ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1291

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥ ਘਰ ਮਹਿ ਘਰੁ ਦੇਖਾਇ ਦੇਇ ਸੋ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪੁਰਖੁ ਸੁਜਾਣੁ ॥ ਪੰਚ ਸਬਦ ਧੁਨਿਕਾਰ ਧੁਨਿ ਤਹ ਬਾਜੈ ਸਬਦੁ ਨੀਸਾਣੁ ॥ ਦੀਪ ਲੋਅ ਪਾਤਾਲ ਤਹ ਖੰਡ ਮੰਡਲ ਹੈਰਾਨੁ ॥ ਤਾਰ ਘੋਰ ਬਾਜਿੰਤ੍ਰ ਤਹ ਸਾਚਿ ਤਖਤਿ ਸੁਲਤਾਨੁ ॥ ਸੁਖਮਨ ਕੈ ਘਰਿ ਰਾਗੁ ਸੁਨਿ ਸੁੰਨਿ ਮੰਡਲਿ ਲਿਵ ਲਾਇ ॥ ਅਕਥ ਕਥਾ ਬੀਚਾਰੀਐ ਮਨਸਾ ਮਨਹਿ ਸਮਾਇ ॥ ਉਲਟਿ ਕਮਲੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤਿ ਭਰਿਆ ਇਹੁ ਮਨੁ ਕਤਹੁ ਨ ਜਾਇ ॥ ਅਜਪਾ ਜਾਪੁ ਨ ਵੀਸਰੈ ਆਦਿ ਜੁਗਾਦਿ ਸਮਾਇ ॥ ਸਭਿ ਸਖੀਆ ਪੰਚੇ ਮਿਲੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਿਜ ਘਰਿ ਵਾਸੁ ॥ ਸਬਦੁ ਖੋਜਿ ਇਹੁ ਘਰੁ ਲਹੈ ਨਾਨਕੁ ਤਾ ਕਾ ਦਾਸੁ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1291}

pd ArQ:-  Gru—pRBU dy rihx dw QW [ sujwxu—isAwxw [ pMc sbd—pMj iksm dy swzW dI Avwz (qwr, Dwq, GVw, cMm, qy PUk nwl v`jx vwly swz) [ Duin—sur, Awvwz [ Duinkwr—iek-rs sur (not:-  l&z ‘kwr’ dw Bwv smJx leI vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’) [ nIswxu—ngwrw [ qwr—au~cI sur [ Gor—GnGor [ bwijMqR—vwjy [ qh—aus AvsQw ivc [ suKmn kY Gir—(Bwv) imlwp-AvsQw ivc (suKmnw dy Gr ivc ijQy jogI pRwx itkWdy hn) [ suMin—suM\ ivc, APur AvsQw ivc, aus AvsQw ivc ijQy mn dy PurinAW vloN suM\ hovy [ mnsw—mn dw Purnw [ kmlu—ihrdw kaul [ AMimRiq—nwm AMimRq nwl [ sKIAw—igAwn-ieMdRy [ pMcy—sq, sMqoK, dieAw, Drm, DIrj, [ inj Gir—inrol Awpxy Gr ivc [ Gr mih—ihrdy-Gr ivc [ qKiq—qKq auqy [ swic qKq—sdw kwiem rihx vwly qKq auqy [ suin—sux ky [ ilv lwie—suriq joVI r`Kdw hY [ mnih—min hI, mn ivc hI (ik®Aw ivSySx ‘hI’ dy kwrn l&z ‘min’ dI ‘ i ’ au~f geI hY) [ siB—swrIAW [ gurmuiK—gurU dy d`sy rsqy auqy qurn vwlw mnu`K [ Koij—Koj kr ky; smJ ky [ lhY—l`B lYNdw hY [ qw kw—aus (mnu`K) dw [

ArQ:-  auh hY isAwxw siqgurU purK jo ihrdy-Gr ivc prmwqmw dy rihx dw QW ivKw dyNdw hY; (jdoN mnu`K) aus Gr ivc (A`pVdw hY) qdoN gurU dw Sbd-rUp ngwrw v`jdw hY (Bwv, gur-Sbd dw pRBwv ieqnw pRbl huMdw hY ik koeI hor iK`c poh nhIN skdI, qdoN mwno) pMj iksm dy swzW dI iek-rs sMgIqk Awvwz au~TdI hY (jo msqI pYdw krdI hY) ies AvsQw ivc (A`pV ky) mnu`K (byAMq kudriq dy kOqk) dIpW, lokW, pwqwlW, KMfW qy mMflW ƒ vyK ky hYrwn huMdw hY; (ies swrI kudriq dw) pwqSwh s`cy q^q auqy bYTw id`sdw hY, aus hwlq ivc A`piVAW; mwno, vwijAW dI au~cI sur dI GnGor l`gI peI huMdI hY, ies r`bI imlwp ivc bYTw mnu`K (mwno) rwg sux sux ky APur AvsQw ivc suriq joVI r`Kdw hY (Bwv, r`bI imlwp dI mOj ivc ieqnw msq huMdw hY ik jgq vwlw koeI Purnw aus dy mn ivc nhIN au~Tdw) [ ieQy byAMq pRBU dy gux ijauN ijauN vIcwrIdy hn iqauN iqauN mn dw Purnw mn ivc hI Zrk huMdw jWdw hY; ieh mn iksy hor pwsy nhIN jWdw ikauNik ihrdw-rUp kaul Pu`l (mwieAw vloN) prq ky nwm-AMimRq nwl Br jWdw hY; aus pRBU ivc, jo sB dw mu`F hY qy jugW dy bxn qoN BI pihlW dw hY, mn ieauN lIn huMdw hY ik pRBU dI Xwd (iksy vyly) nhIN Bu`ldI, jIB ihlwx qoN ibnw hI ismrn huMdw rihMdw hY [

(ies qrHW) gurU dy snmuK hoieAW mnu`K inrol Awpxy Gr ivc itk jWdw hY (ijvyN koeI ies ƒ by-d^l nhIN kr skdw, ies dy) swry igAwn-ieMdRy qy pMjy (dYvI gux Bwv, sq sMqoK dieAw Drm DIrj) sMgI bx jWdy hn [ siqgurU dy Sbd ƒ smJ ky jo mnu`K ies (inrol Awpxy) Gr ƒ l`B lYNdw hY, nwnk aus dw syvk hY [1[

ਮਃ ੧ ॥ ਚਿਲਿਮਿਲਿ ਬਿਸੀਆਰ ਦੁਨੀਆ ਫਾਨੀ ॥ ਕਾਲੂਬਿ ਅਕਲ ਮਨ ਗੋਰ ਨ ਮਾਨੀ ॥ ਮਨ ਕਮੀਨ ਕਮਤਰੀਨ ਤੂ ਦਰੀਆਉ ਖੁਦਾਇਆ ॥ ਏਕੁ ਚੀਜੁ ਮੁਝੈ ਦੇਹਿ ਅਵਰ ਜਹਰ ਚੀਜ ਨ ਭਾਇਆ ॥ ਪੁਰਾਬ ਖਾਮ ਕੂਜੈ ਹਿਕਮਤਿ ਖੁਦਾਇਆ ॥ ਮਨ ਤੁਆਨਾ ਤੂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇਆ ॥ ਸਗ ਨਾਨਕ ਦੀਬਾਨ ਮਸਤਾਨਾ ਨਿਤ ਚੜੈ ਸਵਾਇਆ ॥ ਆਤਸ ਦੁਨੀਆ ਖੁਨਕ ਨਾਮੁ ਖੁਦਾਇਆ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1291}

pd ArQ:-  icilimil—ibjlI dI ilSk [ ibsIAwr—bhuq [ PwnI—&wnI, nws hox vwlI [ kwlUib Akl—Akl dw kwlb, Akl dw puqlw, (Bwv), mUrK [ mn—(&w:) mYN [ gor—kbr (Bwv, mOq) [ kmqrIn—mwiVAW qoN mwVw [ purwb—pur+Awb, pwxI nwl pur [ Kwm—k`cw [ ihkmiq—kwrIgrI [ sg—ku`qw [ dIbwn—drbwr dw [ Awqs—AwqS, A`g [ Kunk—^unk, TMFw [ mn n mwnI—mYN cyqw hI nwh r`iKAw [ eyku cIju—ie`k cIz, Awpxw nwm [ Avr—hor [ n BwieAw—cMgIAW nhIN l`gdIAW [ kUjY—kUzY, kUzw, ku`jw, ipAwlw [ KudwieAw—hy ^udw! quAwnw qU—qU blvwn hYN [ mn kudrqI AwieAw—mYN qyrI kudriq nwl (jgq nwl) AwieAw hW [ msqwnw—msq [ cVY svwieAw—vDdI rhy [

ArQ:-  ibjlI dI ilSk (vWg) dunIAw (dI cmk) bhuq hY pr hY nws ho jwx vwlI, (ijs cmk ƒ vyK ky) mYN mUrK ny mOq dw cyqw hI nwh r`iKAw [ mYN kmInw hW, mYN bhuq hI mwVw hW, pr hy ^udw! qUM drIAw (-idl) hYN; mYƒ Awpxw iek ‘nwm’ dyh, hor cIzW zhr (vrgIAW) hn, ieh mYƒ cMgIAW nhIN l`gdIAW [

hy ^udw! (myrw srIr) k`cw kUzw (ipAwlw) hY jo pwxI nwl BirAw hoieAw hY, ieh qyrI (Ajb) kwrIgrI hY, (hy ^udw!) qUM quAwnw (blvwn) hYN, mYN qyrI kudriq nwl (jgq ivc) AwieAw hW [ hy ^udw! nwnk qyry drbwr dw ku`qw hY qy msqwnw hY (imhr kr, ieh msqI) in`q vDdI rhy, (ikauNik) dunIAw A`g (vWg) hY qy qyrw nwm TMF pwx vwlw hY [2[

ਪਉੜੀ ਨਵੀ ਮਃ ੫ ॥ ਸਭੋ ਵਰਤੈ ਚਲਤੁ ਚਲਤੁ ਵਖਾਣਿਆ ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਪਰਮੇਸਰੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਣਿਆ ॥ ਲਥੇ ਸਭਿ ਵਿਕਾਰ ਸਬਦਿ ਨੀਸਾਣਿਆ ॥ ਸਾਧੂ ਸੰਗਿ ਉਧਾਰੁ ਭਏ ਨਿਕਾਣਿਆ ॥ ਸਿਮਰਿ ਸਿਮਰਿ ਦਾਤਾਰੁ ਸਭਿ ਰੰਗ ਮਾਣਿਆ ॥ ਪਰਗਟੁ ਭਇਆ ਸੰਸਾਰਿ ਮਿਹਰ ਛਾਵਾਣਿਆ ॥ ਆਪੇ ਬਖਸਿ ਮਿਲਾਏ ਸਦ ਕੁਰਬਾਣਿਆ ॥ ਨਾਨਕ ਲਏ ਮਿਲਾਇ ਖਸਮੈ ਭਾਣਿਆ ॥੨੭॥ {ਪੰਨਾ 1291}

not:-  keI ivdvwn ieh mMndy hn ik jdoN siqgurU nwnk dyv jI ny ‘vwr’ aucwrI; nwl nwl hI “pauVIAW” dy nwl dy Slok BI aucwry [ ieh i^Awl TIk nhIN hY; ‘Awsw kI vwr’ Aqy ‘mwJ kI vwr’ ivc ies bwry ivcwr kIqI jw cukI hY [ ieh pauVI nµ: 27 iek hor sbUq hY [ gurU nwnk dyv jI dIAW ku`l pauVIAW 27 hn, pr ieh pauVI gurU Arjn swihb ny “nvI” rlweI, ies dy nwl dy Slok gurU nwnk swihb dy hI hn; kI ieh Slok auhnW ny ‘pauVI’ qoN ibnw hI ilK id`qy? ‘kwvÎ-rcnw’ dy inXm nwl ieh g`l myl nhIN Kw skdI ik ‘mUl’ qW hovy hI nwh, qy aus nwl sMbMD r`Kx vwlI ‘SwK’ bxw id`qI jwey [ AslIAq ieh hY ik “vwr” inrIAW “pauVIAW” hY [ “SlokW” qy ‘vwr’ dIAW “pauVIAW” dy rcn dw mOkw ie`ko nhIN hY [

pr ieQy iek hor pRSn au~Tdw hY—gurU Arjn swihb ny ieh “nvI pauVI” ikauN rlweI? keI ivdvwn ieh kih dyNdy hn ik &rId jI Aqy kbIr jI dy SlokW ivc ijQy ikqy gurU swihb dy Awpxy Slok Awey hn, auhnW dw kwrn ieh hY ik BgqW dy nwl-l`gdy SlokW ivc koeI aUxqw rih geI sI [ ikqnw koJw qy nIvW qy by-AdbI-BirAw i^Awl hY; bwxI dy ijs ‘sMgRh’ ƒ is`K Awpxw ‘gurU’ mMndw hY ausy ivc hI keI AMg ‘aUxy’ d`s irhw hY [ auh ‘suMdrqw’ kwhdI ijQy koJ rih igAw? ihMdU Brw dy iesy k`c-puxy ƒ Bgq nwmdyv jI ny BMifAw sI [ vyKo, rwg goNf ivc “Awju nwmy bITul dyiKAw”; nwly qW iSv jI ƒ Awpxw ‘ieSt’ mMnxw qy nwl hI ieh BI kihxw ik auh kRoD ivc Aw ky lokW dy muMfy BI srwp dy ky mwr dyNdw sI [ pr jy ivdvwn s`jxW ny Ajy BI iesy i^Awl qy hI AVnw hY, qW kI ieh pauVI nµ: 27 BI gurU Arjn swihb ƒ iesy leI drj krnI peI ik gurU nwnk swihb dI ‘vwr’ ivc koeI ‘aUxqw’ rih geI sI? ie`ko hI ‘sMgRh’ ivc QW QW pYNqVy bdlwieAW iQVkxw hI peygw [

iPr, ieh ‘pauVI’ gurU Arjn swihb ny ikauN drj kIqI? ies g`l dw au~qr l`Bx leI pVHo pauVI nµ: 23, 24, 25 Aqy 26 [ iehnW pauVIAW ivc ies g`l qy zor hY ik iv`dvqw, hor hor AklW, Bgvw vys Aqy dys-rtn izMdgI dw shI rsqw nhIN hn, ‘siqguru boihQu byVu’ hY jo iqRSnw-A`g qoN bcWdw hY [ pauVI nµ: 26 ivc ieh mwno ieSwry-mwqR izkr sI [ gurU Arjn swihb ny pauVI nµ: 27 ivc ies dI hor ivAwiKAw kr id`qI hY [

pd ArQ:-  sBo—swrw [ clqu—qmwSw [ sbid—gur-Sbd dI rwhIN [ nIswxu—ngwrw [ inkwixAw—by-muQwj [ CwvwixAw—swiebwn [ vKwixAw—AwiKAw jw skdw hY [ gurmuiK—gurU dI rwhIN [ jwixAw—sWJ pweI jw skdI hY [ siB—swry [ auDwru—pwr-auqwrw, bcwau [ prgtu—au~Gw [ sMswir—sMswr ivc [ bKis—imhr kr ky [ KsmY—Ksm ƒ [ BwixAw—cMgy l`gdy hn [

ArQ:-  ieh swrw (jgq prmwqmw dw) qmwSw ho irhw hY, ies ƒ qmwSw hI ikhw jw skdw hY, (ies qmwSy ƒ rcx vwlw) pwrbRhm prmwqmw siqgurU dI rwhIN jwixAw jWdw hY, siqgurU dy Sbd (-rUp) ngwry nwl swry ivkwr lih jWdy hn (n`T jWdy hn), siqgurU dI sMgiq ivc (irhW, ivkwrW qoN) bcwau ho jWdw hY qy by-muQwj ho jweIdw hY [ (gurU dI brkiq nwl) dwqwr pRBU ƒ ismr ismr ky, (mwno) swry rMg mwx leIdy hn (Bwv, ismrn dy Awnµd dy twkry qy dunIAw dy rMg iP`ky pY jWdy hn) (ismrn krn vwlw mnu`K) jgq ivc BI au~Gw ho jWdw hY, pRBU dI imhr dw swiebwn aus auqy, mwno, qixAw jWdw hY [

mYN pRBU qoN sdky hW, auh (gurU dI rwhIN) Awp hI imhr kr ky Awpxy nwl joV lYNdw hY [ hy nwnk! jo bMdy Ksm-pRBU ƒ ipAwry l`gdy hn auhnW ƒ Awpxy nwl imlw lYNdw hY [27[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥ ਧੰਨੁ ਸੁ ਕਾਗਦੁ ਕਲਮ ਧੰਨੁ ਧਨੁ ਭਾਂਡਾ ਧਨੁ ਮਸੁ ॥ ਧਨੁ ਲੇਖਾਰੀ ਨਾਨਕਾ ਜਿਨਿ ਨਾਮੁ ਲਿਖਾਇਆ ਸਚੁ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1291}

pd ArQ:-  BWfw—dvwq [ msu—isAwhI [ Dnu—DMn, BwgW vwlw, mubwirk [ su—auh (iek-vcn) [ scu—sdw kwiem rihx vwlw [

ArQ:-  mubwirk hY auh kwZj qy klm, mubwirk hY auh dvwq qy isAwhI; qy, hy nwnk! mubwirk hY auh ilKx vwlw ijsny pRBU dw s`cw nwm ilKwieAw (pRBU dI is&iq-swlwh ilKweI) [1[

ਮਃ ੧ ॥ ਆਪੇ ਪਟੀ ਕਲਮ ਆਪਿ ਉਪਰਿ ਲੇਖੁ ਭਿ ਤੂੰ ॥ ਏਕੋ ਕਹੀਐ ਨਾਨਕਾ ਦੂਜਾ ਕਾਹੇ ਕੂ ॥੨॥

ArQ:-  (hy pRBU!) qUM Awp hI p`tI hYN, qUM Awp hI klm hYN, (p`tI auqy is&iq-swlwh dw) lyK BI qUM Awp hI hYN [

hy nwnk! (is&iq-swlwh krn kwrx vwlw) ie`k pRBU ƒ hI AwKxw cwhIdw hY [ koeI hor dUjw ikvyN ho skdw hY? [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਤੂੰ ਆਪੇ ਆਪਿ ਵਰਤਦਾ ਆਪਿ ਬਣਤ ਬਣਾਈ ॥ ਤੁਧੁ ਬਿਨੁ ਦੂਜਾ ਕੋ ਨਹੀ ਤੂ ਰਹਿਆ ਸਮਾਈ ॥ ਤੇਰੀ ਗਤਿ ਮਿਤਿ ਤੂਹੈ ਜਾਣਦਾ ਤੁਧੁ ਕੀਮਤਿ ਪਾਈ ॥ ਤੂ ਅਲਖ ਅਗੋਚਰੁ ਅਗਮੁ ਹੈ ਗੁਰਮਤਿ ਦਿਖਾਈ ॥ ਅੰਤਰਿ ਅਗਿਆਨੁ ਦੁਖੁ ਭਰਮੁ ਹੈ ਗੁਰ ਗਿਆਨਿ ਗਵਾਈ ॥ ਜਿਸੁ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਹਿ ਤਿਸੁ ਮੇਲਿ ਲੈਹਿ ਸੋ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈ ॥ ਤੂ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਅਗੰਮੁ ਹੈ ਰਵਿਆ ਸਭ ਠਾਈ ॥ ਜਿਤੁ ਤੂ ਲਾਇਹਿ ਸਚਿਆ ਤਿਤੁ ਕੋ ਲਗੈ ਨਾਨਕ ਗੁਣ ਗਾਈ ॥੨੮॥੧॥ ਸੁਧੁ    {ਪੰਨਾ 1291}

pd ArQ:-  giq—hwlq [ imiq—mwp [ giq imiq—ikho ijhw hYN qy kyfw v`fw hYN [ Agocru—ieMidRAW dI phuMc qoN pry [ gur igAwin—gurU dy b^Sy igAwn dI rwhIN [ rivAw—ivAwpk [ ijqu—ijs (kMm) ivc [ AigAwnu—Awqmk jIvn vloN by-smJI [ Brmu—Btkxw [ purK—ivAwpk [ sicAw—hy sdw kwiem rihx vwly! lwieih—qUM lWdw hYN [ ko—koeI jIv [ iqqu—aus (kMm) ivc [

ArQ:-  hy pRBU! jgq dI bxqr qUM Awp bxweI hY qy qUM Awp hI ies ivc hr QW mOjUd hYN; qyry vrgw qYQoN ibnw hor koeI nhIN, qUM hI hr QW gupq vrq irhw hYN [ qUM ikho ijhw hYN qy kyfw v`fw hYN—ieh g`l qUM Awp hI jwxdw hYN, Awpxw mu`l qUM Awp hI pw skdw hYN [ qUM AidRSt hYN, qUM (mwnuKI) ieMidRAW dI phuMc qoN pry hYN, qUM AphuMc hYN, gurU dI miq qyrw dIdwr krWdI hY [

mnu`K dy AMdr jo AigAwn du`K qy Btkxw hY ieh gurU dy id`qy igAwn dI rwhIN dUr huMdy hn [

hy pRBU! ijs auqy qUM imhr krdw hYN aus ƒ Awpxy nwl imlw lYNdw hYN auh qyrw nwm ismrdw hY [ qUM sB dw bxwx vwlw hYN, sB ivc mOjUd hYN (iPr BI) AphuMc hYN, qy hYN sB QweIN ivAwpk [ hy nwnk! (AwK-) hy s`cy pRBU! ijDr qUM jIv ƒ lWdw hYN EDr hI auh l`gdw hY qUM (ijs ƒ pRyrdw hYN) auhI qyry gux gWdw hY [28[1[ suDu [

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh