ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1245

ਪਉੜੀ ॥ ਸਤਸੰਗਤਿ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਹੈ ਜਿਥਹੁ ਹਰਿ ਪਾਇਆ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਘਟਿ ਚਾਨਣਾ ਆਨ੍ਹ੍ਹੇਰੁ ਗਵਾਇਆ ॥ ਲੋਹਾ ਪਾਰਸਿ ਭੇਟੀਐ ਕੰਚਨੁ ਹੋਇ ਆਇਆ ॥ ਨਾਨਕ ਸਤਿਗੁਰਿ ਮਿਲਿਐ ਨਾਉ ਪਾਈਐ ਮਿਲਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਆ ॥ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹ ਕੈ ਪੋਤੈ ਪੁੰਨੁ ਹੈ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹੀ ਦਰਸਨੁ ਪਾਇਆ ॥੧੯॥ {ਪੰਨਾ 1245}

pd ArQ:-  ijQhu—ijs QW qoN, (Bwv,) sq sMgiq ivcoN [ gur prswdI—gurU dI ikrpw nwl [ Git—ihrdy ivc [ pwris—pwrs nwl [ kMcnu—sonw [ siqguir imilAY—(pUrn kwrdMqk, Locative Absolute) jy gurU imly [ imil—(gurU ƒ) iml ky [ poqY—^zwny ivc, BwgW ivc (vyKo pauVI nµ: 2 cOQI quk) [ iqn@I—auhnW ny [

ArQ:-  sqsMg ivc prmwqmw dw nwm-rUp ^zwnw hY, sqsMg ivcoN hI prmwqmw imldw hY; (sqsMg ivc irhW) siqgurU dI ikrpw nwl ihrdy ivc (pRBU dy nwm dw) pRkwS ho jWdw hY qy (mwieAw dy moh dw) hnyrw dUr ho jWdw hY [ (ijvyN) pwrs nwl CoihAW lohw sonw bx jWdw hY, (iesy qrHW) hy nwnk! jy siqgurU iml pey (qW gurU dI Cuh nwl) nwm iml jWdw hY, (gurU ƒ) iml ky nwm ismrIdw hY [ pr (pRBU dw) dIdwr auhnW ƒ pRwpq huMdw hY ijnHW dy BwgW ivc (ipClI kIqI) BilAweI mOjUd hY [19[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥ ਧ੍ਰਿਗੁ ਤਿਨਾ ਕਾ ਜੀਵਿਆ ਜਿ ਲਿਖਿ ਲਿਖਿ ਵੇਚਹਿ ਨਾਉ ॥ ਖੇਤੀ ਜਿਨ ਕੀ ਉਜੜੈ ਖਲਵਾੜੇ ਕਿਆ ਥਾਉ ॥ ਸਚੈ ਸਰਮੈ ਬਾਹਰੇ ਅਗੈ ਲਹਹਿ ਨ ਦਾਦਿ ॥ ਅਕਲਿ ਏਹ ਨ ਆਖੀਐ ਅਕਲਿ ਗਵਾਈਐ ਬਾਦਿ ॥ ਅਕਲੀ ਸਾਹਿਬੁ ਸੇਵੀਐ ਅਕਲੀ ਪਾਈਐ ਮਾਨੁ ॥ ਅਕਲੀ ਪੜ੍ਹ੍ਹਿ ਕੈ ਬੁਝੀਐ ਅਕਲੀ ਕੀਚੈ ਦਾਨੁ ॥ ਨਾਨਕੁ ਆਖੈ ਰਾਹੁ ਏਹੁ ਹੋਰਿ ਗਲਾਂ ਸੈਤਾਨੁ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1245}

pd ArQ:-  ij—jo mnu`K [ nwau—(qvIq qy jMqR-mMqR Awidk dI Skl ivc) pRBU dw nwm [ ikAw Qwau—(Bwv,) koeI QW nhIN, ikqy nhIN bxdw [ srm—au~dm [ dwid—kdr, SwbwSy [ bwid—ivArQ [ syvIAY—ismrIey [ mwnu—ie`zq [ kIcY dwnu—(auh smJ) hornW ƒ BI isKweIey [

ArQ:-  jo mnu`K prmwqmw dw nwm (qvIq qy jMqR-jMqR Awidk dI Skl ivc) vycdy hn auhnW dy jIaux ƒ lwhnq hY (jy auh bMdgI BI krdy hn qW BI auhnW dI ‘nwm’ vwlI &sl ies qrHW nwlo nwl hI au~jVdI jWdI hY, qy) ijnHW dI &sl (nwlo nwl) au~jVdI jwey auhnW dw KlvwVw ik`Qy bxnw hoieAw? (Bwv, aus bMdgI dw cMgw is`tw nhIN inkl skdw, ikauNik auh bMdgI dy shI rwh qoN KuMJy rihMdy hn) [ shI imhnq qoN ibnw pRBU dI hzUrI ivc BI auhnW dI kdr nhIN huMdI [ (prmwqmw dw ismrn krnw bVI suMdr Akl dI g`l hY, pr qvIq-Dwgy bxw ky dyx ivc ru`J pYx nwl ieh) Akl ivArQ gvw lYxw—ies ƒ Akl nhIN AwKIdw [

Akl ieh hY ik prmwqmw dw ismrn krIey qy ie`zq K`tIey, Akl ieh hY ik (pRBU dI is&iq-swlwh vwlI bwxI) pVHIey (ies dy fUMGy Byq) smJIey qy hornW ƒ smJweIey [ nwnk AwKdw hY—izMdgI dw shI rsqw isr& iehI hY, (ismrn qoN) lWB dIAW g`lW (d`sx vwlw) SYqwn hY [

ਮਃ ੨ ॥ ਜੈਸਾ ਕਰੈ ਕਹਾਵੈ ਤੈਸਾ ਐਸੀ ਬਨੀ ਜਰੂਰਤਿ ॥ ਹੋਵਹਿ ਲਿੰਙ ਝਿੰਙ ਨਹ ਹੋਵਹਿ ਐਸੀ ਕਹੀਐ ਸੂਰਤਿ ॥ ਜੋ ਓਸੁ ਇਛੇ ਸੋ ਫਲੁ ਪਾਏ ਤਾਂ ਨਾਨਕ ਕਹੀਐ ਮੂਰਤਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1245}

pd ArQ:-  AYsI bnI jrUriq—loV AjyhI bxI hoeI hY, inXm AYsw b`Jw hoieAw hY, Av`soN ieh g`l bxI hoeI hY [ khwvY—AKvWdw hY [ ilM|—nroey AMg [ iJM|—JVy hoey AMg [ AYsI khIAY sUriq—AYsI sUriq mnu`Kw sUriq khIey, mnu`Kw srIr ieho ijhw hI hoxw cwhIdw hY [ Esu—aus pRBU ƒ [ Esu ieCy—aus pRBU ƒ imlx leI qWGdw hY [ mUriq—mnu`Kw-jwmw, mnu`Kw hsqI [

ArQ:-  Av`soN hI AYsI mrXwdw bxI hoeI hY ik mnu`K ijho ijhw kMm krdw hY auho ijhw aus dw nwm pY jWdw hY [ (ies mrXwdw Anuswr Asl ivc) auhI ijsm mnu`Kw ijsm AKvwx dy lwiek huMdw hY ijs dy nroey AMg huMdy hn, ijs dy AMg JVy hoey nhIN huMdy [

(iesy qrHW) hy nwnk! auhI hsqI mnu`Kw hsqI khI jwxI cwhIdI hY ijs dy AMdr pRBU ƒ imlx dI qWG hovy qy (ies qWG-Anuswr pRBU-imlwp-rUp) Pl pRwpq ho jwey [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਿਰਖੁ ਹੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸਿ ਫਲਿਆ ॥ ਜਿਸੁ ਪਰਾਪਤਿ ਸੋ ਲਹੈ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਮਿਲਿਆ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕੈ ਭਾਣੈ ਜੋ ਚਲੈ ਹਰਿ ਸੇਤੀ ਰਲਿਆ ॥ ਜਮਕਾਲੁ ਜੋਹਿ ਨ ਸਕਈ ਘਟਿ ਚਾਨਣੁ ਬਲਿਆ ॥ ਨਾਨਕ ਬਖਸਿ ਮਿਲਾਇਅਨੁ ਫਿਰਿ ਗਰਭਿ ਨ ਗਲਿਆ ॥੨੦॥ {ਪੰਨਾ 1245}

pd ArQ:-  AMimRq ibrKu—AMimRq dw ru`K, Awqmk jIvn dyx vwly nwm-Pl dw ru`K [ ris—rs nwl [ ijsu—ijs ƒ [ ijsu prwpiq—ijs ƒ imlxw (sMjogW ivc iliKAw hoieAw hY) [ gur sbdI—gurU dy Sbd dI rwhIN [ kY BwxY—dy Bwxy ivc [ syqI—nwl [ joih n skeI—q`k nhIN skdw, GUr nhIN skdw [ bKis—b^SS kr ky [ imlwieAnu—imlwey hn aus ny [ griB—grB ivc, (Bwv, jUnW ivc) [

ArQ:-  gurU (mwno) AMimRq dw ru`K hY jo AMimRq dy rs nwl PilAw hoieAw hY (Bwv, ijs ƒ AMimRq-rs rUp Pl l`gw hoieAw hY, ijs pwsoN nwm-AMimRq dw rs imldw hY) [ (ieh nwm-rUp AMimRq Pl) gurU dy Sbd dI rwhIN imldw hY, pr auh mnu`K pRwpq krdw hY ijs dy BwgW ivc pRwpq krnw DuroN iliKAw hY [ ijhVw mnu`K gurU dy hukm iv`c qurdw hY, auh prmwqmw nwl iek-rUp hoieAw rihMdw hY [ aus mnu`K ƒ jmkwl GUr nhIN skdw (Bwv, mOq dw fr aus ƒ poh nhIN skdw) ikauNik aus dy ihrdy ivc r`bI joiq jg pYNdI hY [

hy nwnk! ijnHW bMidAW ƒ aus pRBU ny b^SS kr ky Awpxy nwl imlwieAw hY auh muV muV jUnW ivc nhIN gldy [20[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥ ਸਚੁ ਵਰਤੁ ਸੰਤੋਖੁ ਤੀਰਥੁ ਗਿਆਨੁ ਧਿਆਨੁ ਇਸਨਾਨੁ ॥ ਦਇਆ ਦੇਵਤਾ ਖਿਮਾ ਜਪਮਾਲੀ ਤੇ ਮਾਣਸ ਪਰਧਾਨ ॥ ਜੁਗਤਿ ਧੋਤੀ ਸੁਰਤਿ ਚਉਕਾ ਤਿਲਕੁ ਕਰਣੀ ਹੋਇ ॥ ਭਾਉ ਭੋਜਨੁ ਨਾਨਕਾ ਵਿਰਲਾ ਤ ਕੋਈ ਕੋਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1245}

pd ArQ:-  igAwnu—pRBU dy guxW dI ivcwr, jIvn-AwdrS dI smJ [ iDAwnu—pRBU dy crnW ivc ic`q joVnw [ jpmwlI—mwlw [ prDwn—mMny-pRmMny, pYNc, qurny-isr [ jugiq—jIaux dI jwc [ krxI—au~cw Awcrn [ Bwau—pRym [ q—pr [ iKmw—sihx dw suBwau [

ArQ:-  ijnHW mnu`KW ny s`c ƒ vrq bxwieAw (Bwv, s`c Dwrn krn dw pRx ilAw hY), sMqoK ijnHW dw qIrQ hY, jIvn-mnorQ dI smJ qy pRBU-crnW ivc ic`q joVn ƒ ijnHW ny qIrQW dw ieSnwn smiJAw hY; dieAw ijnHW dw ieSt-dyv hY, (dUijAW dI vDIkI) shwrn dI Awdiq ijnHW dI mwlw hY; (suc`jw jIvn) jIaux dI jwc ijnHW leI (dyv-pUjw vyly pihnx vwlI) DoqI hY, suriq (ƒ pivqR r`Kxw) ijnHW dw (su`cw) cONkw hY, au~cy Awcrn dw ijnHW dy m`Qy auqy iqlk lwieAw hoieAw hY, qy pRym ijnHW (dy Awqmw) dI ^urwk hY, hy nwnk! auh mnu`K sB qoN cMgy hn; pr, ieho ijhw mnu`K hY koeI koeI ivrlw [1[

ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਨਉਮੀ ਨੇਮੁ ਸਚੁ ਜੇ ਕਰੈ ॥ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧੁ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਉਚਰੈ ॥ ਦਸਮੀ ਦਸੇ ਦੁਆਰ ਜੇ ਠਾਕੈ ਏਕਾਦਸੀ ਏਕੁ ਕਰਿ ਜਾਣੈ ॥ ਦੁਆਦਸੀ ਪੰਚ ਵਸਗਤਿ ਕਰਿ ਰਾਖੈ ਤਉ ਨਾਨਕ ਮਨੁ ਮਾਨੈ ॥ ਐਸਾ ਵਰਤੁ ਰਹੀਜੈ ਪਾਡੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤੁ ਸਿਖ ਕਿਆ ਦੀਜੈ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1245}

pd ArQ:-  nymu—inXm, in`q-krm [ aucrY—au~crY (auc+crY, auc+crY) cMgI qrHW Kw jwey [ dsy duAwr—ds hI ieMdry [ TwkY—rok r`Ky [ eyku kir jwxY—iek prmwqmw ƒ hr QW smJy [ pMc—kwm Awidk pMj ivkwr [ vsgiq kir rwKY—kwbU ivc r`Ky [ mwnY—mMndw hY, pqIjdw hY, AmoV-puxy qoN htdw hY, vwsnw dy ip`Cy dOVn qoN rukdw hY [ vrqu—(rotI nwh Kwx dw) iekrwr, pRx [ rhIjY—inbwhIey [ isK—is`iKAw [

ArQ:-  jy mnu`K s`c Dwrn krn dy nym ƒ nOmI (dw vrq) bxwey, kwm k®oD qy lwlc ƒ cMgI qrHW dUr kr ley; jy ds hI ieMidRAW ƒ (ivkwrW vloN) rok r`Ky (ies au~dm ƒ) dsmI (iQ`q dw vrq) bxwey; iek prmwqmw ƒ hr QW ivAwpk smJy—ieh aus dw eykwdsI dw vrq hovy; pMj kwmwidkW ƒ kwbU ivc r`Ky—jy ieh aus dw duAwdsI dw vrq bxy, qW, hy nwnk! mn pqIj jWdw hY [

hy pMifq! jy ieho ijhw vrq inbwh skIey qW iksy hor is`iKAw dI loV nhIN pYNdI [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਭੂਪਤਿ ਰਾਜੇ ਰੰਗ ਰਾਇ ਸੰਚਹਿ ਬਿਖੁ ਮਾਇਆ ॥ ਕਰਿ ਕਰਿ ਹੇਤੁ ਵਧਾਇਦੇ ਪਰ ਦਰਬੁ ਚੁਰਾਇਆ ॥ ਪੁਤ੍ਰ ਕਲਤ੍ਰ ਨ ਵਿਸਹਹਿ ਬਹੁ ਪ੍ਰੀਤਿ ਲਗਾਇਆ ॥ ਵੇਖਦਿਆ ਹੀ ਮਾਇਆ ਧੁਹਿ ਗਈ ਪਛੁਤਹਿ ਪਛੁਤਾਇਆ ॥ ਜਮ ਦਰਿ ਬਧੇ ਮਾਰੀਅਹਿ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਭਾਇਆ ॥੨੧॥ {ਪੰਨਾ 1245}

pd ArQ:-  BUpiq—(BU—DrqI [ piq—Ksm) DrqI dw Ksm, rwjw, pwqSwh [ rMg—rMk, kMgwl [ rwie—AmIr [ sMcih—iek`TI krdy hn [ ibKu—zhr [ kir kir—sMc sMc ky, joV joV ky [ hyqu—(mwieAw nwl) ihq [ pr—prwieAw [ drbu—Dn [ klqR—vhutI [ ivshih—ivswh krdy [ Duih geI—Cl ky clI geI [ mwrIAih—mwrIdy hn, ku`t KWdy hn (vyKo, pauVI nµ: 3 cOQI quk) [

ArQ:-  pwqSwh, rwjy, kMgwl qy AmIr—sB mwieAw-rUp zihr joVdy hn; joV joV ky (ies nwl) ihq vDWdy hn (qy jy dwau l`gy qW) dUijAW dy Dn (BI) curw lYNdy hn; mwieAw nwl (ieqnw)  vDIk ihq joVdy hn ik puqR qy vhutI dw BI ieqbwr nhIN krdy; (pr jdoN) A`KW dy swhmxy hI mwieAw hI mwieAw Cl ky (Bwv, Awpxy moh ivc Psw ky) clI jWdI hY qW (ies ƒ joVn vwly) hwhuky lYNdy hn; (qdoN ieauN jwpdw hY, ijvyN auh) jm dy bUhy b`Jy hoey ku`t Kw rhy hn; hy nwnk! (iksy dy v`s dI g`l nhIN) pRBU ƒ ieauN hI cMgw l`gdw hY [21[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥ ਗਿਆਨ ਵਿਹੂਣਾ ਗਾਵੈ ਗੀਤ ॥ ਭੁਖੇ ਮੁਲਾਂ ਘਰੇ ਮਸੀਤਿ ॥ ਮਖਟੂ ਹੋਇ ਕੈ ਕੰਨ ਪੜਾਏ ॥ ਫਕਰੁ ਕਰੇ ਹੋਰੁ ਜਾਤਿ ਗਵਾਏ ॥ ਗੁਰੁ ਪੀਰੁ ਸਦਾਏ ਮੰਗਣ ਜਾਇ ॥ ਤਾ ਕੈ ਮੂਲਿ ਨ ਲਗੀਐ ਪਾਇ ॥ ਘਾਲਿ ਖਾਇ ਕਿਛੁ ਹਥਹੁ ਦੇਇ ॥ ਨਾਨਕ ਰਾਹੁ ਪਛਾਣਹਿ ਸੇਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1245}

pd ArQ:-  ivhUxw—s`Kxw, ^wlI [ igAwn—Awqmk jIvn dI smJ [ Gry—Gr ivc hI, Gr dI ^wqr hI, rotI dI ^wqr hI [ mKtU—jo K`t kmw nwh sky [ kMn pVwey—kMn pVvw lYNdw hY, jogI bx jWdw hY [ Pkru kry—&kIr bx jWdw hY [ jwiq gvwey—kul dI AxK C`f bYTdw hY [ horu—iek hor mnu`K [ sdwey—AKvWdw hY [ qw kY pwie—aus dy pYr auqy [ mUil n—iblkul nhIN [ Gwil—imhnq kr ky, imhnq nwl kmw ky [ pCwxih—pCwxdy hn [ syeI—auhI bMdy (vhu-vcn) [

ArQ:-  (pMifq dw ieh hwl hY ik) prmwqmw dy Bjn qW gWdw hY pr Awp smJ qoN s`Kxw hY (Bwv, ies Bjn gwx ƒ auh rozI dw vsIlw bxweI r`Kdw hY, smJ au~cI nhIN ho skI) [ Bu`K dy mwry hoey mu`lW dI msIq BI rozI dI ^wqr hI hY (Bwv, mu`lW ny BI bWg nmwz Awidk msIq dI ik®Aw ƒ rotI dw vsIlw bxwieAw hoieAw hY) (qIjw iek) hor hY jo h`f-hrwm hox krky kMn pVvw lYNdw hY, &kIr bx jWdw hY, kul dI AxK gvw bYTdw hY, (auNJ qW Awpxy Awp ƒ) gurU pIr AKvWdw hY (pr rotI dr dr) mMgdw iPrdw hY; Ajyhy bMdy dy pYrIN BI kdy nhIN l`gxw cwhIdw [

jo jo mnu`K imhnq nwl kmw ky (Awp) KWdw hY qy aus kmweI ivcoN kuJ (hornW ƒ BI) dyNdw hY, hy nwnk! Ajyhy bMdy hI izMdgI dw shI rsqw pCwxdy hn [1[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh