ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1286

ਪਉੜੀ ॥ ਪੂਰਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿ ਪੂਰਾ ਪਾਇਆ ॥ ਪੂਰੈ ਕਰਮਿ ਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਸਬਦੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਆ ॥ ਪੂਰੈ ਗਿਆਨਿ ਧਿਆਨਿ ਮੈਲੁ ਚੁਕਾਇਆ ॥ ਹਰਿ ਸਰਿ ਤੀਰਥਿ ਜਾਣਿ ਮਨੂਆ ਨਾਇਆ ॥ ਸਬਦਿ ਮਰੈ ਮਨੁ ਮਾਰਿ ਧੰਨੁ ਜਣੇਦੀ ਮਾਇਆ ॥ ਦਰਿ ਸਚੈ ਸਚਿਆਰੁ ਸਚਾ ਆਇਆ ॥ ਪੁਛਿ ਨ ਸਕੈ ਕੋਇ ਜਾਂ ਖਸਮੈ ਭਾਇਆ ॥ ਨਾਨਕ ਸਚੁ ਸਲਾਹਿ ਲਿਖਿਆ ਪਾਇਆ ॥੧੮॥ {ਪੰਨਾ 1286}

pd ArQ:-  krim—b^SS duAwrw [ mMin—min, mn ivc [ igAwin—igAwn dI rwhIN [ jxydI—jMmx vwlI [ mwieAw—mW [ slwih—is&q kr ky [ hir sir—pRBU-rUp qlwb ivc, hir-nwm (dy) srovr ivc [ jwix—smJ ky [ mnUAw—sohxw mn [ igAwnu—Awqmk jIvn dI sUJ, prmwqmw nwl jwx-pCwx [ igAwin—pRBU nwl fUMGI sWJ dI rwhIN [ iDAwin—Afol juVI suriq dI rwhIN [ qIriQ—qIrQ auqy [ jwix—jwx ky, sUJ hwsl kr ky [ sbid—Sbd dI rwhIN [ mwir—mwr ky, v`s ivc ilAw ky [ dir scY—sdw kwiem rihx vwly pRBU dy dr qy [ sicAwru—sur^rU [

ArQ:-  ijs ny pUry gurU dw hukm mMinAw hY aus ƒ pUrw pRBU iml pYNdw hY; pUry (Bwv, ABu`l) pRBU dI b^SS nwl pRBU ƒ ismr ky is&iq-swlwh dI bwxI auh mnu`K Awpxy mn ivc vsWdw hY; pUrn Awqmk smJ qy Afol suriq dI brkiq nwl auh Awpxy mn dI mYl dUr krdw hY (ies qrHW aus dw) sohxw (hoieAw) mn Awqmk jIvn dI sUJ hwsl kr ky pRBU-rUp srovr ivc pRBU-rUp qIrQ auqy ieSnwn krdw hY [

aus mnu`K dI mW BwgW vwlI hY jo gur-Sbd dI rwhIN mn ƒ v`s ivc ilAw ky (mwieAw dy moh vloN, mwno) mr jWdw hY; auh mnu`K s`cy pRBU dI hzUrI ivc s`cw qy s`c dw vpwrI mMinAw jWdw hY [ aus mnu`K dy jIvn qy koeI hor auNgl nhIN kr skdw ikauNik auh Ksm-pRBU ƒ Bw jWdw hY [ hy nwnk! sdw-iQr pRBU dy gux gw ky auh (is&iq swlwh-rUp m`Qy auqy) iliKAw (Bwg) hwsl kr lYNdw hY [18[

not:-  ies pauVI dI cOQI quk ivc l&z ‘hir sir’ ƒ iDAwn nwl pVHo [ rwmklI rwg dI bwxI ‘sdu’ dI pMjvIN pauVI ivc BI iehI l&z hY ‘hir sir pwvey’ [

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥ ਕੁਲਹਾਂ ਦੇਂਦੇ ਬਾਵਲੇ ਲੈਂਦੇ ਵਡੇ ਨਿਲਜ ॥ ਚੂਹਾ ਖਡ ਨ ਮਾਵਈ ਤਿਕਲਿ ਬੰਨ੍ਹ੍ਹੈ ਛਜ ॥ ਦੇਨ੍ਹ੍ਹਿ ਦੁਆਈ ਸੇ ਮਰਹਿ ਜਿਨ ਕਉ ਦੇਨਿ ਸਿ ਜਾਹਿ ॥ ਨਾਨਕ ਹੁਕਮੁ ਨ ਜਾਪਈ ਕਿਥੈ ਜਾਇ ਸਮਾਹਿ ॥ ਫਸਲਿ ਅਹਾੜੀ ਏਕੁ ਨਾਮੁ ਸਾਵਣੀ ਸਚੁ ਨਾਉ ॥ ਮੈ ਮਹਦੂਦੁ ਲਿਖਾਇਆ ਖਸਮੈ ਕੈ ਦਰਿ ਜਾਇ ॥ ਦੁਨੀਆ ਕੇ ਦਰ ਕੇਤੜੇ ਕੇਤੇ ਆਵਹਿ ਜਾਂਹਿ ॥ ਕੇਤੇ ਮੰਗਹਿ ਮੰਗਤੇ ਕੇਤੇ ਮੰਗਿ ਮੰਗਿ ਜਾਹਿ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1286}

pd ArQ:-  kulh—topI (Bwv, auh shylI-topI jo iek muriSd Awpxy iksy cyly ƒ Awpxy ip`CoN AwpxI g`dI qy ibTwx vyly dyNdw hY) (not:-  ies Slok dy huMidAW gurU-Gr ivc ‘shylI-topI’ dw irvwj d`sxw inrI bxOt hY) [ iqkil—l`k nwl [ duAweI—AsIsW [ smwih—(ieQy pwT ‘smwie’ nhIN hY, ‘smwie’ Aqy ‘smwih’ ivc &rk smJx-jog hY) pYNdy hn [ mhdUdu—h`d ivc ilAWdI hoeI cIz, iek mMinAw-pRmMinAw prvwnw [ dr—(pIrW muriSdW dy) drvwzy [ bwvly—mUrK [ inlj—by-Srm [ n mwveI—vV nhIN skdw, n mwvey, n mwvY [ dyin@—dyNdy hn [ is—sy, auh bMdy BI [ n jwpeI—n jwpey, n jwpy; smiJAw nhIN jw skdw [ jwie—jw ky [ kY dir—dy dr qy [

ArQ:-  auh lok mUrK kmly hn jo (cyilAW ƒ) (syhlI-) topI dyNdy hn (qy Awpxy Awp ƒ mShUr krn leI Awpxy QW g`dI dyNdy hn; ieh syhlI-topI) lYx vwly BI bdId hn (jo inrI syhlI-topI nwl Awpxy Awp ƒ brkiq dyx dy smr`Q smJ lYNdy hn) (iehnW dI hwlq qW ieauN hI hY ijvyN) cUhw (Awp hI) Ku`f ivc smw (vV) nhIN skdw, (qy auqoN) l`k nwl C`j bMnH lYNdw hY [

hy nwnk! (ieho ijhIAW g`dIAW Qwp ky) jo hornW ƒ AsIsW dyNdy hn auh BI mr jWdy hn qy AsIsW lYx vwly BI mr jWdy hn, pr prmwqmw dI rzw smJI nhIN jw skdI ik auh (mr ky) ikQy jw pYNdy hn (Bwv, inrIAW syhlI-topI qy AsIsW pRBU dI hzUrI ivc kbUl pYx leI kw&I nhIN hn; muriSd dI cyly ƒ AsIs qy syhlI-topI jIvn dw shI rsqw nhIN hY) [

mYN qW isr& ‘nwm’ hI hwVI dI &sl bxwieAw hY qy s`cw nwm hI swauxI dI &sl, (Bwv, ‘nwm’ hI myry jIvn-s&r dI pUMjI hY), ieh mYN iek AYsw ptw ilKwieAw hY jo Ksm-pRBU dI hzUrI ivc jw A`pVdw hY (not:-  pIr Awpxy cyilAW qoN hwVI qy swvxI dy &sl smy jw ky kwr-Byt lYNdy hn) [

dunIAw dy (pIrW muriSdW dy qW) bVy A`fy hn, keI ieQy AwauNdy qy jWdy hn; keI mMgqy iehnW pwsoN mMgdy hn qy keI mMg mMg ky qur jWdy hn (pr pRBU dw ‘nwm’-rUp ptw iehnW qoN nhIN iml skdw) [1[

ਮਃ ੧ ॥ ਸਉ ਮਣੁ ਹਸਤੀ ਘਿਉ ਗੁੜੁ ਖਾਵੈ ਪੰਜਿ ਸੈ ਦਾਣਾ ਖਾਇ ॥ ਡਕੈ ਫੂਕੈ ਖੇਹ ਉਡਾਵੈ ਸਾਹਿ ਗਇਐ ਪਛੁਤਾਇ ॥ ਅੰਧੀ ਫੂਕਿ ਮੁਈ ਦੇਵਾਨੀ ॥ ਖਸਮਿ ਮਿਟੀ ਫਿਰਿ ਭਾਨੀ ॥ ਅਧੁ ਗੁਲ੍ਹਾ ਚਿੜੀ ਕਾ ਚੁਗਣੁ ਗੈਣਿ ਚੜੀ ਬਿਲਲਾਇ ॥ ਖਸਮੈ ਭਾਵੈ ਓਹਾ ਚੰਗੀ ਜਿ ਕਰੇ ਖੁਦਾਇ ਖੁਦਾਇ ॥ ਸਕਤਾ ਸੀਹੁ ਮਾਰੇ ਸੈ ਮਿਰਿਆ ਸਭ ਪਿਛੈ ਪੈ ਖਾਇ ॥ ਹੋਇ ਸਤਾਣਾ ਘੁਰੈ ਨ ਮਾਵੈ ਸਾਹਿ ਗਇਐ ਪਛੁਤਾਇ ॥ ਅੰਧਾ ਕਿਸ ਨੋ ਬੁਕਿ ਸੁਣਾਵੈ ॥ ਖਸਮੈ ਮੂਲਿ ਨ ਭਾਵੈ ॥ ਅਕ ਸਿਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰੇ ਅਕ ਤਿਡਾ ਅਕ ਡਾਲੀ ਬਹਿ ਖਾਇ ॥ ਖਸਮੈ ਭਾਵੈ ਓਹੋ ਚੰਗਾ ਜਿ ਕਰੇ ਖੁਦਾਇ ਖੁਦਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਦੁਨੀਆ ਚਾਰਿ ਦਿਹਾੜੇ ਸੁਖਿ ਕੀਤੈ ਦੁਖੁ ਹੋਈ ॥ ਗਲਾ ਵਾਲੇ ਹੈਨਿ ਘਣੇਰੇ ਛਡਿ ਨ ਸਕੈ ਕੋਈ ॥ ਮਖੀ ਮਿਠੈ ਮਰਣਾ ॥ ਜਿਨ ਤੂ ਰਖਹਿ ਤਿਨ ਨੇੜਿ ਨ ਆਵੈ ਤਿਨ ਭਉ ਸਾਗਰੁ ਤਰਣਾ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1286}

pd ArQ:-  sau mxu, pMij sY (mx)—(Bwv,) bhuq swrw, keI mxW [ fkY—fkwrdw hY [ PUkY—PUkW mwrdw hY, SUkdw hY [ swih gieAY—jdoN ijMd inkl jWdI hY [ pCuqwie—(Bwv,) auh fkwrnw SUkxw imt jWdw hY [ PUik—PUkW mwr ky, (Bwv,) AhMkwr ivc [ imtI—smweI [ BwnI—cMgI l`gI [ gul@w—gu`lI [ gYix—AwkwS ivc [ skqw—blvwn [ sIhu—Syr [ imirAw—imrgW ƒ [ sqwxw—qkVw [ GurY—Gurny ivc [ buik—bu`k ky, g`j ky [ Ehw—auh icVI hI [ Eho—auh A`k-iq`fw hI (‘Ehw’ iesqRI ilMg hY qy ‘Eho’ puilMg hY) [ suiK kIqY—mOj mwixAW [ mKˆØI—m`KIAW ny [ imTY—imTws ivc [ iks no—(sMbMDk ‘no’ dy kwrn l&z ‘iksu’ dw  u au~f igAw hY) [ Bau swgru—sMswr-smuMdr [ ipCY pY—ip`Cy qur ky [ Kwie—KWdI hY [ sY—sYNkVy [

ArQ:-  hwQI ikqnw hI iGau guV qy keI mxW dwxw KWdw hY; (r`j ky) fkwrdw hY, SUkdw hY, im`tI (suMf nwl) aufWdw hY, pr jdoN swh inkl jWdw hY qW aus dw fkwrnw SUkxw mu`k jWdw hY [ (Dn-pdwrQ dy mwx ivc) AMnHI qy kmlI (hoeI dunIAw BI hwQI vWG) PUkrW mwr ky mrdI hY: (Awqmk mOq shyVdI hY) [ jy (AhMkwr gvw ky) Ksm ivc smwey qW hI Ksm ƒ BwauNdI hY [

icVI dI cog hY A`Dw dwxw (Bwv, bhuq QoVHI ijhI), (ieh QoVHI ijhI cog cug ky) auh AwkwS ivc au~fdI hY qy boldI hY; jy jo auh mwlk-pRBU ƒ Xwd krdI hY qy aus ƒ BwauNdI hY qW auh icVI hI cMgI hY (fkwrn qy PUkrW mwrn vwly hwQI nwloN ieh in`kI ijhI icVI cMgI hY) [

iek blI Syr sYNkVy imrgW ƒ mwrdw hY, aus Syr dy ip`Cy keI hor jMglI pSU BI pyt Brdy hn; qwkq dy mwx ivc auh Syr Awpxy Gurny ivc nhIN smWdw, pr jdoN aus dw swh inkl jWdw hY qW aus dw bu`kxw mu`k jWdw hY [ auh AMnHw iks ƒ bu`k bu`k ky suxWdw hY? Ksm-pRBU ƒ qW aus dw bu`kxw cMgw nhIN l`gdw [ (ies Syr dy twkry qy, vyKo,) A`k-iq`fw A`k nwl ipAwr krdw hY, A`k dI fwlI auqy bYT ky A`k hI KWdw hY; pr jy auh mwlk-pRBU ƒ Xwd krdw hY qy aus ƒ BwauNdw hY qW (bu`k bu`k ky hornW ƒ frwx vwly Syr nwloN) auh A`k-iq`fw hI cMgw hY [

hy nwnk! dunIAw (ivc jIaux) cwr idnW dw hY, ieQy mOj mwixAW du`K hI inkldw hY, (ieh dunIAw dI imTws AYsI hY ik zbwnI igAwn dIAW) g`lW krn vwly qW bVy hn pr (ies imTws ƒ) koeI C`f nhIN skdw [

m`KIAW ies imTws auqy mrdIAW hn [ pr, hy pRBU! ijnHW ƒ qUM bcweyN auhnW dy ieh imTws nyVy nhIN FukdI, auh sMswr-smuMdr qoN (sw&) qr ky lµG jWdy hn [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰੁ ਤੂ ਧਣੀ ਸਚਾ ਅਲਖ ਅਪਾਰੁ ॥ ਤੂ ਦਾਤਾ ਸਭਿ ਮੰਗਤੇ ਇਕੋ ਦੇਵਣਹਾਰੁ ॥ ਜਿਨੀ ਸੇਵਿਆ ਤਿਨੀ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਗੁਰਮਤੀ ਵੀਚਾਰੁ ॥ ਇਕਨਾ ਨੋ ਤੁਧੁ ਏਵੈ ਭਾਵਦਾ ਮਾਇਆ ਨਾਲਿ ਪਿਆਰੁ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸਲਾਹੀਐ ਅੰਤਰਿ ਪ੍ਰੇਮ ਪਿਆਰੁ ॥ ਵਿਣੁ ਪ੍ਰੀਤੀ ਭਗਤਿ ਨ ਹੋਵਈ ਵਿਣੁ ਸਤਿਗੁਰ ਨ ਲਗੈ ਪਿਆਰੁ ॥ ਤੂ ਪ੍ਰਭੁ ਸਭਿ ਤੁਧੁ ਸੇਵਦੇ ਇਕ ਢਾਢੀ ਕਰੇ ਪੁਕਾਰ ॥ ਦੇਹਿ ਦਾਨੁ ਸੰਤੋਖੀਆ ਸਚਾ ਨਾਮੁ ਮਿਲੈ ਆਧਾਰੁ ॥੧੯॥ {ਪੰਨਾ 1286}

pd ArQ:-  Agocru—(go-ieMdRy [ cru—phuMc [ gocru—ijs qk ieMidRAW dI phuMc ho sky) ijs qk ieMidRAW dI phuMc nwh ho sky [ DxI—mwlk [ vIcwru—smJ [ ieknw no—keI jIvW ƒ [ iek pukwr—iek iehI ArzoeI [ sMqoKIAw—mYN sMqoKI ho jwvW [ AwDwru—Awsrw [ siB—swry [ eyvY Bwvdw—ieauN hI cMgw l`gdw hY [ quDu—qYƒ [

ArQ:-  hy pRBU! qUM AphuMc hYN, qUM (mwnu`KI) ieMidRAW dI phuMc qoN pry hYN, qUM sB dw mwlk hYN sdw-iQr hYN, AidRSt hYN qy byAMq hYN [ swry jIv mMgqy hn qUM dwqw hYN, qUM ieko hI sB ƒ dyx-jogw hYN [

ijnHW mnu`KW ny gurU dI miq dI rwhIN (au~cI) smJ hwsl kr ky qYƒ ismirAw hY auhnW ny suK pRwpq kIqw hY; pr, hy pRBU! keI jIvW ƒ qUM mwieAw nwl ipAwr krnw hI id`qw hY, qYƒ ieauN hI cMgw l`gdw hY [

siqgurU dy Sbd dI rwhIN ihrdy ivc pRym-ipAwr pYdw kr ky hI prmwqmw dI is&iq-swlwh kIqI jw skdI hY; pRym qoN ibnw bMdgI nhIN ho skdI, qy pRym siqgurU qoN ibnw nhIN imldw [

qUM sB dw mwlk hYN, swry jIv qYƒ hI ismrdy hn; mYN (qyrw) FwFI (qyry A`gy) iek iehI ArzoeI krdw hW—hy pRBU! mYƒ Awpxw ‘nwm’ b^S, mYƒ qyrw sdw kwiem rihx vwlw nwm hI (izMdgI dw) Awsrw imly, (ijs dI brkiq nwl) mYN sMqoK vwlw ho jwvW [19[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh