ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1242

ਮਃ ੧ ॥ ਅਖੀ ਪਰਣੈ ਜੇ ਫਿਰਾਂ ਦੇਖਾਂ ਸਭੁ ਆਕਾਰੁ ॥ ਪੁਛਾ ਗਿਆਨੀ ਪੰਡਿਤਾਂ ਪੁਛਾ ਬੇਦ ਬੀਚਾਰ ॥ ਪੁਛਾ ਦੇਵਾਂ ਮਾਣਸਾਂ ਜੋਧ ਕਰਹਿ ਅਵਤਾਰ ॥ ਸਿਧ ਸਮਾਧੀ ਸਭਿ ਸੁਣੀ ਜਾਇ ਦੇਖਾਂ ਦਰਬਾਰੁ ॥ ਅਗੈ ਸਚਾ ਸਚਿ ਨਾਇ ਨਿਰਭਉ ਭੈ ਵਿਣੁ ਸਾਰੁ ॥ ਹੋਰ ਕਚੀ ਮਤੀ ਕਚੁ ਪਿਚੁ ਅੰਧਿਆ ਅੰਧੁ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਨਾਨਕ ਕਰਮੀ ਬੰਦਗੀ ਨਦਰਿ ਲੰਘਾਏ ਪਾਰਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1242}

pd ArQ:-  AKˆØI prxY—A`KW dy Bwr [ sBu Awkwru—swrw jgq [ mwxsW—mnu`KW ƒ [ krih Avqwr—jMmdy hn, bxdy hn [ joD—sUrmy [ suxI—mYN suxW [ drbwru—pRBU dI hzUrI [ sic nwie—s`cy nwm dy rwhIN, nwm ismrn nwl [ BY ivxu—fr-rihq [ swru—jgq dw mUl [ kcu ipcu—k`cw-ip`lw [ AMDu bIcwru—AMinHAW vwlw AMdwzw; AMinHAW vwlw ttOlw [ krmI—pRBU dI imhr nwl [ ndir—imhr dI nzr nwl [

ArQ:-  jy mYN A`KW dy Bwr ho ky iPrW qy swrw jgq (iPr ky) vyK lvW; jy mYN igAwnvwn pMifqW ƒ vydW dy fUMGy Byq pu`C lvW; jy mYN dyviqAW ƒ jw pu`CW, auhnW mnu`KW ƒ jw ky pu`CW jo bVy bVy sUrmy bxdy hn; jy smwDI lwx vwly pu`gy hoey jogIAW dIAW swrIAW m`qW jw suxW ik pRBU dw drbwr mYN ikvyN jw ky vyKW—(iehnW swry au~dmW dy) swhmxy (ie`ko hI suc`jI miq hY ik) sdw kwiem rihx vwlw pRBU, jo inrBau hY ijs ƒ iksy dw fr nhIN qy jo swry jgq dw mUl hY, ismrn dI rwhIN hI imldw hY; (ismrn qoN ibnw) hor swrIAW m`qW k`cIAW hn, hor swry au~dm k`cy-ip`ly hn (ismrn qoN KuMJy hoey) AMinHAW dy AMnHy ttOly hI hn [

hy nwnk! ieh ismrn pRBU dI imhr nwl imldw hY, pRBU AwpxI imhr dI nzr nwl hI pwr lµGWdw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਨਾਇ ਮੰਨਿਐ ਦੁਰਮਤਿ ਗਈ ਮਤਿ ਪਰਗਟੀ ਆਇਆ ॥ ਨਾਉ ਮੰਨਿਐ ਹਉਮੈ ਗਈ ਸਭਿ ਰੋਗ ਗਵਾਇਆ ॥ ਨਾਇ ਮੰਨਿਐ ਨਾਮੁ ਊਪਜੈ ਸਹਜੇ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ॥ ਨਾਇ ਮੰਨਿਐ ਸਾਂਤਿ ਊਪਜੈ ਹਰਿ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਆ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਰਤੰਨੁ ਹੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਧਿਆਇਆ ॥੧੧॥ {ਪੰਨਾ 1242}

pd ArQ:-  durmiq—BYVI miq [ prgtI AwieAw—prgt ho pYNdI hY [ nwie mMinAY, nwau aupjY—(vyKo pauVI nµ: 6 qIjI quk) jy nwm ivc mn ig`J jwey qW (mn ivc) nwm (jpx dI qWG) pYdw hoeI rihMdI hY [ mMin—min, mn ivc [ rqMnu—kImqI moqI [ gurmuiK—auh mnu`K jo gurU dy snmuK hY [

ArQ:-  jy mn nwm ismrn ivc ig`J jwey qW BYVI miq dUr ho jWdI hY qy (cMgI) miq cmk pYNdI hY; haumY dUr ho jWdI hY, swry hI (mn dy) rog nws ho jWdy hn; jy nwm ivc mn ig`J jwey qW (mn ivc) nwm (jpx dw cwau) pYdw ho jWdw hY qy Afol AvsQw ivc A`pV ky suK pRwpq huMdw hY; mn ivc TMF vrq jWdI hY, pRBU mn ivc Aw v`sdw hY [

 hy nwnk! (pRBU dw) nwm (mwno) iek kImqI moqI hY, pr hir-nwm ismrdw auh mnu`K hY jo gurU dy snmuK huMdw hY [11[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥ ਹੋਰੁ ਸਰੀਕੁ ਹੋਵੈ ਕੋਈ ਤੇਰਾ ਤਿਸੁ ਅਗੈ ਤੁਧੁ ਆਖਾਂ ॥ ਤੁਧੁ ਅਗੈ ਤੁਧੈ ਸਾਲਾਹੀ ਮੈ ਅੰਧੇ ਨਾਉ ਸੁਜਾਖਾ ॥ ਜੇਤਾ ਆਖਣੁ ਸਾਹੀ ਸਬਦੀ ਭਾਖਿਆ ਭਾਇ ਸੁਭਾਈ ॥ ਨਾਨਕ ਬਹੁਤਾ ਏਹੋ ਆਖਣੁ ਸਭ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1242}

pd ArQ:-  mY—mYƒ [ sujwKw—A`KW dyx vwlw, sujwKw krn vwlw [ jyqw AwKxu—ijqnw kuJ (ibAwn kIqw) hY [ swhI—SwhI, isAwhI nwl (ilK ky) [ sbid—SbdW dI rwhIN (bol ky) [ BwiKAw—mYN AwiKAw hY [ Bwie suBwie—ipAwr dy suBwau nwl, ipAwr dI iK`c ivc [ bhuqw eyho AwKxu—isry dI g`l iehI hY [

(not:-  keI s`jx l&z ‘swhI’ ƒ do l&zW ivc vMf ky ‘sw hI’ pwT krdy hn qy l&z ‘sw’ ƒ l&z ‘AwKxu’ dw pVnWv smJdy hn, qy ArQ ieauN krdy hn—jo kuJ AwKxw huMdw hY auh swrw hI...[ pr ivAwkrx Anuswr ‘AwKxu’ puilMg hY qy ‘sw’ iesqRIilMg hY; ijvyN,

“soeI cMdu cVih sy qwrY soeI idnIAru qpq rhY ]
 sw DrqI so pvnu JulwrY ... ... ... ... ... ... ]” . . . (rwmklI m: 1

puilMg vwsqy ‘so’ jW soeI’ iesqRIilMg vwsqy ‘sw’ jW ‘sweI’: ‘sweI BlI kwr’) [

ArQ:-  hy pRBU! jy koeI hor qyry brwbr dw hovy qW hI aus dy swhmxy mYN qyrw izkr krW (pr qyry vrgw hor koeI nhIN hY, so) qyrI is&iq-swlwh mYN qyry A`gy hI kr skdw hW (qyry vrgw mYN qYƒ hI AwK skdw hW, qy ijauN ijauN mYN qyrI is&iq krdw hW) qyrw nwm mYƒ (Awqmk jIvn vloN) AMnHy ƒ A`KW leI cwnx dyNdw hY [ ilK ky jW bol ky jo kuJ mYN qyrI is&iq ivc AwiKAw hY auh sB qyry ipAwr dI iK`c ivc hI AwiKAw hY; nhIN qW sB qoN v`fI g`l AwKxI nwnk ƒ ieho PbdI hY ik (jo kuJ hY) sB qyrI hI vifAweI hY [1[

ਮਃ ੧ ॥ ਜਾਂ ਨ ਸਿਆ ਕਿਆ ਚਾਕਰੀ ਜਾਂ ਜੰਮੇ ਕਿਆ ਕਾਰ ॥ ਸਭਿ ਕਾਰਣ ਕਰਤਾ ਕਰੇ ਦੇਖੈ ਵਾਰੋ ਵਾਰ ॥ ਜੇ ਚੁਪੈ ਜੇ ਮੰਗਿਐ ਦਾਤਿ ਕਰੇ ਦਾਤਾਰੁ ॥ ਇਕੁ ਦਾਤਾ ਸਭਿ ਮੰਗਤੇ ਫਿਰਿ ਦੇਖਹਿ ਆਕਾਰੁ ॥ ਨਾਨਕ ਏਵੈ ਜਾਣੀਐ ਜੀਵੈ ਦੇਵਣਹਾਰੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1242}

pd ArQ:-  jW—jdoN [ n isAw—nhIN sI, hoNd ivc nhIN sI AwieAw [ cwkrI—nOkrI, kmweI [ ikAw—kyhVI? kwr—ikrq [ siB—swry [ vwro vwr—bwr bwr, muV muV, sdw [ dyKY—sMBwl krdw hY [ jy cupY—jy cu`p kr rhIey [ jy mMigAY—jy kuJ mMgIey [ iPir—iPr ky, BON ky [ Awkwru—jgq [ eyvY—ies qrHW [ jwxIAY—smJ pYNdI hY [

ArQ:-  jdoN jIv hoNd ivc nhIN sI AwieAw qdoN ieh kyhVI kmweI kr skdw sI, qy jdoN jMm pey qW BI kyhVI ikrq kIqI? (Bwv, jIv dy kuJ v`s nhIN); ijsny pYdw kIqw hY auh Awp hI swry sb`b bxWdw hY qy sdw jIvW dI sMBwl krdw hY; BwvyN cu`p kr rhIey qy BwvyN mMgIey, dwqW dyx vwlw krqwr Awp hI dwqW dyNdw hY [

jdoN jIv swrw jgq iPr ky (ieh g`l) vyK lYNdy hn (qW AwKdy hn ik) iek prmwqmw dwqw hY qy swry jIv aus dy mMgqy hn [ hy nwnk! ies qrHW smJ pYNdI hY ik dwqW dyx vwlw pRBU (sdw hI) jIauNdw rihMdw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਨਾਇ ਮੰਨਿਐ ਸੁਰਤਿ ਊਪਜੈ ਨਾਮੇ ਮਤਿ ਹੋਈ ॥ ਨਾਇ ਮੰਨਿਐ ਗੁਣ ਉਚਰੈ ਨਾਮੇ ਸੁਖਿ ਸੋਈ ॥ ਨਾਇ ਮੰਨਿਐ ਭ੍ਰਮੁ ਕਟੀਐ ਫਿਰਿ ਦੁਖੁ ਨ ਹੋਈ ॥ ਨਾਇ ਮੰਨਿਐ ਸਾਲਾਹੀਐ ਪਾਪਾਂ ਮਤਿ ਧੋਈ ॥ ਨਾਨਕ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਤੇ ਨਾਉ ਮੰਨੀਐ ਜਿਨ ਦੇਵੈ ਸੋਈ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1242}

pd ArQ:-  suriq—jwg, cyqw, smJ, ilv [ suiK—suK ivc [ soeI—sONdw hY, itkdw hY [ BRm—Btkxw (vyKo pauVI nµ: 2 qIjI quk) [ DoeI—Dup jWdI hY [ nwau mMnIAY (vyKo pauVI nµ: 9 pMjvIN quk) nwm (dw ismrn, jIvn dw shI rsqw) mMinAw jw skdw hY [

ArQ:-  jy mn nwm ivc ig`J jwey qW (AMdr nwm dI) ilv pYdw hoeI rihMdI hY qy nwm ivc hI miq (pRivrq huMdI) hY; mnu`K pRBU dy gux AwKx l`g pYNdw hY qy nwm ivc hI suK Awnµd nwl itkdw hY; Btkxw k`tI jWdI hY, qy iPr koeI du`K nhIN ivAwpdw; pRBU dI is&iq-swlwh krn l`g peIdI hY qy pwpW vwlI miq Du`p jWdI hY [

hy nwnk! pUry siqgurU qoN ieh inScw AwauNdw hY ik nwm (-ismrn jIvn dw shI rsqw) hY (ieh dwiq auhnW ƒ imldI hY) ijnHW ƒ auh pRBU Awp dyNdw hY [12[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥ ਸਾਸਤ੍ਰ ਬੇਦ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹ੍ਹੰਤਾ ॥ ਪੂਕਾਰੰਤਾ ਅਜਾਣੰਤਾ ॥ ਜਾਂ ਬੂਝੈ ਤਾਂ ਸੂਝੈ ਸੋਈ ॥ ਨਾਨਕੁ ਆਖੈ ਕੂਕ ਨ ਹੋਈ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1242}

pd ArQ:-  pUkwrMqw—pukwrdw hY, hornW ƒ au~cI bol bol ky suxwauNdw hY [ AjwxMqw—A+jwxMqw, nhIN jwxdw, Awp kuJ nhIN smJdw [ jW—jdoN [ soeI—auh pRBU hI [ sUJY—id`sy [ kUk—au~cI au~cI bolxw [ n hoeI—nhIN huMdw, mu`k jWdw hY [

ArQ:-  (jd qk mnu`K) SwsqRW vyd purwx (Awidk Drm-pusqkW ƒ inrw) pVHdw rihMdw hY (auqnw icr) au~cI au~cI boldw hY (hornW ƒ suxwauNdw hY) pr Awp smJdw kuJ nhIN; jdoN (Drm pusqkW dy aupdyS dw) Byq pw lYNdw hY qdoN (ies ƒ hr QW) pRBU hI id`sdw hY, qy, nwnk AwKdw hY, ies dIAW twhrW mu`k jWdIAW hn [

ਮਃ ੧ ॥ ਜਾਂ ਹਉ ਤੇਰਾ ਤਾਂ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਮੇਰਾ ਹਉ ਨਾਹੀ ਤੂ ਹੋਵਹਿ ॥ ਆਪੇ ਸਕਤਾ ਆਪੇ ਸੁਰਤਾ ਸਕਤੀ ਜਗਤੁ ਪਰੋਵਹਿ ॥ ਆਪੇ ਭੇਜੇ ਆਪੇ ਸਦੇ ਰਚਨਾ ਰਚਿ ਰਚਿ ਵੇਖੈ ॥ ਨਾਨਕ ਸਚਾ ਸਚੀ ਨਾਂਈ ਸਚੁ ਪਵੈ ਧੁਰਿ ਲੇਖੈ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1242}

pd ArQ:-  hau—mYN [ skqw—zor vwlw [ surqw—suriq vwlw [ skqI—AwpxI s`iqAw (dy Dwgy) ivc [ vyKY—sMBwl krdw hY [ nWeI—vifAweI (ArbI Ônw qoN pMjwbI rUp ‘nweI’ Aqy ‘AsnweI’ hn; vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’) [ lyKY pvY—pRvwn huMdw hY [

ArQ:-  jdoN mYN qyrw bx jWdw hW qdoN jgq ivc sB kuJ mYƒ Awpxw jwpdw hY (ikauNik aus vyly) myrI Apx`q nhIN huMdI, qUM hI mYƒ id`sdw hYN, qUM Awp hI zor dw mwlk, qUM Awp hI suriq dw mwlk mYƒ pRqIq huMdw hYN, qUM Awp hI jgq ƒ AwpxI s`iqAw (dy Dwgy) ivc prox vwlw jwpdw hYN [

hy nwnk! pRBU Awp hI (jIvW ƒ ieQy) Byjdw hY, Awp hI (ieQoN vwps) bulw lYNdw hY, isRStI pYdw kr ky Awp hI sMBwl kr irhw hY; auh sdw-iQr rihx vwlw hY, aus dI vifAweI sdw kwiem rihx vwlI hY; aus dy nwm dw ismrn hI ausdI hzUrI ivc kbUl huMdw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਨਾਮੁ ਨਿਰੰਜਨ ਅਲਖੁ ਹੈ ਕਿਉ ਲਖਿਆ ਜਾਈ ॥ ਨਾਮੁ ਨਿਰੰਜਨ ਨਾਲਿ ਹੈ ਕਿਉ ਪਾਈਐ ਭਾਈ ॥ ਨਾਮੁ ਨਿਰੰਜਨ ਵਰਤਦਾ ਰਵਿਆ ਸਭ ਠਾਂਈ ॥ ਗੁਰ ਪੂਰੇ ਤੇ ਪਾਈਐ ਹਿਰਦੈ ਦੇਇ ਦਿਖਾਈ ॥ ਨਾਨਕ ਨਦਰੀ ਕਰਮੁ ਹੋਇ ਗੁਰ ਮਿਲੀਐ ਭਾਈ ॥੧੩॥ {ਪੰਨਾ 1242}

pd ArQ:-  AlKu—(A+lKu) ijs dw koeI ^ws icMnH nwh id`sy, AidRSt [ lK—(sM: lKH, to see, to indicate, characterise) ibAwn krnw [ rivAw—ivAwpk hY [ dyie idKweI—ivKw dyNdw hY [ ndrI—(pRBU dI sv`lI) ingwh nwl [ krmu—imhr, b^SS [ gur imlIAY—jy gurU ƒ imlIey [

ArQ:-  mwieAw-rihq pRBU dw nwm (AYsw hY ijs) dw koeI ^ws icMnH nhIN id`sdw, (qW iPr) aus ƒ ibAwn ikvyN kIqw jwey?

hy BweI! inrMjn dw nwm sB QweIN ivAwpk hY qy mOjUd hY, (Aswfy) nwl (BI) hY, pr auh l`By ikvyN?

(ieh nwm) pUry siqgurU qoN imldw hY, (pUrw gurU pRBU dw nwm Aswfy) ihrdy ivc ivKw dyNdw hY [

hy nwnk! (AwK—) hy BweI! jdoN (pRBU dI sv`lI) ingwh nwl imhr hovy qW gurU ƒ imlIdw hY [13[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥ ਕਲਿ ਹੋਈ ਕੁਤੇ ਮੁਹੀ ਖਾਜੁ ਹੋਆ ਮੁਰਦਾਰੁ ॥ ਕੂੜੁ ਬੋਲਿ ਬੋਲਿ ਭਉਕਣਾ ਚੂਕਾ ਧਰਮੁ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਜਿਨ ਜੀਵੰਦਿਆ ਪਤਿ ਨਹੀ ਮੁਇਆ ਮੰਦੀ ਸੋਇ ॥ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੈ ਨਾਨਕਾ ਕਰਤਾ ਕਰੇ ਸੁ ਹੋਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1242}

pd ArQ:-  kil—kljugI isRStI, auh lukweI jo r`b qoN ivCuVI hoeI hY (gur AwSy Anuswr auhI smw ‘kiljug’ hY jdoN gurU-prmwqmw ivsr jwey; ijvyN, “iek GVI n imlqy qw kiljugu hoqw”) [ kuqy muhI—ku`qy dy mUMh vwlI, ku`qy vWg ijs ƒ Kwx dw hlk ku`idAw hovy [ murdwru—hrwm, v`FI Awidk hrwm cIz [ kUVu—JUT [ cUkw—mu`k igAw [ piq—ie`zq [ soie—soBw [ mMdI soie—bdnwmI, kusoBw [ iliKAw hovY—m`Qy qy iliKAw lyK hI au~GVdw hY [ Kwju—mn-BwauNdw Kwxw [

ArQ:-  r`b qoN iv`CuVI hoeI lukweI ƒ ku`qy vWg Kwx dw hlk ku`idAw rihMdw hY qy v`FI Awidk hrwm cIz ies dw mn-BwauNdw Kwxw ho jWdw hY (ijvyN ku`qy dw mn-BwauNdw Kwxw murdwr hY); (ieh lukweI) sdw JUT boldI hY, (mwno, murdwr KWdy ku`qy vWg) BauNk rhI hY, (ies qrHW ies dy AMdroN) Drm (dI AMs) qy (r`b dy guxW dI) ivcwr mu`k jWdI hY; ijqnw icr Ajyhy lok (jgq ivc) jIauNdy hn iehnW dI (koeI bMdw) ie`zq nhIN (krdw), jdoN mr jWdy hn, (lok iehnW ƒ) BYiVEN Xwd krdy hn [

(pr) hy nwnk! (iehnW dy kIh v`s? ipCly krmW Anuswr) m`Qy auqy iliKAw lyK hI au~GVdw hY (qy aus lyK-Anuswr) jo kuJ krqwr krdw hY auhI huMdw hY [1[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh