ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1346

ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਮਹਲਾ ੩ ਬਿਭਾਸ    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਵੇਖੁ ਤੂ ਹਰਿ ਮੰਦਰੁ ਤੇਰੈ ਨਾਲਿ ॥ ਹਰਿ ਮੰਦਰੁ ਸਬਦੇ ਖੋਜੀਐ ਹਰਿ ਨਾਮੋ ਲੇਹੁ ਸਮ੍ਹ੍ਹਾਲਿ ॥੧॥ ਮਨ ਮੇਰੇ ਸਬਦਿ ਰਪੈ ਰੰਗੁ ਹੋਇ ॥ ਸਚੀ ਭਗਤਿ ਸਚਾ ਹਰਿ ਮੰਦਰੁ ਪ੍ਰਗਟੀ ਸਾਚੀ ਸੋਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਹਰਿ ਮੰਦਰੁ ਏਹੁ ਸਰੀਰੁ ਹੈ ਗਿਆਨਿ ਰਤਨਿ ਪਰਗਟੁ ਹੋਇ ॥ ਮਨਮੁਖ ਮੂਲੁ ਨ ਜਾਣਨੀ ਮਾਣਸਿ ਹਰਿ ਮੰਦਰੁ ਨ ਹੋਇ ॥੨॥ ਹਰਿ ਮੰਦਰੁ ਹਰਿ ਜੀਉ ਸਾਜਿਆ ਰਖਿਆ ਹੁਕਮਿ ਸਵਾਰਿ ॥ ਧੁਰਿ ਲੇਖੁ ਲਿਖਿਆ ਸੁ ਕਮਾਵਣਾ ਕੋਇ ਨ ਮੇਟਣਹਾਰੁ ॥੩॥ ਸਬਦੁ ਚੀਨ੍ਹ੍ਹਿ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਸਚੈ ਨਾਇ ਪਿਆਰ ॥ ਹਰਿ ਮੰਦਰੁ ਸਬਦੇ ਸੋਹਣਾ ਕੰਚਨੁ ਕੋਟੁ ਅਪਾਰ ॥੪॥ ਹਰਿ ਮੰਦਰੁ ਏਹੁ ਜਗਤੁ ਹੈ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਘੋਰੰਧਾਰ ॥ ਦੂਜਾ ਭਾਉ ਕਰਿ ਪੂਜਦੇ ਮਨਮੁਖ ਅੰਧ ਗਵਾਰ ॥੫॥ {ਪੰਨਾ 1346}

pd ArQ:-  gur prswdI—gur prswid, gurU dI ikrpw nwl [ sbdy—sbid hI, Sbd dI rwhIN hI [ KojIAY—KoijAw jw skdw hY [ nwmo—nwm hI [ lyhu sm@wil—sMBwl lY; sWB r`K [1[

mn—hy mn! rpY—(ijhVw mnu`K) rMigAw jWdw hY [ rMgu—(pRBU dy ipAwr dw) rMg [ scI Bgiq—sdw-iQr pRBU dI BgqI [ scw—sdw kwiem rihx vwlw, kdy nwh folx vwlw [ soie—soBw [1[rhwau[

igAwin—Awqmk jIvn dI sUJ dI rwhIN [ rqin—rqn dI rwhIN [ mnmuK—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly mnu`K [ n jwxnI—n jwxin, nhIN jwxdy (bhu-vcn) [ mwxis—mnu`K dy AMdr [2[

swijAw—bxwieAw [ hukim—(Awpxy) hukm nwl [ riKAw svwir—sohxw bxw id`qw hY [ Duir—Dur drgwh qoN [ lyKu—(ipCly kIqy krmW dy sMskwrW dw) lyK [ su—auh lyK [3[

cIin@—pCwx ky [ nwie—nwm ivc [ scY nwie—sdw-iQr pRBU dy nwm ivc [ sbdy—Sbd dI brkiq nwl [ kMcnu—sonw [ kotu—iklw [ Apwr kotu—byAMq pRBU dw iklHw [4[

GorMDwr—Gor AMDwr, Gu`p hnyrw [ dUjw—prmwqmw qoN ibnw iksy hor ƒ [ Bwau kir—ipAwr pw ky [ AMD—AMnHy [ gvwr—mUrK [5[

ArQ:-  hy myry mn! (ijhVw mnu`K gurU dy) Sbd ivc rMigAw jWdw hY (aus dy mn ƒ prmwqmw dI BgqI dw) rMg cVH jWdw hY [ aus ƒ sdw-iQr pRBU dI BgqI pRwpq ho jWdI hY, aus dI soBw sdw leI (lok prlok ivc) iKlr jWdI hY [ (aus mnu`K dw srIr) prmwqmw dw kdy nwh folx vwlw Gr bx jWdw hY (aus dw srIr Aijhw ‘hir mMdr’ bx jWdw hY ijs ƒ ivkwrW dw J`KV ihlw nhIN skdw) [1[rhwau[

hy BweI! qUM gurU dI ikrpw nwl vyK, prmwqmw dw Gr qyry nwl hY (qyry AMdr hI hY [ ies) ‘hir mMdr’ ƒ gurU dy Sbd dI rwhIN hI l`iBAw jw skdw hY (hy BweI! gurU dy Sbd ivc juV, Aqy) prmwqmw dw nwm Awpxy AMdr sWB ky r`K [1[

hy BweI! (mnu`K dw) ieh srIr ‘hir-mMdr’ hY (pr ieh Byq siqgurU dI b^SI) Awqmk jIvn dI kImqI sUJ dI rwhIN KulHdw hY [ Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly (jgq dy) mUl (prmwqmw) nwl sWJ nhIN pWdy (ies vwsqy auh smJdy hn ik) mnu`K dy AMdr ‘hir-mMdr’ nhIN ho skdw [2[

hy BweI! (ieh mnu`Kw srIr) ‘hir-mMdr’ pRBU jI ny Awp bxwieAw hY (Aqy Awpxy) hukm nwl sjw r`iKAw hY [ Dur drgwh qoN (hryk mnu`K dy kIqy krmW Anuswr ijhVw) lyK (hryk srIr—hir-mMdr ivc) iliKAw jWdw hY aus lyK Anuswr hryk pRwxI ƒ qurnw pYNdw hY [ koeI mnu`K (Awpxy iksy au~dm nwl aus lyK ƒ) imtwx jogw nhIN hY [3[

hy BweI! (gurU dy Sbd dI rwhIN) sdw-iQr hir-nwm ivc (ijs mnu`K ny) ipAwr pwieAw, aus ny gurU dy Sbd nwl sWJ pw ky Awqmk Awnµd pRwpq kIqw [ (aus mnu`K dw srIr-) hir-mMdr gurU dy Sbd dI brkiq nwl sohxw bx igAw, (auh hir-mMdr) byAMq pRBU (dy invws) vwsqy (mwno) sony dw iklHw bx igAw [4[

hy BweI! ieh swrw sMswr BI ‘hir-mMdr’ hI hY (prmwqmw dy rihx dw Gr hY) [ pr gurU (dI srn) qoN ibnw (Awqmk jIvn vloN) Gu`p hnyrw bixAw rihMdw hY (qy, jIvW ƒ ies Byq dI smJ nhIN pYNdI) [ Awpxy mn dy ipCy qurn vwly mnu`K, Awqmk jIvn vloN AMnHy hoey hoey mUrK mnu`K (prmwqmw qoN ibnw) hor nwl ipAwr pw ky aus ƒ pUjdy-sqkwrdy rihMdy hn [5[

ਜਿਥੈ ਲੇਖਾ ਮੰਗੀਐ ਤਿਥੈ ਦੇਹ ਜਾਤਿ ਨ ਜਾਇ ॥ ਸਾਚਿ ਰਤੇ ਸੇ ਉਬਰੇ ਦੁਖੀਏ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ॥੬॥ ਹਰਿ ਮੰਦਰ ਮਹਿ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਹੈ ਨਾ ਬੂਝਹਿ ਮੁਗਧ ਗਵਾਰ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਚੀਨ੍ਹ੍ਹਿਆ ਹਰਿ ਰਾਖਿਆ ਉਰਿ ਧਾਰਿ ॥੭॥ ਗੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰ ਤੇ ਜਾਤੀ ਜਿ ਸਬਦਿ ਰਤੇ ਰੰਗੁ ਲਾਇ ॥ ਪਵਿਤੁ ਪਾਵਨ ਸੇ ਜਨ ਨਿਰਮਲ ਹਰਿ ਕੈ ਨਾਮਿ ਸਮਾਇ ॥੮॥ ਹਰਿ ਮੰਦਰੁ ਹਰਿ ਕਾ ਹਾਟੁ ਹੈ ਰਖਿਆ ਸਬਦਿ ਸਵਾਰਿ ॥ ਤਿਸੁ ਵਿਚਿ ਸਉਦਾ ਏਕੁ ਨਾਮੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਲੈਨਿ ਸਵਾਰਿ ॥੯॥ ਹਰਿ ਮੰਦਰ ਮਹਿ ਮਨੁ ਲੋਹਟੁ ਹੈ ਮੋਹਿਆ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ॥ ਪਾਰਸਿ ਭੇਟਿਐ ਕੰਚਨੁ ਭਇਆ ਕੀਮਤਿ ਕਹੀ ਨ ਜਾਇ ॥੧੦॥ ਹਰਿ ਮੰਦਰ ਮਹਿ ਹਰਿ ਵਸੈ ਸਰਬ ਨਿਰੰਤਰਿ ਸੋਇ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਣਜੀਐ ਸਚਾ ਸਉਦਾ ਹੋਇ ॥੧੧॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1346}

pd ArQ:-  mMgIAY—mMigAw jWdw hY [ dyh—srIr [ jwie—jWdI [ swic—sdw-iQr pRBU ivc [ rqy—rMgy hoey [ sy—auh (bhu-vcn) [ aubry—(lyKy ivc) sur^rU ho jWdy hn [ dUjY Bwie—(pRBU qoN ibnw) hor dy ipAwr ivc [6[

inDwnu—^zwnw [ bUJih—smJdy (bhu-vcn) [ prswdI—ikrpw nwl [ cIin@Aw—pCwixAw [ auir—ihrdy ivc [ rwiKAw Dwir—itkw ky r`iKAw [7[

qy—qoN [ jwqI—(kdr) smJ leI [ ij—ijhVy mnu`K [ rqy—rMgy hoey [ rMg lwie—ipAwr bxw ky [ pwvn—piv`qr [ kY nwim—dy nwm ivc [ smwie—lIn ho ky [8[

hwtu—dukwn, h`t [ sbid—Sbd dI rwhIN [ svwir—sjw ky [ iqsu ivic—aus (srIr-) h`t ivc [ gurmuiK—gurU dy snmuK rihx vwly mnu`K [ lYin—lYNdy hn (bhu-vcn) [9[

lohtu—lohw [ moihAw—T`igAw hoieAw [ dUjY Bwie—mwieAw dy ipAwr ivc [ pwris ByitAY—jy (gurU-) pwrs ƒ iml pey [ kMcnu—sonw [10[

srb inrMqir—sB jIvW dy AMdr iek-rs [ gurmuiK—gurU dI srn pY ky [ vxjIAY—vxj kIqw jw skdw hY [11[

ArQ:-  hy BweI! ij`Qy (prmwqmw dI drgwh ivc mnu`K pwsoN aus dy kIqy krmW dw) ihswb mMigAw jWdw hY auQy (mnu`K dy nwl) nwh (ieh) srIr jWdw hY nwh (au~cI nIvIN) jwiq jWdI hY [ (ijhVy mnu`K) sdw-iQr hir-nwm ivc rMgy rihMdy hn, auh (auQy lyKw hox smy) sur^rU ho jWdy hn, (ijhVy) mwieAw dy ipAwr ivc (hI izMdgI dy idn guzwr jWdy hn, auh auQy) duKI huMdy hn [6[

hy BweI! (ies srIr-) ‘hir-mMdr’ ivc prmwqmw dw nwm (mnu`K vwsqy) ^zwnw hY, pr mUrK bMdy (ieh g`l) nhIN smJdy [ ijnHW ny gurU dI ikrpw nwl (ieh Byq) smJ ilAw, auhnW ny prmwqmw dw nwm Awpxy ihrdy ivc sWB ky r`K ilAw [7[

hy BweI! ijhVy mnu`K (gurU dI rwhIN prmwqmw nwl) ipAwr bxw ky gurU dy Sbd ivc rMgy rihMdy hn, auh mnu`K gurU pwsoN gurU dI bwxI (dI kdr) smJ lYNdy hn [ auh mnu`K prmwqmw dy nwm ivc lIn rih ky su`cy piv`qr jIvn vwly bx jWdy hn [8[

hy BweI! (ieh mnu`Kw srIr) ‘hir-mMdr’ prmwqmw (dy nwm-v`Kr) dw h`t hY, ies (h`t) ƒ gurU dy Sbd dI brkiq nwl sjw ky r`iKAw jw skdw hY [ ies (srIr h`t) ivc prmwqmw dw nwm-sOdw (iml skdw) hY [ (pr isr&) gurU dy snmuK rihx vwly mnu`K (hI Awpxy jIvn ƒ) sohxw bxw ky (ieh sOdw) lYNdy hn [9[

hy BweI! (ijhVw mnu`K) mwieAw dy moh ivc (Ps ky Awqmk jIvn dI rwis-pUMjI) lutw bYTdw hY, (aus dw) mn (ies srIr-) hir-mMdr ivc lohw (hI bixAw rihMdw) hY [ (pr, hW) jy gurU-pwrs iml pey (qW lohy vrgw inkMmw bixAw aus dw mn) sonw ho jWdw hY (iPr auh ieqny au~cy jIvn vwlw ho jWdw hY ik aus dw) mu`l nhIN d`isAw jw skdw [10[

hy BweI! (ies srIr-) ‘hir-mMdr’ ivc prmwqmw (Awp) v`sdw hY, auh prmwqmw sB jIvW ivc hI iek-rs v`s irhw hY [ hy nwnk! (srb-invwsI pRBU dy nwm dw sOdw) gurU dI rwhIN vxijAw jw skdw hY [ ieh sOdw sdw kwiem rihx vwlw sOdw hY [11[1[

ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਭੈ ਭਾਇ ਜਾਗੇ ਸੇ ਜਨ ਜਾਗ੍ਰਣ ਕਰਹਿ ਹਉਮੈ ਮੈਲੁ ਉਤਾਰਿ ॥ ਸਦਾ ਜਾਗਹਿ ਘਰੁ ਅਪਣਾ ਰਾਖਹਿ ਪੰਚ ਤਸਕਰ ਕਾਢਹਿ ਮਾਰਿ ॥੧॥ ਮਨ ਮੇਰੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇ ॥ ਜਿਤੁ ਮਾਰਗਿ ਹਰਿ ਪਾਈਐ ਮਨ ਸੇਈ ਕਰਮ ਕਮਾਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਹਜ ਧੁਨਿ ਊਪਜੈ ਦੁਖੁ ਹਉਮੈ ਵਿਚਹੁ ਜਾਇ ॥ ਹਰਿ ਨਾਮਾ ਹਰਿ ਮਨਿ ਵਸੈ ਸਹਜੇ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਇ ॥੨॥ ਗੁਰਮਤੀ ਮੁਖ ਸੋਹਣੇ ਹਰਿ ਰਾਖਿਆ ਉਰਿ ਧਾਰਿ ॥ ਐਥੈ ਓਥੈ ਸੁਖੁ ਘਣਾ ਜਪਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਉਤਰੇ ਪਾਰਿ ॥੩॥ ਹਉਮੈ ਵਿਚਿ ਜਾਗ੍ਰਣੁ ਨ ਹੋਵਈ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਨ ਪਵਈ ਥਾਇ ॥ ਮਨਮੁਖ ਦਰਿ ਢੋਈ ਨਾ ਲਹਹਿ ਭਾਇ ਦੂਜੈ ਕਰਮ ਕਮਾਇ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1346}

pd ArQ:-  BY—(pRBU dy) fr-Adb ivc [ Bwie—(pRBU dy) ipAwr ivc [ jwgy—(ijhVy mnu`K kwmwidkW dy h`ilAW vloN) sucyq rihMdy hn [ jwgRx—jwgry (ipMfW ivc keI lok ‘jwgrw’ krWdy hn, ijs ivc dyvI dy Bgq JIaUr pihlW dyvI dI ausqiq ivc gIq gWdy hn, iPr swrI rwq rwmwiex mhwBwrq Awidk dIAW ‘vwrW’ gWdy hn [ phu-Putwly dy krIb iPr dyvI dI ausqiq gweI jWdI hY, qy, ‘jwgrw’ ^qm ho jWdw hY [ Awm qOr qy koeI su`Kxw su`Kx qy ‘jwgrw’ krWdy hn) [ krih—krdy hn [ auqwir—lwh ky, dUr kr ky [ jwgih—sucyq rihMdy hn [ qskr—cor [ mwir—mwr ky [1[

mn—hy mn! gurmuiK—gurU dI srn pY ky [ iDAwie—ismirAw kr [ ijqu mwrig—ijs rsqy qy [ pweIAY—iml sky [ mn—hy mn! kmwie—kr [1[rhwau[

gurmuiK—gurU dI srn ipAW [ shj Duin—Awqmk Afolqw dI rO [ ivchu—mn ivcoN [ jwie—dUr ho jWdw hY [ min—mn ivc [ shjy—Awqmk Afolqw ivc [ gwie—gw ky [2[

auir—ihrdy ivc [ AYQY—ies lok ivc [ EQY—prlok ivc [ Gxw—bhuq [ jip—jp ky [3[

jwgRxu—jwgrw [ n hoveI—n hovY, nhIN ho skdw [ n pveI—n pvY, nhIN pYNdI [ Qwie—QW ivc, kbUl [ mnmuK—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly [ dir—(pRBU dy) dr qy [ FoeI—QW, Awsrw [ Bwie dUjy—iksy hor dy ipAwr ivc [ kmwie—kmw ky, kr ky [4[

ArQ:-  hy myry mn! gurU dI srn pY ky prmwqmw dw nwm ismirAw kr [ hy mn! (hor hor pUjw dy krm C`f ky) auhI krm kirAw kr, ijs rsqy ipAW prmwqmw dw imlwp ho sky [1[rhwau[

hy BweI! ijhVy mnu`K prmwqmw dy fr-Adb ivc rih ky prmwqmw dy ipAwr ivc itk ky (kwmwidk ivkwrW dy h`ilAW vloN) sucyq rihMdy hn, auh bMdy hI (Awpxy mn qoN) haumY dI mYl lwh ky (Asl) jwgry krdy hn (Aijhy mnu`K) sdw sucyq rihMdy hn, Awpxw ihrdw-Gr (ivkwr dI mwr qoN) bcw r`Kdy hn (iehnW kwmwdik) pMj corW ƒ (Awpxy AMdroN) mwr ky k`F dyNdy hn [1[

hy BweI! gurU dI srn ipAW (mnu`K dy AMdr) Awqmk Afolqw dI rO c`l pYNdI hY (mnu`K dy AMdroN) haumY dw du`K dUr ho jWdw hY [ Awqmk Afolqw ivc prmwqmw dy gux gw gw ky prmwqmw dw nwm sdw leI (mnu`K dy) mn ivc Aw v`sdw hY [2[

hy BweI! gurU dI miq au~qy qur ky (ijnHW mnu`KW ny) prmwqmw ƒ Awpxy ihrdy ivc vsw ilAw, auhnW dy mUMh (lok prlok ivc) sohxy ho jWdy hn [ (auhnW ƒ) ies lok Aqy prlok ivc bhuq Awnµd imldw hY, prmwqmw dw nwm sdw jp ky auh mnu`K sMswr-smuMdr qoN pwr lµG jWdy hn [3[

hy BweI! haumY ivc Psy irhW (ivkwrW vloN) jwgrw nhIN ho skdw, (haumY ivc itky rih ky kIqI hoeI) prmwqmw dI BgqI (BI) kbUl nhIN huMdI [ Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly mnu`K (pRBU qoN ibnw) hor hor dy ipAwr ivc krm kr ky prmwqmw dy dr qy Awsrw nhIN l`B skdy [4[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh