ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1239

ਮਹਲਾ ੨ ॥ ਕੀਤਾ ਕਿਆ ਸਾਲਾਹੀਐ ਕਰੇ ਸੋਇ ਸਾਲਾਹਿ ॥ ਨਾਨਕ ਏਕੀ ਬਾਹਰਾ ਦੂਜਾ ਦਾਤਾ ਨਾਹਿ ॥ ਕਰਤਾ ਸੋ ਸਾਲਾਹੀਐ ਜਿਨਿ ਕੀਤਾ ਆਕਾਰੁ ॥ ਦਾਤਾ ਸੋ ਸਾਲਾਹੀਐ ਜਿ ਸਭਸੈ ਦੇ ਆਧਾਰੁ ॥ ਨਾਨਕ ਆਪਿ ਸਦੀਵ ਹੈ ਪੂਰਾ ਜਿਸੁ ਭੰਡਾਰੁ ॥ ਵਡਾ ਕਰਿ ਸਾਲਾਹੀਐ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਰਾਵਾਰੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1239}

pd ArQ:-  kIqw—pYdw kIqw hoieAw jIv [ kry—jo pYdw krdw hY [ soie—ausy ƒ [ eykI—bwhrw—iek pRBU qoN ibnw [ ijin—ijs (krqwr) ny [ Awkwru—ieh id`sdw jgq [ ij—ijhVw [ sBsY—sBnW ƒ [ AwDwru—Awsrw [ sdIv—sdw hI (kwiem rihx vwlw) [ ijsu BMfwru—ijs dw ^zwnw [ pwrwvwru—pwrlw qy aurlw bMnw (pwr+Avwr) [

ArQ:-  pYdw kIqy hoey jIv dI vifAweI krn dw kIh lwB? aus (pRBU) dI is&iq-swlwh kro jo (sB ƒ pYdw) krdw hY; (ikauNik) hy nwnk! aus iek pRBU qoN ibnw hor koeI dwqw nhIN hY [

ijs krqwr ny ieh swrw jgq bxwieAw hY aus dI vifAweI kro, aus iek dwqwr dy gux gwE jo hryk jIv ƒ Awsrw dyNdw hY [

hy nwnk! auh pRBU Awp sdw hI kwiem rihx vwlw hY, ausdw ^zwnw BI sdw BirAw rihMdw hY [ aus ƒ v`fw AwKo, aus dI vifAweI kro, aus (dI vifAweI) dw AMq nhIN pY skdw, aurlw pwrlw bMnw nhIN l`B skdw [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਹੈ ਸੇਵਿਐ ਸੁਖੁ ਪਾਈ ॥ ਨਾਮੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਉਚਰਾਂ ਪਤਿ ਸਿਉ ਘਰਿ ਜਾਂਈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬਾਣੀ ਨਾਮੁ ਹੈ ਨਾਮੁ ਰਿਦੈ ਵਸਾਈ ॥ ਮਤਿ ਪੰਖੇਰੂ ਵਸਿ ਹੋਇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਧਿਆਈ ॥ ਨਾਨਕ ਆਪਿ ਦਇਆਲੁ ਹੋਇ ਨਾਮੇ ਲਿਵ ਲਾਈ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1239}

pd ArQ:-  inDwnu—^zwnw [ syivAY—jy syvIey, jy ismrIey [ piq—ie`zq [ pMKyrU—pMCI [ nwmy—nwm ivc hI [ gurmuiK bwxI nwmu hY—gurmuK dI bwxI pRBU dw nwm hY, gurmuK nwm hI aucwrdw hY [ gurmuiK—gurU dy d`sy rwh auqy qurn vwlw mnu`K [ vis—v`s ivc [

ArQ:-  prmwqmw dw nwm (swry suKW dw) ^zwnw hY, jy nwm ismrIey qW suK imldw hY [

mYN mwieAw-rihq pRBU dw nwm ismrW qy ie`zq nwl (Awpxy) Gr ivc jwvW—(gurmuK dI sdw iehI qWG huMdI hY) gurmuK sdw nwm hI aucwrdw hY qy nwm ƒ ihrdy ivc vsWdw hY [ (ijauN ijauN) gurU dI rwhIN (gurmuiK) nwm ismrdw hY, pMCI (vWg aufwrU ieh) miq (aus dy) v`s ivc Aw jWdI hY [

hy nwnk! (gurmuK auqy) pRBU Awp idAwl huMdw hY qy auh nwm ivc hI ilv lweI r`Kdw hY [4[

ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੨ ॥ ਤਿਸੁ ਸਿਉ ਕੈਸਾ ਬੋਲਣਾ ਜਿ ਆਪੇ ਜਾਣੈ ਜਾਣੁ ॥ ਚੀਰੀ ਜਾ ਕੀ ਨਾ ਫਿਰੈ ਸਾਹਿਬੁ ਸੋ ਪਰਵਾਣੁ ॥ ਚੀਰੀ ਜਿਸ ਕੀ ਚਲਣਾ ਮੀਰ ਮਲਕ ਸਲਾਰ ॥ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਨਾਨਕਾ ਸਾਈ ਭਲੀ ਕਾਰ ॥ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹਾ ਚੀਰੀ ਚਲਣਾ ਹਥਿ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹਾ ਕਿਛੁ ਨਾਹਿ ॥ ਸਾਹਿਬ ਕਾ ਫੁਰਮਾਣੁ ਹੋਇ ਉਠੀ ਕਰਲੈ ਪਾਹਿ ॥ ਜੇਹਾ ਚੀਰੀ ਲਿਖਿਆ ਤੇਹਾ ਹੁਕਮੁ ਕਮਾਹਿ ॥ ਘਲੇ ਆਵਹਿ ਨਾਨਕਾ ਸਦੇ ਉਠੀ ਜਾਹਿ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1239}

pd ArQ:-  iqsu isau—aus (pRBU) nwl (not:-  l&z ‘ijsu’ ‘iqsu’ dw (  u) keI sMbMDkW nwl itikAw rihMdw hY; ijvyN ieQy sMbMDk ‘isau’ nwl; pr keI sMbMDkW nwl ieh (  u) lih jWdw hY; ijvyN, qIjI quk ivc ‘ijs kI’) [ ij—jo [ jwxu—AMqrjwmI [ cIrI—ic`TI, prvwnw, hukm [ nw iPrY—moVI nhIN jw skdI [ prvwxu—mMinAw-pRmMinAw [ mIr—pwqSwh [ slwr—&Oj dy srdwr [ kwr—kMm [ hiQ—h`Q ivc, v`s ivc [ krlw—rsqw, rwh [ krlY—rwhy, rsqy qy [ pwih—pY jWdy hn [

ArQ:-  jo AMqrjwmI pRBU Awp hI (hryk dy idl dI) jwxdw hY aus dy A`gy bolxw Pbdw nhIN (Bwv, aus A`gy boilAw nhIN jw skdw), auh mMinAw pRmMinAw mwlk hY ikauNik aus dw hukm koeI moV nhIN skdw [ pwqSwh mwlk qy &OjW dy srdwr sB ƒ aus dy hukm ivc qurnw pYNdw hY, (ies vwsqy) hy nwnk! auhI kMm cMgw (mMnxw cwhIdw) hY jo aus pRBU ƒ cMgw l`gdw hY [

iehnW jIvW dy v`s ivc kuJ nhIN ikauNik iehnW ny qW aus dy hukm ivc hI qurnw hY, (ijs vyly) mwlk dw hukm huMdw hY (ieh jIv) au~T ky rwhy pY jWdy hn [ ijho ijhw hukm iliKAw hoieAw AwauNdw hY, (jIv) ausy qrHW hukm dI pwlxw krdy hn [ hy nwnk! (aus mwlk dy) Byjy hoey (ieQy jgq ivc) Aw jWdy hn qy aus dy bulwey hoey (ieQoN) au~T ky qur pYNdy hn [1[

ਮਹਲਾ ੨ ॥ ਸਿਫਤਿ ਜਿਨਾ ਕਉ ਬਖਸੀਐ ਸੇਈ ਪੋਤੇਦਾਰ ॥ ਕੁੰਜੀ ਜਿਨ ਕਉ ਦਿਤੀਆ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹਾ ਮਿਲੇ ਭੰਡਾਰ ॥ ਜਹ ਭੰਡਾਰੀ ਹੂ ਗੁਣ ਨਿਕਲਹਿ ਤੇ ਕੀਅਹਿ ਪਰਵਾਣੁ ॥ ਨਦਰਿ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹਾ ਕਉ ਨਾਨਕਾ ਨਾਮੁ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹਾ ਨੀਸਾਣੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1239}

pd ArQ:-  bKsIAY—b^SI jWdI hY, b^SIS vjoN imldI hY [ poqydwr—^zwncI [ BMfwr—^zwny [ jh BMfwrI hU—ijnHW (ihrdy-rUp) BMfwirAW ivcoN [ inklih—prgt huMdy hn [ qy—auh (ihrdy) [ kIAih—kIqy jWdy hn [ prvwxu—kbUl [ ndir—imhr dI ingwh [ nIswxu—JMfw [

ArQ:-  auhI mnu`K Asl ^zwinAW dy mwlk hn, ijnHW ƒ pRBU dI is&iq-swlwh (pRBU dy dr qoN) b^SIS vjoN imlI hY; ijnHW ƒ pRBU (nwm dy ^zwny dI) kuMjI Awp dyNdw hY auhnW ƒ (is&iq-swlwh dy) ^zwinAW dy ^zwny iml jWdy hn [ (iPr ies is&iq-swlwh dI brkiq nwl) ijnHW (ihrdy-rUp) ^zwinAW ivcoN (pRBU dy) gux inkldy hn auh (pRBU dy dr qy) kbUl kIqy jWdy hn [

hy nwnk! ijnHW dy pws pRBU dw nwm (-rUp) JMfw hY, auhnW auqy imhr dI ingwh huMdI hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਨਾਮੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਨਿਰਮਲਾ ਸੁਣਿਐ ਸੁਖੁ ਹੋਈ ॥ ਸੁਣਿ ਸੁਣਿ ਮੰਨਿ ਵਸਾਈਐ ਬੂਝੈ ਜਨੁ ਕੋਈ ॥ ਬਹਦਿਆ ਉਠਦਿਆ ਨ ਵਿਸਰੈ ਸਾਚਾ ਸਚੁ ਸੋਈ ॥ ਭਗਤਾ ਕਉ ਨਾਮ ਅਧਾਰੁ ਹੈ ਨਾਮੇ ਸੁਖੁ ਹੋਈ ॥ ਨਾਨਕ ਮਨਿ ਤਨਿ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਸੋਈ ॥੫॥ {ਪੰਨਾ 1239}

pd ArQ:-  inrMjnu—(inr+AMjn) mwieAw-rihq [ inrmlw—ml-rihq, pivqR [ suixAY—jy suxIey [ mMin—min, mn ivc [ jnu koeI—koeI (ivrlw) mnu`K [ ADwru—Awsrw [ nwmy—nwm ivc hI [ gurmuiK min qin—gurmuiK dy mn ivc qy qn ivc [ gurmuiK—gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K [ riv rihAw—v`isAw rihMdw hY [

ArQ:-  (pRBU dw) nwm mwieAw (dy pRBwv qoN) rihq hY qy pivqR hY, jy ieh nwm suxIey (Bwv, jy ies nwm ivc suriq joVIey) qy suriq joV joV ky mn ivc vsw leIey qW suK (pRwpq) huMdw hY; (pr) koeI ivrlw mnu`K (ies g`l ƒ) smJdw hY; (jo gurmuK ieh g`l smJ lYNdw hY aus ƒ) auh sdw kwiem rihx vwlw s`cw pRBU bYTidAW au~TidAW kdy BI Bu`ldw nhIN hY; (gurmuK) BgqW ƒ (Awqmk jIvn leI) nwm dw Awsrw ho jWdw hY, nwm ivc juiVAW hI auhnW ƒ suK (pRqIq) huMdw hY [

hy nwnk! gurmuK dy mn ivc qy qn ivc auh pRBU sdw v`isAw rihMdw hY [5[

ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਨਾਨਕ ਤੁਲੀਅਹਿ ਤੋਲ ਜੇ ਜੀਉ ਪਿਛੈ ਪਾਈਐ ॥ ਇਕਸੁ ਨ ਪੁਜਹਿ ਬੋਲ ਜੇ ਪੂਰੇ ਪੂਰਾ ਕਰਿ ਮਿਲੈ ॥ ਵਡਾ ਆਖਣੁ ਭਾਰਾ ਤੋਲੁ ॥ ਹੋਰ ਹਉਲੀ ਮਤੀ ਹਉਲੇ ਬੋਲ ॥ ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਪਰਬਤ ਭਾਰੁ ॥ ਕਿਉ ਕੰਡੈ ਤੋਲੈ ਸੁਨਿਆਰੁ ॥ ਤੋਲਾ ਮਾਸਾ ਰਤਕ ਪਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਪੁਛਿਆ ਦੇਇ ਪੁਜਾਇ ॥ ਮੂਰਖ ਅੰਧਿਆ ਅੰਧੀ ਧਾਤੁ ॥ ਕਹਿ ਕਹਿ ਕਹਣੁ ਕਹਾਇਨਿ ਆਪੁ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1239}

pd ArQ:-  nwnk—hy nwnk! qulIAih—qoly jWdy hn, quldy hn [ qol qulIAih—qol qoly jWdy hn, qol pUry auqrdy hn [ jIau—ijMd, Awpw [ ipCY—ipCly Cwby ivc, q`kVI dy dUjy Cwby ivc [ bol—bcn, pRBU dI is&iq-swlwh dw bcn [ ieksu bol n pujih—is&iq-swlwh dy iek bcn nwl swvyN nhIN ho skdy [ pUry—pUrn pRBU ƒ [ pUrw kir—qol swvW kr ky [ vfw AwKxu—pRBU ƒ v`fw AwKxw, pRBU dI is&iq-swlwh krnI [ Bwrw qolu—vzndwr SY [ kMfY—kMfy auqy [ pwie—pw ky, r`K ky [ dyie pujwie—pUrw kr ivKWdw hY, Gr pUrw kr dyNdw hY [ Dwqu—dOV-B`j [ AMDI Dwqu—AMinHAW vwlI dOV-B`j [ khwiein—AKvwauNdy hn [ Awpu—Awpxy Awp ƒ [ kih kih khxu—AwK AwK ky AwKxw, muV muV AwKxw [

ArQ:-  hy nwnk! jy q`kVI dy dUjy Cwby ivc ijMd r`K dyeIey qW qol swvyN auqrdy hn (Bwv, mnu`Kw jIvn dI pRvwngI dw ie`ko hI mwp hY ik Awpw-Bwv vwirAw jwey); jy mnu`K (pRBU dI is&iq-swlwh dI rwhIN mnu`Kw jIvn dI pRvwngI vwly qol nwl Awpxy Awp ƒ) swvW kr ky (pRBU ƒ) iml pey qW is&iq-swlwh dy Sbd nwl (hor koeI au~dm) swvyN nhIN ho skdy [ pRBU dI is&iq-swlwh vzndwr SY hY (ijs nwl ijMd vwlw Cwbw pRvwngI vwly qol nwl swvW ho jWdw hY), (is&iq-swlwh qoN ibnw) hor m`qW hOlIAW qy hor bcn BI hOly hn (iehnW dI mdd nwl ijMd vwlw Cwbw pUrw nhIN auqr skdw) (Blw koeI) suinAwrw qoly mwsy r`qkW pw ky DrqI pwxI qy prbqW dy Bwr ƒ (Coty ijhy) qrwzU ivc ikvyN qol skdw hY? (iehI hwl hor m`qW qy g`lW dw smJo, jo, mwno, qoly mwsy qy r`qkW hI hn); (pr) hy nwnk! jy (suinAwry ƒ) pu`CIey qW (g`lW nwl) Gr pUrw kr dyNdw hY [

(AMnHy mUrK lok pRBU dI is&iq-swlwh C`f ky) Awpxy Awp ƒ v`fw AKvwauNdy hn, qy muV muV (Awpxy Awp ƒ cMgw) AwKxw mUrK AMinHAW dI AMinHAW vwlI dOV-B`j hY (Bwv, Tyfy Kw ky s`tW hI lvwauNdy hn) [1[

ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਆਖਣਿ ਅਉਖਾ ਸੁਨਣਿ ਅਉਖਾ ਆਖਿ ਨ ਜਾਪੀ ਆਖਿ ॥ ਇਕਿ ਆਖਿ ਆਖਹਿ ਸਬਦੁ ਭਾਖਹਿ ਅਰਧ ਉਰਧ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ ॥ ਜੇ ਕਿਹੁ ਹੋਇ ਤ ਕਿਹੁ ਦਿਸੈ ਜਾਪੈ ਰੂਪੁ ਨ ਜਾਤਿ ॥ ਸਭਿ ਕਾਰਣ ਕਰਤਾ ਕਰੇ ਘਟ ਅਉਘਟ ਘਟ ਥਾਪਿ ॥ ਆਖਣਿ ਅਉਖਾ ਨਾਨਕਾ ਆਖਿ ਨ ਜਾਪੈ ਆਖਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1239}

pd ArQ:-  AwKix AauKw sunix AauKw—AwKix sunix AauKw, (pRBU dw srUp) iksy qrHW BI ibAwn krnw muSikl hY [ AwiK n jwpI AwiK—AwiK AwiK n jwpI [ n jwpI—jwpdw nhIN, AnuBv nhIN huMdw, smJ ivc nhIN AwauNdw [ AwiK AwiK—muV muV ibAwn kr ky BI [ ieik—keI jIv [ AwiK AwKih—AwK ky AwKdy hn, muV muV ibAwn krdy hn [ BwKih—aucwrdy hn [ ArD—hyTW [ aurD—auqWh [ ArD aurD—hyTW auqWh ho ky, bVI imhnq nwl [ ikhu—kuJ, koeI (pMjI-q`qI) srUp [ n jwpY—nhIN id`sdw [ siB—swry [ AauGt—AOKy [ Gt—QW [ Qwip—Qwp ky, bxw ky [ (not:-  pihlI qy pMjvIN quk dw hU-b-hU ie`ko hI Bwv hY; ‘AwiK n jwpI AwiK’=‘AwiK n jwpY AwiK’,  ‘jwpI’=‘jwpY; ‘AwKix AauKw sunix AauKw’=‘AwKix AauKw’) [

ArQ:-  (prmwqmw dw srUp) iksy qrHW BI ibAwn krnw AOKw hY, muV muV ibAwn krn nwl BI smJ ivc nhIN AwauNdw [ keI lok bVI imhnq nwl idn rwq (l`g ky) (pRBU dw srUp) muV muV ibAwn krdy hn (qy srUp d`sx vwlw) l&z boldy hn; pr jy koeI (pMj-q`qI) srUp hovy, qW id`sy BI, aus dw qW nwh koeI rUp jwpdw hY nwh koeI jwiq id`sdI hY [

hy nwnk! AOKy sOKy QW (hryk iksm dy BWfy) Awp rc ky pRBU Awp hI (jgq dy) swry sb`b bxwauNdw hY; aus dw srUp ibAwn krnw AOKw hY, muV muV ibAwn krn nwl BI smJ ivc nhIN AwauNdw [2[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh