ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1241

ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਘਰਿ ਨਾਰਾਇਣੁ ਸਭਾ ਨਾਲਿ ॥ ਪੂਜ ਕਰੇ ਰਖੈ ਨਾਵਾਲਿ ॥ ਕੁੰਗੂ ਚੰਨਣੁ ਫੁਲ ਚੜਾਏ ॥ ਪੈਰੀ ਪੈ ਪੈ ਬਹੁਤੁ ਮਨਾਏ ॥ ਮਾਣੂਆ ਮੰਗਿ ਮੰਗਿ ਪੈਨ੍ਹ੍ਹੈ ਖਾਇ ॥ ਅੰਧੀ ਕੰਮੀ ਅੰਧ ਸਜਾਇ ॥ ਭੁਖਿਆ ਦੇਇ ਨ ਮਰਦਿਆ ਰਖੈ ॥ ਅੰਧਾ ਝਗੜਾ ਅੰਧੀ ਸਥੈ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1241}

pd ArQ:-  Gir—Gr ivc [ nwrwiexu—Twkur dI mUrqI [ sBw nwil—hor mUrqIAW smyq [ nwvwil—nHvwl ky, ieSnwn krw ky [ kuMgU—kysr [ mwxUAw—mnu`KW qoN [ AMDI kMmI—AMnHy kMmW ivc, AigAwnqw dy kMmW ivc, ijnHW kMmW dy krn nwl mnu`K dI miq hnyry ivc hI rihMdI hY [ AMD—AigAwnqw, hnyrw [ sjwie—dMf [ n dyie—nhIN dyNdw [ rKY—bcWdw [ JgVw—ryVkw, lµmw gyV [ sQY—sBw ivc [

ArQ:-  (bRwhmx Awpxy) Gr ivc bhuq swrIAW mUrqIAW smyq TwkrW dI mUrqI AsQwpn krdw hY, aus dI pUjw krdw hY, aus ƒ ieSnwn krWdw hY; kysr cMdn qy Pu`l (aus mUrqI dy A`gy) Byt Drdw hY, aus dy pYrW auqy isr r`K r`K ky aus ƒ pRsMn krn dw jqn krdw hY; (pr rotI k`pVw hor) mnu`KW qoN mMg mMg ky KWdw qy pihndw hY [

AigAwnqw vwly kMm kIiqAW (iehI) szw imldI hY ik hor AigAwnqw vDdI jwey, (mUrK ieh nhIN jwxdw ik ieh mUrqI) nwh Bu`Ky ƒ kuJ dy skdI hY nwh (Bu`K-mrdy ƒ) mrnoN bcw skdI hY [ (iPr BI mUrqI-pUjk) AigAwnIAW dI sBw ivc AigAwnqw vwlw ieh lµmw gyV quirAw hI jWdw hY (Bwv, iPr BI lok A`KW mIt ky pRBU ƒ C`f ky mUrqI-pUjw krdy hI jw rhy hn) [1[

ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਸਭੇ ਸੁਰਤੀ ਜੋਗ ਸਭਿ ਸਭੇ ਬੇਦ ਪੁਰਾਣ ॥ ਸਭੇ ਕਰਣੇ ਤਪ ਸਭਿ ਸਭੇ ਗੀਤ ਗਿਆਨ ॥ ਸਭੇ ਬੁਧੀ ਸੁਧਿ ਸਭਿ ਸਭਿ ਤੀਰਥ ਸਭਿ ਥਾਨ ॥ ਸਭਿ ਪਾਤਿਸਾਹੀਆ ਅਮਰ ਸਭਿ ਸਭਿ ਖੁਸੀਆ ਸਭਿ ਖਾਨ ॥ ਸਭੇ ਮਾਣਸ ਦੇਵ ਸਭਿ ਸਭੇ ਜੋਗ ਧਿਆਨ ॥ ਸਭੇ ਪੁਰੀਆ ਖੰਡ ਸਭਿ ਸਭੇ ਜੀਅ ਜਹਾਨ ॥ ਹੁਕਮਿ ਚਲਾਏ ਆਪਣੈ ਕਰਮੀ ਵਹੈ ਕਲਾਮ ॥ ਨਾਨਕ ਸਚਾ ਸਚਿ ਨਾਇ ਸਚੁ ਸਭਾ ਦੀਬਾਨੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1241}

pd ArQ:-  surqI—ibRqI dw joVnw [ suiD—sUJ, cMgI Akl [ Amr—hukm [ Kwn—Kwxy [ mwxs—mnu`K [ dyv—dyvqy [ purIAw—DrqIAW [ KMf—bRhmMf dy ih`sy [ jIA jhwn—jgq dy jIA-jMq [ hukim—hukm ivc [ klwm—(hukm dI) klm [ krmI—(jIvW dy) krmW Anuswr [ vhY—c`ldI hY [ sic nwie—s`cy nwm dI rwhIN, s`cy nwm ivc juiVAW [ dIbwnu—kcihrI [

ArQ:-  jog-mq Anuswr ibRqI joVnI; vyd purwn (AwidkW dy pwT); qp swDxy; (BjnW dy) gIq qy (auhnW dIAW) ivcwrW; au~cI bu`D qy cMgI Akl; qIrQ-AsQwn (AwidkW dy ieSnwn); pwiqSwhIAW qy hkUmqW; ^uSIAW qy (cMgy) Kwxy; mnu`K qy dyvqy; jog dIAW smwDIAW; DrqIAW dy mMfl qy ih`sy; swry jgq dy jIAw-jMq—iehnW sBnW ƒ prmwqmw Awpxy hukm ivc qordw hY, pr aus dy hukm dI klm jIvW dy kIqy krmW Anuswr vgdI hY [ hy nwnk! auh pRBU sdw kwiem rihx vwlw hY, aus dw drbwr sdw-iQr rihx vwlw hY, aus dy nwm ivc juiVAW aus dI pRwpqI huMdI hY [ (Bwv, keI jIv jog dI rwhIN suriq joVdy hn, keI vyd purwnW dy pwT krdy hn, koeI qp swDdy hn, koeI Bjn gwauNdy hn, koeI igAwn crcw krdy hn, koeI au~cIAW AklW duVWdy hn, koeI qIrQW qy ieSnwn kr rhy hn, koeI pwqSwh bx ky hkUmqW kr rhy hn, koeI mOjW mwx rhy hn, koeI vDIAw Kwxy Kw rhy hn, koeI mnu`K hn, koeI dyvqy, koeI smwDIAW lw rhy hn—swry jgq dy jIA-jMq vKo-vK Awhry l`gy hoey hn [ ieh jo kuJ ho irhw hY, pRBU dy hukm ivc ho irhw hY, pr jIvW dI ieh vKo-vK iksm dI rucI auhnW dy Awpo Awpxy kIqy krmW Anuswr hY, Pl pRBU dI rzw ivc iml irhw hY) [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਨਾਇ ਮੰਨਿਐ ਸੁਖੁ ਊਪਜੈ ਨਾਮੇ ਗਤਿ ਹੋਈ ॥ ਨਾਇ ਮੰਨਿਐ ਪਤਿ ਪਾਈਐ ਹਿਰਦੈ ਹਰਿ ਸੋਈ ॥ ਨਾਇ ਮੰਨਿਐ ਭਵਜਲੁ ਲੰਘੀਐ ਫਿਰਿ ਬਿਘਨੁ ਨ ਹੋਈ ॥ ਨਾਇ ਮੰਨਿਐ ਪੰਥੁ ਪਰਗਟਾ ਨਾਮੇ ਸਭ ਲੋਈ ॥ ਨਾਨਕ ਸਤਿਗੁਰਿ ਮਿਲਿਐ ਨਾਉ ਮੰਨੀਐ ਜਿਨ ਦੇਵੈ ਸੋਈ ॥੯॥ {ਪੰਨਾ 1241}

pd ArQ:-  nwie mMinAY—(pUrb pUrn kwrdMqk, Locative Absolute) jy nwm mMn leIey, jy ieh mMn leIey ik nwm ismrnw izMdgI dw Asl mnorQ hY, jy mn nwm ivc pqIj jwey, jy mn nwm ivc ig`J jwey [ giq—au~cI Awqmk AvsQw [ piq—ie`zq [ Bvjlu—sMswr-smuMdr [ ibGnu—rukwvt [ pMQu—(izMdgI dw Asl) rsqw [ prgtw—pRq`K [ loeI—cwnx, Awqmk jIvn dI sUJ [ siqguir imilAY—(pUrb pUrn kwrdMqk) jy gurU iml pey [ nwau mMnIAY—nwm ƒ mMn leIdw hY, ieh mMn leIdw hY ik nwm ismrnw izMdgI dw ‘prgt pMQ’ hY [ ijn@—(A`Kr ‘n’ dy hyT A`Dw ‘h’ hY) [ soeI—auh pRBU [

ArQ:-  jy mn nwm ismrn ivc ig`J jwey qW (mn ivc) suK pYdw huMdw hY, nwm ivc (ig`iJAW) hI au~cI Awqmk AvsQw bxdI hY; ie`zq imldI hY qy ihrdy ivc auh pRBU (Aw v`sdw hY); sMswr-smuMdr qoN pwr lµG jweIdw hY, qy (izMdgI dy rwh ivc) koeI rok nhIN pYNdI; jIvn dw rsqw pRq`K sw& id`sx l`g pYNdw hY ikauNik nwm ivc swrw cwnx hY (Awqmk jIvn dI sUJ hY) [

(pr) hy nwnk! jy siqgurU imly qW hI nwm-ismrn (izMdgI dw (‘prgt pMQ’) mMinAw jw skdw hY (qy ieh dwiq auhnW ƒ imldI hY) ijnHW ƒ auh pRBU Awp dyNdw hY [9[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥ ਪੁਰੀਆ ਖੰਡਾ ਸਿਰਿ ਕਰੇ ਇਕ ਪੈਰਿ ਧਿਆਏ ॥ ਪਉਣੁ ਮਾਰਿ ਮਨਿ ਜਪੁ ਕਰੇ ਸਿਰੁ ਮੁੰਡੀ ਤਲੈ ਦੇਇ ॥ ਕਿਸੁ ਉਪਰਿ ਓਹੁ ਟਿਕ ਟਿਕੈ ਕਿਸ ਨੋ ਜੋਰੁ ਕਰੇਇ ॥ ਕਿਸ ਨੋ ਕਹੀਐ ਨਾਨਕਾ ਕਿਸ ਨੋ ਕਰਤਾ ਦੇਇ ॥ ਹੁਕਮਿ ਰਹਾਏ ਆਪਣੈ ਮੂਰਖੁ ਆਪੁ ਗਣੇਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1241}

pd ArQ:-  isir—isr-prny ho ky [ iek pYir—iek pYr dy Bwr Klo ky [ iDAwey—iDAwn Dry [ pauxu mwir—paux ƒ rol ky, pRwxwXwm kr ky [ min—mn ivc [ muMfI—DOx [ qly—hyT [ itk itkY—tyk itkdw hY, tyk bxWdw hY [ joru—qwx [ iks no khIAY—iksy ƒ ikhw nhIN jw skdw [ rhwey—r`Kdw hY [ Awpu—Awpxy Awp ƒ [ hukim AwpxY—Awpxy hukm ivc [ gxyie—smJx l`g pYNdw hY [

ArQ:-  jy koeI mnu`K isr-prny ho ky swrIAW DrqIAW qy DrqI dy swry ih`isAW qy iPry; jy iek pYr dy Bwr Klo ky iDAwn Dry; jy pRwx rok ky mn ivc jp kry; jy Awpxw isr DOx dy hyT r`Ky (Bwv, jy SIrS-Awsx kr ky isr-Bwr KVw rhy)—(qW BI iehnW ivcoN) iks swDn auqy auh tyk r`Kdw hY? iks au~dm ƒ auh Awpxw qwx bxWdw hY? (Bwv, ieh hryk tyk qu`C hY, iehnW dw Awsrw kmzor hY) [

hy nwnk! ieh g`l khI nhIN jw skdI ik krqwr iks ƒ mwx b^Sdw hY [ (pRBU sB jIvW ƒ) Awpxy hukm ivc qordw hY, pr mUrK Awpxy Awp ƒ (v`fw) smJx l`g pYNdw hY [1[

ਮਃ ੧ ॥ ਹੈ ਹੈ ਆਖਾਂ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ ਕੋਟੀ ਹੂ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ ॥ ਆਖੂੰ ਆਖਾਂ ਸਦਾ ਸਦਾ ਕਹਣਿ ਨ ਆਵੈ ਤੋਟਿ ॥ ਨਾ ਹਉ ਥਕਾਂ ਨ ਠਾਕੀਆ ਏਵਡ ਰਖਹਿ ਜੋਤਿ ॥ ਨਾਨਕ ਚਸਿਅਹੁ ਚੁਖ ਬਿੰਦ ਉਪਰਿ ਆਖਣੁ ਦੋਸੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1241}

pd ArQ:-  koit koit—kRoVW vwrI [ kotI hU koit koit—kRoVW vwrI qoN BI kRoVW vwrI vDIk [ AwKW—jy mYN AwKW [ AwKUM—mUMh nwl [ khix—AwKx ivc [ qoit—Gwt [ n TwkIAw—nwh mYN ruikAw rhW [ joiq—s`iqAw [ eyvf joiq—ieqnI s`iqAw [ rKih—qUM pw dyvyN [ cisAhu—iek csy qoN [ cisAhu cuK ibMd—iek csy qoN BI bhuq G`t dy brwbr [ aupir—vDIk [ dosu—Bu`l, ZlqI [

ArQ:-  jy mYN kRoVW kRoVW vwr AwKW ik prmwqmw s`c-mu`c hY, jy mYN kRoVW vwrI qoN BI kRoVW vwrI vDIk (iehI g`l) AwKW; jy mYN iehI g`l sdw hI Awpxy mUMh nwl AwKdw rhW, myry AwKx ivc qRot nwh Awvy; (hy pRBU!) jy qUM myry ivc ieqnI s`iqAw pw dyvyN ik mYN AwKdw AwKdw nwh hI Q`kW qy nwh hI iksy dw roikAW rukW, qW BI, hy nwnk! (AwK—) ieh swrw jqn qyrI rqw Br is&iq dy hI brwbr huMdw hY; jy mYN AwKW ik eydUM vDIk is&iq mYN kIqI hY qW (ieh myrI) Bu`l hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਨਾਇ ਮੰਨਿਐ ਕੁਲੁ ਉਧਰੈ ਸਭੁ ਕੁਟੰਬੁ ਸਬਾਇਆ ॥ ਨਾਇ ਮੰਨਿਐ ਸੰਗਤਿ ਉਧਰੈ ਜਿਨ ਰਿਦੈ ਵਸਾਇਆ ॥ ਨਾਇ ਮੰਨਿਐ ਸੁਣਿ ਉਧਰੇ ਜਿਨ ਰਸਨ ਰਸਾਇਆ ॥ ਨਾਇ ਮੰਨਿਐ ਦੁਖ ਭੁਖ ਗਈ ਜਿਨ ਨਾਮਿ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਤਿਨੀ ਸਾਲਾਹਿਆ ਜਿਨ ਗੁਰੂ ਮਿਲਾਇਆ ॥੧੦॥ {ਪੰਨਾ 1241}

pd ArQ:-  kulu—^wndwn [ auDrY—(Bvjl qoN) bc inkldw hY [ sbwieAw—swrw [ rsn—jIB [ rswieAw—rsw ilAw hY, iek-rs kr ilAw hY [ nwim—nwm ivc [

ArQ:-  jy mn nwm ismrn ivc ig`J jwey qW (Ajyhy mnu`K dI) swrI kul swrw prvwr (Bvjl ivcoN) bc jWdw hY [ nwm ivc mn pqIijAW ijnHW bMidAW ny nwm ƒ ihrdy ivc vsw ilAw hY auhnW dI swrI sMgiq (sMswr-smuMdr qoN) pwr auqr jWdI hY [ nwm ivc ig`J ky ijnHW ny jIB ƒ nwm nwl iek-rs kr ilAw auh nwm sux ky (mwieAw dy pRBwv qoN) bc jWdy hn [ nwm ivc ig`J ky ijnHW ny nwm ivc mn joV ilAw auhnW dy du`K dUr ho jWdy hn auhnW dI (mwieAw vwlI) Bu`K imt jWdI hY [

pr, hy nwnk! auhI bMdy nwm ismrdy hn ijnHW ƒ pRBU siqgurU imlWdw hY [10[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥ ਸਭੇ ਰਾਤੀ ਸਭਿ ਦਿਹ ਸਭਿ ਥਿਤੀ ਸਭਿ ਵਾਰ ॥ ਸਭੇ ਰੁਤੀ ਮਾਹ ਸਭਿ ਸਭਿ ਧਰਤੀ ਸਭਿ ਭਾਰ ॥ ਸਭੇ ਪਾਣੀ ਪਉਣ ਸਭਿ ਸਭਿ ਅਗਨੀ ਪਾਤਾਲ ॥ ਸਭੇ ਪੁਰੀਆ ਖੰਡ ਸਭਿ ਸਭਿ ਲੋਅ ਲੋਅ ਆਕਾਰ ॥ ਹੁਕਮੁ ਨ ਜਾਪੀ ਕੇਤੜਾ ਕਹਿ ਨ ਸਕੀਜੈ ਕਾਰ ॥ ਆਖਹਿ ਥਕਹਿ ਆਖਿ ਆਖਿ ਕਰਿ ਸਿਫਤੀ ਵੀਚਾਰ ॥ ਤ੍ਰਿਣੁ ਨ ਪਾਇਓ ਬਪੁੜੀ ਨਾਨਕੁ ਕਹੈ ਗਵਾਰ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1241}

pd ArQ:-  idh—idn [ iQqI—cMd dy vDw Gtw nwl igxy jwx vwly mhIinAW dIAW qwrI^W [ vwr—h&qy dy idnW dy nwm [ mwh—mhIny [ DrqˆØI—DrqIAW [ loA loA—hryk lok (14 lokW) dy [ Awkwr—srUp, srIr, jIA-jMq [ kyqVw—kyfw v`fw? kih n skIjY—ibAwn nhIN kIqI jw skdI [ kwr—pRBU dI rcnw [ iqRxu—iqRx ijqnw, rqw Br BI [ bpuVI gvwr—ivcwry gMvwrW ny [ AwiK AwiK AwKih—byAMq vwrI AwKdy hn [ Qkih—Q`k jWdy hn [ bpuVI—bpuVIN, ivcwirAW ny [ nwnku khY—nwnk AwKdw hY [

ArQ:-  rwqW, idhwVy, iQ`qW, vwr, ru`qW, mhIny; DrqIAW qy DrqIAW auqy pYdw hoey swry pdwrQ, hvw, pwxI, A`g, DrqI dy hyTly pwsy (dy pdwrQ); DrqIAW dy mMfl, bRhmMf dy byAMq ih`sy, hryk lok dy (byAMq iksmW dy) jIA-jMq—ieh swrI rcnw (kyfI ku hY) ibAwn nhIN kIqI jw skdI, (ies rcnw ƒ bxwx vwly pRBU dw) hukm ikqnw v`fw hY—ieh BI pqw nhIN l`g skdw [

prmwqmw dIAW is&qW dw ivcwr kr ky lok muV muV byAMq vwrI (aus dIAW vifAweIAW) ibAwn krdy hn qy (ibAwn kr ky) Q`k jWdy hn; pr, nwnk AwKdw hY, ivcwry gMvwrW ny pRBU dw rqw Br BI AMq nhIN l`Bw [1[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh