ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1280

ਸਲੋਕ ਮਃ ੨ ॥ ਸਾਵਣੁ ਆਇਆ ਹੇ ਸਖੀ ਕੰਤੈ ਚਿਤਿ ਕਰੇਹੁ ॥ ਨਾਨਕ ਝੂਰਿ ਮਰਹਿ ਦੋਹਾਗਣੀ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹ ਅਵਰੀ ਲਾਗਾ ਨੇਹੁ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1280}

pd ArQ:-  iciq—ic`q ivc [ nyhu—ipAwr [ kMqY—Ksm pRBU ƒ [

ArQ:-  hy sKI! swvx (dw mhInw) AwieAw hY (Bwv, gurU vloN nwm-AMimRq dI vrKw ho rhI hY) Ksm (-pRBU) ƒ ihrdy ivc pRo lau [ hy nwnk! ijnHW (jIv-iesqrIAW) dw ipAwr (pRBU-pqI ƒ C`f ky) hornW nwl hY auh mMd-BwgxW duKI huMdIAW hn [1[

ਮਃ ੨ ॥ ਸਾਵਣੁ ਆਇਆ ਹੇ ਸਖੀ ਜਲਹਰੁ ਬਰਸਨਹਾਰੁ ॥ ਨਾਨਕ ਸੁਖਿ ਸਵਨੁ ਸੋਹਾਗਣੀ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹ ਸਹ ਨਾਲਿ ਪਿਆਰੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1280}

pd ArQ:-  jlhru—jlDr, b`dl [ suiK—suK ivc [ svnu—(ivAwkrx Anuswr ieh l&z ‘hukmI Biv`Kq’ A`n purK, bhu-vcn hY; vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’) byS`k saux, peIAW saux [

ArQ:-  hy sKI! swvx (Bwv ‘nwm’ dI vrKw dw smw) AwieAw hY, b`dl vrHwaU ho igAw hY (Bwv, gurU myhr kr irhw hY) [ hy nwnk! (ies suhwvxy smy) ijnHW (jIv-iesqRIAW dw) Ksm (-pRBU) nwl ipAwr bixAw hY auh BwgW vwlIAW peIAW suK nwl saux (Bwv, suKI jIvn ibqIq krn) [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਆਪੇ ਛਿੰਝ ਪਵਾਇ ਮਲਾਖਾੜਾ ਰਚਿਆ ॥ ਲਥੇ ਭੜਥੂ ਪਾਇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਚਿਆ ॥ ਮਨਮੁਖ ਮਾਰੇ ਪਛਾੜਿ ਮੂਰਖ ਕਚਿਆ ॥ ਆਪਿ ਭਿੜੈ ਮਾਰੇ ਆਪਿ ਆਪਿ ਕਾਰਜੁ ਰਚਿਆ ॥ ਸਭਨਾ ਖਸਮੁ ਏਕੁ ਹੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਣੀਐ ॥ ਹੁਕਮੀ ਲਿਖੈ ਸਿਰਿ ਲੇਖੁ ਵਿਣੁ ਕਲਮ ਮਸਵਾਣੀਐ ॥ ਸਤਸੰਗਤਿ ਮੇਲਾਪੁ ਜਿਥੈ ਹਰਿ ਗੁਣ ਸਦਾ ਵਖਾਣੀਐ ॥ ਨਾਨਕ ਸਚਾ ਸਬਦੁ ਸਲਾਹਿ ਸਚੁ ਪਛਾਣੀਐ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1280}

pd ArQ:-  mlwKwVw—m`l-AKwVw, BlvwnW dy Gulx dw QW [ BVQU—rOlw [ micAw—cVHdI klw ivc hn [ msvwxI—dvwq (msu—isAwhI) [

ArQ:-  (pRBU ny) Awp hI iCM\ pvw ky (Bwv jgq-rcnw kr ky) (ieh jgq, mwno) BlvwnW dy Gulx dw QW bxwieAw hY; (jIv-rUp Blvwn) rOlw pw ky (ieQy) Aw auqry hn (Bwv, byAMq jIv dbwdb jgq ivc jnm lY ky qury Aw rhy hn) [ (iehnW ivcoN) auh mnu`K jo gurU dy snmuK hn cVHdI klw ivc hn, (pr) mn dy ip`Cy qurn vwly k`cy mUrKW ƒ ptkw ky (Bwv mUMh-Bwr) mwrdw hY; (jIvW ivc ivAwpk ho ky) pRBU Awp hI lV irhw hY, Awp hI mwr irhw hY aus ny Awp hI (ieh iCM\ dw) kwrj ricAw hY [

sBnW jIvW dw mwlk iek pRBU hY, ies g`l dI smJ gurU dy snmuK hoieAW AwauNdI hY, Awpxy hukm-Anuswr hI (hryk jIv dy) isr auqy klm dvwq qoN ibnw hI (rzw dw) lyK ilK irhw hY [

(aus pRBU dw) imlwp sqsMg ivc ho skdw hY ijQy sdw pRBU dy gux kQy jWdy hn [ hy nwnk! (gurU dw) s`cw Sbd gw ky sdw kwiem rihx vwlw pRBU pCwixAw jw skdw hY (Bwv, pRBU dI swr pYNdI hY, pRBU nwl jwx-pCwx bxdI hY) [

ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥ ਊਂਨਵਿ ਊਂਨਵਿ ਆਇਆ ਅਵਰਿ ਕਰੇਂਦਾ ਵੰਨ ॥ ਕਿਆ ਜਾਣਾ ਤਿਸੁ ਸਾਹ ਸਿਉ ਕੇਵ ਰਹਸੀ ਰੰਗੁ ॥ ਰੰਗੁ ਰਹਿਆ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹ ਕਾਮਣੀ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹ ਮਨਿ ਭਉ ਭਾਉ ਹੋਇ ॥ ਨਾਨਕ ਭੈ ਭਾਇ ਬਾਹਰੀ ਤਿਨ ਤਨਿ ਸੁਖੁ ਨ ਹੋਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1280}

pd ArQ:-  aUNniv—inaUN ky [ Avir—hor hor, keI qrHW dy [ vMn—rMg [ iqsu swh isau—aus Swh nwl (jo inauN inauN ky AwieAw hY) [ kyv—ikvyN? rMgu—ipAwr [ Bwau—pRym [ Bwie bwhrI—pRym qoN sKxIAW [ Bau—fr, Adb [

ArQ:-  (gurU-rUp b`dl) inauN inauN ky AwieAw hY (Bwv, imhr krn qy iqAwr hY) qy keI qrHW dy rMg ivKw irhw hY (Bwv, gurU keI iksm dy kauqk krdw hY); pr, kIh pqw myrw aus (nwm-^zwny dy) Swh dy nwl ikvyN ipAwr bixAw rhygw [

(aus imhrW dy sweIN nwl) auhnW (jIv-) iesqrIAW dw ipAwr itikAw rihMdw hY ijnHW dy mn ivc aus dw fr qy ipAwr hY [ hy nwnk! jo fr qy ipAwr qoN s`KxIAW hn auhnW dy srIr ivc suK nhIN huMdw [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਊਂਨਵਿ ਊਂਨਵਿ ਆਇਆ ਵਰਸੈ ਨੀਰੁ ਨਿਪੰਗੁ ॥ ਨਾਨਕ ਦੁਖੁ ਲਾਗਾ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹ ਕਾਮਣੀ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹ ਕੰਤੈ ਸਿਉ ਮਨਿ ਭੰਗੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1280}

pd ArQ:-  inpMgu—(in+pMgu; pMgu—pMk, ic`kV) ic`kV-rihq, sw& [ BMgu—qot, ivCoVw [ min—mn ivc [

ArQ:-  (gurU-b`dl) inauN inauN ky AwieAw hY qy sw& jl vrs irhw hY; pr, hy nwnk! auhnW (jIv-) iesqrIAW ƒ (iPr BI) du`K ivAwp irhw hY ijnHW dy mn ivc Ksm-pRBU nwloN ivCoVw hY [1[

ਪਉੜੀ ॥ ਦੋਵੈ ਤਰਫਾ ਉਪਾਇ ਇਕੁ ਵਰਤਿਆ ॥ ਬੇਦ ਬਾਣੀ ਵਰਤਾਇ ਅੰਦਰਿ ਵਾਦੁ ਘਤਿਆ ॥ ਪਰਵਿਰਤਿ ਨਿਰਵਿਰਤਿ ਹਾਠਾ ਦੋਵੈ ਵਿਚਿ ਧਰਮੁ ਫਿਰੈ ਰੈਬਾਰਿਆ ॥ ਮਨਮੁਖ ਕਚੇ ਕੂੜਿਆਰ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹੀ ਨਿਹਚਉ ਦਰਗਹ ਹਾਰਿਆ ॥ ਗੁਰਮਤੀ ਸਬਦਿ ਸੂਰ ਹੈ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹੀ ਮਾਰਿਆ ॥ ਸਚੈ ਅੰਦਰਿ ਮਹਲਿ ਸਬਦਿ ਸਵਾਰਿਆ ॥ ਸੇ ਭਗਤ ਤੁਧੁ ਭਾਵਦੇ ਸਚੈ ਨਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਨਿ ਆਪਣਾ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹਾ ਵਿਟਹੁ ਹਉ ਵਾਰਿਆ ॥੫॥ {ਪੰਨਾ 1280}

not:-  gurU Amrdws jI mwrU kI vwr dI pauVI nµ: 10 ivc l&z ‘dovY qrPw’ vrqdy hn [ ieh ‘vwr’ auhnW pws mOjUd sI [

pd ArQ:-  qrPw—DVy (‘gurmuK’ qy ‘mnmuK’ ijnHW dw izkr ipClI pauVI ivc AwieAw hY) [ vwdu—JgVw [ privriq—dunIAw ivc mn dw Ps jwxw [ inrivriq—dunIAw vloN mn v`Krw rihxw [ hwTw—qr&W, pwsy [ rYbwirAw—rhbr, ivcolw [ sUr—sUrmy [ nwie—nwm ivc [ mhil—hzUrI ivc [ svwirAw—sur^rU ho gey [

ArQ:-  (‘gurmuK’ qy ‘mnmuK’) dohW iksmW dy jIv pYdw kr ky (dohW ivc) pRBU Awp mOjUd hY, Dwrimk aupdyS (=byd bwxI) BI aus ny Awp hI kIqw hY (qy ies qrHW ‘gurmuK’ qy ‘mnmuK’ dy AMdr ‘ivcwr’ vKo-v`Kry pw ky, dohW iDrW dy) AMdr JgVw BI Awp hI pwieAw hY [ jgq dy DMiDAW ivc Kicq hoxw qy jgq qoN inrlyp rihxw—ieh dovyN pwsy aus ny Awp hI bxw id`qy hn qy Awp hI ‘Drm’ (-rUp ho ky dohW ivc) ivcolw bixAw hoieAw hY; pr, mn dy ip`Cy qurn vwly mUrK kUV dy vpwrI hn auh zrUr pRBU dI drgwh ivc bwzI hwr jWdy hn [

ijnHW ny gurU dI miq dw Awsrw ilAw auh gur-Sbd dI brkiq nwl sUrmy bx gey ikauNik auhnW kwm qy kRoD ij`q ilAw; auh gur-Sbd dI rwhIN s`Øcy pRBU dI hzUrI iv`c sur^rU ho gey [ (hy pRBU!) auh qyry Bgq qYƒ cMgy l`gdy hn, ikauNik auh qyry sdw kwiem rihx vwly nwm ivc ipAwr pWdy hn [

jo mnu`K Awpxy siqgurU ƒ syNvdy hn (Bwv, jo gurU dy khy auqy qurdy hn), mYN auhnW qoN sdky hW [5[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥ ਊਂਨਵਿ ਊਂਨਵਿ ਆਇਆ ਵਰਸੈ ਲਾਇ ਝੜੀ ॥ ਨਾਨਕ ਭਾਣੈ ਚਲੈ ਕੰਤ ਕੈ ਸੁ ਮਾਣੇ ਸਦਾ ਰਲੀ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1280}

pd ArQ:-  rlI—Awnµd [ lwie—lw ky [ kY Bwxy—dy hukm ivc [

ArQ:-  (gurU-b`dl) Juk Juk ky AwieAw hY qy JVI lw ky vrH irhw hY (Bwv, gurU ‘nwm’-aupdyS dI vrKw kr irhw hY); pr, hy nwnk! (ies aupdyS ƒ sux ky) jo mnu`K Ksm (-pRBU) dI rzw ivc qurdw hY auhI (aus ‘aupdyS’-vrKw dw) Awnµd mwxdw hY [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਕਿਆ ਉਠਿ ਉਠਿ ਦੇਖਹੁ ਬਪੁੜੇਂ ਇਸੁ ਮੇਘੈ ਹਥਿ ਕਿਛੁ ਨਾਹਿ ॥ ਜਿਨਿ ਏਹੁ ਮੇਘੁ ਪਠਾਇਆ ਤਿਸੁ ਰਾਖਹੁ ਮਨ ਮਾਂਹਿ ॥ ਤਿਸ ਨੋ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਸੀ ਜਾ ਕਉ ਨਦਰਿ ਕਰੇਇ ॥ ਨਾਨਕ ਨਦਰੀ ਬਾਹਰੀ ਸਭ ਕਰਣ ਪਲਾਹ ਕਰੇਇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1280}

pd ArQ:-  bpuVyN—hy ivcwry bMidE! myG—b`dl [ myGY hiQ—b`dl dy h`Q ivc [ pTwieAw—ByijAw hY [ mMin—mn ivc [ ndir—nzr (ArbI dy ‘z’ dw au~cwrx ‘d’ BI hY; iesy qrHW ‘kwZz’ qy ‘kwgd’) [ krxplwh—(sM: kruxw-pRlwp [ kruxw—qrs [ pRlwp—ivrlwp) auh ivrlwp jo qrs pYdw kry, qrly, kIrny [

ArQ:-  hy ivcwry bMidE! ies b`dl ƒ au~T au~T ky kIh vyKdy hau, ies dy Awpxy v`s kuJ nhIN (ik ieh vrKw kr sky) [ (hy BweI!) ijs mwlk ny ieh b`dl G`ilAw hY aus ƒ Awpxy mn ivc cyqy kro [

(pr ieh iksy dy v`s dI g`l nhIN) ijs jIv auqy pRBU Awp imhr dI nzr krdw hY aus dy mn ivc (Awpxw Awp) vsWdw hY [ hy nwnk! pRBU dI imhr dI nzr qoN ibnw swrI isRStI qrlY lY rhI hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਸੋ ਹਰਿ ਸਦਾ ਸਰੇਵੀਐ ਜਿਸੁ ਕਰਤ ਨ ਲਾਗੈ ਵਾਰ ॥ ਆਡਾਣੇ ਆਕਾਸ ਕਰਿ ਖਿਨ ਮਹਿ ਢਾਹਿ ਉਸਾਰਣਹਾਰ ॥ ਆਪੇ ਜਗਤੁ ਉਪਾਇ ਕੈ ਕੁਦਰਤਿ ਕਰੇ ਵੀਚਾਰ ॥ ਮਨਮੁਖ ਅਗੈ ਲੇਖਾ ਮੰਗੀਐ ਬਹੁਤੀ ਹੋਵੈ ਮਾਰ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਤਿ ਸਿਉ ਲੇਖਾ ਨਿਬੜੈ ਬਖਸੇ ਸਿਫਤਿ ਭੰਡਾਰ ॥ ਓਥੈ ਹਥੁ ਨ ਅਪੜੈ ਕੂਕ ਨ ਸੁਣੀਐ ਪੁਕਾਰ ॥ ਓਥੈ ਸਤਿਗੁਰੁ ਬੇਲੀ ਹੋਵੈ ਕਢਿ ਲਏ ਅੰਤੀ ਵਾਰ ॥ ਏਨਾ ਜੰਤਾ ਨੋ ਹੋਰ ਸੇਵਾ ਨਹੀ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਿਰਿ ਕਰਤਾਰ ॥੬॥ {ਪੰਨਾ 1280}

pd ArQ:-  vwr—dyr (vyKo, Awsw dI vwr, 1 [ 1 [) [ Awfwxy—A`fy hoey, qxy hoey [ piq—ie`zq [ EQY—aus AvsQw ivc jdoN swry kIqy krm swhmxy AwauNdy hn [

ArQ:-  (hy BweI!) aus pRBU ƒ sdw ismrIey ijs ƒ (jgq) bxwidAW icr nhIN l`gdw; ieh qxy hoey AwkwS bxw ky iek plk ivc nws kr ky (muV) bxwx dy smr`Q hY [ pRBU Awp hI jgq pYdw kr ky Awp hI ies rcnw dw i^Awl r`Kdw hY [ pr, jo mnu`K (AYsy pRBU ƒ ivswr ky) Awpxy mn dy ip`Cy qurdw hY (qy ivkwrW ivc pRivrq huMdw hY) aus pwsoN AgWh aus dy kIqy krmW dw lyKw mMigAw jWdw hY (ivkwrW dy kwrn) aus ƒ mwr pYNdI hY [ gurU dy hukm ivc qurn vwly bMdy dw lyKw ie`zq nwl in`bVdw hY ikauNik gurU aus ƒ pRBU dI is&iq-swlwh dy ^zwny b^Sdw hY [

kIqy krmW dw lyKw hox vyly iksy hor dI pyS nhIN jWdI, qy aus vyly iksy kUk-pukwr dw BI koeI &wiedw nhIN huMdw [ aus vyly vwsqy qW siqgurU hI mddgwr huMdw hY ikauNik Aw^r gurU hI ivkwrW qoN bwhr k`Fdw hY [

iksy hor iksm dI syvw iehnW jIvW leI lwBdwiek nhIN hY, Akwl purK dw ByijAw hoieAw siqgurU hI jIvW dy isr auqy h`Q r`Kdw hY [6[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh