ਮਇਆ ਕੀਰਤੰ ਕਲੀ ਕਰਮ ਕ੍ਰਿਤੁਆ ॥ ਮਿਟੰਤਿ ਤਤ੍ਰਾਗਤ ਭਰਮ ਮੋਹੰ ॥ ਭਗਵਾਨ ਰਮਣੰ ਸਰਬਤ੍ਰ ਥਾਨ੍ਯ੍ਯਿੰ ॥ ਦ੍ਰਿਸਟ ਤੁਯੰ ਅਮੋਘ ਦਰਸਨੰ ਬਸੰਤ ਸਾਧ ਰਸਨਾ ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰੇ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਿਅੰ ਜਾਪੁ ਜਪਨਾ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1354}

pd ArQ:-  rqM—rqI, pRIqI [ ihqM—pRym [ mwieAw—ikrpw, qrs, jIAW qy dieAw [ kIrqM—kIrqI, is&iq-swlwh [ ik®quAw—kr ky (øÄvw) [ qqRwgq—qqR-Awgq, auQy Awey hoey [ rmxM—ivAwpk [ AmoG—kdy insPl nwh jwx vwlw (AmwyGUnfailing) [ rsnw—jIB [ klI—kiljug ivc, (Bwv, ies jgq ivc) [ quXM idRsit—qyrI (imhr dI) nzr [

ArQ:-  gur-Sbd ivc pRIiq, jIA-dieAw nwl ihq, prmwqmw dI is&iq-swlwh—ies jgq ivc jo mnu`K ieh kMm krdw hY (l&zI, ieh krm kr ky), auQy Awey hoey (Bwv, aus dy) Brm qy moh imt jWdy hn [ aus ƒ Bgvwn hr QW ivAwpk id`sdw hY [

hy nwnk! (AwK—) hy hrI! (sMq jnW ƒ) qyrw nwm jpxw ipAwrw l`gdw hY, qUM sMqW dI jIB auqy v`sdw hYN, qyrw dIdwr qyrI (imhr dI) nzr kdy insPl nhIN hn [8[

Bwv:- ijhVy mnu`K gurU dy Sbd ƒ ipAwr kr ky prmwqmw dI is&iq-swlwh krdy hn auhnW ƒ prmwqmw hr QW v`sdw id`sdw hY [

ਘਟੰਤ ਰੂਪੰ ਘਟੰਤ ਦੀਪੰ ਘਟੰਤ ਰਵਿ ਸਸੀਅਰ ਨਖ੍ਯ੍ਯਤ੍ਰ ਗਗਨੰ ॥ ਘਟੰਤ ਬਸੁਧਾ ਗਿਰਿ ਤਰ ਸਿਖੰਡੰ ॥ ਘਟੰਤ ਲਲਨਾ ਸੁਤ ਭ੍ਰਾਤ ਹੀਤੰ ॥ ਘਟੰਤ ਕਨਿਕ ਮਾਨਿਕ ਮਾਇਆ ਸ੍ਵਰੂਪੰ ॥ ਨਹ ਘਟੰਤ ਕੇਵਲ ਗੋਪਾਲ ਅਚੁਤ ॥ ਅਸਥਿਰੰ ਨਾਨਕ ਸਾਧ ਜਨ ॥੯॥

pd ArQ:-  GtMq—Gtdy hn, nws ho jWdy hn [ dIpM—jzIry (¬Ip) [ riv—sUrj (riv) [ ssIAr—cMdRmw (__Drmoon) [ nK´qR—qwry (n™.*w>z) [ ggnµ—AwkwS [ bsuDw—DrqI (vsuDw) [ igir—phwV (iÀwir) [ qr—ru`K (q{) [ isKMfM—au~cI cotI vwly [ llnw—iesqRI (llnw) [ kink—sonw [ mwink—moqI [

ArQ:-  rUp nwsvMq hY, (s`qy) dIp nwsvMq hn, sUrj cMdRmw qwry AwkwS nwsvMq hn, DrqI aucy aucy phwV qy ru`K nwsvMq hn, iesqRI puqR, Brw qy snbMDI nwsvMq hn, sonw moqI mwieAw dy swry srUp nwsvMq hn [

hy nwnk! kyvl AibnwsI gopwl pRBU nwsvMq nhIN hY, Aqy aus dI swD sMgiq BI sdw-iQr hY [9[

Bwv:- ieh swrw id`sdw jgq nwsvMq hY [ isr& isrjxhwr prmwqmw AibnwsI hY [ aus dw ismrn krn vwly bMidAW dw jIvn At`l rihMdw hY [

ਨਹ ਬਿਲੰਬ ਧਰਮੰ ਬਿਲੰਬ ਪਾਪੰ ॥ ਦ੍ਰਿੜੰਤ ਨਾਮੰ ਤਜੰਤ ਲੋਭੰ ॥ ਸਰਣਿ ਸੰਤੰ ਕਿਲਬਿਖ ਨਾਸੰ ਪ੍ਰਾਪਤੰ ਧਰਮ ਲਖ੍ਯ੍ਯਿਣ ॥ ਨਾਨਕ ਜਿਹ ਸੁਪ੍ਰਸੰਨ ਮਾਧਵਹ ॥੧੦॥ {ਪੰਨਾ 1354}

pd ArQ:-  iblµb—dyr, iF`l (ivlMb) [ idRVMq—idRV krnw, mn ivc itkwxw, jpxw [ qjMq—iqAwgxw [ iklibK—pwp (ikiÑvÕzw) [ liK´x—l`Kx (l˜x) [ ijh—ijs auqy [ mwDvh—mwieAw dw Dv, mwieAw dw pqI, prmwqmw (mwDv) [

ArQ:-  Drm kmwx vloN iF`l nwh krnI, pwpW vloN iF`l krnI, nwm (ihrdy ivc) idRV krnw Aqy loB iqAwgxw, sMqW dI srn jw ky pwpW dw nws krnw—hy nwnk! Drm dy ieh l`Cx aus mnu`K ƒ pRwpq huMdy hn ijs auqy prmwqmw myhr krdw hY [10[

Bwv:- ijs mnu`K auqy prmwqmw imhr krdw hY, auh aus dw nwm ismrdw hY [ nwm dI brkiq nwl aus dw jIvn AYsw bx jWdw hY ij auh ivkwrW vloN sdw sMkoc krdw hY, pr nykI-BlweI krn ivc rqw iF`l nhIN krdw [

ਮਿਰਤ ਮੋਹੰ ਅਲਪ ਬੁਧ੍ਯ੍ਯੰ ਰਚੰਤਿ ਬਨਿਤਾ ਬਿਨੋਦ ਸਾਹੰ ॥ ਜੌਬਨ ਬਹਿਕ੍ਰਮ ਕਨਿਕ ਕੁੰਡਲਹ ॥ ਬਚਿਤ੍ਰ ਮੰਦਿਰ ਸੋਭੰਤਿ ਬਸਤ੍ਰਾ ਇਤ੍ਯ੍ਯੰਤ ਮਾਇਆ ਬ੍ਯ੍ਯਾਪਿਤੰ ॥ ਹੇ ਅਚੁਤ ਸਰਣਿ ਸੰਤ ਨਾਨਕ ਭੋ ਭਗਵਾਨਏ ਨਮਹ ॥੧੧॥ {ਪੰਨਾ 1354}

pd ArQ:-  imrq—nwsvMq pdwrQ [ Alp—QoVI (AÑp) [ Alp buD´M—hoCI m`q vwlw mnu`K [ rcMiq—ricAw rihMdw hY, msq rihMdw hY [ swh—auqSwh, cwau [ jObn—juAwnI (XwYvnz) [ bihk®m—bl (bihÕ>Øm) [ bicqR—iksm iksm dy [ bsqRw—kpVy [ ieq´Mq—ies qrHW [ b´wipqM—pRBwv pWdI hY [ Bo—hy! Bgvwney—Bgvwn ƒ [ nmh—nmskwr [ ibnod—klol (ivnwydamusement) [

ArQ:-  hoCI m`q vwlw mnu`K nwsvMq pdwrQW dy moh ivc lIn rihMdw hY, iesqRI dy klol qy cwvW ivc msq rihMdw hY [ juAwnI, qwkq, sony dy kuMfl (Awidk), rMgw-rMg dy mhl-mwVIAW, sohxy bsqR—iehnW qrIikAW nwl aus ƒ mwieAw ivAwpdI hY (Awpxw pRBwv pWdI hY) [

hy nwnk! (AwK—) hy AibnwSI! hy sMqW dy shwry! hy Bgvwn! qYƒ swfI nmskwr hY (qUM hI mwieAw dy pRBwv qoN bcwx vwlw hYN) [11[

Bwv:- mwieAw keI rMgW rUpW ivc mnu`K auqy Awpxw pRBwv pWdI hY [ ijhVw mnu`K prmwqmw dI srn AwauNdw hY aus auqy mwieAw dw zor nhIN pY skdw [

ਜਨਮੰ ਤ ਮਰਣੰ ਹਰਖੰ ਤ ਸੋਗੰ ਭੋਗੰ ਤ ਰੋਗੰ ॥ ਊਚੰ ਤ ਨੀਚੰ ਨਾਨ੍ਹ੍ਹਾ ਸੁ ਮੂਚੰ ॥ ਰਾਜੰ ਤ ਮਾਨੰ ਅਭਿਮਾਨੰ ਤ ਹੀਨੰ ॥ ਪ੍ਰਵਿਰਤਿ ਮਾਰਗੰ ਵਰਤੰਤਿ ਬਿਨਾਸਨੰ ॥ ਗੋਬਿੰਦ ਭਜਨ ਸਾਧ ਸੰਗੇਣ ਅਸਥਿਰੰ ਨਾਨਕ ਭਗਵੰਤ ਭਜਨਾਸਨੰ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1354-1355}

pd ArQ:-  hrK—^uSI, Awnµd (h—L) [ sog—icMqw (_wyk) [ nwn@w—in`kw [ mUc—v`fw [ hIn—hInqw, inrwdrI [ mwrg—rsqw (mwÀwL) [ pRivriq mwrg—dunIAw ivc privrq hox dw rsqw [ Bjnwsn—Bjn-Asn, Bjn dw Bojn (Asn—Bojn) (A_`to eat) [ q—qy, BI [ AsiQr—sdw kwiem rihx vwlw [

ArQ:-  (ijQy) jnm hY (auQy) mOq BI hY, ^uSI hY qW ZmI BI hY, (mwiek pdwrQW dy) Bog hn qW (auhnW qoN aupjdy) rog BI hn [ ijQy au~cw-pn hY, auQy nIvW-pn BI Aw jWdw hY, ijQy ZrIbI hY, auQy vf`px BI Aw skdw hY [ ijQy rwj hY, auQy AhMkwr BI hY, ijQy AhMkwr hY, auQy inrwdrI BI hY [

so dunIAw dy rsqy ivc hryk cIz dw AMq (BI) hY [ sdw-iQr rihx vwlI prmwqmw dI BgqI hI hY jo swD sMgiq (dy Awsry kIqI jw skdI hY) [ (ies vwsqy) hy nwnk! Bgvwn dy Bjn dw Bojn (AwpxI ijMd ƒ dyh) [12[

Bwv:- jgq ivc id`sdI hryk SY dw AMq BI hY [ isr& prmwqmw dw nwm hI mnu`K dy nwl inB skdw hY, qy ieh nwm imldw hY swD sMgiq ivcoN [

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh