ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1342

ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਅਸਟਪਦੀਆ ਮਹਲਾ ੧ ਬਿਭਾਸ    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਦੁਬਿਧਾ ਬਉਰੀ ਮਨੁ ਬਉਰਾਇਆ ॥ ਝੂਠੈ ਲਾਲਚਿ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ॥ ਲਪਟਿ ਰਹੀ ਫੁਨਿ ਬੰਧੁ ਨ ਪਾਇਆ ॥ ਸਤਿਗੁਰਿ ਰਾਖੇ ਨਾਮੁ ਦ੍ਰਿੜਾਇਆ ॥੧॥ ਨਾ ਮਨੁ ਮਰੈ ਨ ਮਾਇਆ ਮਰੈ ॥ ਜਿਨਿ ਕਿਛੁ ਕੀਆ ਸੋਈ ਜਾਣੈ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰਿ ਭਉ ਸਾਗਰੁ ਤਰੈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਮਾਇਆ ਸੰਚਿ ਰਾਜੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ॥ ਮਾਇਆ ਸਾਥਿ ਨ ਚਲੈ ਪਿਆਰੀ ॥ ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਹੈ ਬਹੁ ਰੰਗੀ ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਕੋ ਸਾਥਿ ਨ ਸੰਗੀ ॥੨॥ ਜਿਉ ਮਨੁ ਦੇਖਹਿ ਪਰ ਮਨੁ ਤੈਸਾ ॥ ਜੈਸੀ ਮਨਸਾ ਤੈਸੀ ਦਸਾ ॥ ਜੈਸਾ ਕਰਮੁ ਤੈਸੀ ਲਿਵ ਲਾਵੈ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪੂਛਿ ਸਹਜ ਘਰੁ ਪਾਵੈ ॥੩॥ ਰਾਗਿ ਨਾਦਿ ਮਨੁ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ॥ ਅੰਤਰਿ ਕਪਟੁ ਮਹਾ ਦੁਖੁ ਪਾਇ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਭੇਟੈ ਸੋਝੀ ਪਾਇ ॥ ਸਚੈ ਨਾਮਿ ਰਹੈ ਲਿਵ ਲਾਇ ॥੪॥ ਸਚੈ ਸਬਦਿ ਸਚੁ ਕਮਾਵੈ ॥ ਸਚੀ ਬਾਣੀ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ॥ ਨਿਜ ਘਰਿ ਵਾਸੁ ਅਮਰ ਪਦੁ ਪਾਵੈ ॥ ਤਾ ਦਰਿ ਸਾਚੈ ਸੋਭਾ ਪਾਵੈ ॥੫॥ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਬਿਨੁ ਭਗਤਿ ਨ ਹੋਈ ॥ ਅਨੇਕ ਜਤਨ ਕਰੈ ਜੇ ਕੋਈ ॥ ਹਉਮੈ ਮੇਰਾ ਸਬਦੇ ਖੋਈ ॥ ਨਿਰਮਲ ਨਾਮੁ ਵਸੈ ਮਨਿ ਸੋਈ ॥੬॥ ਇਸੁ ਜਗ ਮਹਿ ਸਬਦੁ ਕਰਣੀ ਹੈ ਸਾਰੁ ॥ ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਹੋਰੁ ਮੋਹੁ ਗੁਬਾਰੁ ॥ ਸਬਦੇ ਨਾਮੁ ਰਖੈ ਉਰਿ ਧਾਰਿ ॥ ਸਬਦੇ ਗਤਿ ਮਤਿ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ ॥੭॥ ਅਵਰੁ ਨਾਹੀ ਕਰਿ ਦੇਖਣਹਾਰੋ ॥ ਸਾਚਾ ਆਪਿ ਅਨੂਪੁ ਅਪਾਰੋ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਊਤਮ ਗਤਿ ਹੋਈ ॥ ਨਾਨਕ ਖੋਜਿ ਲਹੈ ਜਨੁ ਕੋਈ ॥੮॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1342}

pd ArQ:-  duibDw—prmwqmw qoN ibnw iksy hor Awsry dI Jwk, duic`qw-pn [ lwlic—lwlc dy kwrn [ lpit rhI—(mwieAw) cMbVI rihMdI hY [ bMDu—rok, rukwvt [ siqguir—gurU ny [1[

nw mnu mrY—mn mwieAw dy moh ivc PsxoN htdw nhIN [ n mwieAw mrY—mwieAw Awpxw zor pwxoN nhIN htdI [ ijin—ijs (prmwqmw) ny [ ikCu—ieh Kyf [ Bau swgru—sMswr-smuMdr [1[rhwau[

sMic—joV joV ky, iek`TI kr ky [ mmqw—Apx`q, AwpxI bxwx dI qWG [ bhu rMgI—keI iksmW dI [2[

dyKih—vyKdy hn [ pr mnu—dUjy dw mn [ mnsw—kwmnw, ^whS [ dsw—hwlq, AvsQw [ krmu—kMm [ ilv—lgn [ pUiC—pu`C ky [ shj Gru—Awqmk Afolqw dw itkwxw, auh Gr ijQy Awqmk Afolqw iml sky [3[

rwig—rwg dI rwhIN [ nwid—nwd dI rwhIN [ rwig nwid—(dunIAw dy) rwg rMg dI rwhIN [ Bwie—ipAwr ivc [ Bau—ipAwr [ kptu—Kot [ BytY—imldw hY [4[

scu—sdw-iQr ismrn dI kwr [ Gir—Gr ivc [ Amr pdu—auh drjw ij`Qy Awqmk jIvn bixAw rihMdw hY [ dir—(pRBU dy) dr qy [5[

KoeI—nws huMdw hY [ soeI—auhI [6[

swru—sRySt [ gubwru—hnyrw [ auir—ihrdy ivc [ giq—au~cI Awqmk AvsQw [7[

kir—(jgq) pYdw kr ky [ dyKxhwro—sMBwl krn vwlw [ AnUpu—(aupmw-rihq) by-imswl, mhW suMdr [ Apwro—ijs dy guxW dw pwrlw bMnw nwh id`sy [8[

ArQ:-  mwieAw (ieqnI pRbl hY ik ieh jIvW auqy) Awpxw zor pwxoN nhIN htdI, (mnu`K dw) mn (kmzor hY ieh) mwieAw dy moh ivc PsxoN nhIN htdw [ ijs prmwqmw ny ieh Kyf rcI hY auhI jwxdw hY (ik mwieAw dy pRBwv qoN jIv ikvyN bc skdw hY) [ jyhVw mnu`K gurU dy Sbd ƒ Awpxy soc-mMfl ivc itkWdw hY auh (mwieAw dy moh-rUp) sMswr-smuMdr qoN pwr lµG jWdw hY [1[rhwau[

(mwieAw dy moh dy kwrn mnu`K dI miq) prmwqmw qoN ibnw hor hor Awsry dI Jwk ivc kmlI ho jWdI hY, mn (BI) kmlw ho jWdw hY (ies qrHW) JUTy lwlc ivc Ps ky mnu`K Awpxw jIvn zwieAw kr lYNdw hY [ (mwieAw ieqnI fwFI hY ik ieh jIv ƒ) muV muV cMbVdI hY, ies dy rwh ivc koeI rok nhIN pY skdI [ (hW) ijs mnu`K dy ihrdy ivc gurU ny prmwqmw dw nwm p`kw kr id`qw, aus ƒ aus ny (mwieAw dy pMjy qoN) bcw ilAw [1[

mwieAw iek`TI kr ky rwjy mwx krn l`g pYNdy hn, pr auhnW dI auh ipAwrI mwieAw (AMq vyly) auhnW dy nwl nhIN jWdI [ mwieAw ƒ AwpxI bxwx dI qWG keI rMgW dI hY (Bwv, keI qrIikAW nwl mwieAw jIv auqy mmqw dw jwl ivCWdI hY), pr prmwqmw dy nwm qoN ibnw hor koeI pdwrQ jIv dw sMgI nhIN bxdw, jIv dy nwl nhIN jWdw [2[

(mwieAw dy pRBwv hyT jIvW dI hwlq ieh ho jWdI hY ik mnu`K) ijvyN Awpxy mn ƒ vyKdy hn, iqho ijhw hornW dy mn ƒ smJdy hn (Bwv, ijvyN Awpxy Awp ƒ mwieAw-v`s jwxdy hn iqvyN hornW ƒ BI mwieAw dy loBI smJdy hn [ ies vwsqy koeI iksy auqy ieqbwr nhIN krdw) [ (mnu`K dy AMdr) ijho ijhI kwmnw au~TdI hY iqho ijhI aus dy Awqmk jIvn dI hwlq ho jWdI hY, (aus dSw dy ADIn) mnu`K ijho ijhw kMm (in`q) krdw hY, auho ijhI aus dI lgn bxdI jWdI hY (ies gyV ivc PisAw mnu`K swrI aumr mwieAw dI ^wqr Btkdw iPrdw hY) [ siqgurU pwsoN is`iKAw lY ky hI mnu`K Awqmk Afolqw dw itkwxw l`B skdw hY [3[

(dunIAw vwlw rwg-rMg BI mwieAw dw hI srUp hY [ ivkwr-vwsnw pYdw krn vwly) rwg-rMg ivc Ps ky mnu`K dw mn prmwqmw qoN ibnw hor hor moh ivc Psdw hY (ies rwg-rMg dI rwhIN ijauN ijauN ivkwr-vwsnw vDdI hY) mnu`K dy AMdr Kot pYdw huMdw hY (qy Kot dy kwrn) mnu`K bhuq du`K pWdw hY [ ijs mnu`K ƒ gurU iml pYNdw hY aus ƒ (shI jIvn rwh dI) smJ Aw jWdI hY, auh mnu`K sdw-iQr rihx vwly prmwqmw dy nwm ivc suriq joVI r`Kdw hY [4[

(ijs mnu`K ƒ gurU imldw hY auh) gurU dy s`cy Sbd ivc juV ky sdw-iQr pRBU dw nwm ismrn dI kwr kmWdw hY, auh prmwqmw dI is&iq-swlwh dI bwxI ivc juVdw hY auh prmwqmw dy gux (sdw) gWdw hY, auh (bwhr mwieAw dy ip`Cy Btkx dy QW) Awpxy AMqr Awqmy hI itkdw hY, aus ƒ auh AvsQw pRwpq ho jWdI hY ijQy sdw au~cw Awqmk jIvn bixAw rihMdw hY [ qdoN auh mnu`K sdw-iQr pRBU dy dr qy Awdr pWdw hY [5[

jy koeI mnu`K AnykW jqn BI kry, qW BI gurU dI d`sI syvw krn qoN ibnw prmwqmw dI BgqI nhIN ho skdI (haumY qy mmqw mnu`K dw mn BgqI ivc juVn nhIN dyNdy; ieh) haumY qy mmqw gurU dy Sbd dI rwhIN hI mnu`K (Awpxy AMdroN) dUr kr skdw hY [ ijs mnu`K dy mn ivc (gurU dI ikrpw nwl prmwqmw dw) pivqR nwm v`s pYNdw hY auh pivqR jIvn vwlw ho jWdw hY [6[

siqgurU dw Sbd (ihrdy ivc vswxw) ies jgq ivc sB qoN sRySt krq`b hY [ gur-Sbd qoN ibnw mnu`K dI ijMd vwsqy (cwr cuPyry) hor sB kuJ moh (-rUp) Gu`p hnyrw pYdw krn vwlw hY [ jyhVw mnu`K gurU dy Sbd dI rwhIN Awpxy ihrdy ivc prmwqmw dw nwm itkw ky r`Kdw hY, auh Sbd ivc juV ky au~cI Awqmk AvsQw hwsl kr lYNdw hY aus dI miq suc`jI ho jWdI hY, auh (mwieAw dy moh qoN) ^lwsI pwx dw rsqw l`B lYNdw hY [7[

(gurU dy Sbd ivc juVn vwly ƒ ieh smJ Aw jWdI hY ik) jgq rc ky ies dI sMBwl krn vwlw iek prmwqmw hI hY, hor koeI dUjw nhIN hY [ auh pRBU Awp sdw-iQr rihx vwlw hY, aus vrgw hor koeI nhIN, qy aus dy guxW dw AMq nhIN pY skdw [ auh mnu`K pRBU dw nwm jp ky au~cI Awqmk AvsQw pRwpq kr lYNdw hY [

pr, hy nwnk! koeI ivrlw mnu`K hI (gurU dy Sbd dI rwhIN) Bwl kr ky prmwqmw dI pRwpqI krdw hY [8[1[

ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਸਗਲ ਜਗੁ ਛਾਇਆ ॥ ਕਾਮਣਿ ਦੇਖਿ ਕਾਮਿ ਲੋਭਾਇਆ ॥ ਸੁਤ ਕੰਚਨ ਸਿਉ ਹੇਤੁ ਵਧਾਇਆ ॥ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਅਪਨਾ ਇਕੁ ਰਾਮੁ ਪਰਾਇਆ ॥੧॥ ਐਸਾ ਜਾਪੁ ਜਪਉ ਜਪਮਾਲੀ ॥ ਦੁਖ ਸੁਖ ਪਰਹਰਿ ਭਗਤਿ ਨਿਰਾਲੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਗੁਣ ਨਿਧਾਨ ਤੇਰਾ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਇਆ ॥ ਸਾਚ ਸਬਦਿ ਤੁਝ ਮਾਹਿ ਸਮਾਇਆ ॥ ਆਵਾ ਗਉਣੁ ਤੁਧੁ ਆਪਿ ਰਚਾਇਆ ॥ ਸੇਈ ਭਗਤ ਜਿਨ ਸਚਿ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ ॥੨॥ ਗਿਆਨੁ ਧਿਆਨੁ ਨਰਹਰਿ ਨਿਰਬਾਣੀ ॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਭੇਟੇ ਕੋਇ ਨ ਜਾਣੀ ॥ ਸਗਲ ਸਰੋਵਰ ਜੋਤਿ ਸਮਾਣੀ ॥ ਆਨਦ ਰੂਪ ਵਿਟਹੁ ਕੁਰਬਾਣੀ ॥੩॥ ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਗੁਰਮਤੀ ਪਾਏ ॥ ਹਉਮੈ ਵਿਚਹੁ ਸਬਦਿ ਜਲਾਏ ॥ ਧਾਵਤੁ ਰਾਖੈ ਠਾਕਿ ਰਹਾਏ ॥ ਸਚਾ ਨਾਮੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ ॥੪॥ ਬਿਸਮ ਬਿਨੋਦ ਰਹੇ ਪਰਮਾਦੀ ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਮਾਨਿਆ ਏਕ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ॥ ਦੇਖਿ ਨਿਵਾਰਿਆ ਜਲ ਮਹਿ ਆਗੀ ॥ ਸੋ ਬੂਝੈ ਹੋਵੈ ਵਡਭਾਗੀ ॥੫॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੇ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਏ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਜਾਗੈ ਸਚਿ ਲਿਵ ਲਾਏ ॥ ਏਕੋ ਜਾਣੈ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ ॥ ਸੁਖਦਾਤਾ ਸੇਵੇ ਨਿਰਮਲੁ ਹੋਇ ॥੬॥ ਸੇਵਾ ਸੁਰਤਿ ਸਬਦਿ ਵੀਚਾਰਿ ॥ ਜਪੁ ਤਪੁ ਸੰਜਮੁ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ॥ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤੁ ਜਾ ਸਬਦੁ ਸੁਣਾਏ ॥ ਸਚੀ ਰਹਤ ਸਚਾ ਸੁਖੁ ਪਾਏ ॥੭॥ ਸੁਖਦਾਤਾ ਦੁਖੁ ਮੇਟਣਹਾਰਾ ॥ ਅਵਰੁ ਨ ਸੂਝਸਿ ਬੀਜੀ ਕਾਰਾ ॥ ਤਨੁ ਮਨੁ ਧਨੁ ਹਰਿ ਆਗੈ ਰਾਖਿਆ ॥ ਨਾਨਕੁ ਕਹੈ ਮਹਾ ਰਸੁ ਚਾਖਿਆ ॥੮॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1342-1343}

pd ArQ:-  moih—moh ny [ CwieAw—pRBwivq kIqw hoieAw hY [ kwmix—iesqRI [ kwim—kwm-vwsnw ivc [ suq—pu`qr [ kMcn—sonw [ hyqu—moh, pRym [1[

jpau—mYN jpdw hW [ jpmwlI—mwlw vWg (ijvyN mwlw dy mxky ikqy mu`kdy nhIN) iek-qwr [ prhir—iqAwg ky [ inrwlI—inrI, kyvl [1[rhwau[

gux inDwn—hy guxW dy ^zwny pRBU! Awvwgauxu—jnm mrn dw gyV [ sic—sdw-iQr pRBU ivc [2[

nrhir—prmwqmw [ inrbwxI—vwsnw-rihq [ srovr—srovrW ivc, srIrW ivc [ ivthu—qoN [3[

ivchu—Awpxy AMdroN [ sbid—Sbd dI rwhIN [ Dwvqu—(mwieAw v`l) dOVdw mn [ mMin—mn ivc [4[

ibsm—Ascrj [ ibnod—coz qmwSy [ rhy—rih jWdy hn, mu`k jWdy hn [ prmwdI—prmwd pYdw krn vwly, msqI pYdw krn vwly [ dyiK—(prmwqmw ƒ) vyK ky [ jl mih—nwm-jl ivc cu`BI lw ky [ AwgI—A`g, iqRsnw-A`g [5[

Brmu—Btkxw [ Anidnu—hr roz, hr vyly [ jwgY—(mwieAw dy h`ilAW vloN) sucyq rihMdw hY [ sic—sdw-iQr pRBU ivc [6[

sbid—gurU dy Sbd dI rwhIN [ mwir—mwr ky [ jw—jdoN [ scI—sdw-iQr [7[

bIjI—dUjI, hor [ nwnku khY—nwnk AwKdw hY [8[

ArQ:-  (ijvyN mwlw dy mxky mu`kdy nhIN, mxikAW dw gyV jwrI rihMdw hY) mYN iek-qwr (sdw) Ajyhy qrIky nwl prmwqmw dy guxW dw jwp jpdw hW ik du`KW dI Gbrwht qy suKW dI lwlsw C`f ky pRBU dI kyvl (pRym-BrI) BgqI hI krdw hW [1[rhwau[

(pRBU dy nwm qoN KuMJy hoey) swry jgq ƒ mwieAw dy moh ny pRBwivq kIqw hoieAw hY (ikqy qW ieh) iesqRI ƒ vyK ky kwm-vwsnw ivc Psdw hY (ikqy ieh jgq) pu`qrW qy sony (Awidk Dn) nwl ipAwr vDw irhw hY [ (jgq ny id`sdI) hryk cIz ƒ AwpxI bxwieAw hoieAw hY, isr& prmwqmw ƒ hI (ieh) Eprw smJdw hY [1[

hy guxW dy ^zwny pRBU! (qyrI kudriq dw) iksy AMq nhIN l`Bw [ jyhVw mnu`K qyrI sdw-iQr rihx vwlI is&iq-swlwh dy Sbd ivc juVdw hY auho qyry crnW ivc lIn rihMdw hY (auh qYƒ “prwieAw” nhIN jwxdw) [ hy pRBU! jnm mrn dw gyV qUM Awp hI bxwieAw hY, ijnHW ny qyry sdw-iQr nwm ivc ic`q joiVAw hY (auh ies gyV ivc nhIN pYNdy, qy) auhI (qyry Asl) Bgq hn [2[

prmwqmw dI joiq swry hI srIrW ivc ivAwpk hY (iPr BI) aus vwsnw-rihq pRBU nwl fUMGI sWJ qy aus dy crnW ivc juVnw siqgurU ƒ imlx qoN ibnw koeI mnu`K nhIN smJ skdw [

mYN aus Awnµd-srUp prmwqmw qoN sdky (jWdw) hW [3[

jyhVw mnu`K gurU dI miq qy qur ky prmwqmw nwl ipAwr krnw is`Kdw hY prmwqmw dI BgqI krdw hY, auh gurU dy Sbd ivc juV ky Awpxy AMdroN haumY ƒ swV dyNdw hY, auh (mwieAw v`l) dOVdy mn ƒ bcw lYNdw hY (bwhr jWdy ƒ) rok ky (Awpxy AMdr hI) itkw lYNdw hY, auh mnu`K prmwqmw dw sdw-iQr nwm Awpxy mn ivc vsw lYNdw hY [4[

(aus mnu`K dy AMdroN) moh dy msqI pYdw krn vwly Acrj coj qmwSy ^qm ho jWdy hn, aus dw mn gurU dI is`iKAw ivc pqIj jWdw hY, aus dI suriq iek pRBU ivc juVI rihMdI hY, prmwqmw dw drsn kr ky prmwqmw dy nwm-jl ivc cu`BI lw ky auh Awpxy AMdroN iqRSnw dI A`g buJw lYNdw hY [ pr ieh Byq auhI smJdw hY jo cMgy BwgW vwlw hovy [5[

jyhVw mnu`K siqgurU dI srn pYNdw hY auh Awpxy mn dI Btkxw dUr kr lYNdw hY, auh hr vyly (mwieAw dy h`ilAW vloN) sucyq rihMdw hY, auh sdw-iQr pRBU ivc AwpxI suriq joVI r`Kdw hY [ auh mnu`K isr& prmwqmw ƒ hI suKW dw dwqw smJdw hY, iksy hor ƒ nhIN [ auh aus suKdwqy ƒ ismrdw hY qy (ismrn dI brkiq nwl) pivqR (jIvn vwlw) ho jWdw hY [6[

gurU dy Sbd dI rwhIN prmwqmw dy guxW dI ivcwr kr ky aus mnu`K dI suriq syvw vl prqdI hY, Awpxy AMdroN haumY mwr ky auh, mwno, jp qp qy sMjm kmw lYNdw hY [ siqgurU aus ƒ Awpxw Sbd suxWdw hY qy auh mnu`K dunIAw dy kwr-ivhwr krdw hoieAw hI (mwieAw dy moh qoN) suqMqr ho jWdw hY, aus dI rhq-bhq AYsI ho jWdI hY ik (mwieAw v`l) auh foldw nhIN qy (ies qrHW) auh sdw kwiem rihx vwlw Awqmk Awnµd mwxdw hY [7[

aus mnu`K ƒ prmwqmw hI suKW dy dyx vwlw qy du`KW dw k`tx vwlw id`sdw hY (ies vwsqy pRBU dy ismrn qoN ibnw) aus ƒ koeI hor kwr (lwBdwiek) nhIN su`JdI [ auh mnu`K Awpxw srIr Awpxw mn qy Awpxw Dn-pdwrQ prmwqmw dy A`gy Byt r`Kdw hY [ nwnk AwKdw hY ik auh mnu`K (sB rsW qoN) sRySt nwm-rs (sdw) c`Kdw hY [8[2[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh