ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1284

ਮਃ ੩ ॥ ਬਾਬੀਹਾ ਬੇਨਤੀ ਕਰੇ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਦੇਹੁ ਜੀਅ ਦਾਨ ॥ ਜਲ ਬਿਨੁ ਪਿਆਸ ਨ ਊਤਰੈ ਛੁਟਕਿ ਜਾਂਹਿ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਨ ॥ ਤੂ ਸੁਖਦਾਤਾ ਬੇਅੰਤੁ ਹੈ ਗੁਣਦਾਤਾ ਨੇਧਾਨੁ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬਖਸਿ ਲਏ ਅੰਤਿ ਬੇਲੀ ਹੋਇ ਭਗਵਾਨੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1284}

pd ArQ:-  jIA dwn—Awqmk jIvn dI dwiq [ nyDwnu—inDwn, ^zwnw [ jl—Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl, AMimRq [ ipAws—iqRSnw [ Cutik jWih—Gwbr jWdy hn [ pRwn—ijMd [

ArQ:-  (jdoN) (jIv-) ppIhw (pRBU A`gy) bynqI krdw hY ik—(hy pRBU!) imhr kr ky mYƒ jIvn-dwiq b^S; qyry nwm-AMimRq qoN ibnw (myrI) iqRSnw nhIN mu`kdI, (qyry nwm qoN ibnw) myrI ijMd ivAwkul ho jWdI hY [ qUM suK dyx vwlw hYN, qUM byAMq hYN, qUM gux b^Sx vwlw hY; qy qUM swry guxW dw ^zwnw hYN—hy nwnk! (ieh bynqI sux ky) Bgvwn gurU dy snmuK hoey mnu`K auqy imhr krdw hY qy AMq smy aus dw shweI bxdw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਆਪੇ ਜਗਤੁ ਉਪਾਇ ਕੈ ਗੁਣ ਅਉਗਣ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਸਰਬ ਜੰਜਾਲੁ ਹੈ ਨਾਮਿ ਨ ਧਰੇ ਪਿਆਰੁ ॥ ਗੁਣ ਛੋਡਿ ਅਉਗਣ ਕਮਾਵਦੇ ਦਰਗਹ ਹੋਹਿ ਖੁਆਰੁ ॥ ਜੂਐ ਜਨਮੁ ਤਿਨੀ ਹਾਰਿਆ ਕਿਤੁ ਆਏ ਸੰਸਾਰਿ ॥ ਸਚੈ ਸਬਦਿ ਮਨੁ ਮਾਰਿਆ ਅਹਿਨਿਸਿ ਨਾਮਿ ਪਿਆਰਿ ॥ ਜਿਨੀ ਪੁਰਖੀ ਉਰਿ ਧਾਰਿਆ ਸਚਾ ਅਲਖ ਅਪਾਰੁ ॥ ਤੂ ਗੁਣਦਾਤਾ ਨਿਧਾਨੁ ਹਹਿ ਅਸੀ ਅਵਗਣਿਆਰ ॥ ਜਿਸੁ ਬਖਸੇ ਸੋ ਪਾਇਸੀ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਵੀਚਾਰੁ ॥੧੩॥ {ਪੰਨਾ 1284}

pd ArQ:-  aupwie kY—pYdw kr ky [ srb jMjwlu—inrw jMjwl, inrw ivkwrW ivc Pswx dw mUl [ nwim—nwm ivc [ Coif—C`f ky [ hoih—huMdy hn [ iqnI—auhnW ny [ ikqu—kwhdy leI? sMswir—sMswr ivc [ sbid—Sbd dI rwhIN [ mwirAw—v`s ivc ilAWdw [ Aih—idn [ inis—rwq [ ipAwir—ipAwr dI rwhIN (guzwrdy hn) [ purKI—purKIN, purKW ny [ auir—ihrdy ivc [ inDwnu—(swry guxW dw) ^zwnw [ hih—qUM hYN [ gur sbdI—gurU dy Sbd dI rwhIN [

ArQ:-  (pRBU) Awp hI jgq bxw ky (jIvW dy) guxW qy AOguxW dw lyKw krdw hY [ (mwieAw dy) iqMn gux (BI jo) inrw jMjwl (Bwv, ivkwrW ivc Pswx vwlw) hI hY (ieh BI pRBU ny Awp hI ricAw hY, ies ivc Ps ky jgq) pRBU dy nwm ivc ipAwr nhIN pWdw; (ies vwsqy jIv) gux C`f ky Aaugx kmWdy hn qy (Aw^r) pRBU dI hzUrI ivc SrimMdy huMdy hn [ Ajyhy jIv (mwno) jUey ivc mnu`Kw-jnm hwr jWdy hn, auhnW dw jgq ivc Awauxw iksy ArQ nhIN huMdw hY [

(pr) ijnHW mnu`KW ny (gurU dy) s`cy Sbd dI rwhIN Awpxw mn v`s ivc ilAWdw hY, jo idn rwq pRBU dy nwm ivc ipAwr pWdy hn, ijnHW ny ihrdy ivc sdw kwiem rihx vwlw AidRSt qy byAMq pRBU vswieAw hY (auh ieauN bynqI krdy hn)—“hy pRBU! qUM guxW dw dwqw hYN, qUM guxW dw ^zwnw hY, AsI jIv AaugxI hW [”

gurU dy Sbd dI rwhIN (AjyhI suA`C) ivcwr auh mnu`K pRwpq krdw hY ijs auqy (prmwqmw Awp) imhr krdw hY [13[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੫ ॥ ਰਾਤਿ ਨ ਵਿਹਾਵੀ ਸਾਕਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹਾ ਵਿਸਰੈ ਨਾਉ ॥ ਰਾਤੀ ਦਿਨਸ ਸੁਹੇਲੀਆ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਂਉ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1284}

pd ArQ:-  swkq—prmwqmw nwloN tu`tw hoieAw [ ivhwvI—bIqdI [ suhylIAw—suKI jIv-iesqrIAW [

ArQ:-  jo bMdy prmwqmw dy crnW nwloN iv`CuVy hoey hn, ijnHW ƒ krqwr dw nwm Bu`ilAw hoieAw hY auhnW dI rwiq bIqx ivc nhIN AwauNdI (Bwv, auhnW dI izMdgI-rUp rwq du`KW ivc hI lµGdI hY; auh ieqny duKI huMdy hn ik auhnW ƒ aumr BwrU hoeI jwpdI hY) [ pr, hy nwnk! ijhVIAW jIv-iesqRIAW pRBU dy gux gWdIAW hn, auhnW dy idn rwq (Bwv, swrI aumr) suKI guzrdy hn [1[

ਮਃ ੫ ॥ ਰਤਨ ਜਵੇਹਰ ਮਾਣਕਾ ਹਭੇ ਮਣੀ ਮਥੰਨਿ ॥ ਨਾਨਕ ਜੋ ਪ੍ਰਭਿ ਭਾਣਿਆ ਸਚੈ ਦਰਿ ਸੋਹੰਨਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1284}

pd ArQ:-  hBy—swry [ mQMin—m`Qy au~qy [ pRB BwixAw—jo pRBU ƒ Bw gey hn [ dir—dr qy [ scY dir—sdw-iQr pRBU dy dr qy [ sohMin—soBdy hn [

ArQ:-  hy nwnk! jo jIv pRBU ƒ ipAwry l`g gey hn auh aus sdw-iQr rihx vwly dy dr qy soBw pWdy hn, auhnW dy m`Qy auqy (mwno) swry rqn jvwhr moqI qy mxIAW hn (Bwv, guxW krky auhnW dy m`Qy auqy nUr hI nUr hY) [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਸਚਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿ ਸਚੁ ਸਮ੍ਹ੍ਹਾਲਿਆ ॥ ਅੰਤਿ ਖਲੋਆ ਆਇ ਜਿ ਸਤਿਗੁਰ ਅਗੈ ਘਾਲਿਆ ॥ ਪੋਹਿ ਨ ਸਕੈ ਜਮਕਾਲੁ ਸਚਾ ਰਖਵਾਲਿਆ ॥ ਗੁਰ ਸਾਖੀ ਜੋਤਿ ਜਗਾਇ ਦੀਵਾ ਬਾਲਿਆ ॥ ਮਨਮੁਖ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਕੂੜਿਆਰ ਫਿਰਹਿ ਬੇਤਾਲਿਆ ॥ ਪਸੂ ਮਾਣਸ ਚੰਮਿ ਪਲੇਟੇ ਅੰਦਰਹੁ ਕਾਲਿਆ ॥ ਸਭੋ ਵਰਤੈ ਸਚੁ ਸਚੈ ਸਬਦਿ ਨਿਹਾਲਿਆ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਹੈ ਪੂਰੈ ਗੁਰਿ ਦੇਖਾਲਿਆ ॥੧੪॥ {ਪੰਨਾ 1284}

pd ArQ:-  ij—jo kuJ [ siqgur AgY—gurU dy snmuK ho ky [ GwilAw—kmweI kIqI [ mnmuK—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly mnu`K [ sBo—hr QW [ scu—sdw kwiem rihx vwlw prmwqmw [ sbid—Sbd dI rwhIN [ inDwnu—^zwnw [ guir—gurU ny [ swKI—is`iKAw, bwxI [ kUiVAwr—kUV dy vpwrI [ byqwilAw—byqwl, BUq-pRyq, by-QvHy, shI jIvn-cwl qoN au~KVy hoey [ cMim—cMm nwl [ inhwilAw—vyiKAw, nzrI AwieAw [

ArQ:-  ijnHW mnu`KW ny s`cy gurU dy hukm ivc qur ky sdw-iQr rihx vwlw pRBU ArwiDAw, jo kmweI auhnW gurU dy snmuK ho ky kIqI hY auh AMq vyly (jdoN hor swry swQ mu`k jWdy hn) auhnW dw swQ Aw dyNdI hY [ s`cw pRBU auhnW dy isr auqy rwKw huMdw hY, ies leI mOq dw fr auhnW ƒ poh nhIN skdw, gurU dI bwxI-rUp joiq (auhnW Awpxy AMdr) jgweI hoeI hY, bwxI-rUp dIvw bwilAw hoieAw hY [

pr jo mnu`K Awpxy mn dy ip`Cy qurdy hn auh pRBU dy nwm qoN vWjy hoey hn qy kUV dy vpwrI hn, by-QvHy Btkdy iPrdy hn; auh (Asl ivc) pSU hn AMdroN kwly hn (vyKx ƒ) mnu`Kw cMm nwl vlHyty hoey hn (Bwv, vyKx ƒ mnu`K id`sdy hn) [

(pr ies bwry kuJ ikhw nhIN jw skdw) hr QW sdw-iQr rihx vwlw pRBU Awp v`sdw hY—ieh g`l gurU dy s`cy Sbd dI rwhIN vyKx ivc AwauNdI hY [ hy nwnk! pRBU dw nwm hI (Asl) ^zwnw hY jo pUry gurU ny (iksy BwgW vwly ƒ) ivKwieAw hY [14[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥ ਬਾਬੀਹੈ ਹੁਕਮੁ ਪਛਾਣਿਆ ਗੁਰ ਕੈ ਸਹਜਿ ਸੁਭਾਇ ॥ ਮੇਘੁ ਵਰਸੈ ਦਇਆ ਕਰਿ ਗੂੜੀ ਛਹਬਰ ਲਾਇ ॥ ਬਾਬੀਹੇ ਕੂਕ ਪੁਕਾਰ ਰਹਿ ਗਈ ਸੁਖੁ ਵਸਿਆ ਮਨਿ ਆਇ ॥ ਨਾਨਕ ਸੋ ਸਾਲਾਹੀਐ ਜਿ ਦੇਂਦਾ ਸਭਨਾਂ ਜੀਆ ਰਿਜਕੁ ਸਮਾਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1284}

pd ArQ:-  bwbIhY—bbIhy ny [ bwbIhy—bbIhy dI (not:-  iehnW dohW l&zW qy ‘joV’ qy ‘ArQ’ ivc &rk vyKx-jog hY) [ smwie—sMbwih, ApVw ky, iek`Tw kr ky [ shij—Awqmk Afolqw ivc itk ky [ gur kY suBwie—gurU dy Anuswr qur ky [ Chbr—JVI [ rih geI—mu`k jWdI hY [ min—mn ivc [ ij—ijhVw pRBU [

ArQ:-  ijs (jIv-) ppIhy ny Awqmk Afolqw ivc itk ky gurU dy Anuswr qur ky pRBU dw hukm smiJAw hY, (siqgurU-) b`dl imhr kr ky lµmI JVI lw ky (aus auqy ‘nwm’-AMimRq dI) vrKw krdw hY, aus (jIv-) ppIhy dI kUk pukwr mu`k jWdI hY, aus dy mn ivc suK Aw v`sdw hY [

hy nwnk! jo pRBU sB jIvW ƒ rozI ApVWdw hY, dI is&iq-swlwh krnI cwhIdI hY [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਤੂ ਨ ਜਾਣਹੀ ਕਿਆ ਤੁਧੁ ਵਿਚਿ ਤਿਖਾ ਹੈ ਕਿਤੁ ਪੀਤੈ ਤਿਖ ਜਾਇ ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਭਰੰਮਿਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜਲੁ ਪਲੈ ਨ ਪਾਇ ॥ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਜੇ ਆਪਣੀ ਤਾਂ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਸੁਭਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜਲੁ ਪਾਇਆ ਸਹਜੇ ਰਹਿਆ ਸਮਾਇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1284}

pd ArQ:-  ikqu pIqY—kIh pIiqAW? (‘siqguru’ Aqy ‘siqgur qy’ iehnW dohW l&zW dy ‘joV’ Aqy ‘ArQ’ ivc &rk vyKx-jog hY) [ shjy—Afolqw ivc [ n jwxhI—qUM nhIN jwxdw [ dUjY Bwie—mwieAw dy moh ivc [ siqgur qy—gurU pwsoN [ AMimRq jlu—Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl [ plY n pwie—nhIN imldw [ suBwie—aus dI rzw ivc [

ArQ:-  hy ppIhy (jIv)! qYƒ nhIN pqw ik qyry AMdr kyhVI qRyh hY (jo qYƒ Btkxw ivc pw rhI hY; nwh hI qYƒ ieh pqw hY ik) kIh pIiqAW ieh qRyh imtygI; qUM mwieAw dy moh ivc Btk irhw hYN, qYƒ (qRyh imtwx leI) Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl l`Bdw nhIN [

jy Akwl purK AwpxI imhr dI nzr kry qW aus dI rzw ivc gurU iml pYNdw hY [ hy nwnk! gurU qoN Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl imldw hY (qy aus dI brkiq nwl) Afol AvsQw ivc itky rhIdw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਇਕਿ ਵਣ ਖੰਡਿ ਬੈਸਹਿ ਜਾਇ ਸਦੁ ਨ ਦੇਵਹੀ ॥ ਇਕਿ ਪਾਲਾ ਕਕਰੁ ਭੰਨਿ ਸੀਤਲੁ ਜਲੁ ਹੇਂਵਹੀ ॥ ਇਕਿ ਭਸਮ ਚੜ੍ਹ੍ਹਾਵਹਿ ਅੰਗਿ ਮੈਲੁ ਨ ਧੋਵਹੀ ॥ ਇਕਿ ਜਟਾ ਬਿਕਟ ਬਿਕਰਾਲ ਕੁਲੁ ਘਰੁ ਖੋਵਹੀ ॥ ਇਕਿ ਨਗਨ ਫਿਰਹਿ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ ਨੀਦ ਨ ਸੋਵਹੀ ॥ ਇਕਿ ਅਗਨਿ ਜਲਾਵਹਿ ਅੰਗੁ ਆਪੁ ਵਿਗੋਵਹੀ ॥ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਤਨੁ ਛਾਰੁ ਕਿਆ ਕਹਿ ਰੋਵਹੀ ॥ ਸੋਹਨਿ ਖਸਮ ਦੁਆਰਿ ਜਿ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਹੀ ॥੧੫॥ {ਪੰਨਾ 1284-1285}

pd ArQ:-  vxKMif—vx dy KMf ivc, jMgl dy iksy ih`sy ivc [ sdu—vwj [ hyNvhI—shwrdy hn (‘jlu hyvq BUK Aru nµgw’—kwnVw m: 5) [ ieik—keI (bhu-vcn) [ jwie—jw ky [ AMig—srIr auqy (not:-  l&z ‘AMig’ Aqy CyvIN quk dy ‘AMgu’ dw joV qy ArQ ivcwrn-jog hn) [ ibkt—AOKIAW [ ibkrwl—frwauxI [ Awpu—Awpxy Awp ƒ [ ivgovhI—^uAwr krdy hn [ Cwru—suAwh [

ArQ:-  keI mnu`K jMgl dy goSy ivc jw bYTdy hn qy mon Dwr lYNdy hn; keI pwlw-k`kr BMn ky TMFw pwxI shwrdy hn (Bwv, aus TMFy pwxI ivc bYTdy hn, ijs au~qy k`kr jMimAw ipAw hY); keI mnu`K ipMfy qy suAwh mldy hn qy (ipMfy dI) mYl kdy nhIN DoNdy (Bwv, ieSnwn nhIN krdy); keI mnu`K AOKIAW frwauxIAW jtW vDw lYNdy hn (&kIr bx ky AwpxI) kul qy Awpxw Gr gvw lYNdy hn; keI bMdy idny rwq nµgy pey iPrdy hn, keI sONdy BI nhIN hn; keI mnu`K A`g nwl Awpxw srIr swVdy hn (Bwv; DUxIAW qpWdy hn qy ies qrHW) Apwxw Awp ^uAwr krdy hn [

pr pRBU dy nwm qoN vWjy rih ky mnu`Kw-srIr ivArQ gvwieAw, hux auh kIh AwK ky rox? (nwm-ismrn dw mOkw gvw ky pCuqwx dw koeI lwB nhIN) [

kyvl auh jIv mwlk-pRBU dI hzUrI ivc soBdy hn jo gurU dy hukm ivc qurdy hn [15[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh