ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1246

ਮਃ ੧ ॥ ਮਨਹੁ ਜਿ ਅੰਧੇ ਕੂਪ ਕਹਿਆ ਬਿਰਦੁ ਨ ਜਾਣਨ੍ਹ੍ਹੀ ॥ ਮਨਿ ਅੰਧੈ ਊਂਧੈ ਕਵਲਿ ਦਿਸਨ੍ਹ੍ਹਿ ਖਰੇ ਕਰੂਪ ॥ ਇਕਿ ਕਹਿ ਜਾਣਹਿ ਕਹਿਆ ਬੁਝਹਿ ਤੇ ਨਰ ਸੁਘੜ ਸਰੂਪ ॥ ਇਕਨਾ ਨਾਦ ਨ ਬੇਦ ਨ ਗੀਅ ਰਸੁ ਰਸ ਕਸ ਨ ਜਾਣੰਤਿ ॥ ਇਕਨਾ ਸੁਧਿ ਨ ਬੁਧਿ ਨ ਅਕਲਿ ਸਰ ਅਖਰ ਕਾ ਭੇਉ ਨ ਲਹੰਤਿ ॥ ਨਾਨਕ ਸੇ ਨਰ ਅਸਲਿ ਖਰ ਜਿ ਬਿਨੁ ਗੁਣ ਗਰਬੁ ਕਰੰਤਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1246}

pd ArQ:-  AMDy kUp—AMnHy KUh, bhuq hI mUrK [ ibrdu—(ienswnI) &rz [ kihAw—d`isAW BI, AwiKAW BI [ min AMDY—AMnHy mn dy kwrn [ aUNDY kvil—aulty hoey (ihrdy) kMvl dy kwrn [ Kry krUp—bhuq koJy [ kih jwxih—g`l krnI jwxdy hn [ suGV—su+GV, suc`jy [ nwd rsu—nwd dw rs [ byd rsu—vyd dw rs [ gIA rsu—gIq dw rs [ rs ks—im`Ty ksYly rs [ suiD—sUJ [ buiD—Akl [ sr—swr, smJ [ Byau—Byq [ AKr kw Byau—pVHn dI jwc [ Asil Kr—inry Koqy [ grbu—AhMkwr [ ij—ijhVy [

ArQ:-  jo mnu`K mnoN AMnHy Gu`p hn (Bwv, pu`j ky mUrK hn), auh d`isAW BI ienswnI &rz nhIN jwxdy; mn AMnHw hox krky qy ihrdw-kvl (Drm vloN) aulitAw hox dy kwrn auh bMdy bhuq koJy l`gdy hn [ keI mnu`K AYsy hn jo g`l krnI BI jwxdy hn qy iksy dI AwKI smJdy BI hn auh mnu`K suc`jy qy sohxy jwpdy hn [

keI bMidAW ƒ nwh jogIAW dy nwd dw rs, nwh vyd dw SOk, nwh rwg dI iK`c—iksy qrHW dy koml hunr vl rucI nhIN hY, nwh sUJ, nwh bu`DI, nwh Akl dI swr, qy iek A`Kr BI pVHnw nhIN jwxdy [ hy nwnk! ijnHW ivc koeI BI gux nwh hovy qy AhMkwr krI jwx, auh mnu`K inry Koqy hn [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਭ ਪਵਿਤੁ ਹੈ ਧਨੁ ਸੰਪੈ ਮਾਇਆ ॥ ਹਰਿ ਅਰਥਿ ਜੋ ਖਰਚਦੇ ਦੇਂਦੇ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ॥ ਜੋ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਦੇ ਤਿਨ ਤੋਟਿ ਨ ਆਇਆ ॥ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਨਦਰੀ ਆਵਦਾ ਮਾਇਆ ਸੁਟਿ ਪਾਇਆ ॥ ਨਾਨਕ ਭਗਤਾਂ ਹੋਰੁ ਚਿਤਿ ਨ ਆਵਈ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਇਆ ॥੨੨॥ {ਪੰਨਾ 1246}

pd ArQ:-  sMpY—Dn [ jo—ikauNik auh [ qoit—kmI, Gwtw, QuV [ suit pwieAw—h`QoN dyNdy hn [ iciq—ic`q ivc [ AwveI—AwvY, AwauNdw [ nwim—nwm ivc [ AriQ—ArQ ivc, loV ivc, dI ^wqr [

ArQ:-  jo mnu`K gurU dy d`sy rwh qy qurdy hn auhnW leI Dn-pdwrQ mwieAw Awidk sB kuJ pivqR hY ikauNik auh r`b lyKy BI ^rcdy hn qy (loVvMidAW ƒ) dyNdy hn (ijauN ijauN vMfdy hn iqauN) suK pWdy hn [ jo mnu`K prmwqmw dw nwm ismrdy hn (qy mwieAw loVvMidAW ƒ dyNdy hn) auhnW ƒ (mwieAw vloN) QuV nhIN AwauNdI; gurU dy snmuK rihx vwly mnu`KW ƒ (ieh g`l) sw& idsdI hY, (ies vwsqy) auh mwieAw (hornW ƒ BI) h`QoN dyNdy hn [

hy nwnk! BgqI krn vwly bMidAW ƒ (pRBU dy nwm qoN ibnw kuJ) hor ic`q ivc nhIN AwauNdw (Bwv, Dn Awidk dw moh auhnW dy mn ivc Gr nhIN kr skdw) auh pRBU dy nwm ivc lIn rihMdy hn [22[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੪ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਨਿ ਸੇ ਵਡਭਾਗੀ ॥ ਸਚੈ ਸਬਦਿ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹਾ ਏਕ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ॥ ਗਿਰਹ ਕੁਟੰਬ ਮਹਿ ਸਹਜਿ ਸਮਾਧੀ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਸੇ ਸਚੇ ਬੈਰਾਗੀ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1246}

pd ArQ:-  igrh—igRhsq [ shij—sihj ivc, Afol AvsQw ivc [ nwim—nwm ivc [ bYrwgI—ivrkq [

ArQ:-  auh mnu`K v`fy BwgW vwly hn jo Awpxy gurU dy d`sy rwh qy qurdy hn, gurU dy s`cy Sbd dy rwhIN ijnHW dI suriq iek prmwqmw ivc l`gI rihMdI hY, jo igRhsq-prvwr iv`c rihMdy hoey BI Afol AvsQw iv`c itky rihMdy hn [ hy nwnk! auh mnu`K Asl ivrkq hn jo pRBU dy nwm ivc rMgy hoey hn [1[

ਮਃ ੪ ॥ ਗਣਤੈ ਸੇਵ ਨ ਹੋਵਈ ਕੀਤਾ ਥਾਇ ਨ ਪਾਇ ॥ ਸਬਦੈ ਸਾਦੁ ਨ ਆਇਓ ਸਚਿ ਨ ਲਗੋ ਭਾਉ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪਿਆਰਾ ਨ ਲਗਈ ਮਨਹਠਿ ਆਵੈ ਜਾਇ ॥ ਜੇ ਇਕ ਵਿਖ ਅਗਾਹਾ ਭਰੇ ਤਾਂ ਦਸ ਵਿਖਾਂ ਪਿਛਾਹਾ ਜਾਇ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਚਾਕਰੀ ਜੇ ਚਲਹਿ ਸਤਿਗੁਰ ਭਾਇ ॥ ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨੋ ਮਿਲੈ ਸਹਜੇ ਰਹੈ ਸਮਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹਾ ਨਾਮੁ ਨ ਵੀਸਰੈ ਸਚੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1246}

pd ArQ:-  gxqY—lyKw kIiqAW, d`s d`s ky, vifAw vifAw ky [ Qwie n pwie—kbUl nhIN pYNdw [ swdu—suAwd, rs, Awnµd [ sic—s`c ivc, pRBU dy nwm ivc [ Bwau—ipAwr [ AwieE—AwieAw [ hiT—hT nwl [ ivK—kdm [ Bwie—rzw Anuswr [ Awpu—Awpw-Bwv [ shjy—shj ivc hI, Awqmk Afolqw ivc hI [

ArQ:-  jy ieh AwKdy rhIey ik mYN Plwxw kMm kIqw, PlwxI syvw kIqI qW ies qrHW syvw nhIN ho skdI, ies qrHW kIqw hoieAw koeI BI kMm sPl nhIN huMdw [ ijs mnu`K ƒ siqgurU dy Sbd dw Awnµd nhIN AwauNdw, pRBU dy nwm ivc aus dw ipAwr nhIN bx skdw [ ijs ƒ gurU ipAwrw nhIN l`gdw auh mn dy hT nwl hI (gurU dy dr qy) AwauNdw jWdw hY (Bwv, gurU-dr qy jwx dw aus ƒ koeI lwB nhIN huMdw, ikauNik) jy auh iek kdm AgwhW ƒ pu`tdw hY qW ds kdm ipCWh jw pYNdw hY [

jy mnu`K siqgurU dy Bwxy ivc qurn, qW hI gurU dI syvw cwkrI pRvwn huMdI hY [ jo mnu`K Awpw-Bwv imtw ky gurU dy dr qy jwey qW auh Afol AvsQw ivc itikAw rihMdw hY [ hy nwnk! Ajyhy bMidAW ƒ pRBU dw nwm Bu`ldw nhIN hY, auh sdw kwiem rihx vwly pRBU ivc juVy rihMdy hn [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਖਾਨ ਮਲੂਕ ਕਹਾਇਦੇ ਕੋ ਰਹਣੁ ਨ ਪਾਈ ॥ ਗੜ੍ਹ੍ਹ ਮੰਦਰ ਗਚ ਗੀਰੀਆ ਕਿਛੁ ਸਾਥਿ ਨ ਜਾਈ ॥ ਸੋਇਨ ਸਾਖਤਿ ਪਉਣ ਵੇਗ ਧ੍ਰਿਗੁ ਧ੍ਰਿਗੁ ਚਤੁਰਾਈ ॥ ਛਤੀਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਰਕਾਰ ਕਰਹਿ ਬਹੁ ਮੈਲੁ ਵਧਾਈ ॥ ਨਾਨਕ ਜੋ ਦੇਵੈ ਤਿਸਹਿ ਨ ਜਾਣਨ੍ਹ੍ਹੀ ਮਨਮੁਖਿ ਦੁਖੁ ਪਾਈ ॥੨੩॥ {ਪੰਨਾ 1246}

pd ArQ:-  mlUk—bwdSwh [ gVH—iklHy [ gc gIrIAw—cUny-g`c iemwrqW, auh iemwrqW ijnHW ivc pkV cUny dI hovy (gIr—pkV) [ swKiq—GoVy dI pUCl ivc pwx vwlw r`sw, dumcI [ vyg—r&qwr [ mYl—ivStw [

ArQ:-  (jo lok Awpxy Awp ƒ) ^wn qy bwdSwh AKvWdy hn (qW BI kIh hoieAw?) koeI (ieQy sdw) nhIN rih skdw; jy iklHy, sohxy Gr qy cUny-g`c iemwrqW hox (qW BI kIh hY?) koeI cIz (mnu`K dy mrn qy) nwl nhIN jWdI, jy sony dIAW dumcIAW vwly qy hvw vrgI qyz rPqwr vwly GoVy hox (qW BI iehnW dy mwx qy koeI) AwkV ivKwxI iD`kwr-jog hY; jy keI iksmW dy suMdr suAwdly Kwxy KWdy hox (qW BI) bhuqw ivStw hI vDWdy hn!

hy nwnk! jo dwqwr pRBU ieh swrIAW cIzW dyNdw hY Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly mnu`K aus nwl fUMGI sWJ nhIN bxWdy (ies vwsqy) du`K hI pWdy hn [23[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥ ਪੜ੍ਹ੍ਹਿ ਪੜ੍ਹ੍ਹਿ ਪੰਡਿਤ ਮਨੀ ਥਕੇ ਦੇਸੰਤਰ ਭਵਿ ਥਕੇ ਭੇਖਧਾਰੀ ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਨਾਉ ਕਦੇ ਨ ਪਾਇਨਿ ਦੁਖੁ ਲਾਗਾ ਅਤਿ ਭਾਰੀ ॥ ਮੂਰਖ ਅੰਧੇ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਸੇਵਹਿ ਮਾਇਆ ਕੈ ਬਿਉਹਾਰੀ ॥ ਅੰਦਰਿ ਕਪਟੁ ਉਦਰੁ ਭਰਣ ਕੈ ਤਾਈ ਪਾਠ ਪੜਹਿ ਗਾਵਾਰੀ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੇ ਸੋ ਸੁਖੁ ਪਾਏ ਜਿਨ ਹਉਮੈ ਵਿਚਹੁ ਮਾਰੀ ॥ ਨਾਨਕ ਪੜਣਾ ਗੁਨਣਾ ਇਕੁ ਨਾਉ ਹੈ ਬੂਝੈ ਕੋ ਬੀਚਾਰੀ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1246}

pd ArQ:-  mounI—munI, hornW nwl g`lW nwh krn vwly, monDwrI (A`Kr ‘m’ dy nwl (  o ) qy (  u) do mwqRW hn; ieQy pwT ‘monI’ krnw hY, Asl l&z ‘munI’ hY) [ dysMqru—dys+AMqru, hor hor dys [ ByKDwrI—ByKI swDU [ dUjY Bwie—pRBU qoN ibnw hor (Bwv, mwieAw) ivc ipAwr dy kwrn [ qRY gux—rjo gux, qmo gux, sqo gux (jdoN iksy mwx vifAweI Dn Awidk dI ^wqr mnu`K dOV-B`j krdw hY, qW ‘rjo’-gux pRbl huMdw hY, jdoN kwm kRoD inMdw eIrKw Awidk mn dIAW nIvIAW lihrW ivc ruVHdw jWdw hY qdoN ‘qmo’-gux dw pRBwv huMdw hY; keI vwrI mnu`K dwn puMn hmdrdI Awidk qrMgW dy Asr ivc TMFy-ijgry bYTw huMdw hY, aus vyly ‘sqo’-gux pRDwn huMdw hY) [ kptu—Kot [ audru—pyt [ kY qweI—dI ^wqr [ ko vIcwrI—koeI ivcwrvwn [ gunxw—ivcwrnw [

ArQ:-  munI qy pMifq (vyd Awidk Drm-pusqkW) pVH pVH ky Q`k gey, ByKDwrI swDU DrqI dw rtn kr ky Q`k gey; ieqnw (ivArQ) AOK hI shwrdy rhy, (ijqnw icr) pRBU qoN ibnw iksy hor dy ipAwr ivc mn PisAw hoieAw hY (pMifq kIh qy swDU kIh koeI BI) pRBU dw nwm pRwpq nhIN kr skdy, ikauNik mwieAw dy vpwrI bxy rihx kr ky mUrK AMnHy mnu`K iqMnW guxW ƒ hI isENdy hn (Bwv, iqMnW guxW ivc hI rihMdy hn) [ auh mUrK (bwhr qW) rozI kmwx dI ^wqr (Drm-pusqkW dw) pwT krdy hn, pr (auhnW dy) mn ivc Kot hI itikAw rihMdw hY [

jo mnu`K gurU dy d`sy rwh au~qy qurdw hY auh suK pWdw hY (ikauNik gurU dy rwh au~qy qurn vwly mnu`K) mn ivcoN haumY dUr kr lYNdy hn [ hy nwnk! isr& prmwqmw dw nwm hI pVHn qy ivcwrn jog hY, pr koeI ivcwrvwn hI ies g`l ƒ smJdw hY [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਨਾਂਗੇ ਆਵਣਾ ਨਾਂਗੇ ਜਾਣਾ ਹਰਿ ਹੁਕਮੁ ਪਾਇਆ ਕਿਆ ਕੀਜੈ ॥ ਜਿਸ ਕੀ ਵਸਤੁ ਸੋਈ ਲੈ ਜਾਇਗਾ ਰੋਸੁ ਕਿਸੈ ਸਿਉ ਕੀਜੈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੁ ਭਾਣਾ ਮੰਨੇ ਸਹਜੇ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪੀਜੈ ॥ ਨਾਨਕ ਸੁਖਦਾਤਾ ਸਦਾ ਸਲਾਹਿਹੁ ਰਸਨਾ ਰਾਮੁ ਰਵੀਜੈ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1246}

pd ArQ:-  ikAw kIjY—kIh kIqw jw skdw hY? koeI nwh-nu`kr nhIN kIqI jw skdI [ iksY isau—iks nwl? rosu—rsyvW, iglw [ gurmuiK—gurU dy d`sy rwh auqy qurn vwlw mnu`K [ shjy—sihj AvsQw ivc rih ky, Afol rih ky [ rsnw—jIB nwl [ nWgy—(Bwv,) ^wlI h`Q [

ArQ:-  jgq ivc hryk jIv ^wlI-h`Q AwauNdw hY qy ^wlI h`Q ieQoN qur jWdw hY—pRBU ny iehI hukm r`iKAw hY, ies ivc koeI nwh-nu`kr nhIN kIqI jw skdI; (ieh ijMd) ijs pRBU dI id`qI hoeI cIz hY auhI vwps lY jWdw hY, (ies bwry) iksy nwl koeI iglw nhIN kIqw jw skdw [

gurU dy d`sy rwh auqy qurn vwlw mnu`K pRBU dI rzw ƒ mMndw hY, qy (iksy ipAwry dy mrn qy BI) Afol rih ky nwm-AMimRq pINdw hY [

hy nwnk! sdw suK dyx vwly pRBU ƒ ismro, qy jIB nwl pRBU dw nwm jpo [2[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh