ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1315

ਮਃ ੪ ॥ ਹਰਿ ਕਰਹੁ ਕ੍ਰਿਪਾ ਜਗਜੀਵਨਾ ਗੁਰੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੇਲਿ ਦਇਆਲੁ ॥ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਹਰਿ ਹਮ ਭਾਈਆ ਹਰਿ ਹੋਆ ਹਰਿ ਕਿਰਪਾਲੁ ॥ ਸਭ ਆਸਾ ਮਨਸਾ ਵਿਸਰੀ ਮਨਿ ਚੂਕਾ ਆਲ ਜੰਜਾਲੁ ॥ ਗੁਰਿ ਤੁਠੈ ਨਾਮੁ ਦ੍ਰਿੜਾਇਆ ਹਮ ਕੀਏ ਸਬਦਿ ਨਿਹਾਲੁ ॥ ਜਨ ਨਾਨਕਿ ਅਤੁਟੁ ਧਨੁ ਪਾਇਆ ਹਰਿ ਨਾਮਾ ਹਰਿ ਧਨੁ ਮਾਲੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1314-1315}

pd ArQ:-  jgjIvnw—hy jgq dy jIvn! hy jgq dI izMdgI dy Awsry! dieAwlu—dieAw dw Gr [ hir—hy hrI! BweIAw—cMgI l`gI [ ikrpwlu—dieAwvwn [ mnsw—mn dw Purnw [ min—mn ivc (itikAw hoieAw) [ Awl—(AwlX) Gr [ Awl jMjwl—Gr dw bMDn, Gr dw moh [ guir—gurU ny [ guir quTY—pRsMn hoey gurU ny [ idRVwieAw—(ihrdy ivc) p`kw kr id`qw [ hm—Aswƒ [ sbid—Sbd dI rwhIN [ nwnik—nwnk ny [ Aqutu—kdy nwh mu`kx vwlw [ pwieAw—l`B ilAw [

ArQ:-  hy jgq dy izMdgI dy Awsry hrI! imhr kr (swƒ) dieAw dw somw gurU imlw [ hy BweI! jdoN hrI Awp (swfy auqy) dieAwvwn hoieAw, qdoN gurU dI (d`sI hoeI) syvw swƒ cMgI l`gx l`g peI, swrI Awsw qy iqRSnw iv`sr geI, mn ivc (itikAw hoieAw) Gr dw moh (BI) muk igAw [ hy BweI! pRsMn hoey gurU ny prmwqmw dw nwm (swfy mn ivc) p`kw kr id`qw, Awpxy Sbd dI rwhIN swƒ (aus ny) inhwl kr id`qw [ (gurU dI ikrpw nwl) dws nwnk ny prmwqmw dw nwm-Dn hwsl kr ilAw hY jo kdy mu`kx vwlw nhIN [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਹਰਿ ਤੁਮ੍ਹ੍ਹ ਵਡ ਵਡੇ ਵਡੇ ਵਡ ਊਚੇ ਸਭ ਊਪਰਿ ਵਡੇ ਵਡੌਨਾ ॥ ਜੋ ਧਿਆਵਹਿ ਹਰਿ ਅਪਰੰਪਰੁ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਧਿਆਇ ਹਰੇ ਤੇ ਹੋਨਾ ॥ ਜੋ ਗਾਵਹਿ ਸੁਣਹਿ ਤੇਰਾ ਜਸੁ ਸੁਆਮੀ ਤਿਨ ਕਾਟੇ ਪਾਪ ਕਟੋਨਾ ॥ ਤੁਮ ਜੈਸੇ ਹਰਿ ਪੁਰਖ ਜਾਨੇ ਮਤਿ ਗੁਰਮਤਿ ਮੁਖਿ ਵਡ ਵਡ ਭਾਗ ਵਡੋਨਾ ॥ ਸਭਿ ਧਿਆਵਹੁ ਆਦਿ ਸਤੇ ਜੁਗਾਦਿ ਸਤੇ ਪਰਤਖਿ ਸਤੇ ਸਦਾ ਸਦਾ ਸਤੇ ਜਨੁ ਨਾਨਕੁ ਦਾਸੁ ਦਸੋਨਾ ॥੫॥ {ਪੰਨਾ 1315}

pd ArQ:-  AprMpru—pry qoN pry, byAMq [ qy—auh bMdy [ hry sonw—hrI dw rUp ho jWdy hn [ suAwmI—hy suAwmI! ktonw—kotW, kRoVW [ qum jYsy—qyry ijhy, qyry vrgy [ hir—hy hrI! purK—hy srb-ivAwpk! jwny—jwxY jWdy hn [ muiK—muKI, sRySt [ siB—swry [ sqy—siq, sdw kwiem rihx vwlw; hoNd vwlw (As` to exist) [ dws dsonw—dwsW dw dws [

ArQ:-  hy hrI! qUM v`ifAW qoN v`fw hYN bVw au~cw hYN sB qoN aupr v`fw hYN [ (hy BweI!) hrI prmwqmw byAMq hY, ijhVy mnu`K aus dw iDAwn Drdy hn, auh bMdy aus hrI ƒ sdw ismr ky aus dw rUp hI ho jWdy hn [

hy suAwmI! ijhVy mnu`K qyrI is&iq-swlwh dw gIq gWdy hn suxdy hn, auh (Awpxy) kRoVW pwp nws kr lYNdy hn [ hy srb-ivAwpk hrI! auh mnu`K v`fy BwgW vwly igxy jWdy hn (sB mnu`KW ivc) muKI mMny jWdy hn, siqgurU dI miq auqy ky auh mnu`K qyry vrgy hI jwxy jWdy hn [

hy BweI! jo prmwqmw Awid qoN jugW dy Awid qoN hoNd vwlw hY; jo (hux BI) prq`K kwiem hY qy sdw hI kwiem rihx vwlw hY, qusI swry aus dw ismrn krdy rho [ dws nwnk aus (hrI dy) dwsW dw dws hY [5[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੪ ॥ ਹਮਰੇ ਹਰਿ ਜਗਜੀਵਨਾ ਹਰਿ ਜਪਿਓ ਹਰਿ ਗੁਰ ਮੰਤ ॥ ਹਰਿ ਅਗਮੁ ਅਗੋਚਰੁ ਅਗਮੁ ਹਰਿ ਹਰਿ ਮਿਲਿਆ ਆਇ ਅਚਿੰਤ ॥ ਹਰਿ ਆਪੇ ਘਟਿ ਘਟਿ ਵਰਤਦਾ ਹਰਿ ਆਪੇ ਆਪਿ ਬਿਅੰਤ ॥ ਹਰਿ ਆਪੇ ਸਭ ਰਸ ਭੋਗਦਾ ਹਰਿ ਆਪੇ ਕਵਲਾ ਕੰਤ ॥ ਹਰਿ ਆਪੇ ਭਿਖਿਆ ਪਾਇਦਾ ਸਭ ਸਿਸਟਿ ਉਪਾਈ ਜੀਅ ਜੰਤ ॥ ਹਰਿ ਦੇਵਹੁ ਦਾਨੁ ਦਇਆਲ ਪ੍ਰਭ ਹਰਿ ਮਾਂਗਹਿ ਹਰਿ ਜਨ ਸੰਤ ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਕੇ ਪ੍ਰਭ ਆਇ ਮਿਲੁ ਹਮ ਗਾਵਹ ਹਰਿ ਗੁਣ ਛੰਤ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1315}

pd ArQ:-  jg jIvnw—jgq dI izMdgI dw Awsrw [ mMq—aupdyS [ Agmu—AphuMc [ Agocru—(A-go-cru) igAwn-ieMidRAW dI phuMc qoN pry [ Awie—Aw ky [ AicMq—Acncyq, Awpxy Awp [ Awpy—Awp hI [ Git Git—hryk srIr ivc [ kvlwkMq—l`CmI dw pqI [ iBiKAw—KYr, dwn [ issit—isRStI [ mWgih—mMgdy hn [ gwvh—AsI gWdy hW [ CMq—gIq [

ArQ:-  hy BweI! (ijhVw) hrI (swry) jgq dI izMdgI dw Awsrw (hY auh) swfy ihrdy ivc BI v`sdw hY; AsW gurU dy aupdyS qy qur ky aus ƒ jipAw hY [ auh hY qW AphuMc qy igAwn-ieMidRAW dI phuMc qoN pry (pr gurU dI is`iKAw Anuswr ismrn dI brkiq nwl) auh hrI swƒ Awpxy Awp Aw imilAw hY [ hy BweI! auh hrI Awp hI hryk srIr ivc v`sdw hY, (hr QW) auh Awp hI Awp hY qy aus dI hsqI dw AMq nhIN pwieAw jw skdw [ auh hrI Awp hI (sB jIvW ivc ivAwpk ho ky) swry rs Bog irhw hY, auh Awp hI mwieAw dw mwlk hY [ hy BweI! ieh swrI dunIAw aus ny Awp hI pYdw kIqI hY, ies swry jIA jMq aus ny Awp hI pYdw kIqy hn, qy, (sB jIvW ƒ irzk dw) KYr BI auh Awp hI pWdw hY [

hy dieAw dy somy hrI pRBU! (swƒ BI auh nwm-) dwn dyh ijhVw (qyry) sMq jn (sdw qYQoN) mMgdy (rihMdy) hn [ hy dws nwnk dy (mwlk) pRBU! (swƒ) Aw iml, (imhr kr) AsI qyrI is&iq-swlwh dy gIq gWdy rhIey [1[

ਮਃ ੪ ॥ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਸਜਣੁ ਨਾਮੁ ਹਰਿ ਮੈ ਮਨਿ ਤਨਿ ਨਾਮੁ ਸਰੀਰਿ ॥ ਸਭਿ ਆਸਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪੂਰੀਆ ਜਨ ਨਾਨਕ ਸੁਣਿ ਹਰਿ ਧੀਰ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1315}

pd ArQ:-  mY min qin srIir—myry mn ivc qn ivc srIr ivc [ siB Awsw—swrIAW AwsW [ gurmuiK—gurU dy d`sy rwh qy qur ky [ suix—sux ky [ DIr—DIrj, SWqI [

ArQ:-  hy BweI! hrI pRBU (hI Asl) im`qr hY, hrI dw nwm hI (nwl inBx vwlw) im`qr hY; myry mn ivc myry qn ivc myry ihrdy ivc (hrI dw) nwm v`s irhw hY [ hy dws nwnk! (AwK—hy BweI!) gurU dI srn pY ky (hir-nwm ismirAW) swrIAW AwsW pUrIAW ho jWdIAW hn, hrI dw nwm sux ky (mn ivc) SWqI pYdw huMdI hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਹਰਿ ਊਤਮੁ ਹਰਿਆ ਨਾਮੁ ਹੈ ਹਰਿ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਮਉਲਾ ॥ ਜੋ ਜਪਦੇ ਹਰਿ ਹਰਿ ਦਿਨਸੁ ਰਾਤਿ ਤਿਨ ਸੇਵੇ ਚਰਨ ਨਿਤ ਕਉਲਾ ॥ ਨਿਤ ਸਾਰਿ ਸਮਾਲ੍ਹ੍ਹੇ ਸਭ ਜੀਅ ਜੰਤ ਹਰਿ ਵਸੈ ਨਿਕਟਿ ਸਭ ਜਉਲਾ ॥ ਸੋ ਬੂਝੈ ਜਿਸੁ ਆਪਿ ਬੁਝਾਇਸੀ ਜਿਸੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪੁਰਖੁ ਪ੍ਰਭੁ ਸਉਲਾ ॥ ਸਭਿ ਗਾਵਹੁ ਗੁਣ ਗੋਵਿੰਦ ਹਰੇ ਗੋਵਿੰਦ ਹਰੇ ਗੋਵਿੰਦ ਹਰੇ ਗੁਣ ਗਾਵਤ ਗੁਣੀ ਸਮਉਲਾ ॥੬॥ {ਪੰਨਾ 1315}

pd ArQ:-  hirAw—hrw krn vwlw, jIvn-rs dyx vwlw, Awqmk jIvn dyx vwlw [ purKu—srb-ivAwpk [ inrMjnu—inrlyp [ maulw—imilAw hoieAw [ kaulw—l`CmI [ swir sm@wly—cMgI qrHW sMBwl krdw hY [ inkit—nyVy [ jaulw—v`Krw [ saulw—sv`lw, pRsMn [ siB—swry [ smaulw—smw jweIdw hY, lIn ho jweIdw hY [ guxI—guxW dy mwlk pRBU ivc [

ArQ:-  hy BweI! prmwqmw sB ivc ivAwpk hY sB ivc imilAw hoieAw hY qy inrlyp (BI) hY, aus dw nwm sRySt hY (au~cw jIvn bxwx vwlw hY) qy Awqmk jIvn dyx vwlw hY [ ijhVy mnu`K idn rwq hr vyly prmwqmw (dw nwm) jpdy hn, l`CmI (BI) hr vyly auhnW dy crnW dI syvw krdI hY (auhnW auqy Awpxw pRBwv nhIN pw skdI) [

hy BweI! prmwqmw sB jIvW dI cMgI qrHW sMBwl krdw hY, auh (sB jIvW dy) nyVy v`sdw hY, (iPr sB qoN) v`Krw (BI) hY [ pr ieh g`l auh mnu`K smJdw hY ijs ƒ prmwqmw Awp smJ dyNdw hY ijs auqy gurU imhr krdw hY ijs auqy srb-ivAwpk pRBU ikrpw krdw hY [

hy BweI! qusI swry, DrqI dI swr lYx vwly aus hrI dy gux sdw gWdy rho, gux gWidAW gWidAW aus guxW dy mwlk pRBU ivc lIn ho jweIdw hY [3[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੪ ॥ ਸੁਤਿਆ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਚੇਤਿ ਮਨਿ ਹਰਿ ਸਹਜਿ ਸਮਾਧਿ ਸਮਾਇ ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਹਰਿ ਚਾਉ ਮਨਿ ਗੁਰੁ ਤੁਠਾ ਮੇਲੇ ਮਾਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1315}

pd ArQ:-  cyiq—Xwd krdw rhu, ismr [ min—mn ivc [ shij—Awqmk Afolqw ivc [ smwiD smwie—smwDI ivc smwieAw rhu, sdw itikAw rhu [ cwau—qWG, auqSwh [ quTw—pRsMn hoieAw [ mwie—hy mW!

ArQ:-  (hy BweI! jwgidAW ikrq-kwr kridAW ismrn dI ieho ijhI Awdq bxw ik) su`qy ipAW BI (Awpxy) mn ivc prmwqmw ƒ Xwd kr (Xwd krdw rhyN), (ies qrHW) sdw Awqmk Afolqw ivc (Awqmk Afolqw dI) smwDI ivc itikAw rhu [ hy mW! dws nwnk dy mn ivc BI prmwqmw ƒ imlx dI qWG hY, gurU (hI) pRsMn ho ky myl krWdw hY [1[

ਮਃ ੪ ॥ ਹਰਿ ਇਕਸੁ ਸੇਤੀ ਪਿਰਹੜੀ ਹਰਿ ਇਕੋ ਮੇਰੈ ਚਿਤਿ ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਇਕੁ ਅਧਾਰੁ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਇਕਸ ਤੇ ਗਤਿ ਪਤਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1315}

pd ArQ:-  ieksu syqI—ie`k nwl hI [ iprhVI—sohxw ipAwr [ myrY iciq—myry icq ivc [ ADwru—Awsrw [ giq—au~cI Awqmk AvsQw [ piq—ie`zq [

ArQ:-  hy dws nwnk! (AwK—hy BweI!) isr& iek prmwqmw nwl hI myrw sohxw ipAwr hY, iek prmwqmw hI (sdw) myry ic`q ivc v`sdw hY [ iek pRBU hI (myrI izMdgI dw) Awsrw hY, iek pRBU qoN hI au~cI Awqmk AvsQw imldI hY (qy lok prlok dI) ie`zq hwsl huMdI hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਪੰਚੇ ਸਬਦ ਵਜੇ ਮਤਿ ਗੁਰਮਤਿ ਵਡਭਾਗੀ ਅਨਹਦੁ ਵਜਿਆ ॥ ਆਨਦ ਮੂਲੁ ਰਾਮੁ ਸਭੁ ਦੇਖਿਆ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਗੋਵਿਦੁ ਗਜਿਆ ॥ ਆਦਿ ਜੁਗਾਦਿ ਵੇਸੁ ਹਰਿ ਏਕੋ ਮਤਿ ਗੁਰਮਤਿ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਭਜਿਆ ॥ ਹਰਿ ਦੇਵਹੁ ਦਾਨੁ ਦਇਆਲ ਪ੍ਰਭ ਜਨ ਰਾਖਹੁ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਲਜਿਆ ॥ ਸਭਿ ਧੰਨੁ ਕਹਹੁ ਗੁਰੁ ਸਤਿਗੁਰੂ ਗੁਰੁ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜਿਤੁ ਮਿਲਿ ਹਰਿ ਪੜਦਾ ਕਜਿਆ ॥੭॥ {ਪੰਨਾ 1315}

pd ArQ:-  pMcy sbd—pMjW hI iksmW dy swz jo iml ky iek Ascrj surIlw rwg pYdw krdy hn [ gurmiq—gurU dw aupdyS [ Anhd—auh rwg jo ibnw swj vjwey huMdw rhy, iek-rs rwg [ Awnd mUlu—Awnµd dw somw [ sBu—hr QW [ sbdI—Sbd dI rwhIN [ gijAw—g`ijAw, zor nwl prgt ho ipAw (ijvyN b`dl g`jx qy hor AvwzW suxIAW nhIN jWdIAW) [ vysu—srUp, hsqI [ jugwid—jugW dy Awid qoN [ BijAw—ismirAw [ hir—hy hrI! jn lijAw—(Awpxy) dws dI lwj [ siB—swry [ ijqu—ijs dI rwhIN [ imil hir—prmwqmw ƒ iml ky [ pVdw kijAw—ie`zq bcI rihMdI hY [

ArQ:-  hy BweI! ijs v`fy BwgW vwly mnu`K dI m`q ivc gurU dw aupdyS v`s pYNdw hY aus dy AMdr (Awqmk Awnµd dw) iek-rs vwjw v`j pYNdw hY (aus dy AMdr, mwno) pMjW hI iksmW dy swz v`j pYNdy hn [ gurU dy Sbd dI brkiq nwl (aus dy AMdr) prmwqmw g`j pYNdw hY Aqy auh hr QW Awnµd dy somy prmwqmw ƒ (v`sdw) vyKdw hY [ (hy BweI! ijhVw mnu`K) gurU dI m`q lY ky prmwqmw dw Bjn krdw hY (aus ƒ ieh inscw Aw jWdw hY ik isRStI dy) Awid qoN jugW dy Awid qoN prmwqmw dI ieko hI At`l hsqI hY [

hy hrI! hy dieAw dy somy pRBU! qUM Awpxy dwsW ƒ (Awpxy nwm dw) dwn dyNdw hYN, (qy, ies qrHW ivkwrW dy twkry qy auhnW dI) lwj r`Kdw hYN [

hy BweI! qusI swry gurU ƒ DMn-DMn AwKo, gurU ƒ DMn-DMn AwKo ijs dI rwhIN prmwqmw ƒ iml ky (ivkwrW dy twkry qy) ie`zq bc jWdI hY [7[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh