ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1238

ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੨ ॥ ਆਪਿ ਉਪਾਏ ਨਾਨਕਾ ਆਪੇ ਰਖੈ ਵੇਕ ॥ ਮੰਦਾ ਕਿਸ ਨੋ ਆਖੀਐ ਜਾਂ ਸਭਨਾ ਸਾਹਿਬੁ ਏਕੁ ॥ ਸਭਨਾ ਸਾਹਿਬੁ ਏਕੁ ਹੈ ਵੇਖੈ ਧੰਧੈ ਲਾਇ ॥ ਕਿਸੈ ਥੋੜਾ ਕਿਸੈ ਅਗਲਾ ਖਾਲੀ ਕੋਈ ਨਾਹਿ ॥ ਆਵਹਿ ਨੰਗੇ ਜਾਹਿ ਨੰਗੇ ਵਿਚੇ ਕਰਹਿ ਵਿਥਾਰ ॥ ਨਾਨਕ ਹੁਕਮੁ ਨ ਜਾਣੀਐ ਅਗੈ ਕਾਈ ਕਾਰ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1238}

pd ArQ:-  vyk—vKo-vK [ DMDY—DMDy ivc [ Aglw—bhuqw (DMDw) [ Awvih—(jIv jgq ivc) AwauNdy hn [ ivcy—ivc hI, (nµgy Awaux qy nµgy jwx dy) ivcly ih`sy ivc hI, (Bwv, ieh jwxdy hoey BI ik jIv nµgy AwauNdy hn qy nµgy hI jWdy hn) [ nµgy—(Bwv,) ^wlI-h`Q [ ivQwr—iKlwry [ kweI—kyhVI? AgY—prlok ivc [

ArQ:-  hy nwnk! pRBU Awp (jIvW ƒ) pYdw krdw hY qy Awp hI (iehnW ƒ) vKo vK (suBwau vwly) r`Kdw hY; (pr) sB jIvW dw Ksm iek (Awp) hI hY (ies vwsqy) iksy jIv ƒ BYVw nhIN AwiKAw jw skdw [

pRBU Awp hI sB jIvW dw Ksm hY, (Awp hI jIvW ƒ) DMDy ivc joV ky (Awp hI) vyK irhw hY; koeI jIv (mwieAw dy DMDy qoN) bicAw hoieAw nhIN, iksy ƒ QoVHw qy iksy ƒ bhuqw (DMDw aus ny cmoiVAw hoieAw) hY [

(jIv jgq ivc) ^wlI-h`Q AwauNdy hn qy ^wlI-h`Q (ieQoN) qur jWdy hn, ieh vyK ky BI (mwieAw dy) iKlwr iKlwrI jWdy hn [ hy nwnk! (ieQoN jw ky) prlok ivc ikhVI kwr (krn ƒ) imlygI—(ies sMbMDI pRBU dw) hukm nhIN jwixAw jw skdw [1[

ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਜਿਨਸਿ ਥਾਪਿ ਜੀਆਂ ਕਉ ਭੇਜੈ ਜਿਨਸਿ ਥਾਪਿ ਲੈ ਜਾਵੈ ॥ ਆਪੇ ਥਾਪਿ ਉਥਾਪੈ ਆਪੇ ਏਤੇ ਵੇਸ ਕਰਾਵੈ ॥ ਜੇਤੇ ਜੀਅ ਫਿਰਹਿ ਅਉਧੂਤੀ ਆਪੇ ਭਿਖਿਆ ਪਾਵੈ ॥ ਲੇਖੈ ਬੋਲਣੁ ਲੇਖੈ ਚਲਣੁ ਕਾਇਤੁ ਕੀਚਹਿ ਦਾਵੇ ॥ ਮੂਲੁ ਮਤਿ ਪਰਵਾਣਾ ਏਹੋ ਨਾਨਕੁ ਆਖਿ ਸੁਣਾਏ ॥ ਕਰਣੀ ਉਪਰਿ ਹੋਇ ਤਪਾਵਸੁ ਜੇ ਕੋ ਕਹੈ ਕਹਾਏ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1238}

pd ArQ:-  ijnis Qwip, ijnis Qwip—ijns ijns dy (srIr) bxw bxw ky, BWq BWq dy srIr rc rc ky [ auQwpY—auKyVdw hY, nws krdw hY [ eyqy—ieqny, keI iksmW dy [ jyqy jIA—ijqny BI jIv hn, (Bwv, swry hI jIv) [ AauDUqI—mMgqy [ Awpy—Awp hI [ iBiKAw—^Yr [ lyKY—lyKy ivc, ihswb ivc (Bwv, igxy-imQy smy leI hY) [ kwiequ—ikauN? kwhdy leI? kIcih—kIqy jwx [ kIcih dwvy—m`lW m`lIAW jwx [ mUlu—jVH, q`q [ mUlu miq—miq kw mUl [ prvwxw—mMinAw-pRmMinAw [ krxI—AmlI jIvn, kIqy hoey krm [ qpwvsu—inAW, inbyVw [

ArQ:-  BWq BWq dy srIr bxw bxw ky pRBU Awp hI jIvW ƒ (jgq ivc) G`ldw hY qy (iPr ieQoN) lY jWdw hY; pRBU Awp hI pYdw krdw hY Awp hI nws krdw hY, ieh keI iksmW dy (jIvW dy) rUp Awp hI bxWdw hY [

ieh swry hI jIv (jo jgq ivc) qurdy iPrdy hn (ieh swry pRBU dy dr dy) mMgqy hn, pRBU Awp hI iehnW ƒ ^Yr pWdw hY [ hryk jIv dw bolxw c`lxw igxy-imQy smy leI hY, kwhdy leI ieh m`lW m`lIAW jw rhIAW hn? nwnk AwK ky suxWdw hY ik Akl dI mMnI-pRmMnI isry dI g`l iehI hY; BwvyN hor jo kuJ BI koeI AwKy (ipAw AwKy, Asl g`l ieh hY ik) hryk dy Awpxy kIqy krmW Anuswr inbyVw huMdw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਚਲਤੁ ਰਚਾਇਓਨੁ ਗੁਣ ਪਰਗਟੀ ਆਇਆ ॥ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਦ ਉਚਰੈ ਹਰਿ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਆ ॥ ਸਕਤਿ ਗਈ ਭ੍ਰਮੁ ਕਟਿਆ ਸਿਵ ਜੋਤਿ ਜਗਾਇਆ ॥ ਜਿਨ ਕੈ ਪੋਤੈ ਪੁੰਨੁ ਹੈ ਗੁਰੁ ਪੁਰਖੁ ਮਿਲਾਇਆ ॥ ਨਾਨਕ ਸਹਜੇ ਮਿਲਿ ਰਹੇ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਇਆ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1238}

pd ArQ:-  gurmuiK—auh mnu`K ijs dw mUMh gurU vl hY, gurU dy snmuiK mnu`K [ clqu—qmwSw, Kyf, kOqk [ prgtI AwieAw—pRgtwey hn [ mMin—min, mn ivc [ skiq—mwieAw (dw pRBwv) [ BRmu—Btkxw [ isv joiq—r`bI joiq [ poqY—^zwny ivc [ guru purKu—mhW purK siqgurU [ ijn kY poqY—ijnHW dy ^zwny ivc, ijnHW dy BwgW ivc [ puMnu—(ipClI kIqI) BilAweI, nyk kmweI, nykI [ shjy—Awqmk Afolqw ivc (it`k ky) [ nwim—nwm ivc [

ArQ:-  (pRBU dI jgq-rcnw ivc) koeI mnu`K gurU dy snmuK hY ieh kOqk BI aus (pRBU) ny (hI) rcwieAw hY (gurmuiK mnu`K ivc pRBU ny Awpxy) gux prgt kIqy hn, (ijnHW dI brkiq nwl auh gurmuiK) sdw siqgurU dI bwxI aucwrdw hY qy pRBU ƒ mn ivc vsweI r`Kdw hY, aus dy AMdr r`bI joiq jg pYNdI hY, (aus dy AMdroN) mwieAw (dw hnyrw) dUr ho jWdw hY qy Btkxw mu`k jWdI hY (Bwv, izMdgI dy rwh qy auh mwieAw dy hnyry ivc Tyfy nhIN KWdw) [

ijnHW dy BwgW ivc (ipClI kIqI) nyk kmweI hY (auhnW ƒ pRBU) mhW purK siqgurU imlw dyNdw hY; qy, hy nwnk! auh Awqmk Afolqw ivc it`k ky (pRBU ivc) imly rihMdy hn, pRBU dy nwm ivc itky rihMdy hn [2[

ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੨ ॥ ਸਾਹ ਚਲੇ ਵਣਜਾਰਿਆ ਲਿਖਿਆ ਦੇਵੈ ਨਾਲਿ ॥ ਲਿਖੇ ਉਪਰਿ ਹੁਕਮੁ ਹੋਇ ਲਈਐ ਵਸਤੁ ਸਮ੍ਹ੍ਹਾਲਿ ॥ ਵਸਤੁ ਲਈ ਵਣਜਾਰਈ ਵਖਰੁ ਬਧਾ ਪਾਇ ॥ ਕੇਈ ਲਾਹਾ ਲੈ ਚਲੇ ਇਕਿ ਚਲੇ ਮੂਲੁ ਗਵਾਇ ॥ ਥੋੜਾ ਕਿਨੈ ਨ ਮੰਗਿਓ ਕਿਸੁ ਕਹੀਐ ਸਾਬਾਸਿ ॥ ਨਦਰਿ ਤਿਨਾ ਕਉ ਨਾਨਕਾ ਜਿ ਸਾਬਤੁ ਲਾਏ ਰਾਸਿ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1238}

pd ArQ:-  swh vxjwirAw—Swh (-pRBU) dy (G`ly hoey) vpwrI (jIv) [ cly—(Swh pwsoN) qur pey (qy ieQy jgq ivc Awey) [ iliKAw—(kIqy krmW Anuswr m`Qy qy) iliKAw hoieAw (lyK) [ ilKy aupir—aus ilKy lyK Anuswr [ hukm hoie—pRBU dw hukm vrqdw hY [ vsqu—(nwm-rUp) v`Kr [ vxjwreI—vxjwirAW ny, vpwrIAW ny [ ieik—keI jIv [ swbqu—pUrI dI pUrI [ rwis—pUMjI, (suAwsW dI) pUMjI [ lwey—vrq id`qI [

ArQ:-  Swh (-pRBU) dy (G`ly hoey jo jo jIv-) vpwrI (Swh pwsoN) qur pYNdy hn (qy ieQy jgq ivc AwauNdy hn, auhnW ƒ pRBU auhnW dy kIqy krmW Anuswr m`Qy qy) iliKAw hoieAw lyK nwl dy ky qordw hY [ aus ilKy lyK Anuswr pRBU dw hukm vrqdw hY qy nwm-rUp v`Kr sMBwl leIdw hY [ jo mnu`K nwm dw vxj krdy hn auhnW nwm-pdwrQ hwsl kr ilAw qy pRwpq kr ky p`ly bMnH ilAw [ keI (jIv-vpwrI ieQoN) n&w K`t ky jWdy hn, pr keI Asl rwis-pUMjI BI gvw jWdy hn (dohW iDrW ivcoN) G`t cIz iksy ny nhIN mMgI (Bwv, nwm-vpwrIAW ƒ ‘nwm’ bhuq ipAwrw l`gdw hY qy mwieAw-DwrI ƒ mwieAw) [ iPr, iehnW ivcoN SwbwSy iks ny K`tI (imhr dI nzr iksy qy hoeI)?

imhr dI nzr, hy nwnk! auhnW qy hoeI ijnHW ny (suAwsW dI) swrI rwis-pUMjI (nwm dw vpwr krn ivc) lw id`qI [1[

ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਜੁੜਿ ਜੁੜਿ ਵਿਛੁੜੇ ਵਿਛੁੜਿ ਜੁੜੇ ॥ ਜੀਵਿ ਜੀਵਿ ਮੁਏ ਮੁਏ ਜੀਵੇ ॥ ਕੇਤਿਆ ਕੇ ਬਾਪ ਕੇਤਿਆ ਕੇ ਬੇਟੇ ਕੇਤੇ ਗੁਰ ਚੇਲੇ ਹੂਏ ॥ ਆਗੈ ਪਾਛੈ ਗਣਤ ਨ ਆਵੈ ਕਿਆ ਜਾਤੀ ਕਿਆ ਹੁਣਿ ਹੂਏ ॥ ਸਭੁ ਕਰਣਾ ਕਿਰਤੁ ਕਰਿ ਲਿਖੀਐ ਕਰਿ ਕਰਿ ਕਰਤਾ ਕਰੇ ਕਰੇ ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਮਰੀਐ ਗੁਰਮੁਖਿ ਤਰੀਐ ਨਾਨਕ ਨਦਰੀ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1237}

pd ArQ:-  juiV—juV ky, (ijMd srIr ƒ) iml ky; (Bwv, jnm lY ky) [ juiV juiV—muV muV jnm lY ky [ ivCuVy—(ijMd srIr nwloN) ivCuVdI hY, (Bwv, jIv mrdy hn) [ ivCuiV—srIr nwloN v`K ho ky, mr ky [ jIiv jIiv—keI vwrI jMm ky [ AwgY pwCY—hux vwly jnm qoN pihlW qy ies qoN AgWh [ gxq—igxqI, lyKw [ sBu krxw—swrw jgq [ ikrqu—ipCly kIqy krmW dw smUh [ ikrqu kir—kIqy krmW Anuswr [ mrIAY—jnm mrn dy gyV ivc pYNdw hY [ ndir—(imhr dI) nzr krn vwlw pRBU [ kir kir, kry kry—muV muV krI jw irhw hY [ mnmuiK—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K [ gurmuiK—gurU dy d`sy rwh auqy qurn vwlw mnu`K [

ArQ:-  Awqmw qy srIr iek`Ty ho ky iv`CuV jWdy hn, iv`CuV ky iPr imldy hn, (Bwv,) jIv jMmdy hn mrdy hn, mrdy hn iPr jMmdy hn [ (ieh jMmx mrn dw islislw ieqnw lµmw huMdw hY ik jIv ies gyV ivc) keIAW dy ipau qy keIAW dy pu`qr bxdy hn, keI (vwrI) gurU qy cyly bxdy hn [ ieh lyKw igixAw nhIN jw skdw ik jo kuJ AsI hux AYs vyly hW ies qoN pihlW Aswfw kIh jnm sI qy AgWh kIh hovygw [

pr ieh swrw jgq (-rcnw-rUp lyKw jo iliKAw jw irhw hY ieh jIvW dy) kIqy krmW Anuswr iliKAw jWdw hY, krqwr ieh Kyf ies qrHW KyfI jw irhw hY [ mnmuK ies jnm mrn dy gyV ivc ipAw rihMdw hY qy gurmuiK ies ivcoN pwr lµG jWdw hY ikauNik, hy nwnk! imhr dw mwlk pRBU aus auqy imhr dI nzr krdw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਦੂਜਾ ਭਰਮੁ ਹੈ ਦੂਜੈ ਲੋਭਾਇਆ ॥ ਕੂੜੁ ਕਪਟੁ ਕਮਾਵਦੇ ਕੂੜੋ ਆਲਾਇਆ ॥ ਪੁਤ੍ਰ ਕਲਤ੍ਰੁ ਮੋਹੁ ਹੇਤੁ ਹੈ ਸਭੁ ਦੁਖੁ ਸਬਾਇਆ ॥ ਜਮ ਦਰਿ ਬਧੇ ਮਾਰੀਅਹਿ ਭਰਮਹਿ ਭਰਮਾਇਆ ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਭਾਇਆ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1238}

pd ArQ:-  mnmuiK—auh mnu`K ijs dw mUMh Awpxy mn vl hY, jo Awpxy mn dy ip`Cy l`gdw hY, mn dw murId, Awp-hudrw mnu`K [ dUjw Brmu—(pRBU ƒ C`f ky) hor pwsy dI Btkxw, hor pwsy dI ltk [ dUjY—hor pwsy ny [ loBwieAw—luBw ilAw, Brmw ilAw [ kUVo—kUV hI [ AwlwieAw—boldy hn [ klqRü—iesqRI (sMsik®q ivc ieh l&z npuMsk ilMg (Neuter Gender) hY, purwxI pMjwbI ivc puilMg kr ky vriqAw igAw hY; vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’) [ hyqu—ihq [ sbwieAw—swrw [ dir—dr qy, bUhy qy [ mwrIAih—mwrIdy hn, mwr KWdy hn [ Brmih—Btkdy hn, Tyfy KWdy hn [

ArQ:-  mn dy murId mnu`KW ƒ hor pwsy dI ltk l`g jWdI hY, auhnW ƒ hor pwsy ny Brmw ilAw huMdw hY, auh JUT qy T`gI kmWdy hn qy JUT hI (mUMhoN) boldy hn; (auhnW dy mn ivc) puqRW dw moh-ipAwr (v`sdw hY) (auhnW dy mn ivc) iesqRI (v`sdI) hY (qy ieh rsqw) inrol du`K dw (mUl) hY; (r`b vloN) Brm ivc pwey hoey (mnmuK) Tyfy KWdy hn, (mwno) jm dy bUhy qy b`Dy hoey ku`t Kw rhy hn [

hy nwnk! mn dy murId mnu`K (AwpxI) izMdgI AjweIN gvw lYNdy hn, pRBU ƒ eyvyN hI BwauNdw hY [3[

ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੨ ॥ ਜਿਨ ਵਡਿਆਈ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਕੀ ਤੇ ਰਤੇ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥ ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਏਕੁ ਹੈ ਦੂਜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਨਾਹਿ ॥ ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਮਨੈ ਮਾਹਿ ਪਾਈਐ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ॥ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹੀ ਪੀਤਾ ਰੰਗ ਸਿਉ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹ ਕਉ ਲਿਖਿਆ ਆਦਿ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1238}

pd ArQ:-  qy—(bhu-vcn) auh mnu`K [ rqy—r`qy, rMgy hoey [ AMimRqu—Amr krn vwlw jl, Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl [ gur prswid—gurU dI ikrpw nwl [ rMg isau—mOj nwl, suAwd nwl [ Awid—mu`F qoN, Dur qoN [

ArQ:-  (hy pRBU!) ijnHW mnu`KW ƒ qyry nwm dI soBw (krn dI suBwgqw) imlI hY auh mnu`K Awpxy mn ivc (qyry nwm dy rMg nwl) rMgy rihMdy hn [ hy nwnk! (auhnW leI) iek nwm hI AMimRq hY hor iksy cIz ƒ auh AMimRq nhIN mMndy [

hy nwnk! (ieh nwm) AMimRq (hryk mnu`K dy) mn ivc hI hY, pr imldw hY gurU dI ikrpw nwl; ijnHW dy BwgW ivc DuroN iliKAw hoieAw hY; auhnW ny hI suAwd nwl pIqw hY [1[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh