ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1332

ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਅੰਤਰਿ ਦੇਖਿ ਸਬਦਿ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ ਅਵਰੁ ਨ ਰਾਂਗਨਹਾਰਾ ॥ ਅਹਿਨਿਸਿ ਜੀਆ ਦੇਖਿ ਸਮਾਲੇ ਤਿਸ ਹੀ ਕੀ ਸਰਕਾਰਾ ॥੧॥ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੁ ਰਾਂਗਿ ਘਣੌ ਅਤਿ ਰੂੜੌ ॥ ਦੀਨ ਦਇਆਲੁ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਨਮੋਹਨੁ ਅਤਿ ਰਸ ਲਾਲ ਸਗੂੜੌ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਊਪਰਿ ਕੂਪੁ ਗਗਨ ਪਨਿਹਾਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਵਣਹਾਰਾ ॥ ਜਿਸ ਕੀ ਰਚਨਾ ਸੋ ਬਿਧਿ ਜਾਣੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਗਿਆਨੁ ਵੀਚਾਰਾ ॥੨॥ ਪਸਰੀ ਕਿਰਣਿ ਰਸਿ ਕਮਲ ਬਿਗਾਸੇ ਸਸਿ ਘਰਿ ਸੂਰੁ ਸਮਾਇਆ ॥ ਕਾਲੁ ਬਿਧੁੰਸਿ ਮਨਸਾ ਮਨਿ ਮਾਰੀ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਇਆ ॥੩॥ ਅਤਿ ਰਸਿ ਰੰਗਿ ਚਲੂਲੈ ਰਾਤੀ ਦੂਜਾ ਰੰਗੁ ਨ ਕੋਈ ॥ ਨਾਨਕ ਰਸਨਿ ਰਸਾਏ ਰਾਤੇ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਪ੍ਰਭੁ ਸੋਈ ॥੪॥੧੫॥ {ਪੰਨਾ 1331-1332}

pd ArQ:-  dyiK—vyK ky [ sbid—gurU dy Sbd ivc (juV ky) [ Aih—idn [ inis—rwq [ smwly—sMBwl krdw hY [ iqs hI kI—aus (prmwqmw) dI hI [ srkwr—hkUmq, bwdSwhI [1[

rWig—rMg vwlw [ rWig GxO—gUVHy rMg vwlw [ rUVO—sohxw [ lwl sgUVO—gUVHy nwl rMg vwlw [ Aiq rs—bhuq rs vwlw, rsW dw somw, pRym dw somw [1[rhwau[

aUpir—auqWh, sB qoN au~cw [ kUpu—KUh, AMimRq dw KUh, nwm-AMimRq dw somw-prmwqmw [ ggn—AwkwS, icdwkwS, dsvW duAwr [ ggn pinhwrI—ggn dw pinhwrI, ggn dw pwxI Brn vwlw, au~cI ibRqI vwlw [ ibiD—qrIkw, nwm-AMimRq iplwx dw qrIkw [ gurmuiK—gurU dI srn pY ky [ igAwnu—jwx-pCwx, fUMGI sWJ [2[

pswrI—iKlwrI [ ris—rs nwl, Awnµd nwl [ ibgwsy—iKVdy hn [ sis—cMdRmw, sIqlqw; mn dI SWq AvsQw [ sis Gir—cMdRmw dy Gr ivc [ sUru—sUrj, qpS, qwmsI suBwau [ kwlu—mOq (dw fr) [ ibDuMis—mwr ky [ mnsw—mn dw Purnw, mwiek Purnw [ min—mn ivc [3[

ris—rs ivc, ipAwr ivc, Awnµd ivc [ clUlY rMig—gUVHy rMg ivc [ rwqI—rMgI hoeI [ rsin—jIB [ rswey—ijnHW ny rs vwlI bxwieAw hY [4[

ArQ:-  myrw pRBU bVy gUVHy pRym-rMg vwlw hY bVw sohxw hY dInW auqy dieAw krn vwlw hY, sB dw ipAwrw hY, sB dy mn ƒ mohx vwlw hY, pRym dw somw hY, pRym dy gUVHy lwl rMg ivc rMigAw hoieAw hY [1[rhwau[

(jIvW dy mnW auqy pRym dw) rMg cwVHn vwlw (pRym dy somy prmwqmw qoN ibnw) koeI hor nhIN hY, (ausy dI myhr nwl) gurU dy Sbd ivc juV ky pRBU ƒ Awpxy ihrdy ivc (v`sdw) vyK ky jIv dw mn aus dy pRym-rMg ƒ kbUl kr lYNdw hY [ (pRym dw somw) pRBU idn rwq ghu nwl jIvW dI sMBwl krdw hY, ausy dI hI swrI isRStI ivc bwdSwhI hY (pRym dI dwiq aus dy Awpxy hI h`Q ivc hY) [1[

nwm-AMimRq dw somw prmwqmw sB qoN au~cw hY; au~cI ibRqI vwlw jIv hI (aus dI myhr nwl) nwm-AMimRq pI skdw hY [ nwm-AMimRq iplwx dw qrIkw (BI) auh prmwqmw Awp hI jwxdw hY ijs dI rcI hoeI ieh isRStI hY [ (aus qrIky Anuswr pRBU dI myhr nwl) jIv gurU dI srn pY ky pRBU nwl fUMGI sWJ pWdw hY qy aus dy guxW dI ivcwr krdw hY [2[

ijvyN sUrj dIAW ikrnW iKlirAW kOl Pul iKV pYNdy hn iqvyN pRBU dI joiq-ikrn dw pRkwS hoieAW mnu`K dw mn nwm-AMimRq dy rs nwl iKV pYNdw hY (mn SWq AvsQw pRwpq kr lYNdw hY, qy aus) SWq AvsQw ivc mnu`K dw qwmsI suBwau smw jWdw hY [ mnu`K mOq dy fr ƒ mukw ky mwiek Purny Awpxy mn ivc hI mwr dyNdw hY, qy gurU dI myhr nwl prmwqmw ƒ (Awpxy AMdr hI) l`B lYNdw hY [3[

ijnHW mnu`KW dI jIB pRym dy somy pRBU ivc pRBU dy gUVHy ipAwr-rMg ivc rMgI jWdI hY, auhnW ƒ mwieAw dy moh dw rMg poh nhIN skdw [

hy nwnk! ijnHW ny jIB ƒ nwm-rs nwl rswieAw hY, auh pRBU-pRym ivc r`qy gey hn, auhnW ƒ prmwqmw hr QW ivAwpk id`sdw hY [4[15[

ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਬਾਰਹ ਮਹਿ ਰਾਵਲ ਖਪਿ ਜਾਵਹਿ ਚਹੁ ਛਿਅ ਮਹਿ ਸੰਨਿਆਸੀ ॥ ਜੋਗੀ ਕਾਪੜੀਆ ਸਿਰਖੂਥੇ ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਗਲਿ ਫਾਸੀ ॥੧॥ ਸਬਦਿ ਰਤੇ ਪੂਰੇ ਬੈਰਾਗੀ ॥ ਅਉਹਠਿ ਹਸਤ ਮਹਿ ਭੀਖਿਆ ਜਾਚੀ ਏਕ ਭਾਇ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਬ੍ਰਹਮਣ ਵਾਦੁ ਪੜਹਿ ਕਰਿ ਕਿਰਿਆ ਕਰਣੀ ਕਰਮ ਕਰਾਏ ॥ ਬਿਨੁ ਬੂਝੇ ਕਿਛੁ ਸੂਝੈ ਨਾਹੀ ਮਨਮੁਖੁ ਵਿਛੁੜਿ ਦੁਖੁ ਪਾਏ ॥੨॥ ਸਬਦਿ ਮਿਲੇ ਸੇ ਸੂਚਾਚਾਰੀ ਸਾਚੀ ਦਰਗਹ ਮਾਨੇ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮਿ ਰਤਨਿ ਲਿਵ ਲਾਗੇ ਜੁਗਿ ਜੁਗਿ ਸਾਚਿ ਸਮਾਨੇ ॥੩॥ ਸਗਲੇ ਕਰਮ ਧਰਮ ਸੁਚਿ ਸੰਜਮ ਜਪ ਤਪ ਤੀਰਥ ਸਬਦਿ ਵਸੇ ॥ ਨਾਨਕ ਸਤਿਗੁਰ ਮਿਲੈ ਮਿਲਾਇਆ ਦੂਖ ਪਰਾਛਤ ਕਾਲ ਨਸੇ ॥੪॥੧੬॥ {ਪੰਨਾ 1332}

pd ArQ:-  bwrh—jogIAW dy bwrW pMQ (hyqu, pwv, AweI, gmX, pwgl, gopwl, kMQVI, bn, DÍj, colI, rwvl Aqy dws) [ rwvl—jogI jo Al`K Al`K dI Duin kr ky iB`iCAw mMgdy hn [ jogIAW dw iek Kws i&rkw ijs ivc muslmwn Aqy ihMdU dovyN huMdy hn [ chu iCA mih—ds (i&rikAW) ivc (sMinAwsIAW dy ds i&rky:-  qIrQ, AwSRm, vn, ArxX, igir, prvq, swgr, srsÍqI, BwrqI Aqy purI) [ kwpVIAw—twkIAW dI godVI jW colw pihnx vwlw [ isrKUQw—jYn mq dw iek i&rkw jo isr dy vwl jVHW qoN pu`t dyNdw hY, FUMFIAw [ gil—gl ivc [1[

sbid—gurU dy Sbd ivc [ bYrwgI—ivrkq [ AauhT—(AvG´) ihrdw [ AauhiT hsq—(AvG´ÔQ) ihrdy ivc itikAw hoieAw [ BIiKAw—iB`iCAw, dwn [ jwcI—mMgI [ eyk Bwie—ie`k (prmwqmw) dy ipAwr ivc [1[rhwau[

vwdu—JgVw, crcw, bihs [ kir—kr ky [ ikirAw krm—krm kWf [ mnmuKu—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw [ ivCuiV—pRBU qoN iv`CuV ky [2[

sUcw cwrI—pivqR Awcrn vwly [ nwim rqin—nwm-rqn ivc, sRySt nwm ivc [ jug jug—hryk jug ivc, sdw hI [3[

suic—pivqRqw [ sMjm—ieMidRAW ƒ v`s ivc r`Kx dy au~dm [ siqgur imlY—(jyhVw mnu`K) gurU ƒ iml pYNdw hY [ prwCq—pwp [ kwl—mOq dw fr [4[

ArQ:-  jyhVy mnu`K prmwqmw dI is&iq-swlwh dI bwxI ivc rMgy rihMdy hn, auh (mwieAw dy moh qoN) pUry qOr qy auprwm rihMdy hn [ auhnW ny Awpxy ihrdy ivc itky prmwqmw (dy crnW) ivc (juV ky sdw aus dy nwm dI) iB`iCAw mMgI hY, auhnW dI suriq isr& prmwqmw dy ipAwr ivc itkI rihMdI hY [1[

prmwqmw dI is&iq-swlwh qoN KuMJ ky bwrW hI i&rikAW ivc dy jogI Aqy dsW hI i&rikAW ivc dy sMinAwsI Kpdy iPrdy hn [ twkIAW dI godVI pihnx vwly jogI Aqy isr dy vwlW ƒ jVHW qoN hI putwx vwly FUMFIey jYnI BI (^uAwr hI huMdy rihMdy hn) [ gurU dy Sbd qoN ibnw iehnW sBnW dy gl ivc (mwieAw dy moh dI) PwhI peI rihMdI hY [1[

bRwhmx au~cy Awcrn (qy zor dyx dy QW) krm kWf krWdw hY, ieh krm kWf kr ky (iesy dy AwDwr qy SwsqRW ivcoN) crcw pVHdy hn [ Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K prmwqmw dI Xwd qoN KuMJ ky Awqmk du`K shwrdw hY, ikauNik (gurU dy Sbd ƒ) nwh smJx dy kwrn ies ƒ jIvn dw shI rsqw su`Jdw nhIN hY [2[

pivqR krq`b vwly isr& auh bMdy hn jo (mnoN) gurU dy Sbd ivc juVy hoey hn, prmwqmw dI sdw kwiem rihx vwlI drgwh ivc auhnW ƒ Awdr imldw hY [ auhnW dI ilv hr roz pRBU dy sRySt nwm ivc lgI rihMdI hY, auh sdw hI sdw-iQr (dI Xwd) ivc lIn rihMdy hn [3[

(mu`kdI g`l,) krm kWf dy swry Drm, (bwhrlI) su`c, (bwhrly) sMjm, jp qp qy qIrQ-ieSnwn—ieh swry hI gurU dy Sbd ivc v`sdy hn (Bwv, pRBU dI is&iq-swlwh dI bwxI ivc juVn vwly ƒ iehnW krmW DrmW dI loV nhIN rih jWdI) [

hy nwnk! jyhVw mnu`K pRBU dI myhr nwl gurU ƒ iml pYNdw hY [ (gurU dI srn Aw jWdw hY) aus dy swry du`K-klyS, pwp qy mOq Awidk dy fr dUr ho jWdy hn [4[16[

ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਸੰਤਾ ਕੀ ਰੇਣੁ ਸਾਧ ਜਨ ਸੰਗਤਿ ਹਰਿ ਕੀਰਤਿ ਤਰੁ ਤਾਰੀ ॥ ਕਹਾ ਕਰੈ ਬਪੁਰਾ ਜਮੁ ਡਰਪੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਰਿਦੈ ਮੁਰਾਰੀ ॥੧॥ ਜਲਿ ਜਾਉ ਜੀਵਨੁ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ॥ ਹਰਿ ਜਪਿ ਜਾਪੁ ਜਪਉ ਜਪਮਾਲੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਆਵੈ ਸਾਦੁ ਮਨਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ ਸਾਚੁ ਸੁਖੁ ਜਾ ਕਉ ਕਿਆ ਤਿਸੁ ਉਪਮਾ ਕਹੀਐ ॥ ਲਾਲ ਜਵੇਹਰ ਰਤਨ ਪਦਾਰਥ ਖੋਜਤ ਗੁਰਮੁਖਿ ਲਹੀਐ ॥੨॥ ਚੀਨੈ ਗਿਆਨੁ ਧਿਆਨੁ ਧਨੁ ਸਾਚੌ ਏਕ ਸਬਦਿ ਲਿਵ ਲਾਵੈ ॥ ਨਿਰਾਲੰਬੁ ਨਿਰਹਾਰੁ ਨਿਹਕੇਵਲੁ ਨਿਰਭਉ ਤਾੜੀ ਲਾਵੈ ॥੩॥ ਸਾਇਰ ਸਪਤ ਭਰੇ ਜਲ ਨਿਰਮਲਿ ਉਲਟੀ ਨਾਵ ਤਰਾਵੈ ॥ ਬਾਹਰਿ ਜਾਤੌ ਠਾਕਿ ਰਹਾਵੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵੈ ॥੪॥ ਸੋ ਗਿਰਹੀ ਸੋ ਦਾਸੁ ਉਦਾਸੀ ਜਿਨਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਆਪੁ ਪਛਾਨਿਆ ॥ ਨਾਨਕੁ ਕਹੈ ਅਵਰੁ ਨਹੀ ਦੂਜਾ ਸਾਚ ਸਬਦਿ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ ॥੫॥੧੭॥ {ਪੰਨਾ 1332}

pd ArQ:-  ryxu—crn-DUV [ kIriq—is&iq-swlwh [ qru qwrI—qwrI qr, (pwr lµGx vwsqy) ieh qwrI lw [ khw krY—kIh kr skdw hY? kuJ ivgwV nhIN skdw [ bpurw—ivcwrw [ frpY—frdw hY [ irdY—ihrdy ivc [ murwrI—prmwqmw [1[

jil jwau—sV jwey [ jpau—mYN jpdw hW [ jpmwlI—mwlw [ swdu—suAwd, rs [ mnw—hy mn! [1[

gur aupdys suKu—gurU dy aupdyS dw Awnµd [ jw kau—ijs (mnu`K) ƒ [ aupmw—vifAweI [ gurmuiK—gurU dy snmuK ho ky [2[

cInY—pCwxdw hY smJdw hY [ igAwnu—(prmwqmw nwl) fUMGI sWJ [ swcO—sdw kwiem rihx vwlw [ sbid—Sbd ivc [ inrwlµbu—(inr-Awlµbu) ijs ƒ iksy hor Awsry dI loV nhIN [ inrhwru—(inr-Awhwru) ijs ƒ iksy ^urwk dI loV nhIN [ inhkyvlu—ijs ƒ koeI vwsnw poh nhIN skdI [ qwVI lwvY—AwpxI suriq ivc itkWdw hY [3[

swier—smuMdr, swgr [ spq—s`q [ swier spq—s`q smuMdr, s`q srovr (pMj igAwn-ieMdRy, mn Aqy buiD) [ jl inrmil—inrml jl nwl [ aultI—mwieAw vloN prqweI hoeI [ nwv—byVI, jIvn-byVI [ jwqO—jWdw [ Twik—vrj ky [ shij—shj (AvsQw) ivc [4[

igrhI—igRhsqI [ audwsI—ivrkq [ ijin—ijs ny [ gurmuiK—gurU dI srn pY ky [ Awpu—Awpxy Awp ƒ [ sbid—Sbd ivc [5[

ArQ:-  pRBU dw nwm ismrn qoN ibnw (mnu`K dw) jIvn (ivkwrW dI A`g ivc sVdw hY qW) ipAw sVy (ismrn qoN ibnw koeI hor au~dm ies ƒ sVn qoN bcw nhIN skdw) [ (ies vwsqy) hy (myry) mn! mYN prmwqmw dw nwm jp ky jpdw hW (Bwv, muV muV prmwqmw dw nwm hI jpdw hW), mYN prmwqmw dy jwp ƒ hI mwlw (bxw ilAw hY) [ gurU dI srn pY ky (jipAW ies jwp dw) Awnµd AwauNdw hY [1[rhwau[

(hy myry mn!) sMq jnW dI crn-DUV (Awpxy m`Qy qy lw), swD jnW dI sMgiq kr, (sqsMg ivc) prmwqmw dI is&iq-swlwh kr (sMswr smuMdr dIAW lihrW ivcoN pwr lµGx leI ieh) qwrI lw [ gurU dI srn pY ky (ijs mnu`K dy) ihrdy ivc prmwqmw (Aw v`sdw) hY, ivcwrw jmrwj (BI) ausdw kuJ ivgwV nhIN skdw, sgoN jmrwj (aus pwsoN) frdw hY [1[

ijs mnu`K ƒ siqgurU dy aupdyS dw sdw kwiem rihx vwlw Awqmk Awnµd Aw jWdw hY, aus dI vifAweI ibAwn nhIN kIqI jw skdI [ jyhVw mnu`K gurU dI srn pYNdw hY auh (gurU dy aupdyS ivcoN) Kojdw Kojdw lwl hIry rqn (Awidk pdwrQW vrgy kImqI Awqmk gux) hwsl kr lYNdw hY [2[

jyhVw mnu`K iek (pRBU dI is&iq) dy Sbd ivc suriq joVdw hY auh prmwqmw nwl fUMGI sWJ pwxI smJ lYNdw hY, prmwqmw ivc juVI suriq aus dw sdw-iQr Dn bx jWdw hY [ auh mnu`K AwpxI suriq ivc aus prmwqmw ƒ itkw lYNdw hY ijs ƒ iksy hor Awsry dI loV nhIN ijs ƒ iksy ^urwk dI loV nhIN ijs ƒ koeI vwsnw poh nhIN skdI [3[

(pMjy igAwn-ieMdRy, mn Aqy buiD ieh s`qy hI mwno, cSmy hn ijnHW qoN hryk ienswn ƒ Awqmk jIvn dI pRPu`lqw vwsqy cMgI mMdI pRyrnw dw pwxI imldw rihMdw hY) ijs mnu`K dy ieh s`qy hI srovr nwm-ismrn dy pivqR jl nwl Bry rihMdy hn (aus ƒ iehnW qoN piv`qR pRyrnw dw jl imldw hY qy) auh ivkwrW vloN aultw ky AwpxI ijMdgI dI byVI nwm-jl ivc qrWdw hY [ (nwm dI brkiq nwl) auh bwhr Btkdy mn ƒ rok r`Kdw hY, qy gurU dI srn pY ky Afol AvsQw ivc lIn rihMdw hY [4[

(jy mn ivkwrW vl Btkdw hI rhy qW igRhsqI jW ivrkq AKvwx ivc koeI &rk nhIN pYNdw) ijs mnu`K ny gurU dI srn pY ky Awpxy Awp ƒ pCwx ilAw hY auhI (Asl) igRhsqI hY qy auhI (pRBU dw) syvk ivrkq hY [

nwnk AwKdw hY ijs mnu`K dw mn sdw-iQr rihx vwsqy prmwqmw (dI is&iq-swlwh) dy Sbd ivc ig`J jWdw hY, aus ƒ pRBU qoN ibnw (ikqy BI) koeI hor dUjw nhIN id`sdw [5[17[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh