ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1351

ਪ੍ਰਭਾਤੀ ॥ ਆਦਿ ਜੁਗਾਦਿ ਜੁਗਾਦਿ ਜੁਗੋ ਜੁਗੁ ਤਾ ਕਾ ਅੰਤੁ ਨ ਜਾਨਿਆ ॥ ਸਰਬ ਨਿਰੰਤਰਿ ਰਾਮੁ ਰਹਿਆ ਰਵਿ ਐਸਾ ਰੂਪੁ ਬਖਾਨਿਆ ॥੧॥ ਗੋਬਿਦੁ ਗਾਜੈ ਸਬਦੁ ਬਾਜੈ ॥ ਆਨਦ ਰੂਪੀ ਮੇਰੋ ਰਾਮਈਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਬਾਵਨ ਬੀਖੂ ਬਾਨੈ ਬੀਖੇ ਬਾਸੁ ਤੇ ਸੁਖ ਲਾਗਿਲਾ ॥ ਸਰਬੇ ਆਦਿ ਪਰਮਲਾਦਿ ਕਾਸਟ ਚੰਦਨੁ ਭੈਇਲਾ ॥੨॥ ਤੁਮ੍ਹ੍ਹ ਚੇ ਪਾਰਸੁ ਹਮ ਚੇ ਲੋਹਾ ਸੰਗੇ ਕੰਚਨੁ ਭੈਇਲਾ ॥ ਤੂ ਦਇਆਲੁ ਰਤਨੁ ਲਾਲੁ ਨਾਮਾ ਸਾਚਿ ਸਮਾਇਲਾ ॥੩॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1351}

pd ArQ:-  Awid—(sB dw) mu`F [ jugwid—jugW dy Awid qoN [ jugo jugu—hryk jug ivc [ qw kw—aus (pRBU) dw [ inrMqir—AMdr iek-rs [ riv rihAw—ivAwpk hY [ bKwinAw—ibAwn kIqw igAw hY, (Drm-pusqkW ivc) d`isAw igAw hY [1[

gwjy—g`jdw hY, prgt ho jWdw hY [ bwjY—v`jdw hY [ sbdu bwjY—gurU dw Sbd-vwjw v`jdw hY [ rwmeIAw—sohxw rwm [1[rhwau[

bwvn—cMdn [ bIKU—(vã˜) ibrK, ru`K [ bwnY bIKy—bn ivKy, jMgl ivc [ bwsu qy—(cMdn dI) sugMDI qoN [ lwiglw—l`gdw hY, imldw hY [ prmlwid—prml Awid, sugMDIAW dw mUl [ kwst—(swDwrn) kwT [ BYielw—ho jWdw hY [2[

qum@ cy—qyry vrgw (Bwv, qUM) pwrs hYN [ hm cy—myry vrgw (Bwv, mYN) [ sMgy—qyrI sMgiq ivc, qyry nwl CoihAW [ kMcn—sonw [ swic—sdw kwiem rihx vwly prmwqmw ivc [ smwielw—lIn ho igAw hY [3[

ArQ:-  (ies mnu`K dy ihrdy ivc gurU dw) Sbd-vwjw v`jdw hY, auQy myrw sohxw rwm, suK-srUp rwm, goibMd prgt ho jWdw hY [1[rhwau[

(auh sohxw rwm) swry sMswr dw mUl hY, jugW dy Awid qoN hY, hryk jug ivc mOjUd hY, aus rwm dy guxW dw iksy ny AMq nhIN pwieAw, auh rwm sB jIvW ivc iek-rs ivAwpk hY—(sB Drm-pusqkW ny) aus rwm dw kuJ ieho ijhw srUp ibAwn kIqw hY [1[

(ijvyN) jMgl ivc cMdn dw bUtw huMdw hY, (aus dI) sugMDI qoN (sB ƒ) suK imldw hY, (aus dI sMgiq nwl swDwrn) ru`K cMdn bx jWdw hY; iqvyN, auh rwm, sB jIvW dw mUl rwm, (sB guxW-rUp) sugMDIAW dw mUl hY (aus dI sMgiq ivc swDwrn jIv guxW vwly ho jWdy hn) [2[

(hy myry sohxy rwm!) qUM pwrs hYN, mYN lohw hW, qyrI sMgiq ivc mYN sonw bx igAw hW [ qUM dieAw dw Gr hYN, qUM rqn hYN, qUM lwl hYN [ mYN nwmw qYN sdw-iQr rihx vwly ivc lIn ho igAw hW [3[2[

Sbd dw Bwv:- ismrn dI brkiq nwl prmwqmw vwly gux Bgq dy AMdr pYdw ho jWdy hn [

ਪ੍ਰਭਾਤੀ ॥ ਅਕੁਲ ਪੁਰਖ ਇਕੁ ਚਲਿਤੁ ਉਪਾਇਆ ॥ ਘਟਿ ਘਟਿ ਅੰਤਰਿ ਬ੍ਰਹਮੁ ਲੁਕਾਇਆ ॥੧॥ ਜੀਅ ਕੀ ਜੋਤਿ ਨ ਜਾਨੈ ਕੋਈ ॥ ਤੈ ਮੈ ਕੀਆ ਸੁ ਮਾਲੂਮੁ ਹੋਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਿਉ ਪ੍ਰਗਾਸਿਆ ਮਾਟੀ ਕੁੰਭੇਉ ॥ ਆਪ ਹੀ ਕਰਤਾ ਬੀਠੁਲੁ ਦੇਉ ॥੨॥ ਜੀਅ ਕਾ ਬੰਧਨੁ ਕਰਮੁ ਬਿਆਪੈ ॥ ਜੋ ਕਿਛੁ ਕੀਆ ਸੁ ਆਪੈ ਆਪੈ ॥੩॥ ਪ੍ਰਣਵਤਿ ਨਾਮਦੇਉ ਇਹੁ ਜੀਉ ਚਿਤਵੈ ਸੁ ਲਹੈ ॥ ਅਮਰੁ ਹੋਇ ਸਦ ਆਕੁਲ ਰਹੈ ॥੪॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1351}

pd ArQ:-  ku-DrqI [ kul—DrqI qy pYdw hoieAw, ^wndwn, bMs [ Akul—(A-kul) jo DrqI auqy jMmI (iksy kul) ivcoN nhIN hY [ purK—sB ivc ivAwpk (Skt. puir _yqy eiq pu{—:) [ cilqu—jgq-rUp qmwSw [ Git Git—hryk Gt ivc [ AMqir—hryk dy AMdr [ bRhmu—Awqmw, ijMd [1[

jIA kI joiq—hryk jIv dy AMdr v`sdI joiq [ koeI—koeI pRwxI [ qY mY kIAw—AsW jIvW ny jo kuJ kIqw, AsI jIv jo kuJ krdy hW [ mY—qUM qy mYN, AsI swry jIv [ hoeI—huMdw hY [1[rhwau[

ijau—ijvyN [ kuMByau—kuMB, GVw [ krqw—pYdw krn vwlw [ bITul dyau—mwieAw qoN rihq pRBU [2[

krmu—kIqw hoieAw kMm [ bMDnu—jMjwl [ ibAwpY—pRBwv pw r`Kdw hY [ AwpY—Awp hI Awp, pRBU ny Awp hI [3[

icqvY—icqvdw hY, qWG krdw hY [ lhY—hwsl kr lYNdw hY [ Amru—(A-mru) mOq-rihq [ Awkul—srb-ivAwpk [4[

ArQ:-  ijs prmwqmw dI koeI ^ws kul nhIN hY aus srb-ivAwpk ny ieh jgq-rUp iek Kyf bxw id`qI hY [ hryk srIr ivc, hryk dy AMdr aus ny Awpxw Awqmw gupq r`K id`qw hY [1[

swry jIvW ivc v`sdI joiq ƒ qW koeI pRwxI jwxdw nhIN hY, pr AsI swry jIv jo kuJ krdy hW (swfy AMdr) aus AMdr-v`sdI-joiq ƒ mlUm ho jWdy hn [1[rhwau[

ijvyN im`tI qoN GVw bx jWdw hY, (iqvyN aus prm-joiq qoN swry jIv bxdy hn, pr) auh bITul pRBU Awp hI sB dw pYdw krn vwlw hY [2[

jIv dw kIqw hoieAw kMm aus leI jMjwl ho Fukdw hY, pr ieh jMjwl Awidk BI jo kuJ bxwieAw hY pRBU ny Awp hI bxwieAw hY [3[

nwmdyv bynqI krdw hY, ieh jIv ijs SY auqy Awpxw mn itkWdw hY aus ƒ hwsl kr lYNdw hY (mwieAw-jwl dI icqvnI krdw hY qW mwieAw-jwl ivc Ps jWdw hY, pr) jy ieh jIv srb-ivAwpk prmwqmw ƒ Awpxy mn ivc itkwey qW (aus Amr pRBU ivc itk ky Awp BI) Amr ho jWdw hY [4[

Sbd dw Bwv:- srb-ivAwpk prmwqmw ny jgq dI ieh Kyf Awp hI rcweI hY [

not:-  nwmdyv jI dw ‘bITul’ auh hY jo ‘Awp hI krqw’ hY ijs ny ieh jgq-qmwSw bxwieAw hY Aqy ijs ƒ sB jIvW dy idl dy Byq mlUm ho jWdy hn [ ieh l&z ‘bITul’ siqgurU jI ny BI AwpxI bwxI ivc keI vwr vriqAw hY [ jy inrw ieh l&z vrqx qoN hI nwmdyv jI ƒ iksy bITul-mUrqI dw aupwSk mMn lYxw hY qW ieh l&z qW siqgurU jI ny BI vriqAw hY [

ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਭਗਤ ਬੇਣੀ ਜੀ ਕੀ    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਤਨਿ ਚੰਦਨੁ ਮਸਤਕਿ ਪਾਤੀ ॥ ਰਿਦ ਅੰਤਰਿ ਕਰ ਤਲ ਕਾਤੀ ॥ ਠਗ ਦਿਸਟਿ ਬਗਾ ਲਿਵ ਲਾਗਾ ॥ ਦੇਖਿ ਬੈਸਨੋ ਪ੍ਰਾਨ ਮੁਖ ਭਾਗਾ ॥੧॥ ਕਲਿ ਭਗਵਤ ਬੰਦ ਚਿਰਾਂਮੰ ॥ ਕ੍ਰੂਰ ਦਿਸਟਿ ਰਤਾ ਨਿਸਿ ਬਾਦੰ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਨਿਤਪ੍ਰਤਿ ਇਸਨਾਨੁ ਸਰੀਰੰ ॥ ਦੁਇ ਧੋਤੀ ਕਰਮ ਮੁਖਿ ਖੀਰੰ ॥ ਰਿਦੈ ਛੁਰੀ ਸੰਧਿਆਨੀ ॥ ਪਰ ਦਰਬੁ ਹਿਰਨ ਕੀ ਬਾਨੀ ॥੨॥ ਸਿਲ ਪੂਜਸਿ ਚਕ੍ਰ ਗਣੇਸੰ ॥ ਨਿਸਿ ਜਾਗਸਿ ਭਗਤਿ ਪ੍ਰਵੇਸੰ ॥ ਪਗ ਨਾਚਸਿ ਚਿਤੁ ਅਕਰਮੰ ॥ ਏ ਲੰਪਟ ਨਾਚ ਅਧਰਮੰ ॥੩॥ ਮ੍ਰਿਗ ਆਸਣੁ ਤੁਲਸੀ ਮਾਲਾ ॥ ਕਰ ਊਜਲ ਤਿਲਕੁ ਕਪਾਲਾ ॥ ਰਿਦੈ ਕੂੜੁ ਕੰਠਿ ਰੁਦ੍ਰਾਖੰ ॥ ਰੇ ਲੰਪਟ ਕ੍ਰਿਸਨੁ ਅਭਾਖੰ ॥੪॥ ਜਿਨਿ ਆਤਮ ਤਤੁ ਨ ਚੀਨ੍ਹ੍ਹਿਆ ॥ ਸਭ ਫੋਕਟ ਧਰਮ ਅਬੀਨਿਆ ॥ ਕਹੁ ਬੇਣੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਧਿਆਵੈ ॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਬਾਟ ਨ ਪਾਵੈ ॥੫॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1351}

pd ArQ:-  qin—srIr au~qy [ msqik—m`Qy au~qy [ pwqI—qulsI dy p`qr [ ird—ihrdw [ kr ql—h`QW dIAW qlIAW au~qy, h`QW ivc [ kwqI—kYNcI [ idsit—nzr, q`k [ bgw—bglw [ dyiK—vyK ky, vyKx ƒ [ pRwn—suAws [ Bwgw—n`s gey hn [1[

kil—kljug ivc [ icrwmM—icr q`k [ k®¨r—tyFI [ rqw—msq [ ins—(Bwv) inis idn, rwq idny, hr vyly [ bwdM—JgVw, mwieAw leI JgVw, mwieAw leI dOV-B`j [1[rhwau[

inq pRiq—sdw [ muiK KIrM—mUMh ivc du`D hY, dUDwDwrI hY [ sMiDAwnI—q`k ky r`KI hoeI hY, inSwnw bMnH ky r`KI hoeI hY [ drbu—Dn [ ihrn—curwauxw [ bwnI—Awdq [2[

inis—rwq ƒ [ Bgiq—rwsW dI BgqI [ pg—pYrW nwl [ AkrmM—mMdy kMmW ivc [ ey lµpt—hy ivSeI! ADrmM—Drm leI nhIN [3[

imRg—ihrn [ kr aUjl—sw& h`QW nwl [ kpwlw—m`Qy au~qy [ kMin—gl ivc [ ik®snu—prmwqmw [ ABwKM—A+BwKM, nhIN boldw, nhIN ismrdw [4[

ijin—ijs mnu`K ny [ qqu—AslIAq [ AbIinAw—AMnHy dy [ gurmuiK—gurU dy snmuK ho ky [ bwt—jIvn dw shI rsqw [5[1[

ArQ:-  (hy ivSeI mnu`K! qUM auN\ qW) kljugI suBwv ivc pRivrq hYN, pr mUrqI ƒ icr q`k nmskwr krdw hYN, qyrI nzr tyFI hY (qyrI ingwh ivc Kot hY), idn rwq qUM mwieAw dy DMiDAW ivc r`qw hoieAw hYN (qyrIAW ieh mUrqI ƒ bMdnW iks ArQ?) [1[rhwau[

(hy lµpt!) qUM srIr au~qy cMdn (dw lyp krdw hYN) m`Qy au~qy qulsI dy p`qr (lWdw hYN; pr) qyry ihrdy ivc (ieauN kuJ ho irhw hY ijvyN) qyry h`QW ivc kYNcI PVI hoeI hY; qyrI ingwh T`gW vwlI bgly vWg qUM smwDI lweI hoeI hY, vyKx ƒ qUM vYSno jwpdw hYN ijvyN qyry mUMh ivcoN suAws BI inkl gey hn (Bwv, vyKx ƒ qUM bVw hI dieAwvwn jwpdw hYN) [1[

(hy ivSeI mnu`K!) qUM hr roz Awpxy srIr ƒ ieSnwn krWdw hYN, do DoqIAW r`Kdw hYN, (hor) krm kWf (BI krdw hYN), dUDwDwrI (bixAw hoieAw) hYN; pr Awpxy ihrdy ivc qUM CurI k`s ky r`KI hoeI hY, qYƒ prwieAw Dn T`gx dI Awdq peI hoeI hY [2[

(hy lµpt!) qUM islw pUjdw hYN, srIr au~qy qUM gxyS dyvqy dy inSwn bxwey hoey hn, rwq ƒ rwsW ivc (BgqI vjoN) jwgdw BI hYN, auQy pYrW nwl qUM n`cdw hYN, pr qyrw ic`q mMdy krmW ivc hI mgn rihMdw hY, hy lµpt! ieh nwc koeI Drm (dw kMm) nhIN hY [3[

hy ivSeI mnu`K! (pUjw pwT vyly) qUM ihrn dI K`l dw Awsx (vrqdw hYN), qulsI dI mwlw qyry pws hY, sw& h`QW nwl qUM m`Qy au~qy iqlk lWdw hYN, gl ivc qUM rudRwK dI mwlw pweI hoeI hY, pr qyry ihrdy ivc T`gI hY [ (hy lµpt! ies qrHW) qUM hrI ƒ ismr nhIN irhw hYN [4[

hy byxI! ieh g`l s`c hY ik ijs mnu`K ny Awqmw dI AslIAq ƒ nhIN pCwixAw, aus AMnHy dy swry krm-Drm Poky hn [ auhI mnu`K ismrn krdw hY jo gurU dy snmuK huMdw hY, gurU qoN ibnw izMdgI dw shI rwh nhIN l`Bdw [5[1[

not:-  ies Sbd dy l&zW ƒ rqw ghu nwl vyKo; iksy cMgy ivdvwn dy mUMhoN inkly id`sdy hn [ byxI jI jwiq dy bRwhmx sn, ivdvwn bRwhmx sn [ bRwhmx dy ivCwey hoey krm-kWf dy jwl ƒ nSr kr rhy hn [ ieh sUrmy mrd dw hI kMm ho skdw sI ik Awpxy jwiq-BweI bRwhmxW dy nwl iml ky ies krm-kWfI jwl qoN mwiek auTwx dy QW, byxI jI ny ies dw QoQw-pn zwhr kr id`qw [ ies sUrmy mrd dI ieh dlyrI hI sI, ijs ny siqgurU nwnk pwiqSwh dy ihrdy ivc iK`c pweI [ pihlI ‘audwsI’ ivc gurU nwnk swihb ny byxI jI dy Sbd ilAWdy sn, Aqy AwpxI bwxI nwl sWB ky r`Ky sn [ byxI jI iksy pKMfI dw nkSw iK`c rhy hn ik ikvyN bwhroN Dwrimk ByK Dwr ky AMdroN kwqI clWdw hY [

iesy hI rwg ivc siqgurU nwnk dyv jI dw Sbd nµ: 14 ghu nwl pVH ky vyKo [ iehnW dohW SbdW ivc bVI fUMGI sWJ hY:

(1) dohW SbdW dy pMj pMj bMd hn,
(2) hryk bMd ivc cwr cwr qukW hn,
(3) qukW dI bnwvt qkrIbn ieko ijhI hY,
(4) byxI jI qW iksy pKMfI dw hwl d`sdy hn, gurU nwnk dyv jI ‘gurmuK’ dw jIvn ibAwn krdy hn; vyKo twkrw kr ky—
 . .  byxI jI . . . . . . . . . . gurU nwnk swihb
(a) pKMfI dy . . . . . . . . . . gurmuK dy
 . .  ‘qin cMdnu’ . . . . . . . ‘nwm ibnw qin ikCU n suKwvY’
(A) ‘muiK KIrM’ . . . . . . . . ‘pYnxu Kwxw cIiq n pweI’
(e) ‘duie DoqI krm’ . . . . . .‘kIriq krm kwr ijn sMdw’

(s) ‘pg nwcis icqu AkrmM . . ‘gIq nwd hrK cqurweI [

 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . cIiq n pweI [’

iehnW dohW SbdW dI ies sWJ qoN sw& prgt hY ik siqgurU nwnk swihb ny jdoN ieh Sbd nµ: 14 aucwirAw sI, auhnW dy pws byxI jI dw ieh Sbd mOjUd sI [

pRBwqI rwg ivc gurU nwnk dyv jI dw auh Sbd nµ: 14 ieauN hY:

gIq nwd hrK cqurweI ] rhs rMg Purmwieis kweI ] pYn@xu Kwxw cIiq n pweI ] swcu shju suKu nwim vsweI ]1] ikAw jwnW ikAw krY krwvY ] nwm ibnw qin ikCu n suKwvY ]rhwau] jog ibnod sÍwd Awnµdw ] miq sq Bwie Bgiq goibMdw ] kIriq krm kwr inj sMdw ] AMqir rvqO rwj rivMdw ]2] ipRau ipRau pRIiq pRyim aurDwrI ] dInwnwQu pIau bnvwrI ] Anidnu nwmu dwnu bRq kwrI ] iqpiq qrMgI, qqu bIcwrI ]3] AkQO kQau, ikAw mY joru ] Bgiq krI, krwieih mor ] AMqir vsY, cUkY mY mor ] iksu syvI, dUjw nhI horu ]4] gur kw sbdu, mhw rsu mITw ] AYsw AMimRqu AMqir fITw ] ijin cwiKAw, pUrw pdu hoie ] nwnk DRwipE, qin suKu hoie ]5]14]

Awsw dI vwr dI pauVI nµ: 14 dw dUjw slok BI pVHo:

piV pusqk sMiDAw bwdM ] isl pUjis bgul smwDM ] muiK JUTu ibBUKx swrM ] qRYpwl iqhwl ibcwrM ] gil mwlw iqlk illwtM ] duie DoqI bsqR kpwtM ] jy jwxis bRhmM krmM ] siB Pokt inscau krmM ] khu nwnk inhcau iDAwvY ] ivxu siqgur vwt n pwvY ]2]14]

byxI jI dy Sbd nwl ies ƒ rlw ky vyKo [ mzmUn rldw hY, cwl rldI hY, keI l&z sWJy hn, A^IrlI quk dI sWJ qW kmwl dI hY [ ivroDI s`jx jy ies slok ƒ byxI jI dy Sbd nwl rlw ky pVHn dI Kycl krdw, qW ieh nwh ilKdw ik ies Sbd ivcoN ‘gurmiq dy iksy is`DWq auqy cwnxw nhIN pYNdw’ [

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh