ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1263

ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੪ ॥ ਗੰਗਾ ਜਮੁਨਾ ਗੋਦਾਵਰੀ ਸਰਸੁਤੀ ਤੇ ਕਰਹਿ ਉਦਮੁ ਧੂਰਿ ਸਾਧੂ ਕੀ ਤਾਈ ॥ ਕਿਲਵਿਖ ਮੈਲੁ ਭਰੇ ਪਰੇ ਹਮਰੈ ਵਿਚਿ ਹਮਰੀ ਮੈਲੁ ਸਾਧੂ ਕੀ ਧੂਰਿ ਗਵਾਈ ॥੧॥ ਤੀਰਥਿ ਅਠਸਠਿ ਮਜਨੁ ਨਾਈ ॥ ਸਤਸੰਗਤਿ ਕੀ ਧੂਰਿ ਪਰੀ ਉਡਿ ਨੇਤ੍ਰੀ ਸਭ ਦੁਰਮਤਿ ਮੈਲੁ ਗਵਾਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਾਹਰਨਵੀ ਤਪੈ ਭਾਗੀਰਥਿ ਆਣੀ ਕੇਦਾਰੁ ਥਾਪਿਓ ਮਹਸਾਈ ॥ ਕਾਂਸੀ ਕ੍ਰਿਸਨੁ ਚਰਾਵਤ ਗਾਊ ਮਿਲਿ ਹਰਿ ਜਨ ਸੋਭਾ ਪਾਈ ॥੨॥ ਜਿਤਨੇ ਤੀਰਥ ਦੇਵੀ ਥਾਪੇ ਸਭਿ ਤਿਤਨੇ ਲੋਚਹਿ ਧੂਰਿ ਸਾਧੂ ਕੀ ਤਾਈ ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਸੰਤੁ ਮਿਲੈ ਗੁਰ ਸਾਧੂ ਲੈ ਤਿਸ ਕੀ ਧੂਰਿ ਮੁਖਿ ਲਾਈ ॥੩॥ ਜਿਤਨੀ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਤੁਮਰੀ ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ ਸਭ ਤਿਤਨੀ ਲੋਚੈ ਧੂਰਿ ਸਾਧੂ ਕੀ ਤਾਈ ॥ ਨਾਨਕ ਲਿਲਾਟਿ ਹੋਵੈ ਜਿਸੁ ਲਿਖਿਆ ਤਿਸੁ ਸਾਧੂ ਧੂਰਿ ਦੇ ਹਰਿ ਪਾਰਿ ਲੰਘਾਈ ॥੪॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1263}

pd ArQ:-  qy—ieh swry (bhu-vcn) [ krih—krdy hn, krdIAW hn (bhu-vcn) [ kI qweI—kI qweIN, dI ^wqr, pRwpq krn vwsqy [ iklivK—pwp [ iklviK mYlu Bry—pwpW dI mYl nwl ilbVy hoey (jIv) [1[

qIriQ—qIrQ au~qy, qIrQ ivc [ nweI—vifAweI, is&iq-swlwh [ mjnu—ieSnwn [ qIriQ nweI—is&iq-swlwh dy qIrQ ivc [ qIriQ mjnu nweI—is&iq-swlwh dy qIrQ ivc (Awqmk) ieSnwn [ ATsiT mjnu—ATwhT (qIrQW) dw ieSnwn [ prI—peI, pYNdI hY [ auif—au~f ky [ nyqRI—A`KW ivc [1[rhwau[

jwhrnvI—gMgw [ qpY—qpy ny [ qpY BwgIriQ—BwgIrQ qpy ny [ AwxI—ilAWdI [ mhsweI—mhyS ny, iSv ny [ imil—iml ky [2[

dyvI—dyvIN, dyviqAW ny [ siB—swry (bhu-vcn) [ locih—locdy hn (bhu-vcn) [ iqs kI—sMbMDk ‘kI’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw  u au~f igAw hY) [ muiK—mUMh au~qy [3[

suAwmI—hy suAwmI! locY—locdI hY (iek-vcn) [ ijsu illwit—ijs (mnu`K) dy m`Qy au~qy [ dy—dy ky [4[

ArQ:-  hy BweI! (prmwqmw dI) is&iq-swlwh dy qIrQ ivc (kIqw hoieAw Awqmk) ieSnwn (hI) ATwhT qIrQW dw ieSnwn hY [ ijs mnu`K dIAW A`KW ivc swD sMgiq dy crnW dI DUV au~f ky pYNdI hY (auh DUV aus dy AMdroN) ivkwrW dI swrI mYl dUr kr dyNdI hY [1[rhwau[

hy BweI! gMgw, jmnw, godwvrI, srsÍqI (Awidk piv`qr ndIAW) ieh swrIAW sMq jnW dy crnW dI DUV hwsl krn leI jqn krdIAW rihMdIAW hn [ (ieh ndIAW AwKdIAW hn ik) (AnykW) ivkwrW dI mYl nwl ilbVy hoey (jIv) (swfy ivc (Aw ky) cu`BIAW lWdy hn (auh AwpxI mYl swƒ dy jWdy hn) swfI auh mYl sMq-jnW dy crnW dI DUV dUr krdI hY [1[

hy BweI! gMgw ƒ BwgIrQ qpy ny (sÍrgW ivcoN) ilAWdw, iSv jI ny kydwr qIrQ AsQwpn kIqw, kWSI (iSv dI ngrI), (ibMdRwbn ij`Qy) ik®Sn gweIAW cwrdw irhw—iehnW sBnW ny hrI dy BgqW ƒ iml ky hI vifAweI hwsl kIqI hoeI hY [2[

hy BweI! dyviqAW ny ijqny BI qIrQ AsQwpn kIqy hoey hn, auh swry (qIrQ) sMq jnW dy crnW dI DUV dI qWG krdy rihMdy hn [ jdoN auhnW ƒ prmwqmw dw sMq gurU swDU imldw hY, auh aus dy crnW dI DUV m`Qy au~qy lWdy hn [3[

hy myry mwlk-pRBU! qyrI pYdw kIqI hoeI ijqnI BI isRStI hY, auh swrI gurU dy crnW dI DUV pRwpq krn leI qWG krdI hY [ hy nwnk! (AwK—hy BweI!) ijs mnu`K dy m`Qy au~qy lyK iliKAw hovy, prmwqmw aus ƒ gurU-swDU dy crnW dI DUV dy ky aus ƒ sMswr-smuMdr qoN pwr lµGw dyNdw hY [4[2[

ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੪ ॥ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕਉ ਹਰਿ ਮੀਠ ਲਗਾਨਾ ਜਿਸੁ ਹਰਿ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੈ ॥ ਤਿਸ ਕੀ ਭੂਖ ਦੂਖ ਸਭਿ ਉਤਰੈ ਜੋ ਹਰਿ ਗੁਣ ਹਰਿ ਉਚਰੈ ॥੧॥ ਜਪਿ ਮਨ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਿਸਤਰੈ ॥ ਗੁਰ ਕੇ ਬਚਨ ਕਰਨ ਸੁਨਿ ਧਿਆਵੈ ਭਵ ਸਾਗਰੁ ਪਾਰਿ ਪਰੈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕੇ ਹਮ ਹਾਟਿ ਬਿਹਾਝੇ ਜਿਸੁ ਹਰਿ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੈ ॥ ਹਰਿ ਜਨ ਕਉ ਮਿਲਿਆਂ ਸੁਖੁ ਪਾਈਐ ਸਭ ਦੁਰਮਤਿ ਮੈਲੁ ਹਰੈ ॥੨॥ ਹਰਿ ਜਨ ਕਉ ਹਰਿ ਭੂਖ ਲਗਾਨੀ ਜਨੁ ਤ੍ਰਿਪਤੈ ਜਾ ਹਰਿ ਗੁਨ ਬਿਚਰੈ ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਜਨੁ ਹਰਿ ਜਲ ਕਾ ਮੀਨਾ ਹਰਿ ਬਿਸਰਤ ਫੂਟਿ ਮਰੈ ॥੩॥ ਜਿਨਿ ਏਹ ਪ੍ਰੀਤਿ ਲਾਈ ਸੋ ਜਾਨੈ ਕੈ ਜਾਨੈ ਜਿਸੁ ਮਨਿ ਧਰੈ ॥ ਜਨੁ ਨਾਨਕੁ ਹਰਿ ਦੇਖਿ ਸੁਖੁ ਪਾਵੈ ਸਭ ਤਨ ਕੀ ਭੂਖ ਟਰੈ ॥੪॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1263}

pd ArQ:-  kau—ƒ [ mIT—im`Tw, ipAwrw [ iqs kI—(sMbMDq ‘kI’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw  u au~f igAw hY) [ siB—swry [ aucrY—aucwrdw hY [1[

mn—hy mn! insqrY—pwr lµG jWdw hY [ krn—kMnW nwl [ suin—sux ky [ Bv swgru—sMswr-smuMdr [1[rhwau[

hwit—h`tI au~qy [ ivhwJy—^rIdy hoey, ivky hoey [ hwit ivhwJy—Zulwm, mu`l-^rIdy [ pweIAY—pw leIdw hY [ sB mYlu—swrI mYl [ hrY—dUr kr dyNdw hY [2[

jnu—syvk [ iqRpqY—r`jdw hY [ jw—jdoN [ ibcrY—ivcwrdw hY, mn ivc vsWdw hY [ mInw—m`CI [ PUit mrY—duKI ho ky mr jWdw hY [3[

ijin—ijs (prmwqmw) ny [ kY—jW [ ijsu min—ijs (mnu`K) dy mn ivc [ dyiK—vyK ky [ trY—tl jWdI hY, mu`k jWdI hY [4[

ArQ:-  hy (myry) mn! sdw hrI dw nwm jipAw kr, (ijhVw mnu`K jpdw hY, auh sMswr-smuMdr qoN) pwr lµG jWdw hY [ (ijhVw mnu`K) gurU dy bcn kMnW nwl sux ky (prmwqmw dw nwm) ismrdw hY, auh mnu`K sMswr-smuMdr qoN pwr lµG jWdw hY [1[rhwau[

hy BweI! ijs mnu`K au~qy prmwqmw imhr krdw hY, aus mnu`K ƒ prmwqmw (dw nwm) ipAwrw l`gdw hY [ ijhVw mnu`K pRBU dy gux aucwrdw rihMdw hY, aus dI (mwieAw dI) Bu`K dUr ho jWdI hY, aus dy swry du`K (dUr ho jWdy hn) [1[

hy BweI! ijs syvk au~qy prmwqmw imhr krdw hY, mYN aus dw mu`l ^rIidAw Zulwm hW [ prmwqmw dy syvk ƒ imilAW Awqmk Awnµd pRwpq huMdw hY (auh Awqmk Awnµd mnu`K dy AMdroN) KotI miq dI swrI mYl dUr kr dyNdw hY [2[

hy BweI! prmwqmw dy syvk ƒ prmwqmw (dy nwm) dI Bu`K l`gI rihMdI hY, jdoN auh prmwqmw dy gux mn ivc vsWdw hY, auh iqRpq ho jWdw hY [ hy BweI! prmwqmw dw Bgq ieauN hY ijvyN pwxI dI m`CI hY (pwxI qoN ivCuV ky m`CI qVP ky mr jWdI hY, iqvyN prmwqmw dw Bgq) hir-nwm ivsirAW bhuq duKI huMdw hY [3[

hy BweI! ijs (prmwqmw) ny (Awpxy syvk dy ihrdy ivc Awpxw) ipAwr pYdw kIqw huMdw hY (aus ipAwr dI kdr) auh (Awp) jwxdw hY, jW (auh syvk) jwxdw hY ijs dy mn ivc (prmwqmw Awpxw ipAwr) itkWdw hY [ dws nwnk aus pRBU dw drsn kr ky Awqmk Awnµd hwsl krdw hY (ies Awnµd dI brkiq nwl nwnk dy) srIr dI swrI (mwiek) Bu`K dUr ho jWdI hY [4[3[

ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੪ ॥ ਜਿਤਨੇ ਜੀਅ ਜੰਤ ਪ੍ਰਭਿ ਕੀਨੇ ਤਿਤਨੇ ਸਿਰਿ ਕਾਰ ਲਿਖਾਵੈ ॥ ਹਰਿ ਜਨ ਕਉ ਹਰਿ ਦੀਨ੍ਹ੍ਹ ਵਡਾਈ ਹਰਿ ਜਨੁ ਹਰਿ ਕਾਰੈ ਲਾਵੈ ॥੧॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਦ੍ਰਿੜਾਵੈ ॥ ਹਰਿ ਬੋਲਹੁ ਗੁਰ ਕੇ ਸਿਖ ਮੇਰੇ ਭਾਈ ਹਰਿ ਭਉਜਲੁ ਜਗਤੁ ਤਰਾਵੈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜੋ ਗੁਰ ਕਉ ਜਨੁ ਪੂਜੇ ਸੇਵੇ ਸੋ ਜਨੁ ਮੇਰੇ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਭਾਵੈ ॥ ਹਰਿ ਕੀ ਸੇਵਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪੂਜਹੁ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਆਪਿ ਤਰਾਵੈ ॥੨॥ ਭਰਮਿ ਭੂਲੇ ਅਗਿਆਨੀ ਅੰਧੁਲੇ ਭ੍ਰਮਿ ਭ੍ਰਮਿ ਫੂਲ ਤੋਰਾਵੈ ॥ ਨਿਰਜੀਉ ਪੂਜਹਿ ਮੜਾ ਸਰੇਵਹਿ ਸਭ ਬਿਰਥੀ ਘਾਲ ਗਵਾਵੈ ॥੩॥ ਬ੍ਰਹਮੁ ਬਿੰਦੇ ਸੋ ਸਤਿਗੁਰੁ ਕਹੀਐ ਹਰਿ ਹਰਿ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵੈ ॥ ਤਿਸੁ ਗੁਰ ਕਉ ਛਾਦਨ ਭੋਜਨ ਪਾਟ ਪਟੰਬਰ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਸਤਿ ਕਰਿ ਮੁਖਿ ਸੰਚਹੁ ਤਿਸੁ ਪੁੰਨ ਕੀ ਫਿਰਿ ਤੋਟਿ ਨ ਆਵੈ ॥੪॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਦੇਉ ਪਰਤਖਿ ਹਰਿ ਮੂਰਤਿ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਚਨ ਸੁਣਾਵੈ ॥ ਨਾਨਕ ਭਾਗ ਭਲੇ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕੇ ਜੋ ਹਰਿ ਚਰਣੀ ਚਿਤੁ ਲਾਵੈ ॥੫॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1263-1264}

pd ArQ:-  jIA—(l&z ‘jIau’ qoN bhu-vcn) [ pRiB—pRBU ny [ iqqny—auh swry [ isir—(hryk dy) isr au~qy [ ilKwvY—ilKWdw hY [ kau—ƒ [ dIn@—id`qI hY [ vfweI—ie`zq [ kwrY—kwr ivc [ lwvY—joVdw hY [1[

idRVwvY—mn ivc p`kw krdw hY [ gur ky isK—hy gurU dy isKo! BweI! qy BweIE! Baujlu jgqu—sMswr-smuMdr [ qrwvY—pwr lµGWdw hY [1[rhwau[

jo jnu—ijhVw mnu`K [ pUjy syvy—pUjdw hY syvw krdw hY [ pRB BwvY—pRBU ƒ ipAwrw l`gdw hY [ syvw—BgqI [ pUjhu—pUjw kro [ kir—kr ky [2[

Brim—Btkxw ivc pY ky [ BUly—kurwhy pey rihMdy hn [ AigAwnI—Awqmk jIvn vloN by-smJ bMdy [ AMDuly—(mwieAw dy moh ivc shI jIvn-rwh vloN) AMnHy [ BRim BRim—Btk Btk ky [ qorwvY—qory, qoVdw hY [ inrjIau—by-jwn (p`Qr dI pUrqI) [ mVw—smwDW [ ibrQI—ivArQ [ Gwl—imhnq [3[

bRhmu—prmwqmw [ ibMdy—jwxdw hY, sWJ pWdw hY [ Cwdn—k`pVy [ pwt ptMbr—rySm, rySmI k`pVy (pt-AMbr [ AMbr—k`pVy) [ siq kir—srDw nwl [ muiK—mUMh ivc [ sMchu—iek`Ty kro [ muiK sMchu—Kvwvo [ qoit—Gwt [ puMn—Blw kMm [4[

prqiK—A`KIN id`sdw [ mUriq—srUp [ AMimRq—Awqmk jIvn dyx vwly [5[

ArQ:-  hy BweI! gurU (mnu`K dy) ihrdy ivc prmwqmw dw nwm p`kI qrHW itkw dyNdw hY [ (qW qy) hy gurU ky is`Ko! hy myry BweIE! (gurU dI srn pY ky) prmwqmw dw nwm jipAw kro [ prmwqmw sMswr-smuMdr qoN pwr lµGw lYNdw hY [1[rhwau[

hy BweI! ijqny BI jIv jMqU pRBU ny pYdw kIqy hn, swry hI (AYsy hn ik) hryk dy isr au~qy (hryk dy krn leI) kwr ilK r`KI hY [ (Awpxy) Bgq ƒ pRBU ny ieh vifAweI b^SI huMdI hY ik pRBU Awpxy Bgq ƒ nwm ismrn dI kwr ivc lweI r`Kdw hY [1[

hy BweI! ijhVw mnu`K gurU dw Awdr-siqkwr krdw hY gurU dI srn pYNdw hY, auh mnu`K prmwqmw ƒ ipAwrw l`gdw hY [ hy BweI! prmwqmw dI syvw-BgqI kirAw kro, gurU dI srn pey rho (ijhVw mnu`K ieh au~dm krdw hY aus ƒ pRBU) imhr kr ky Awp pwr lµGw lYNdw hY [2[

hy BweI! (gurU prmysr ƒ Bulw ky) mnu`K Btk Btk ky (mUrqI Awidk dI pUjw vwsqy) Pu`l qoVdw iPrdw hY [ (Aijhy mnu`K) Btkxw dy kwrn kuhwhy pey rihMdy hn, Awqmk jIvn vloN-bysmJ itky rihMdy hn, auhnW ƒ shI jIvn-rwh nhIN id`sdw [ (auh AMnHy mnu`K) by-jwn (mUrqIAW) ƒ pUjdy hn, smwDW ƒ m`Qy tykdy rihMdy hn [ (Aijhw mnu`K AwpxI) swrI imhnq ivArQ gvWdw hY [3[

hy BweI! gurU prmwqmw nwl fUMGI sWJ pweI r`Kdw hY, jgq aus ƒ gurU AwKdw hY, gurU jgq ƒ prmwqmw dI is&iq-swlwh dw aupdyS suxWdw hY [ hy BweI! Aijhy gurU A`gy keI iksmW dy k`pVy, Kwxy rySmI k`pVy srDw nwl Byt kirAw kro [ ies Bly kMm dI tot nhIN AwauNdI [4[

hy nwnk! (AwK—hy BweI!) ijhVw gurU Awqmk jIvn dyx vwly (is&iq-swlwh dy) bcn suxWdw rihMdw hY, auh qW sw& qOr qy prmwqmw dw rUp ipAw id`sdw hY [ aus mnu`K dy cMgy Bwg huMdy hn ijhVw (gurU dI srn pY ky) prmwqmw dy crnW ivc ic`q joVI r`Kdw hY [5[4[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh