ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1318

ਪਉੜੀ ॥ ਜਲਿ ਥਲਿ ਮਹੀਅਲਿ ਪੂਰਨੋ ਅਪਰੰਪਰੁ ਸੋਈ ॥ ਜੀਅ ਜੰਤ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਦਾ ਜੋ ਕਰੇ ਸੁ ਹੋਈ ॥ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਸੁਤ ਭ੍ਰਾਤ ਮੀਤ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਨਹੀ ਕੋਈ ॥ ਘਟਿ ਘਟਿ ਅੰਤਰਿ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਜਪਿਅਹੁ ਜਨ ਕੋਈ ॥ ਸਗਲ ਜਪਹੁ ਗੋਪਾਲ ਗੁਨ ਪਰਗਟੁ ਸਭ ਲੋਈ ॥੧੩॥ {ਪੰਨਾ 1318}

pd ArQ:-  jil—jl ivc [ Qil—DrqI ivc [ mhIAil—mhI qil, DrqI dy ql auqy, pulwV ivc, AkwS ivc [ AprMpru—pry qoN pry, byAMq [ suq—pu`qr [ BRwq—Brw [ Git Git—hryk Gt ivc [ riv rihAw—ivAwpk hY [ jn—hy sMq jno! sgl—swry [ loeI—isRStI ivc [

ArQ:-  (hy BweI!) auh byAMq (prmwqmw) hI jl ivc DrqI ivc AkwS ivc (hr QW) ivAwpk hY, auh swry jIvW dI pwlxw krdw hY, jo kuJ auh krdw hY auhI huMdw hY [ (hy BweI! sdw nwl inBx vwlw) mW ipau pu`qr Brw im`qr aus (prmwqmw) qoN ibnw hor koeI nhIN hY [ hy sMq jnoN! koeI iDr BI jp ky vyK lvo (ijhVw BI jpdw hY aus ƒ inScw ho jWdw hY ik auh prmwqmw) hryk srIr ivc (sB dy) AMdr ivAwpk hY [ hy BweI! swry aus gopwl pRBU dy gux cyqy krdy rho, auh pRBU swrI isRStI ivc prq`K (v`sdw id`s irhw) hY [13[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੪ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਿਲੇ ਸਿ ਸਜਣਾ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਪਾਇਆ ਰੰਗੁ ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਸਲਾਹਿ ਤੂ ਲੁਡਿ ਲੁਡਿ ਦਰਗਹਿ ਵੰਞੁ ॥੧॥

pd ArQ:-  gurmuiK—gurU vl mUMh kr ky, gurU dy snmuK rih ky [ sy—auh bMdy [ sjxw—cMgy jIvn vwly mnu`K [ pRB rMgu—prmwqmw dw ipAwr [ swlwih—is&iq-swlwh kirAw kr [ luif luif—lu`fI pw pw ky, by-i&kr ho ky [ vM\u—jwh [

ArQ:-  hy dws nwnk! (AwK—hy BweI!) ijhVy mnu`K gurU dI srn pY ky (pRBU dI Xwd ivc) juVy rihMdy hn (qy ies qrHW ijnHW ny) prmwqmw dw pRym hwsl kr ilAw, auh cMgy jIvn vwly bx jWdy hn [ hy BweI! qUM BI pRBU dI is&iq-swlwh (sdw) krdw rhu, prmwqmw dI hzUrI ivc by-i&kr ho ky jwieNgw [1[

ਮਃ ੪ ॥ ਹਰਿ ਤੂਹੈ ਦਾਤਾ ਸਭਸ ਦਾ ਸਭਿ ਜੀਅ ਤੁਮ੍ਹ੍ਹਾਰੇ ॥ ਸਭਿ ਤੁਧੈ ਨੋ ਆਰਾਧਦੇ ਦਾਨੁ ਦੇਹਿ ਪਿਆਰੇ ॥ ਹਰਿ ਦਾਤੈ ਦਾਤਾਰਿ ਹਥੁ ਕਢਿਆ ਮੀਹੁ ਵੁਠਾ ਸੈਸਾਰੇ ॥ ਅੰਨੁ ਜੰਮਿਆ ਖੇਤੀ ਭਾਉ ਕਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਸਮ੍ਹ੍ਹਾਰੇ ॥ ਜਨੁ ਨਾਨਕੁ ਮੰਗੈ ਦਾਨੁ ਪ੍ਰਭ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਅਧਾਰੇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1318}

pd ArQ:-  sBs dw—sB jIvW dw [ siB—swry [ jIA—(l&z ‘jIau’ qoN bhu-vcn) [ dyih—qUM dyNdw hYN [ ipAwry—hy ipAwry! dwqY—dwqy ny [ dwqwir—dwqwr ny [ vuTw—v`isAw [ sYswry—sMswr ivc [ jMimAw—pYdw hoieAw [ KyqI Bwau—pRym-rUp vwhI [ kir—kr ky, krn nwl [ sm@wry—sMBwly [ ADwry—Awsrw [

ArQ:-  hy pRBU! qUM hI swry jIvW ƒ dwqW dyx vwlw hYN, swry jIv qyry hI (pYdw kIqy hoey) hn [ swry jIv (dunIAw dy pdwrQW vwsqy) qYƒ hI Xwd krdy hn, qy hy ipAwry! qUM (sB ƒ) dwn dyNdw hYN [ (hy BweI!) hir dwqy ny hir dwqwr ny (jdoN AwpxI imhr dw) h`Q k`iFAw qdoN jgq ivc (gurU dy aupdyS dw) mINh v`isAw [ (ijhVw mnu`K gurU dI srn AwauNdw hY) pRym (-rUp) vwhI krn nwl (aus dy AMdr prmwqmw dw nwm-) &sl au~g pYNdw hY, (auh hr vyly) prmwqmw dw nwm (ihrdy ivc) vsWdw hY [

hy pRBU! (qyrw) dws nwnk (BI qyry nwm dw) KYr (qYQoN) mMgdw hY, qyrw nwm (dws nwnk dI izMdgI dw) Awsrw (bixAw rhy) [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਇਛਾ ਮਨ ਕੀ ਪੂਰੀਐ ਜਪੀਐ ਸੁਖ ਸਾਗਰੁ ॥ ਹਰਿ ਕੇ ਚਰਨ ਅਰਾਧੀਅਹਿ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਰਤਨਾਗਰੁ ॥ ਮਿਲਿ ਸਾਧੂ ਸੰਗਿ ਉਧਾਰੁ ਹੋਇ ਫਾਟੈ ਜਮ ਕਾਗਰੁ ॥ ਜਨਮ ਪਦਾਰਥੁ ਜੀਤੀਐ ਜਪਿ ਹਰਿ ਬੈਰਾਗਰੁ ॥ ਸਭਿ ਪਵਹੁ ਸਰਨਿ ਸਤਿਗੁਰੂ ਕੀ ਬਿਨਸੈ ਦੁਖ ਦਾਗਰੁ ॥੧੪॥ {ਪੰਨਾ 1318}

pd ArQ:-  pUrIAY—pUrI ho jWdI hY [ jpIAY—jpxw cwhIdw hY [ suK swgru—suKW dw smuMdr pRBU [ ArwDIAih—AwrwDwxy cwhIdy hn [ sbid—Sbd dI rwhIN [ rqnwgru—rqnW dw Kwx [ imil—iml ky [ auDwru—pwr-auqwrw [ PwtY—pwt pWdw hY [ kwgru—(lyKy dw) kwgz [ jIqIAY—ij`q leIdw hY [ jip—jp ky [ bYrwgru—ipAwr dw somw [ siB—swry [ ibnsY—nws ho jWdw hY [ dwgru—dwZ, inSwn [

ArQ:-  (hy BweI!) suKW dy smuMdr prmwqmw dw nwm jpxw cwhIdw hY gurU dy Sbd dI rwhIN rqnW dI Kwx pRBU dw AwrwDn krnw cwhIdw hY, pRBU dy crnW dw AwrwDn krnw cwhIdw hY (ismrn-AwrwDn dI brkiq nwl) mn dI (hryk) ie`Cw pUrI ho jWdI hY (mn dIAW vwsnW mu`k jWdIAW hn) [ hy BweI! gurU dI sMgiq ivc iml ky (nwm jipAW sMswr-smuMdr qoN) pwr-auqwrw ho jWdw hY, jmrwj dw (lyKy vwlw) kwgz pwt jWdw hY [ ipAwr dy somy prmwqmw dw nwm jp ky kImqI mnu`Kw jnm dI bwzI ij`q leIdI hY [

hy BweI! swry gurU dI srn pey rho (gurU dI srn pY ky nwm jipAW mn ivcoN) du`KW dw inSwn hI imt jWdw hY [14[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੪ ॥ ਹਉ ਢੂੰਢੇਂਦੀ ਸਜਣਾ ਸਜਣੁ ਮੈਡੈ ਨਾਲਿ ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਅਲਖੁ ਨ ਲਖੀਐ ਗੁਰਮੁਖਿ ਦੇਹਿ ਦਿਖਾਲਿ ॥੧॥ ਮਃ ੪ ॥ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰੀਤਿ ਲਾਈ ਤਿਨਿ ਸਚੈ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਰਹਣੁ ਨ ਜਾਈ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਤ ਪੂਰਾ ਪਾਈਐ ਹਰਿ ਰਸਿ ਰਸਨ ਰਸਾਈ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1318}

pd ArQ:-  hau—hauN, mYN [ AlKu—ijs dw shI srUp ibAwn n kIqw jw sky [ n lKIAY—ibAwn nhIN kIqw jw skdw [ gurmuiK—gurU dy snmuK rihx vwly bMdy [ dyih idKwil—drSn krw dyNdy hn [1[

not:-  PrId jI dy slokW ivc nµ: 121 qy iehI slok imldw hY, QoVHw &rk hY [

m: 4 [ iqin scY—aus sdw kwiem rihx vwly ny Awp (hI) [ pweIAY—l`B leIdw hY [ ris—rs ivc [ rsn—jIB [ rsweI—rsI rihMdI hY [2[

ArQ:-  (hy shylIey!) mYN s`jx (pRBU) ƒ (bwhr) FUMF rhI sW (pr gurU qoN smJ AweI hY ik auh) s`jx (pRBU qW) myry nwl hI hY (myry AMdr hI v`sdw hY) [ hy dws nwnk! (AwK—hy shylIey!) auh pRBU Al`K hY aus dw shI srUp ibAwn nhIN kIqw jw skdw [ gurU dy snmuK rihx vwly (sMq jn aus dw) drsn krw dyNdy hn [1[

m: 4 [ hy nwnk! (AwK—hy BweI! ijs mnu`K dy AMdr) aus sdw kwiem rihx vwly prmwqmw ny (Awpxw) ipAwr (Awp hI) pYdw kIqw hY (auh mnu`K) aus (dI Xwd) qoN ibnw rih nhIN skdw [ (ijs gurU dI) jIB prmwqmw dy nwm-rs ivc sdw rsI rihMdI hY (jdoN auh) gurU imldw hY qdoN auh pUrn pRBU BI iml pYNdw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਕੋਈ ਗਾਵੈ ਕੋ ਸੁਣੈ ਕੋ ਉਚਰਿ ਸੁਨਾਵੈ ॥ ਜਨਮ ਜਨਮ ਕੀ ਮਲੁ ਉਤਰੈ ਮਨ ਚਿੰਦਿਆ ਪਾਵੈ ॥ ਆਵਣੁ ਜਾਣਾ ਮੇਟੀਐ ਹਰਿ ਕੇ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ॥ ਆਪਿ ਤਰਹਿ ਸੰਗੀ ਤਰਾਹਿ ਸਭ ਕੁਟੰਬੁ ਤਰਾਵੈ ॥ ਜਨੁ ਨਾਨਕੁ ਤਿਸੁ ਬਲਿਹਾਰਣੈ ਜੋ ਮੇਰੇ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਭਾਵੈ ॥੧੫॥੧॥ ਸੁਧੁ ॥

pd ArQ:-  koeI—ijhVw koeI mnu`K [ gwvY—gWdw hY [ ko—ijhVw koeI mnu`K [ aucir—aucwr ky, bol ky [ mn icMidAw—mn-ie`Cq (Pl) [ Awvxu jwxw—jMmxw mrnw [ qrih—(sMswr-smuMdr qoN) pwr lµG jWdy hn [ sMgI—swQIAW ƒ [ qrwih—pwr lµGWdy hn [ kutMbu—prvwr [ qrwvY—pwr lµGw lYNdw hY [ pRB BwvY—pRBU ƒ ipAwrw l`gdw hY [

ArQ:-  hy BweI! ijhVw koeI mnu`K (prmwqmw dI is&iq-swlwh dy gIq) gWdw hY jW suxdw hY jW bol ky (hornW ƒ) suxWdw hY, aus dI AnykW jnmW dI (ivkwrW dI) mYl lih jWdI hY auh mn-ie`Cq Pl pw lYNdw hY [ hy BweI! ijhVw mnu`K prmwqmw dy gux gWdw hY aus dw jMmx mrn dw gyV mu`k jWdw hY [

(hy BweI! prmwqmw dI is&iq-swlwh dy gIq gwx vwly mnu`K) Awp (sMswr-smuMdr qoN) pwr lµG jWdy hn, swQIAW ƒ pwr lµGw lYNdy hn [ (hy BweI! is&iq-swlwh krn vwlw mnu`K Awpxy) swry prvwr ƒ pwr lµGw lYNdw hY [

hy BweI! dws nwnk aus mnu`K qoN sdky jWdw hY ijhVw (is&iq-swlwh krn dI brkiq nwl) ipAwry pRBU ƒ ipAwrw l`gdw hY [15[1[suDu[

ਰਾਗੁ ਕਾਨੜਾ ਬਾਣੀ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀਉ ਕੀ    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਐਸੋ ਰਾਮ ਰਾਇ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ॥ ਜੈਸੇ ਦਰਪਨ ਮਾਹਿ ਬਦਨ ਪਰਵਾਨੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਬਸੈ ਘਟਾ ਘਟ ਲੀਪ ਨ ਛੀਪੈ ॥ ਬੰਧਨ ਮੁਕਤਾ ਜਾਤੁ ਨ ਦੀਸੈ ॥੧॥ ਪਾਨੀ ਮਾਹਿ ਦੇਖੁ ਮੁਖੁ ਜੈਸਾ ॥ ਨਾਮੇ ਕੋ ਸੁਆਮੀ ਬੀਠਲੁ ਐਸਾ ॥੨॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1318}

pd ArQ:-  rwm rwie—prkwS-rUp prmwqmw, su`D srUp hrI [ AMqrjwmI—(ANqr+Xw [ Xw—jwxw, phuMcxw [ AMqr—AMdr) hryk jIv dy Dur AMdr ApVn vwlw, hryk dy AMdr bYTw hoieAw [ drpn—SISw [ bdn—mUMh [ prvwnI—pRq`K [1[rhwau[

Gtw Gt—hryk Gt ivc [ lIp—mwieAw dw lyp, mwieAw dw Asr [ CIpy—(Skt. ˜yp painting, besmearing) lyp, dwZ [ jwqu—(not:-  ies l&z dw joV ghu nwl q`ko, A^Ir qy (  u) hY [ ijs l&z ‘jwiq’ dw ArQ hY ‘kul’, aus dy A^Ir ivc (i) hY [ so, l&z ‘jwqu’ qy ‘jwiq’ ie`ko cIz nhIN [) (Skt. jwquat all, ever, at any time, possibly. n jwqunot at all, never, not at any time) kdy BI, iksy vkq [ n jwqu—kdy BI nhIN [1[

bITlu—jo mwieAw dy pRBwv qoN dUr pry hY (vyKo mlwr nwmdyv jI Sbd nµ: 1) [

Sbd dw Bwv: prmwqmw srb-ivAwpk hY, pr inrlyp BI hY [

ArQ:-  su`D-srUp prmwqmw AYsw hY ik auh hryk jIv dy AMdr bYTw hoieAw hY (pr hryk dy AMdr v`sdw BI ieauN) pRq`K (inrlyp rihMdw hY) ijvyN SISy ivc (SISw vyKx vwly dw) mUMh [1[rhwau[

auh su`D-srUp hryk Gt ivc v`sdw hY, pr aus au~qy mwieAw dw pRBwv nhIN pYNdw, aus ƒ mwieAw dw dwZ nhIN l`gdw, auh (sdw mwieAw dy) bMDnW qoN inrwlw hY, kdy BI auh (bMDnW ivc PisAw) nhIN id`sdw [1[

qusI ijvyN pwxI ivc (Awpxw) mUMh vyKdy ho, (mUMh pwxI ivc itikAw id`sdw hY, pr aus au~qy pwxI dw koeI Asr nhIN huMdw), iesy qrHW hY nwmy dw mwlk (ijs ƒ nwmw) bITl (AwKdw) hY [2[1[

not:-  ies Sbd ivc nwmdyv jI prmwqmw dy isr& ies gux au~qy zor dy rhy hn ik auh hryk jIv dy AMdr v`sdw hoieAw BI mwieAw dy bMDnW ivc kdy nhIN PisAw [ A^Ir qy AwKdy hn ik mYN qW Aijhy ‘rwm’ ƒ hI ‘bITlu’ AwKdw hW [

d`Kx ivc lok iksy mMdr ivc itkwey bITul ƒ pUjdy hoxgy, ijs ƒ auh ie`t qy bYTw ivSƒ jW ik®Sn smJdy hn [ pr hryk kvI ƒ AiDkwr hY ik auh nvyN ArQ ivc BI l&z vrq ley, ijvyN gurU goibMd isMG jI ny l&z ‘BgOqI’ ƒ Akwl purK dy ArQ ivc vriqAw hY [ nwmdyv jI ies Sbd ivc l&z ‘bITl’ dw ArQ “ie`t qy bYTw ik®Sn” nhIN krdy, auhnW dw Bwv hY “auh pRBU jo mwieAw dy pRBwv qoN dUr pry hY” [ dUjI svwdlI g`l ieh hY ik l&z ‘rwm’ qy ‘bITl’ ƒ ieko Bwv ivc vrqdy hn; jy ik®Sn jI dI iksy bITul-mUrqI dy pUjwrI huMdy qW aus ƒ ‘rwm’ nw AwKdy [ ijs ƒ ‘rhwau’ dI quk ivc “rwm rwie” AwiKAw hY, ausy ƒ A^Irly bMd ivc ‘bITlu’ AwKdy hn [ Ajy BI vkq hY ik AsI suAwrQI lokW dIAW cwlW smJIey, qy sRI gurU gRMQ swihb dI bwxI ƒ smJx ivf tply nw KweIey [

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh