ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1344

ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਮਹਲਾ ੧ ਦਖਣੀ ॥ ਗੋਤਮੁ ਤਪਾ ਅਹਿਲਿਆ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤਿਸੁ ਦੇਖਿ ਇੰਦ੍ਰੁ ਲੁਭਾਇਆ ॥ ਸਹਸ ਸਰੀਰ ਚਿਹਨ ਭਗ ਹੂਏ ਤਾ ਮਨਿ ਪਛੋਤਾਇਆ ॥੧॥ ਕੋਈ ਜਾਣਿ ਨ ਭੂਲੈ ਭਾਈ ॥ ਸੋ ਭੂਲੈ ਜਿਸੁ ਆਪਿ ਭੁਲਾਏ ਬੂਝੈ ਜਿਸੈ ਬੁਝਾਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਤਿਨਿ ਹਰੀ ਚੰਦਿ ਪ੍ਰਿਥਮੀ ਪਤਿ ਰਾਜੈ ਕਾਗਦਿ ਕੀਮ ਨ ਪਾਈ ॥ ਅਉਗਣੁ ਜਾਣੈ ਤ ਪੁੰਨ ਕਰੇ ਕਿਉ ਕਿਉ ਨੇਖਾਸਿ ਬਿਕਾਈ ॥੨॥ ਕਰਉ ਅਢਾਈ ਧਰਤੀ ਮਾਂਗੀ ਬਾਵਨ ਰੂਪਿ ਬਹਾਨੈ ॥ ਕਿਉ ਪਇਆਲਿ ਜਾਇ ਕਿਉ ਛਲੀਐ ਜੇ ਬਲਿ ਰੂਪੁ ਪਛਾਨੈ ॥੩॥ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਾ ਦੇ ਮਤੀ ਬਰਜਿ ਬਿਆਸਿ ਪੜ੍ਹ੍ਹਾਇਆ ॥ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹਿ ਕਰਿ ਜਗ ਅਠਾਰਹ ਘਾਏ ਕਿਰਤੁ ਨ ਚਲੈ ਚਲਾਇਆ ॥੪॥ ਗਣਤ ਨ ਗਣੀ ਹੁਕਮੁ ਪਛਾਣਾ ਬੋਲੀ ਭਾਇ ਸੁਭਾਈ ॥ ਜੋ ਕਿਛੁ ਵਰਤੈ ਤੁਧੈ ਸਲਾਹੀ ਸਭ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ॥੫॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਅਲਿਪਤੁ ਲੇਪੁ ਕਦੇ ਨ ਲਾਗੈ ਸਦਾ ਰਹੈ ਸਰਣਾਈ ॥ ਮਨਮੁਖੁ ਮੁਗਧੁ ਆਗੈ ਚੇਤੈ ਨਾਹੀ ਦੁਖਿ ਲਾਗੈ ਪਛੁਤਾਈ ॥੬॥ ਆਪੇ ਕਰੇ ਕਰਾਏ ਕਰਤਾ ਜਿਨਿ ਏਹ ਰਚਨਾ ਰਚੀਐ ॥ ਹਰਿ ਅਭਿਮਾਨੁ ਨ ਜਾਈ ਜੀਅਹੁ ਅਭਿਮਾਨੇ ਪੈ ਪਚੀਐ ॥੭॥ ਭੁਲਣ ਵਿਚਿ ਕੀਆ ਸਭੁ ਕੋਈ ਕਰਤਾ ਆਪਿ ਨ ਭੁਲੈ ॥ ਨਾਨਕ ਸਚਿ ਨਾਮਿ ਨਿਸਤਾਰਾ ਕੋ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ਅਘੁਲੈ ॥੮॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1344}

pd ArQ:-  luBwieAw—msq ho igAw [ shs—hzwr [ ichn—inSwn [ min—mn ivc [1[

jwix—jwx bu`J ky, smJ soc ky [ BUlY—kurwhy pYNdw [ BweI—hy BweI! [1[rhwau[

iqin hrI cMid rwjY—aus rwjy hrIcMd ny [ kwgid—kwgz auqy [ kIm—kImq! nyKwis—in^ws ivc, mMfI ivc [2[

krau AFweI—FweI krm (lµmI) [ bwvn rUip—vauxy rUp ivc [ bhwnY—bhwny nwl [ pieAwil—pqwl ivc [ ClIAY—TigAw jWdw [ rUpu—vauxy rUp ƒ [3[

dy—dy ky [ mqI—m`qW [ brij—vrj ky, rok ky [ ibAwis—ibAws ny [ iqin—aus (rwjy jnmyjw) ny [ Gwey—mwr id`qy [ ikrqu—kIqy krmW dy sMskwrW dw smUh [4[

n gxˆØI—mYN nhIN igxdw [ bolI—mYN boldw hW [ Bwie—pRym ivc [ quQY—qYƒ hI, hy pRBU! swlwhˆØI—mYN slwhuMdw hW [5[

Ailpqu—inrlyp [ mnmuKu—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K [ AwgY—pihlW, vyly isr [ duiK lwgY—du`K l`igAW, jdoN duK ivc Psdw hY [3[

ijin—ijs (krqwr) ny [ hir—hy hrI! jIAhu—idl ivcoN [ pY—pY ky [7[

sBu koeI—hryk jIv [ insqwrw—ivkwrW qoN ^lwsI [ prswid—ikrpw nwl [ AGulY—^lwsI pRwpq krdw hY [8[

ArQ:-  hy BweI! koeI BI jIv jwx bu`J ky kurwhy nhIN pYNdw (jIv dy v`s dI g`l nhIN) [ auhI mnu`K kurwhy pYNdw hY ijs ƒ prmwqmw Awp kurwhy pWdw hY [ auhI mnu`K (shI jIvn-rwh) smJdw hY, ijs ƒ prmwqmw Awp smJ b^Sdw hY [1[rhwau[

goqm (iek pRis`D) qpI (sI), Aih`ilAw (aus dI) iesqRI (sI), aus dw rUp vyK ky (dyviqAW dw rwjw AKvWdw) ieMdR msq ho igAw [ (goqm dy srwp nwl) (aus dy ieMdr dy) srIr auqy hzwr BgW dy inSwn bx gey, qdoN ieMdR Awpxy mn ivc (aus kukrm qy) pCuqwieAw [1[

DrqI dy rwjy aus rwjw hrI cMd ny (ieqny dwn-puMn kIqy ik auhnW dw) mu`l kwgz auqy nhIN pY skdw [ jy (rwjw hrI cMd auhnW dwn-puMnW ƒ) mwVw kMm smJdw qW dwn puMn krdw hI ikauN? (nwh auh dwn-puMn krdw) qy nwh hI mMfI ivc ivkdw [2[

(ivSƒ ny) vauxy rUp ivc (Aw ky) bhwny nwl rwjw bil pwsoN FweI krm DrqI (dw dwn AwpxI kutIAw bxwx leI) mMigAw [ jy bil rwjw vauxy rUp ƒ pCwx lYNdw, qW nwh hI T`igAw jWdw qy nwh hI pwqwl ivc jWdw [3[

ibAws irSI ny m`qW dy ky rwjw jnmyjY ƒ smJwieAw qy vrijAw (ik aus Ap`CrW ƒ Awpxy Gr ivc nwh ilAweIN [ pr prmwqmw ny aus dI miq mwrI hoeI sI [ auh irSI dy AwKy nwh l`gw [ Ap`CrW ƒ lY ky AwieAw [ iPr) aus ny ATwrW j`g kr ky ATwrW bRwhmx mwr id`qy (ikauNik auh A`q brIk kpiVAW ivc AweI A`D-ngn Ap`Crw vyK ky h`s pey sn) [ kIqy krmW dy Pl ƒ koeI imtw nhIN skdw [4[

hy pRBU! mYN hor koeI socW nhIN socdw, mYN qW qyrI rzw ƒ smJx dw jqn krdw hW, qy qyry pRym ivc (mgn ho ky) qyry gux aucwrdw hW [ mYN qW qyrI hI is&iq-swlwh krdw hW [ jo kuJ jgq ivc ho irhw hY qyrI qwkq dw zhUr ho irhw hY [5[

jyhVw mnu`K gurU dI srn pYNdw hY auh jgq ivc inrlyp rihMdw hY, aus auqy mwieAw dw pRBwv nhIN pYNdw, auh sdw prmwqmw dI Et PVdw hY [ pr Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mUrK mnu`K (izMdgI ivc) vyly isr prmwqmw ƒ Xwd nhIN krdw, jdoN (AwpxI ies mUrKqw dy kwrn) du`K ivc Psdw hY qW h`Q mldw hY [6[

ijs prmwqmw ny ieh jgq-rcnw rcI hY auh Awp hI sB kuJ krdw hY auh Awp hI jIvW pwsoN sB kuJ krWdw hY [

hy pRBU! (AsI jIv mUrK hW, AsI ieh mwx krdy hW ik AsI hI sB kuJ krdy hW qy kr skdy hW) swfy idlW ivcoN AhMkwr dUr nhIN huMdw [ AhMkwr ivc pY ky ^uAwr huMdy hW [7[

krqwr Awp kdy ZlqI nhIN KWdw pr hryk jIv jo aus ny pYdw kIqw hY Bu`lW ivc Psdw rihMdw hY [

hy nwnk! sdw-iQr rihx vwly prmwqmw dy nwm ivc juiVAW iehnW Bu`lW qoN bc skIdw hY [ gurU dI ikrpw nwl hI koeI ivrlw jIv kurwhy pYx qoN bcdw hY [8[4[

ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਆਖਣਾ ਸੁਨਣਾ ਨਾਮੁ ਅਧਾਰੁ ॥ ਧੰਧਾ ਛੁਟਕਿ ਗਇਆ ਵੇਕਾਰੁ ॥ ਜਿਉ ਮਨਮੁਖਿ ਦੂਜੈ ਪਤਿ ਖੋਈ ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਮੈ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ ॥੧॥ ਸੁਣਿ ਮਨ ਅੰਧੇ ਮੂਰਖ ਗਵਾਰ ॥ ਆਵਤ ਜਾਤ ਲਾਜ ਨਹੀ ਲਾਗੈ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਬੂਡੈ ਬਾਰੋ ਬਾਰ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਇਸੁ ਮਨ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਬਿਨਾਸੁ ॥ ਧੁਰਿ ਹੁਕਮੁ ਲਿਖਿਆ ਤਾਂ ਕਹੀਐ ਕਾਸੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਿਰਲਾ ਚੀਨ੍ਹ੍ਹੈ ਕੋਈ ॥ ਨਾਮ ਬਿਹੂਨਾ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਈ ॥੨॥ ਭ੍ਰਮਿ ਭ੍ਰਮਿ ਡੋਲੈ ਲਖ ਚਉਰਾਸੀ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਬੂਝੇ ਜਮ ਕੀ ਫਾਸੀ ॥ ਇਹੁ ਮਨੂਆ ਖਿਨੁ ਖਿਨੁ ਊਭਿ ਪਇਆਲਿ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਛੂਟੈ ਨਾਮੁ ਸਮ੍ਹ੍ਹਾਲਿ ॥੩॥ ਆਪੇ ਸਦੇ ਢਿਲ ਨ ਹੋਇ ॥ ਸਬਦਿ ਮਰੈ ਸਹਿਲਾ ਜੀਵੈ ਸੋਇ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਸੋਝੀ ਕਿਸੈ ਨ ਹੋਇ ॥ ਆਪੇ ਕਰੈ ਕਰਾਵੈ ਸੋਇ ॥੪॥ ਝਗੜੁ ਚੁਕਾਵੈ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ॥ ਪੂਰਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵੈ ॥ ਇਹੁ ਮਨੁ ਡੋਲਤ ਤਉ ਠਹਰਾਵੈ ॥ ਸਚੁ ਕਰਣੀ ਕਰਿ ਕਾਰ ਕਮਾਵੈ ॥੫॥ ਅੰਤਰਿ ਜੂਠਾ ਕਿਉ ਸੁਚਿ ਹੋਇ ॥ ਸਬਦੀ ਧੋਵੈ ਵਿਰਲਾ ਕੋਇ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕੋਈ ਸਚੁ ਕਮਾਵੈ ॥ ਆਵਣੁ ਜਾਣਾ ਠਾਕਿ ਰਹਾਵੈ ॥੬॥ ਭਉ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਸੁਖੁ ਸਾਰੁ ॥ ਹਰਿ ਜਨ ਸੰਗਤਿ ਪਾਵੈ ਪਾਰੁ ॥ ਸਚੁ ਬੋਲੈ ਬੋਲਾਵੈ ਪਿਆਰੁ ॥ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਕਰਣੀ ਹੈ ਸਾਰੁ ॥੭॥ ਹਰਿ ਜਸੁ ਕਰਮੁ ਧਰਮੁ ਪਤਿ ਪੂਜਾ ॥ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਅਗਨੀ ਮਹਿ ਭੂੰਜਾ ॥ ਹਰਿ ਰਸੁ ਚਾਖਿਆ ਤਉ ਮਨੁ ਭੀਜਾ ॥ ਪ੍ਰਣਵਤਿ ਨਾਨਕੁ ਅਵਰੁ ਨ ਦੂਜਾ ॥੮॥੫॥ {ਪੰਨਾ 1344-1345}

pd ArQ:-  ADwru—Awsrw [ vykwru—ivArQ [ mnmuiK—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K [ dUjY—pRBU qoN ibnw iksy hor Awsry dI Jwk ivc [ piq—ie`zq [1[

mn gvwr—hy AmoV mn! lwj nhI lwgY—Srm nhIN AwauNdI [ bwro bwro—muV muV [1[rhwau[

moih—moh ivc [ ibnwsu—Awqmk mOq [ kwsu—iks ƒ? cIn@Y—pCwxdw hY [2[

BRim—Btk ky [ aUiB—au~cw, AwkwS ivc [ pieAwl—pqwl ivc [3[

sihlw—sOKw [4[

sihj—Awqmk Afolqw ivc [ scu—sdw-iQr prmwqmw dy nwm dw ismrn [5[

suic—pivqRqw [ koie—koie ivrlw [ Twik—rok ky [6[

Bau—fr-Adb [ swru—sRySt [ pwru—pwrlw bMnw [7[

jsu—is&iq-swlwh [ BUMjw—BuMinAw hY, swV id`qw hY [8[

ArQ:-  hy (mwieAw dy moh ivc) AMnHy hoey mn! hy mUrK mn! hy AmoV mn! sux (jyhVw bMdw mwieAw dy moh ivc AMnHw ho jWdw hY, qy muV muV mwieAw dy moh ivc PsxoN muVdw nhIN, aus ƒ inrI) mwieAw dI ^wqr dOV-B`j krn ivc koeI Srm mihsUs nhIN huMdI [ gurU dI srn qoN vWijAW rih ky auh muV muV mwieAw dy moh ivc hI fu`bdw hY (hy mn! cyqw r`K qUM BI AYsw hI inl`j ho jwvyNgw) [1[rhwau[

ijs mnu`K ny prmwqmw dw nwm suxn suxwn ƒ Awpxy Awqmk jIvn dw shwrw bxw ilAw hY, aus dI mwieAw dI ^wqr hr vyly dI ivArQ dOV-B`j mu`k jWdI hY [ pr Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw bMdw prmwqmw qoN ibnw hor hor Awsry dI Jwk ivc (dOV-B`j krdw) hY qy ie`zq gvw lYNdw hY [ (hy myry mn!) mYƒ qW prmwqmw dy nwm qoN ibnw koeI hor Awsrw nhIN su`Jdw [1[

(hy BweI!) mwieAw dy moh ivc (Ps ky) ies mn dI Awqmk mOq ho jWdI hY (pr jIv dy kIh v`s?) jdoN DuroN hI ieh hukm cilAw Aw irhw hY qW iksy hor A`gy pukwr BI nhIN kIqI jw skdI (Bwv, mwieAw dw moh Awqmk mOq dw kwrn bxdw hY—ieh inXm At`l hY, ies ƒ koeI aulµG nhIN skdw) [ koeI ivrlw bMdw gurU dI srn pY ky smJdw hY ik pRBU dy nwm qoN ibnw mwieAw dy moh qoN ^lwsI nhIN ho skdI [2[

mwieAw dy moh ivc Btk Btk ky jIv cOrwsI l`K jUnW dy gyV ivc D`ky KWdw iPrdw hY [ gurU qoN ibnw shI jIvn-rwh nhIN smJdw qy jm dI PwhI (ies dy gl ivc peI rihMdI hY) [ (mwieAw dy Asr ivc) ieh mn kdy AwkwS ivc jw cVHdw hY kdy pwqwl ivc if`g pYNdw hY [ jyhVw mnu`K gurU dy d`sy rwh qy qurdw hY auh prmwqmw dw nwm ismr ky ies gyV ivcoN bc inkldw hY [3[

ijs mnu`K ƒ pRBU Awp hI (Awpxy crnW ivc juVn leI) s`ddw hY aus ƒ imlidAW icr nhIN l`gdw, auh mnu`K gurU dy Sbd dI rwhIN mwieAw dy moh vloN mr jWdw hY (Bwv, mwieAw aus auqy pRBwv nhIN pw skdI) qy auh bVw sOKw jIvn guzwrdw hY [ gurU dI srn pYx qoN ibnw iksy ƒ Awqmk jIvn dI smJ nhIN pYNdI (gurU nwl BI pRBU Awp hI imlWdw hY) pRBU Awp hI ieh sB kuJ krdw hY qy jIvW pwsoN krWdw hY [4[

ijs mnu`K dw mwieAw dy moh dw lµmw gyV pRBU mukWdw hY auh mnu`K pRBU dy gux gWdw hY, pUrw gurU aus dy isr auqy rwKw bxdw hY qy auh Awqmk Afolqw ivc itikAw rihMdw hY [ qdoN mnu`K dw ieh mn mwieAw ip`Cy BtkxoN ht jWdw hY, qdoN mnu`K sdw-iQr nwm dy ismrn ƒ Awpxw krq`b jwx ky ismrn dI kwr krdw hY [5[

pr ijs mnu`K dw mn (ivkwrW nwl) mYlw ho cukw hovy aus dy AMdr (bwhrly ieSnwn Awidk nwl) pivqRqw nhIN Aw skdI [ koeI ivrlw mnu`K gurU dy Sbd nwl hI (mn ƒ) sw& krdw hY [ koeI ivrlw hI gurU dI srn pY ky sdw-iQr nwm ƒ ismrn dI kwr krdw hY qy Awpxy mn dI Btkxw ƒ rok r`Kdw hY [6[

ijs mnu`K ny prmwqmw dy fr-Adb ƒ Awpxy Awqmk jIvn dw Awsrw bxw ilAw hY ijvyN Kwx pIx ƒ srIr dw shwrw bxweIdw hY, auh mnu`K gurmuKW dI sMgiq ivc rih ky (mwieAw dy moh dy smuMdr dw) pwrlw bMnw l`B lYNdw hY [ auh mnu`K sdw-iQr pRBU dw nwm ismrdw hY, pRBU-crnW dw ipAwr aus ƒ ismrn vl hI pRyrdw rihMdw hY [ gurU dy Sbd ƒ ihrdy ivc itkwxw hI auh mnu`K sB qoN sRySt krq`b smJdw hY [7[

aus mnu`K ny ieh inScw kr ilAw huMdw hY ik prmwqmw dI is&iq-swlwh hI myry vwsqy krm-kWf hY, iehI myry leI (lok prlok dI) ie`zq hY qy iehI myry vwsqy dyv-pUjw hY [ auh mnu`K kwm kRoD Awidk ivkwrW ƒ (igAwn dI) A`g ivc swV dyNdw hY [

nwnk bynqI krdw hY ik jdoN mnu`K (iek vwrI) prmwqmw dy nwm dw rs c`K lYNdw hY qW aus dw mn (sdw leI aus rs ivc) iB`j jWdw hY, iPr aus ƒ koeI hor rs cMgw nhIN l`gdw [8[5[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh