ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1288

ਸਲੋਕ ਮਃ ੨ ॥ ਨਾਉ ਫਕੀਰੈ ਪਾਤਿਸਾਹੁ ਮੂਰਖ ਪੰਡਿਤੁ ਨਾਉ ॥ ਅੰਧੇ ਕਾ ਨਾਉ ਪਾਰਖੂ ਏਵੈ ਕਰੇ ਗੁਆਉ ॥ ਇਲਤਿ ਕਾ ਨਾਉ ਚਉਧਰੀ ਕੂੜੀ ਪੂਰੇ ਥਾਉ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਣੀਐ ਕਲਿ ਕਾ ਏਹੁ ਨਿਆਉ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1288}

pd ArQ:-  eyvY—ies qrHW [ guAwau—gu&qgU, bcn [ ieliq—ie`liq, Srwrq [ kUVI—JUTI znwnI [ pUry Qwau—sB qoN A`gy QW m`ldI hY [ inAwau—inAW [ pwrKU—cMgI prK kr skx vwlw [

ArQ:-  kMgwl dw nwm bwdSwh (r`iKAw jWdw hY), mUrK dw pMifq nwm (pwieAw jWdw hY), AMnHy ƒ pwrKU (AwiKAw jWdw hY)—(b`s! jgq) ies qrHW dIAW (aultIAW) g`lW krdw hY [ Srwriq (krn vwly) dw nwm cODrI (pY jWdw hY) qy JUTI znwnI sB qoN A`gy QW m`ldI hY (Bwv, hr QW pRDwn bxdI hY) [ hy nwnk! ieh hY inAW kiljug dw (Bwv, ij`Qy ieh rveIAw vrqINdw hY EQy kiljug dw phrw jwxo) [ pr, gurU dy snmuK hoieAW hI ieh smJ pYNdI hY (ik ieh vqIrw mwVw hY [ mn dy ip`Cy qurn vwly lok ies rveIey dy AwdI hoey rihMdy hn) [1[

ਮਃ ੧ ॥ ਹਰਣਾਂ ਬਾਜਾਂ ਤੈ ਸਿਕਦਾਰਾਂ ਏਨ੍ਹ੍ਹਾ ਪੜ੍ਹ੍ਹਿਆ ਨਾਉ ॥ ਫਾਂਧੀ ਲਗੀ ਜਾਤਿ ਫਹਾਇਨਿ ਅਗੈ ਨਾਹੀ ਥਾਉ ॥ ਸੋ ਪੜਿਆ ਸੋ ਪੰਡਿਤੁ ਬੀਨਾ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹੀ ਕਮਾਣਾ ਨਾਉ ॥ ਪਹਿਲੋ ਦੇ ਜੜ ਅੰਦਰਿ ਜੰਮੈ ਤਾ ਉਪਰਿ ਹੋਵੈ ਛਾਂਉ ॥ ਰਾਜੇ ਸੀਹ ਮੁਕਦਮ ਕੁਤੇ ॥ ਜਾਇ ਜਗਾਇਨ੍ਹ੍ਹਿ ਬੈਠੇ ਸੁਤੇ ॥ ਚਾਕਰ ਨਹਦਾ ਪਾਇਨ੍ਹ੍ਹਿ ਘਾਉ ॥ ਰਤੁ ਪਿਤੁ ਕੁਤਿਹੋ ਚਟਿ ਜਾਹੁ ॥ ਜਿਥੈ ਜੀਆਂ ਹੋਸੀ ਸਾਰ ॥ ਨਕੀ ਵਢੀ ਲਾਇਤਬਾਰ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1288}

pd ArQ:-  qY—Aqy [ iskdwr—Ahlkwr [ eyn@w piVAw nwau—iehnW dw nwm hY “pVHy hoey [” (not:-  igJwieAw hoieAw hrn qy bwz Awpxy hI jwiq-BrwvW ƒ ilAw PsWdw hY iqvyN hI Ahlkwr Awpxy hI hm-ijns mnu`KW dw lhU pINdw hY) [ PWDI—PwhI [ AgY—pRBU hI hzUrI ivc [ Qwau nwhI—kbUl nhIN hn [ bInw—isAwxw [ pihlo dy—sB qoN pihlw [ mukdm—muk`dm, muswihb [ nhdw—nhuMdRW [ Gwau—z^m [ rqu ipqu—lhU qy ip`qw [ kuiqho—(muk`dm) ku`iqAW dI rwhIN [ lwieqbwr—by-ieqbwry [ swr—prK, kdr [ nkˆØI vFˆØI—v`Fy n`kW nwl, n`k-v`Fy [

ArQ:-  hrn, bwz qy Ahlkwr—iehnW dw nwm lok “pVHy hoey” r`Kdy hn (pr ieh iv`idAw kwhdI hY? ieh qW) PwhI l`gI hoeI hY ijs ivc Awpxy hI jwiq-BrwvW ƒ PsWdy hn; pRBU dI hzUrI ivc AYsy pVHy hoey kbUl nhIN hn [

ijs ijs ny ‘nwm’ dI kmweI kIqI hY auhI ivdvwn hY pMifq hY qy isAwxw hY (ikauNik ru`K dI) jVH sB qoN pihlW (zmIn dy) AMdr jMmdI hY qW hI (ru`K au~g ky) bwhr CW bxdI hY (so, suKdwqI iv`idAw auhI hY jy pihlW mnu`K Awpxy mn ivc ‘nwm’ bIjy) [

(‘nwm’ qoN s`KxI iv`idAw dw hwl q`ko), rwjy (mwno) Syr hn (auhnW dy, pVHy hoey) Ahlkwr (mwno) ku`qy hn, bYTy-su`qy bMidAW ƒ (Bwv, vyly kuvyly) jw jgWdy hn (Bwv, qMg krdy hn) [ ieh Ahlkwr (mwno SyrW dIAW) nhuMdRW hn, jo (lokW dw) Gwq krdIAW hn, (rwjy-SINh iehnW muk`dm) ku`iqAW dI rwhIN (lokW dw) lhU pINdy hn [

pr ij`Qy jIvW dI (krxI dI) prK huMdI hY, EQy Ajyhy (pVHy hoey bMdy) by-ieqbwry n`k-v`Fy (smJy jWdy hn) [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਆਪਿ ਉਪਾਏ ਮੇਦਨੀ ਆਪੇ ਕਰਦਾ ਸਾਰ ॥ ਭੈ ਬਿਨੁ ਭਰਮੁ ਨ ਕਟੀਐ ਨਾਮਿ ਨ ਲਗੈ ਪਿਆਰੁ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਭਉ ਊਪਜੈ ਪਾਈਐ ਮੋਖ ਦੁਆਰ ॥ ਭੈ ਤੇ ਸਹਜੁ ਪਾਈਐ ਮਿਲਿ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਅਪਾਰ ॥ ਭੈ ਤੇ ਭੈਜਲੁ ਲੰਘੀਐ ਗੁਰਮਤੀ ਵੀਚਾਰੁ ॥ ਭੈ ਤੇ ਨਿਰਭਉ ਪਾਈਐ ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਰਾਵਾਰੁ ॥ ਮਨਮੁਖ ਭੈ ਕੀ ਸਾਰ ਨ ਜਾਣਨੀ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਜਲਤੇ ਕਰਹਿ ਪੁਕਾਰ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਵੈ ਹੀ ਤੇ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਗੁਰਮਤੀ ਉਰਿ ਧਾਰ ॥੨੨॥ {ਪੰਨਾ 1288}

pd ArQ:-  mydnI—DrqI [ swr—sMBwl [ Brmu—Btkxw (-rUp zMjIr; vyKo pauVI nµ: 21) [ moK duAwr—(bMdI^wny ivcoN) ^lwsI dw rsqw [ shju—Afol AvsQw [ auir—ihrdy ivc [ nwim—nwm ivc [ imil—iml ky [ joqI—prmwqmw ivc [ BYjlu—sMswr-smuMdr [ pwrwvwru—pwr-Avwru, pwrlw aurlw bMnw [ mnmuK—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly bMdy [ swr—kdr [ n jwxnI—n jwnix, nhIN jwxdy [ jlqy—sVdy [ krih—krdy hn [ qy—qoN [ auir—ihrdy ivc [

ArQ:-  (jo pRBU) Awp jgq pYdw krdw hY qy Awp hI ies dI sMBwl krdw hY, (aus dw fr r`Kx qoN ibnw (mwieAw ip`Cy) Btkx (-rUp bMDn) k`itAw nhIN jWdw, nwh hI aus dy nwm ivc ipAwr bxdw hY [ pRBU dw fr gurU dI srx ipAW pYdw huMdw hY qy (‘rbwxI bMd’ ivcoN) ^lwsI dw rsqw imldw hY (ikauNik pRBU dw) fr r`iKAW byAMq pRBU dI joiq ivc joiq imilAW mn dI Afolqw pRwpq huMdI hY [ ies fr krky hI gurmiq dI rwhIN (au~cI) vIcwr bxdI hY, qy, sMswr-smuMdr qoN pwr lµGIdw hY, ies fr dI rwhIN hI fr-rihq pRBU imldw hY ijs dw AMq nhIN pYNdw ijs dw pwrlw aurlw bMnw nhIN l`Bdw [

Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly bMidAW ƒ pRBU dy fr (ivc rihx dI) swr nhIN pYNdI (is`tw ieh inkldw hY ik auh mwieAw dI) iqRSnw (-A`g) ivc sVdy ivlkdy hn [ hy nwnk! pRBU dy ‘nwm’ qoN hI suK imldw hY qy (ieh ‘nwm’) gurU dI miq auqy quirAW hI ihrdy ivc itkdw hY [22[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥ ਰੂਪੈ ਕਾਮੈ ਦੋਸਤੀ ਭੁਖੈ ਸਾਦੈ ਗੰਢੁ ॥ ਲਬੈ ਮਾਲੈ ਘੁਲਿ ਮਿਲਿ ਮਿਚਲਿ ਊਂਘੈ ਸਉੜਿ ਪਲੰਘੁ ॥ ਭੰਉਕੈ ਕੋਪੁ ਖੁਆਰੁ ਹੋਇ ਫਕੜੁ ਪਿਟੇ ਅੰਧੁ ॥ ਚੁਪੈ ਚੰਗਾ ਨਾਨਕਾ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਮੁਹਿ ਗੰਧੁ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1288}

pd ArQ:-  swdY—suAwd dw [ gMFu—sMbMD [ lbY—l`b dw [ mwlY—mwl (-Dn) nwl [ Guil imil—cMgI qrHW imlvW [ imcil—myl, iek-imkqw; qdwkwrqw [ aUGY—aUNGx vwly ƒ, nINdRwly ƒ [ sauiV—sauVI QW [ BaukY—BONkdw hY, bhuqw boldw hY [ kopu—kRoD [ PkVu ipty—bd-zbwnI boldw hY [ muih—mUMh ivc [

ArQ:-  rUp dI kwm (-vwsnw) nwl im`qRqw hY, Bu`K dw suAwd nwl sMbMD hY [ l`b dI Dn nwl cMgI qrHW imlvIN iek-imkqw hY (nINdr nwl) aUNG rhy ƒ sauVI QW hI plµG hY [ kRoD bhuq boldw hY, (kRoD ivc) AMnHw (hoieAw bMdw) ^uAwr ho ky bd-zbwnI hI krdw hY [

hy nwnk! pRBU dy nwm qoN ibnw (mnu`K dy) mUMh ivc (bd-klwmI dI) bo hI huMdI hY (bolx nwloN ies dw) cu`p rihxw cMgw hY [1[

Bwv:- ijQy nwm-hIxqw hY EQy suqy hI bdklwmI hY [

ਮਃ ੧ ॥ ਰਾਜੁ ਮਾਲੁ ਰੂਪੁ ਜਾਤਿ ਜੋਬਨੁ ਪੰਜੇ ਠਗ ॥ ਏਨੀ ਠਗੀਂ ਜਗੁ ਠਗਿਆ ਕਿਨੈ ਨ ਰਖੀ ਲਜ ॥ ਏਨਾ ਠਗਨ੍ਹ੍ਹਿ ਠਗ ਸੇ ਜਿ ਗੁਰ ਕੀ ਪੈਰੀ ਪਾਹਿ ॥ ਨਾਨਕ ਕਰਮਾ ਬਾਹਰੇ ਹੋਰਿ ਕੇਤੇ ਮੁਠੇ ਜਾਹਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1288}

pd ArQ:-  iknY—iksy ny (BI) [ lj—ie`zq [ muTy—T`gy [ eynI TgIN—iehnW (pMj) T`gW ny [ rKI—r`KI, bcweI [ sy Tg—auh T`g, auh isAwxy bMdy [ Tgin@—T`g lYNdy hn, cwl ivc nhIN AwauNdy [ ij—ijhVy [ pwih—pYNdy hn [ hoir—(bhu-vcn l&z ‘hor’ qoN) [ hoir kyqy—hor AnykW [ muTY jwih—(Awqmk jIvn dy srmwey vloN) lu`ty jw rhy hn [ krmw bwhry—Bwg-hIx bMdy [

ArQ:-  rwj, Dn, suMdrqw, (au~cI) jwiq, qy juAwnI—ieh pMjy hI (mwno) T`g hn, iehnW T`gW ny jgq ƒ T`g ilAw hY (jo BI iehnW dy A`fy ciVHAw) iksy ny (iehnW qoN) AwpxI ie`zq nhIN bcweI [

iehnW (T`gW) ƒ BI auh T`g (Bwv, isAwxy bMdy) dwau lw jWdy hn (Bwv, auh bMdy iehnW dI cwl ivc nhIN AwauNdy) jo siqgurU dI srn AwauNdy hn [ (pr) hy nwnk! hor bVy Bwg-hIx (iehnW dy Fhy cVH ky) lu`ty jw rhy hn [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਪੜਿਆ ਲੇਖੇਦਾਰੁ ਲੇਖਾ ਮੰਗੀਐ ॥ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਕੂੜਿਆਰੁ ਅਉਖਾ ਤੰਗੀਐ ॥ ਅਉਘਟ ਰੁਧੇ ਰਾਹ ਗਲੀਆਂ ਰੋਕੀਆਂ ॥ ਸਚਾ ਵੇਪਰਵਾਹੁ ਸਬਦਿ ਸੰਤੋਖੀਆਂ ॥ ਗਹਿਰ ਗਭੀਰ ਅਥਾਹੁ ਹਾਥ ਨ ਲਭਈ ॥ ਮੁਹੇ ਮੁਹਿ ਚੋਟਾ ਖਾਹੁ ਵਿਣੁ ਗੁਰ ਕੋਇ ਨ ਛੁਟਸੀ ॥ ਪਤਿ ਸੇਤੀ ਘਰਿ ਜਾਹੁ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣੀਐ ॥ ਹੁਕਮੀ ਸਾਹ ਗਿਰਾਹ ਦੇਂਦਾ ਜਾਣੀਐ ॥੨੩॥ {ਪੰਨਾ 1288}

pd ArQ:-  lyKydwru—lyKw r`Kx vwlw, GuMqrW k`Fx vwlw, cqurweI dIAW g`lW krn vwlw [ kUiVAwru—kUV dw vpwrI [ qMgIAY—AOiKAweI pWdw hY [ AauGt—AOKy [ ruDy—roky hoey [ muhy—mUMh auqy hI [ muih—mUMh auqy hI [ muhy muih—mUMho mUMh [ swh—(Bwv,) izMdgI [ igrwh—igrwhI, (Bwv,) rozI [ scw—sdw kwiem rihx vwlw [ vyprvwhu—by-muQwj [ sbid—Sbd dI rwhIN [ hwQ—fUMGweI [ piq—ie`zq [ syqI—nwl [ Gir—Gr ivc, pRBU dy dr qy [ jwxIAY—smJ Aw jWdI hY [

ArQ:-  jy mnu`K ivdvwn BI hovy qy cqurweI dIAW g`lW BI krnw jwxdw hovy (‘iqRSnw’ bwry) aus qoN BI lyKw leIdw hY (Bwv, ‘iqRSnw’ aus qoN BI lyKw lYNdI hY, inrI iv`idAw qy cqurweI ‘iqRSnw’ qoN bcw nhIN skdI), (ikauNik) pRBU dy nwm qoN ibnw (piVHAw hoieAw BI) kUV dw hI vpwrI hY; AOKw huMdw hY AOiKAweI hI pWdw hY [ aus dy (izMdgI dy) glIAW qy rsqy (iqRSnw dI A`g nwl) ruky pey hn (auhnW ivcoN dI lµGxw) AOKw hY [ gur-Sbd dI rwhIN sMqoKI bMidAW ƒ sdw kwiem rihx vwlw by-muQwj prmwqmw imldw hY [ pRBU (mwno) bVw fUMGw (smuMdr) hY, (iv`idAw cqurweI dy Awsry) aus dI Qwh nhIN pY skdI [ (sgoN ‘piVHAw kUiVAwru’ iv`idAw dy mwx ivc rih ky iqRSnw dIAW) cotW dbwdb KWdw hY; (ipAw piVHAw hoieAw hovy) koeI mnu`K gurU (dI srn) qoN ibnw (iqRSnw qoN) b`c nhIN skdw [

(prmwqmw dw) nwm ismrnw cwhIdw hY (jy nwm ismrIey) qW bySk ie`zq nwl pRBU dy dr qy A`pVo [ (ismrn dI brkiq nwl) ieh inscw bxdw hY ik pRBU Awpxy hukm ivc jIvW ƒ jIvn qy rozI dyNdw hY [23[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh