ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1257

ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਦੁਖ ਮਹੁਰਾ ਮਾਰਣ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ॥ ਸਿਲਾ ਸੰਤੋਖ ਪੀਸਣੁ ਹਥਿ ਦਾਨੁ ॥ ਨਿਤ ਨਿਤ ਲੇਹੁ ਨ ਛੀਜੈ ਦੇਹ ॥ ਅੰਤ ਕਾਲਿ ਜਮੁ ਮਾਰੈ ਠੇਹ ॥੧॥ ਐਸਾ ਦਾਰੂ ਖਾਹਿ ਗਵਾਰ ॥ ਜਿਤੁ ਖਾਧੈ ਤੇਰੇ ਜਾਹਿ ਵਿਕਾਰ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਰਾਜੁ ਮਾਲੁ ਜੋਬਨੁ ਸਭੁ ਛਾਂਵ ॥ ਰਥਿ ਫਿਰੰਦੈ ਦੀਸਹਿ ਥਾਵ ॥ ਦੇਹ ਨ ਨਾਉ ਨ ਹੋਵੈ ਜਾਤਿ ॥ ਓਥੈ ਦਿਹੁ ਐਥੈ ਸਭ ਰਾਤਿ ॥੨॥ ਸਾਦ ਕਰਿ ਸਮਧਾਂ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਘਿਉ ਤੇਲੁ ॥ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਅਗਨੀ ਸਿਉ ਮੇਲੁ ॥ ਹੋਮ ਜਗ ਅਰੁ ਪਾਠ ਪੁਰਾਣ ॥ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੋ ਪਰਵਾਣ ॥੩॥ ਤਪੁ ਕਾਗਦੁ ਤੇਰਾ ਨਾਮੁ ਨੀਸਾਨੁ ॥ ਜਿਨ ਕਉ ਲਿਖਿਆ ਏਹੁ ਨਿਧਾਨੁ ॥ ਸੇ ਧਨਵੰਤ ਦਿਸਹਿ ਘਰਿ ਜਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਜਨਨੀ ਧੰਨੀ ਮਾਇ ॥੪॥੩॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1257}

not:-  sMKIAw zhr hY [ pr keI iksm dIAW bUtIAW nwl rlw ky A`g ivc ies ƒ mwirAw jWdw hY, ies dw kuSqw kIqw jWdw hY [ auh kuSqw, auh mwirAw hoieAw sMKIAw iek vDIAw dvweI bx jWdI hY, jo keI rogW ƒ dUr kr skdw hY [ dunIAw dy du`K-klyS mnu`K auqy dbwau pw ky aus dw Awqmk jIvn mwr mukWdy hn [ pr iehI du`K dvweI BI bx skdy hn [ ies Sbd ivc auh Awqmk ivDI d`sI hoeI hY [

pd ArQ:-  mwrx (mhury ƒ kuSqw krn vwsqy jVHI bUtIAW Awidk) mswly [ hiQ—h`Q ivc [ pIsxu—(kuSqw pIh ky bwrIk krn leI p`Qr dw) v`tw [ inq inq—sdw hI [ lyhu—(ieh dvweI) Kwvo [ dyh—srIr [ n CIjY—iC`jdw nhIN [ n CIjY dyh—mnu`K srIr iC`jdw nhIN, mnu`Kw jnm qoN hyT vl nhIN jweIdw [ AMq kwil—A^Ir vyly [ (not:-  ‘n CIjY dyh’ dw pihlw ‘n’ AglI quk dy nwl BI ArQ vyly vrqxw hY [ ies ƒ ‘dyhlI dIpk’ Alµkwr smJo) [ mwrY Tyh—ptk ky mwrdw hY [1[

gvwr—hy mUrK! ijqu KwDY—ijs (dwrU) dy KwiDAW [ ivkwr—mMdy krm [1[rhwau[

sBu—ieh swrw (AfMbr) [ CWv—prCwvW [ riQ iPrMdY—rQ dy iPirAW, jdoN sUrj dw rQ iPrdw hY jdoN sUrj cVHdw hY [ Qwv—(l&z ‘Qwv’ l&z ‘Qwau’ qoN bhu-vcn hY) AslI QW itkwxy [ dyh—srIr [ nwau—nwmxw, vifAweI [ EQY—pRBU dI hzUrI ivc [ AYQY—ies lok ivc [ rwiq—AigAwnqw dw hnyrw [ idhu—idn, igAwn dw cwnx [2[

swd—(dunIAw dy pdwrQW dy) suAwd [ smDW—hvn ivc vriqAw jwx vwlw bwlx [ iqRsnw—mwieAw dw lwlc [ Aru—Aqy [ iqsu—aus prmwqmw ƒ [ BwvY—cMgw lgdw hY [ prvwx—kbUl krnw, mMn lYxw [3[

qpu—au~dm Awidk [ nIswnu—prvwnw, rwhdwrI [ inDwnu—^zwnw [ sy—auh bMdy [ idsih—id`sdy hn [ Gir jwie—Gr ivc jw ky, pRBU dI hzUrI ivc phuMc ky [ jnnI—mW, jMmx vwlI [ DMnI—BwgW vwlI [ mwie—mW [4[

ArQ:-  (dunIAw dy) du`K-klyS (ienswnI jIvn leI) zhr hn, (pr, hy BweI!) jy ies zhr dw kuSqw krn leI) prmwqmw dw nwm qUM (jVHI bUtIAW Awidk) mswly (dy QW) vrqyN, (aus kuSqy ƒ bwrIk krn leI) sMqoK dI isl bxweyN, Aqy (loVvMidAW dI shwieqw krn leI) dwn ƒ Awpxy h`Q ivc pIhx vwlw p`Qr dw v`tw bxweyN [ (hy BweI! ieh iqAwr hoieAw kuSqw) jy qUM sdw KWdw rhyN, qW ies qrHW mnu`Kw jnm qoN hyT vl dIAW jUnW ivc nhIN jweIdw, nwh hI AMq vyly mOq (dw fr) ptk ky mwrdw hY [1[

hy mUrK jIv! AjyhI dvweI Kwh, ijs dy KwiDAW qyry mMd krm (swry) nws ho jwx [1[rhwau[

(hy gvwr jIv!) dunIAw dw rwj Dn-pdwrQ qy juAwnI (ijnHW dy nSy ny qyrIAW A`KW A`gy hnyrw ilAWdw hoieAw hY) ieh sB kuJ AslIAq dy prCwvyN hn, jdoN sUrj cVHdw hY qW (hnyrw dUr ho ky) AslI QW (pRq`K) id`s pYNdy hn [ (qUM juAwnI dw, nwmxy dw, au~cI jwiq dw mwx krdw hYN, pRBU dy dr qy) nwh srIr, nwh nwmxw, nwh au~cI jwiq koeI BI kbUl nhIN hY, ikauNik aus dI hzUrI ivc (igAwn dw) idn ciVHAw rihMdw hY, qy ieQy dunIAw ivc (mwieAw dy moh dI) rwq peI rihMdI hY [2[

(hy gvwr jIv!) dunIAw dy pdwrQW dy suAwdW ƒ hvn dI l`kVI bxw, mwieAw dI iqRSnw ƒ (hvn vwsqy) iGau qy qyl bxw; kwm qy kRoD ƒ A`g bxw, iehnW sBnW ƒ iek`Tw kr (qy bwl ky hvn kr dy) [ jo kuJ prmwqmw ƒ BwauNdw hY aus ƒ isr-m`Qy qy mMnxw—ieh hY hvn, iehI hY j`g, iehI hY purwx AwidkW dy pwT [3[

hy pRBU! (qyry crnW ivc juVn leI au~dm Awidk) qp (jIv dI krxI-rUp) kwZz hY, qyry nwm dw ismrn aus kwZz auqy ilKI rwhdwrI hY [ ieh ^zwnw, ieh iliKAw hoieAw prvwnw ijs ijs bMdy ƒ iml jWdw hY auh bMdy pRBU dy dr qy phuMc ky DnwF id`sdy hn [ hy nwnk! Ajyhy bMdy dI jMmx vwlI mW (bVy) BwgW vwlI hY [4[3[8[

ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਬਾਗੇ ਕਾਪੜ ਬੋਲੈ ਬੈਣ ॥ ਲੰਮਾ ਨਕੁ ਕਾਲੇ ਤੇਰੇ ਨੈਣ ॥ ਕਬਹੂੰ ਸਾਹਿਬੁ ਦੇਖਿਆ ਭੈਣ ॥੧॥ ਊਡਾਂ ਊਡਿ ਚੜਾਂ ਅਸਮਾਨਿ ॥ ਸਾਹਿਬ ਸੰਮ੍ਰਿਥ ਤੇਰੈ ਤਾਣਿ ॥ ਜਲਿ ਥਲਿ ਡੂੰਗਰਿ ਦੇਖਾਂ ਤੀਰ ॥ ਥਾਨ ਥਨੰਤਰਿ ਸਾਹਿਬੁ ਬੀਰ ॥੨॥ ਜਿਨਿ ਤਨੁ ਸਾਜਿ ਦੀਏ ਨਾਲਿ ਖੰਭ ॥ ਅਤਿ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਉਡਣੈ ਕੀ ਡੰਝ ॥ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਤਾਂ ਬੰਧਾਂ ਧੀਰ ॥ ਜਿਉ ਵੇਖਾਲੇ ਤਿਉ ਵੇਖਾਂ ਬੀਰ ॥੩॥ ਨ ਇਹੁ ਤਨੁ ਜਾਇਗਾ ਨ ਜਾਹਿਗੇ ਖੰਭ ॥ ਪਉਣੈ ਪਾਣੀ ਅਗਨੀ ਕਾ ਸਨਬੰਧ ॥ ਨਾਨਕ ਕਰਮੁ ਹੋਵੈ ਜਪੀਐ ਕਰਿ ਗੁਰੁ ਪੀਰੁ ॥ ਸਚਿ ਸਮਾਵੈ ਏਹੁ ਸਰੀਰੁ ॥੪॥੪॥੯॥ {ਪੰਨਾ 1257}

pd ArQ:-  bwgy—b`gy, ic`ty [ kwpV—k`pVy, KMB [ bYx—(im`Ty) bol [ bolY—boldI hY [ nYx—A`KW [ BYx—hy BYx! [1[

aUfW—mYN au~fdI hW [ aUif—au~f ky [ cVW—mYN phuMcdI hW [ Asmwin—Asmwn ivc [ swihb—hy swihb! qyrY qwix—qyry id`qy qwx qy, qyrI id`qI qwkq nwl [ fUMgir—phwV ivc [ dyKW—mYN vyKdI hW [ qIr—dirAwvW dy kMFy [ Qwn Qnµqir—Qwn Qwn AMqir, hr QW ivc [ bIr—hy vIr! [2[

ijin—ijs (pRBU) ny [ swij—swj ky, bxw ky [ Aiq—bhuq [ aufnY kI fMJ—Btkx dI qWG [ fMJ—bhuq ipAws [ bMDW DIr—mYN DIrj bMnHdI hW [ bIr—hy vIr! [3[

n jwiegw—sdw nhIN inBygw [ snbMD—myl [ krmu—b^SS [ kir—kr ky, Dwr ky [ sic—s`c ivc, sdw-iQr pRBU ivc [4[

ArQ:-  (ijvyN) ic`ty KMBW vwlI (kUMj im`Ty) bol boldI hY (iqvyN) hy BYx! (qyrw BI sohxw rMg hY, bol BI im`Ty hn, qyry nkS BI iq`Ky hn) qyrw n`k lµmw hY, qyry nyqR kwly hn (Bwv, hy jIv-iesqRI! qYƒ prmwqmw ny sohxy iq`Ky nkSW vwlw sohxw srIr id`qw hY, pr ijs ny ieh dwiq id`qI hY) qUM kdy aus mwlk dw drSn BI kIqw hY (ik nhIN)? [1[

hy swrIAW qwkqW dy mwlk pRBU! mYN (kUMj) qyrI id`qI qwkq nwl (qyry id`qy KMBW nwl) au~fdI hW, qy au~f ky Asmwn ivc A`pVdI hW (Bwv, hy pRBU! jy mYN jIv-iesqRI iehnW sohxy AMgW dw ies sohxy srIr dw mwx BI krdI hW qW BI ieh sohxy AMg qyry hI id`qy hoey hn, ieh sohxw srIr qyrw hI b^iSAw hoieAw hY) [

hy vIr! (aus dwqy dI imhr nwl) mYN pwxI ivc, DrqI ivc, phwV ivc, dirAwvW dy kMFy (ij`Dr BI) vyKdI hW, auh mwlk hr QW ivc mOjUd id`sdw hY [2[

hy vIr! ijs (mwlk) ny ieh srIr bxw ky ies dy nwl ieh sohxy (iq`Ky nkSW vwly) AMg id`qy hn, (mwieAw dI) bhuqI iqRSnw BI ausy ny lweI hY, Btkx dI qWG BI ausy ny (myry AMdr) pYdw kIqI hY [

jdoN auh mwlk imhr dI nzr krdw hY, qW mYN (mwieAw dI iqRSnw vloN) DIrj PVdI hW (mYN BtkxoN ht jWdI hW), qy ijvyN ijvyN mYƒ auh Awpxw drsn krWdw hY, iqvyN iqvyN mYN drsn krdI hW [3[

(hy vIr!) nwh ieh srIr sdw nwl inBygw, nwh ieh sohxy AMg hI sdw kwiem rihxgy [ ieh qW hvw pwxI A`g Awidk q`qW dw myl hY (jdoN q`q iKMf jwxgy, srIr Fih FyrI ho jweygw) [ hy nwnk! jdoN mwlk dI imhr dI ingwh huMdI hY, qdoN gurU-pIr dw p`lw PV ky mwlk-pRBU ƒ ismirAw jw skdw hY, qdoN ieh srIr aus sdw-iQr mwlk ivc lIn rihMdw hY (qdoN ieh sohxy igAwn-ieMdRy BtkxoN ht ky pRBU ivc itky rihMdy hn) [4[4[9[

ਮਲਾਰ ਮਹਲਾ ੩ ਚਉਪਦੇ ਘਰੁ ੧    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਨਿਰੰਕਾਰੁ ਆਕਾਰੁ ਹੈ ਆਪੇ ਆਪੇ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਏ ॥ ਕਰਿ ਕਰਿ ਕਰਤਾ ਆਪੇ ਵੇਖੈ ਜਿਤੁ ਭਾਵੈ ਤਿਤੁ ਲਾਏ ॥ ਸੇਵਕ ਕਉ ਏਹਾ ਵਡਿਆਈ ਜਾ ਕਉ ਹੁਕਮੁ ਮਨਾਏ ॥੧॥ ਆਪਣਾ ਭਾਣਾ ਆਪੇ ਜਾਣੈ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਲਹੀਐ ॥ ਏਹਾ ਸਕਤਿ ਸਿਵੈ ਘਰਿ ਆਵੈ ਜੀਵਦਿਆ ਮਰਿ ਰਹੀਐ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਵੇਦ ਪੜੈ ਪੜਿ ਵਾਦੁ ਵਖਾਣੈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਮਹੇਸਾ ॥ ਏਹ ਤ੍ਰਿਗੁਣ ਮਾਇਆ ਜਿਨਿ ਜਗਤੁ ਭੁਲਾਇਆ ਜਨਮ ਮਰਣ ਕਾ ਸਹਸਾ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਏਕੋ ਜਾਣੈ ਚੂਕੈ ਮਨਹੁ ਅੰਦੇਸਾ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1257}

pd ArQ:-  inrMkwru—(inr-Awkwr) ijs dw koeI ^ws srUp nhIN [ Awkwru—ieh id`sdw jgq [ Awpy—Awp hI [ Brim—Btkxw ivc (pw ky) [ Bulwey—kurwhy pw dyNdw hY [ kir—kr ky [ krqw—krqwr [ ijqu—ijs (kMm) ivc [ BwvY—(aus ƒ) cMgw l`gdw hY [ iqqu—aus (kMm) ivc [ vifAweI—ie`zq [ jw kau—ijs (syvk) ƒ [1[

Bwxw—rzw [ qy—qoN, dI rwhIN [ lhIAY—l`BIdw hY, smJIdw hY [ skiq—mwieAw, mwieAw vwlI ibRqI [ isvY Gir—iSv dy Gr ivc, pRBU vwly pwsy [ mir rhIAY—Awpw-Bwv vloN mr jweIdw hY, Awpxy AMdroN Awpw-Bwv mukw leIdw hY [1[rhwau[

pVY—(pMifq) pVHdw hY (iek-vcn) [ piV—pVH ky [ vwdu—crcw, kQw-khwxI [ vKwxY—AwKdw hY, suxWdw hY [ mhysw—iSv [ iqRgux mwieAw—(rjo qmo sqo) iqMn guxW vwlI mwieAw [ ijin—ijs (mwieAw) ny [ shsw—sihm, ^qrw [ gur prswdI—gurU dI ikrpw nwl [ jwxY—sWJ pWdw hY [ mnhu—mn qoN [ AMdysw—i&kr [2[

ArQ:-  hy BweI! (prmwqmw) Awp hI AwpxI mrzI jwxdw hY, (aus dI rzw ƒ) gurU dI imhr nwl smiJAw jw skdw hY [ (jdoN pRBU dI rzw dI smJ Aw jWdI hY, qdoN) ieh mwieAw vwlI ibRqI prmwqmw (dy crnW) ivc juVdI hY, Aqy dunIAw dI ikrq-kwr kridAW hI Awpxy AMdroN Awpw-Bwv mukw leIdw hY [1[rhwau[

hy BweI! ieh swrw id`sdw sMswr inrMkwr Awp hI Awp hY (prmwqmw dw Awpxw hI srUp hY) [ prmwqmw Awp hI (jIvW ƒ) Btkxw dI rwhIN kurwhy pWdw hY [ (swry kMm) kr kr ky krqwr Awp hI (auhnW kMmW ƒ) vyKdw hY [ ijs (kMm) ivc aus dI rzw huMdI hY (hryk jIv ƒ) aus (kMm) ivc lWdw hY [ ijs syvk pwsoN Awpxw hukm mnWdw hY (hukm im`Tw lWdw hY, hukm ivc qordw hY), aus ƒ auh iehI ie`zq b^Sdw hY [1[

(pr, hy BweI! gurU dI srn pY ky pRBU dI rzw ƒ smJx dy QW, pMifq inry) vyd (hI) pVHdw rihMdw hY, qy, pVH ky (auhnW dI) crcw hI (hornW ƒ) suxWdw rihMdw hY; bRhmw ivSƒ iSv (Awidk dyviqAW dIAW kQw-khwxIAW hI suxWdw rihMdw hY [ ies dw is`tw ieh huMdw hY ik) ieh iqRguxI mwieAw ijs ny swry jgq ƒ kurwhy pw riKAw hY (aus dy AMdr) jMmx mrn (dy gyV) dw sihm bxweI r`KdI hY [ hW, ijhVw mnu`K (gurU dI srn Aw ky) gurU dI imhr nwl iek prmwqmw nwl fUMGI sWJ pWdw hY, aus dy mn ivcoN (hryk) i&kr dUr ho jWdw hY [2[

ਹਮ ਦੀਨ ਮੂਰਖ ਅਵੀਚਾਰੀ ਤੁਮ ਚਿੰਤਾ ਕਰਹੁ ਹਮਾਰੀ ॥ ਹੋਹੁ ਦਇਆਲ ਕਰਿ ਦਾਸੁ ਦਾਸਾ ਕਾ ਸੇਵਾ ਕਰੀ ਤੁਮਾਰੀ ॥ ਏਕੁ ਨਿਧਾਨੁ ਦੇਹਿ ਤੂ ਅਪਣਾ ਅਹਿਨਿਸਿ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣੀ ॥੩॥ ਕਹਤ ਨਾਨਕੁ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਬੂਝਹੁ ਕੋਈ ਐਸਾ ਕਰੇ ਵੀਚਾਰਾ ॥ ਜਿਉ ਜਲ ਊਪਰਿ ਫੇਨੁ ਬੁਦਬੁਦਾ ਤੈਸਾ ਇਹੁ ਸੰਸਾਰਾ ॥ ਜਿਸ ਤੇ ਹੋਆ ਤਿਸਹਿ ਸਮਾਣਾ ਚੂਕਿ ਗਇਆ ਪਾਸਾਰਾ ॥੪॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1257}

pd ArQ:-  hm—AsI jIv [ dIn—ZrIb, inmwxy [ AvIcwrI—ivcwr qoN s`Kxy, by-smJ [ icMqw—i&kr, iDAwn [ kir—bxw lY [ krI—krIN, mYN krdw rhW [ syvw—BgqI [ inDwnu—^zwnw [ Aih—idn [ inis—rwq [ vKwxI—vKwxIN, mYN aucwrdw rhW [3[

khq—AwKdw hY [ prswid—prswdI, ikrpw nwl [ kry vIcwrw—i^Awl bxWdw hY [ Pynu—J`g [ budbudw—bulbulw [ ijs qy—(sMbMDk ‘qy’ dy kwrn l&z ‘ijsu’ dw  u au~f igAw hY) ijs (prmwqmw) qoN [ iqsih—(ik®Aw ivSySx ‘hI’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw  u au~f igAw hY) aus ivc hI [ pwswrw—iKlwrw [ cUik gieAw—mu`k jWdw hY [4[1[

ArQ:-  hy pRBU! AsI jIv inmwxy mUrK by-smJ hW, qUM Awp hI swfw iDAwn r`iKAw kr [ hy pRBU! (myry auqy) dieAwvwn ho, (mYƒ Awpxy) dwsW dw dws bxw lY (qw ik) mYN qyrI BgqI krdw rhW [ hy pRBU! qUM mYƒ Awpxw nwm-^zwnw dyh, mYN idn rwq (qyrw) nwm jpdw rhW [3[

nwnk AwKdw hY—hy BweI! qusI gurU dI ikrpw nwl hI (shI jIvn-rwh) smJ skdy ho [ (ijhVw mnu`K smJdw hY, auh jgq bwry Awpxy) i^Awl ieauN bxWdw hY ik ijvyN pwxI au~qy J`g hY bulbulw hY (jo Jbdy hI imt jWdw hY) iqvyN ieh jgq hY [ ijs (prmwqmw) qoN (jgq) pYdw huMdw hY (jdoN) aus ivc hI lIn ho jWdw hY, qW ieh swrw jgq-iKlwrw mu`k jWdw hY [4[1[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh