ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1282

ਪਉੜੀ ॥ ਅਤੁਲੁ ਕਿਉ ਤੋਲੀਐ ਵਿਣੁ ਤੋਲੇ ਪਾਇਆ ਨ ਜਾਇ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਵੀਚਾਰੀਐ ਗੁਣ ਮਹਿ ਰਹੈ ਸਮਾਇ ॥ ਅਪਣਾ ਆਪੁ ਆਪਿ ਤੋਲਸੀ ਆਪੇ ਮਿਲੈ ਮਿਲਾਇ ॥ ਤਿਸ ਕੀ ਕੀਮਤਿ ਨਾ ਪਵੈ ਕਹਣਾ ਕਿਛੂ ਨ ਜਾਇ ॥ ਹਉ ਬਲਿਹਾਰੀ ਗੁਰ ਆਪਣੇ ਜਿਨਿ ਸਚੀ ਬੂਝ ਦਿਤੀ ਬੁਝਾਇ ॥ ਜਗਤੁ ਮੁਸੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਲੁਟੀਐ ਮਨਮੁਖ ਬੂਝ ਨ ਪਾਇ ॥ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਨਾਲਿ ਨ ਚਲਸੀ ਜਾਸੀ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇ ॥ ਗੁਰਮਤੀ ਜਾਗੇ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹੀ ਘਰੁ ਰਖਿਆ ਦੂਤਾ ਕਾ ਕਿਛੁ ਨ ਵਸਾਇ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1282}

(not:-  ‘Awpu’ qy ‘Awip’ dw &rk cyqy r`Kx jog hY [ vyKo, ‘gurbwxI ivAwkrx’)

pd ArQ:-  kY sbid—dy Sbd dI rwhIN [ hau—hauN, mYN [ ijin—ijs (gurU ny) [ AMimRq—Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl [ mnmuK—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K [ musY—T`igAw jw irhw hY [ bUJ—smJ [ jwsI—jwiegw [ vswie—v`s, zor [

ArQ:-  prmwqmw Aqu`l hY, aus dy swry gux jwcy nhIN jw skdy; pr aus dy guxW dI ivcwr krn qoN ibnw aus dI pRwpqI BI nhIN huMdI [ pRBU dy guxW dI ivcwr siqgurU dy Sbd dI rwhIN ho skdI hY (jo mnu`K ivcwr krdw hY auh) aus dy guxW ivc mgn rihMdw hY [

Awpxy Awp ƒ pRBU Awp hI qol skdw hY (Bwv, pRBU ikqnw v`fw hY ieh g`l auh Awp hI jwxdw hY) auh Awp hI (Awpxy syvkW ƒ gurU dw) imlwieAw imldw hY [ pRBU dw mu`l nhIN pY skdw; (auh kyfw v`fw hY ies bwry) koeI g`l AwKI nhIN jw skdI [ mYN kurbwn hW Awpxy gurU qoN ijs ny (mYƒ s`cI sUJ dy id`qI hY) [

(gurU dI miq qoN ibnw) jgq T`igAw jw irhw hY, AMimRq luitAw jw irhw hY, mn dy ip`Cy qurn vwly bMdy ƒ ieh smJ nhIN pYNdI [ pRBU dy nwm qoN ibnw (koeI hor SY mnu`K dy) nwl nhIN jwiegI (so, ‘nwm’ qoN Bu`lw hoieAw mnu`K Awpxw jnm AjweIN gvw ky jwiegw [

ijhVy mnu`K gurU dI miq lY ky (mwieAw dy moh dI nINd ivcoN) jwg pYNdy hn auh Awpxw Gr (Bwv, Awpxw srIr, ivkwrW qoN) bcw r`Kdy hn, iehnW dUqW (ivkwrW) dw auhnW auqy koeI zor nhIN cldw [8[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥ ਬਾਬੀਹਾ ਨਾ ਬਿਲਲਾਇ ਨਾ ਤਰਸਾਇ ਏਹੁ ਮਨੁ ਖਸਮ ਕਾ ਹੁਕਮੁ ਮੰਨਿ ॥ ਨਾਨਕ ਹੁਕਮਿ ਮੰਨਿਐ ਤਿਖ ਉਤਰੈ ਚੜੈ ਚਵਗਲਿ ਵੰਨੁ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1282}

pd ArQ:-  iqK—qRyh [ cvgil—cwr guxW [ vMnu—rMg [

ArQ:-  hy ppIhy! nwh ivlk, Awpxw mn nwh qrsw qy mwlk dw hukm mMn (aus dy hukm ivc hI vrKw hovygI) hy nwnk! pRBU dI rzw ivc tuirAW hI (mwieAw dI qRyh imtdI hY qy cOguxw rMg cVHdw hY (Bwv, mn pUry qOr qy iKVdw hY) [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਬਾਬੀਹਾ ਜਲ ਮਹਿ ਤੇਰਾ ਵਾਸੁ ਹੈ ਜਲ ਹੀ ਮਾਹਿ ਫਿਰਾਹਿ ॥ ਜਲ ਕੀ ਸਾਰ ਨ ਜਾਣਹੀ ਤਾਂ ਤੂੰ ਕੂਕਣ ਪਾਹਿ ॥ ਜਲ ਥਲ ਚਹੁ ਦਿਸਿ ਵਰਸਦਾ ਖਾਲੀ ਕੋ ਥਾਉ ਨਾਹਿ ॥ ਏਤੈ ਜਲਿ ਵਰਸਦੈ ਤਿਖ ਮਰਹਿ ਭਾਗ ਤਿਨਾ ਕੇ ਨਾਹਿ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਤਿਨ ਸੋਝੀ ਪਈ ਜਿਨ ਵਸਿਆ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1282}

pd ArQ:-  kUkx pwih—qUM ivlk irhw hYN [ chu idis—chu pwsIN [ iPrwie—qUM iPrdw hYN [ swr—kdr [ n jwxhI—n jwxih, qUM nhIN jwxdw [ eyqY jil vrsdY—ieqnw pwxI vrHidAW [ iqRK—iqRh nwl [

ArQ:-  hy ppIhy! pwxI ivc qUM v`sdw hYN, pwxI ivc hI qUM qurdw iPrdw hYN (Bwv, hy jIv! srb ivAwpk hrI ivc hI qUM jIauNdw v`sdw hY, pr aus pwxI dI qYƒ kdr nhIN, ies vwsqy qUM ivlk irhw hYN [ chuM pwsIN hI jlW ivc QlW ivc vrKw ho rhI hY koeI QW AYsw nhIN ijQy vrKw nhIN huMdI; ieqnI vrKw huMidAW jo iqhwey mr rhy hn auhnW dy (cMgy) Bwg nhIN hn [

hy nwnk! gurU dI rwhIN ijnHW dy ihrdy ivc pRBU Aw v`sdw hY auhnW ƒ ieh sUJ AwauNdI hY (ik pRBU hr QW v`sdw hY) [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਨਾਥ ਜਤੀ ਸਿਧ ਪੀਰ ਕਿਨੈ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਇਆ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇ ਤੁਝੈ ਸਮਾਇਆ ॥ ਜੁਗ ਛਤੀਹ ਗੁਬਾਰੁ ਤਿਸ ਹੀ ਭਾਇਆ ॥ ਜਲਾ ਬਿੰਬੁ ਅਸਰਾਲੁ ਤਿਨੈ ਵਰਤਾਇਆ ॥ ਨੀਲੁ ਅਨੀਲੁ ਅਗੰਮੁ ਸਰਜੀਤੁ ਸਬਾਇਆ ॥ ਅਗਨਿ ਉਪਾਈ ਵਾਦੁ ਭੁਖ ਤਿਹਾਇਆ ॥ ਦੁਨੀਆ ਕੈ ਸਿਰਿ ਕਾਲੁ ਦੂਜਾ ਭਾਇਆ ॥ ਰਖੈ ਰਖਣਹਾਰੁ ਜਿਨਿ ਸਬਦੁ ਬੁਝਾਇਆ ॥੯॥ {ਪੰਨਾ 1282}

pd ArQ:-  isD—swDnW ivc pu`gy hoey jogI [ jug CqIh—(Bwv,) AnykW jug [ gubwru—hnyrw [ ibMbu—jl [ Asrwlu—iBAwnk [ nIlu AnIlu—(Bwv,) byAMq [ srjIqu—sdw jIauNdy rihx vwlw [ ijin—ijs (pRBU) ny [ isir—isr au~qy [ BwieAw—cMgw l`gw [ iqs hI—(ik®Aw ivSySx ‘hI’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw  u au~f igAw hY) aus (pRBU) ƒ hI [ vwdu —JgVw [

ArQ:-  (hy pRBU!) nwQ, jqI, pu`gy hoey jogI, pIr (keI ho guzry hn, pr,) iksy ny qyrw AMq nhIN pwieAw (Bwv, qUM ikho ijhw hYN kdoN qoN hYN, kyfw hYN—ieh g`l koeI nhIN d`s sikAw, keI jqn kr cuky) [ gurU dI is`iKAw auqy qurn vwly mnu`K (Ajyhy insPl au~dm C`f ky, kyvl qyrw) nwm ismr ky qyry (crnW ivc) lIn rihMdy hn [

(hy BweI!) ieh g`l aus pRBU ƒ ieauN hI cMgI l`gI hY ik AnykW jug hnyrw hI hnyrw sI (Bwv, ieh ikhw nhIN jw skdw ik jdoN jgq-rcnw nhIN sI hoeI qdoN kIh sI); iPr iBAwnk jl hI jl—ieh Kyf BI ausy ny vrqweI; qy, auh sdw jIauNdw rihx vwlw pRBU Awp byAMq hI byAMq Aqy phuMc qoN pry!

(hy BweI!) (jdoN aus ny jgq-rcnw kr id`qI, qdoN) iqRSnw dI A`g, vwd-ivvwd qy Bu`K iqRh BI aus ny Awp hI pYdw kr id`qy [ dunIAw (Bwv, jIvW) dy isr auqy mOq (dw fr BI ausy ny pYdw kIqw hY; ikauNik iehnW ƒ) ieh dUjw (Bwv, pRBU ƒ C`f ky ieh id`sdw jgq) ipAwrw l`g irhw hY [ pr, r`Kx dy smr`Q pRBU ijs ny (gurU dI rwhIN) Sbd dI sUJ b^SI hY (iehnW Agin, vwd, BuK, iqRh qy kwl Awidk qoN) r`Kdw BI Awp hI hY [9[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥ ਇਹੁ ਜਲੁ ਸਭ ਤੈ ਵਰਸਦਾ ਵਰਸੈ ਭਾਇ ਸੁਭਾਇ ॥ ਸੇ ਬਿਰਖਾ ਹਰੀਆਵਲੇ ਜੋ ਗੁਰਮੁਖਿ ਰਹੇ ਸਮਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਨਦਰੀ ਸੁਖੁ ਹੋਇ ਏਨਾ ਜੰਤਾ ਕਾ ਦੁਖੁ ਜਾਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1282}

pd ArQ:-  sBqY—hr QW [ Bwie—pRym nwl [ (Bwau—pRym) [ suAwie—suBwau Anuswr, rzw Anuswr [ vrsY—vrHdw hY [ sy—auhI [ ndir—prmwqmw dI imhr dI ingwh nwl [

ArQ:-  (pRBU dw nwm-rUp) ieh jl (Bwv, mINh) hr QW v`s irhw hY qy vrHdw BI hY pRym nwl qy AwpxI mOj nwl (Bwv, iksy ivqkry nwl nhIN), pr, kyvl auhI (jIv-rUp) ru`K hry huMdy hn jo gurU dy snmuK ho ky (ies ‘nwm’ vrKw ivc) lIn rihMdy hn [

hy nwnk! pRBU dI imhr dI nzr nwl suK pYdw huMdw hY qy iehnW jIvW dw du`K dUr huMdw hY [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਭਿੰਨੀ ਰੈਣਿ ਚਮਕਿਆ ਵੁਠਾ ਛਹਬਰ ਲਾਇ ॥ ਜਿਤੁ ਵੁਠੈ ਅਨੁ ਧਨੁ ਬਹੁਤੁ ਊਪਜੈ ਜਾਂ ਸਹੁ ਕਰੇ ਰਜਾਇ ॥ ਜਿਤੁ ਖਾਧੈ ਮਨੁ ਤ੍ਰਿਪਤੀਐ ਜੀਆਂ ਜੁਗਤਿ ਸਮਾਇ ॥ ਇਹੁ ਧਨੁ ਕਰਤੇ ਕਾ ਖੇਲੁ ਹੈ ਕਦੇ ਆਵੈ ਕਦੇ ਜਾਇ ॥ ਗਿਆਨੀਆ ਕਾ ਧਨੁ ਨਾਮੁ ਹੈ ਸਦ ਹੀ ਰਹੈ ਸਮਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਜਿਨ ਕਉ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਤਾਂ ਇਹੁ ਧਨੁ ਪਲੈ ਪਾਇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1282}

pd ArQ:-  iBMnI—iB`jI hoeI [ iBMnI rYix—suhwvxI rwq vyly [ kry rjwie—mrzI vrqdw hY, pRBU ƒ BwauNdw hY [ jugiq—jIaUx-jugiq [ smwie—Aw v`sdI hY [ Kylu—qmwSw [ plY pwie—dyNdw hY, b^Sdw hY [ vuTw—v`isAw [ Chbr—JVI [ ijqu—ijs dI rwhIN [ ijqu vuTY—ijs dy vrHn nwl [ igAwn—prmwqmw nwl fUMGI sWJ r`Kx vwlw mnu`K [

ArQ:-  jdoN pRBU ƒ BwauNdw hY (qdoN) suhwvxI rwqy (b`dl) cmkdw hY qy JVI lw ky vrHdw hY, ies dy v`sx nwl bVw AMn (-rUp) Dn pYdw huMdw hY [ ies Dn dy vrqx nwl mn r`jdw hY qy jIvW ivc jIaUx dI jugqI AwauNdI hY (Bwv, AMn KwiDAW jIv jIaUNdy hn) [ pr, ieh (AMn-rUp) Dn qW krqwr dw iek qmwSw hY jo kdy pYdw huMdw hY kdy nws ho jWdw hY [ prmwqmw nwl fUMGI sWJ r`Kx vwly bMidAW leI pRBU dw nwm hI Dn hY jo sdw itikAw rihMdw hY [

hy nwnk! ijnHW auqy pRBU imhr dI nzr krdw hY auhnW ƒ ieh Dn b^Sdw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਆਪਿ ਕਰਾਏ ਕਰੇ ਆਪਿ ਹਉ ਕੈ ਸਿਉ ਕਰੀ ਪੁਕਾਰ ॥ ਆਪੇ ਲੇਖਾ ਮੰਗਸੀ ਆਪਿ ਕਰਾਏ ਕਾਰ ॥ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੋ ਥੀਐ ਹੁਕਮੁ ਕਰੇ ਗਾਵਾਰੁ ॥ ਆਪਿ ਛਡਾਏ ਛੁਟੀਐ ਆਪੇ ਬਖਸਣਹਾਰੁ ॥ ਆਪੇ ਵੇਖੈ ਸੁਣੇ ਆਪਿ ਸਭਸੈ ਦੇ ਆਧਾਰੁ ॥ ਸਭ ਮਹਿ ਏਕੁ ਵਰਤਦਾ ਸਿਰਿ ਸਿਰਿ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਆਪੁ ਵੀਚਾਰੀਐ ਲਗੈ ਸਚਿ ਪਿਆਰੁ ॥ ਨਾਨਕ ਕਿਸ ਨੋ ਆਖੀਐ ਆਪੇ ਦੇਵਣਹਾਰੁ ॥੧੦॥ {ਪੰਨਾ 1282}

pd ArQ:-  gwvwru—mUrK [ sBsY—sBnW ƒ [ isir isir—hryk dy isr auqy [ (not—l&z ‘Awip’ qy ‘Awpu’ dw &rk smJx-jog hY [ Awpu—Awpxy Awp ƒ) [ hau—mYN [ kY isau—iks dy pws? pukwr—&rIAwd [ QIAY—huMdw hY [ BwvY—cMgw l`gdw hY [ Awpy—Awp hI [ AwDwru—Awsrw [ gurmuiK—gurU dI srn pY ky [ iks no—(sMbMDk ‘no’ dy kwrn l&z ‘iksu’ dw  u au~f igAw hY) [ sic—sdw kwiem rihx vwly prmwqmw ivc [

ArQ:-  pRBU (sB kuJ) Awp hI kr irhw hY qy (jIvW pwsoN) Awp hI krw irhw hY (so, ies Agin, vwdu, Bu`K, qRyh, kwl Awidk bwry) iksy hor pws &irAwd nhIN kIqI jw skdI [ (jIvW pwsoN) Awp hI (Bu`K iqRh Awidk vwly) kMm krw irhw hY qy (iehnW kIqy kMmW dw) lyKw BI Awp hI mMgdw hY [ mUrK jIv (AYvyN hI) hYNkV ivKWdw hY (Asl ivc) auhI kuJ huMdw hY jo aus pRBU ƒ cMgw l`gdw hY [ (iehnW Agin Bu`K AwidkW qoN) jy pRBU Awp hI bcwey qW bcIdw hY, ieh b^SS auh Awp hI krn vwlw hY [ jIvW dI sMBwl pRBU Awp hI krdw hY, Awp hI (jIvW dIAW ArdwsW) suxdw hY qy hryk jIv ƒ Awsrw dyNdw hY [ sB jIvW ivc pRBU Awp hI mOjUd hY qy hryk jIv dw iDAwn r`Kdw hY [

ijhVw mnu`K gurU dy snmuK huMdw hY auh Awpxy Awqmk jIvn ƒ pVqwldw rihMdw hY, qy aus dw ipAwr (iehnW Bu`K iqRh Awidk vwly pdwrQW dy QW) sdw-iQr rihx vwly pRBU ivc bxdw hY [ pr, hy nwnk! ieh dwiq auh Awp hI dyNdw hY, iksy hor A`gy kuJ ikhw nhIN jw skdw [10[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh