ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1225

ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਚਲਤ ਬਹੁ ਪਰਕਾਰਿ ॥ ਪੂਰਨ ਹੋਤ ਨ ਕਤਹੁ ਬਾਤਹਿ ਅੰਤਿ ਪਰਤੀ ਹਾਰਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸਾਂਤਿ ਸੂਖ ਨ ਸਹਜੁ ਉਪਜੈ ਇਹੈ ਇਸੁ ਬਿਉਹਾਰਿ ॥ ਆਪ ਪਰ ਕਾ ਕਛੁ ਨ ਜਾਨੈ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧਹਿ ਜਾਰਿ ॥੧॥ ਸੰਸਾਰ ਸਾਗਰੁ ਦੁਖਿ ਬਿਆਪਿਓ ਦਾਸ ਲੇਵਹੁ ਤਾਰਿ ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਰਣਾਇ ਨਾਨਕ ਸਦ ਸਦਾ ਬਲਿਹਾਰਿ ॥੨॥੮੪॥੧੦੭॥ {ਪੰਨਾ 1225}

pdArQ:- iqRsnw—mwieAw dw lwlc [ clq—qurdI hY, dOV-B`j krdI hY [ bhu prkwir—keI qrIikAW nwl [ kqhu bwqih—iksy BI g`l nwl [ AMiq—Awi^r [ prqI hwir—hwr jWdI hY, isry nhIN cVHdI [1[rhwau[

shju—Awqmk Afolqw [ iehY—ieh hI [ iesu ibauhwir—ies iqRSnw dw ivhwr hY [ jwnY—jwxdI [ kRoDih—kRoD nwl [ jwir—jwry, swV dyNdI hY [ Awp—Awpxw [ pr kw—prwieAw [1[

swgru—smuMdr [ duiK—du`K ivc [ ibAwipE—PisAw rihMdw hY [ lyvhu qwir—qUM qwr lYNdw hY [ sd—sdw [ bilhwir—mYN sdky jWdw hW [2[

ArQ:- hy BweI! (mnu`K dy AMdr) iqRSnw keI qrIikAW nwl dOV-B`j krdI rihMdI hY [ iksy BI g`l nwl (ieh iqRSnw) r`jdI nhIN, (izMdgI dy A^Ir qk) ieh isry nhIN cVHdI (hor hor vDdI hI rihMdI hY) [1[rhwau[

hy BweI! (iqRSnw dy kwrn mnu`K dy mn ivc kdy) SWqI nhIN pYdw huMdI, Awnµd nhIN bxdw,  Awqmk Afolqw nhIN aupjdI [ b`s! ies iqRSnw dw (sdw) iehI ivhwr hY [ kwm Aqy kRoD nwl (ieh iqRSnw mnu`K dw AMdrlw) swV dyNdI hY, iksy dw ilhwz nhIN krdI [1[

hy BweI! iqRSnw dy kwrn jIv auqy sMswr-smuMdr Awpxw zor pweI r`Kdw hY, (jIv) du`K ivc PisAw rihMdw hY [ (pr, hy pRBU!) qUM Awpxy syvkW ƒ (ies sMswr-smuMdr qoN) pwr lµGw lYNdw hYN [ hy nwnk! AwK—(hy pRBU!) mYN (BI) qyry sohxy crnW dI srn AwieAw hW, mYN qYQoN sdw sdw sdky jWdw hW [2[84[107[

ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਰੇ ਪਾਪੀ ਤੈ ਕਵਨ ਕੀ ਮਤਿ ਲੀਨ ॥ ਨਿਮਖ ਘਰੀ ਨ ਸਿਮਰਿ ਸੁਆਮੀ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਜਿਨਿ ਦੀਨ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਖਾਤ ਪੀਵਤ ਸਵੰਤ ਸੁਖੀਆ ਨਾਮੁ ਸਿਮਰਤ ਖੀਨ ॥ ਗਰਭ ਉਦਰ ਬਿਲਲਾਟ ਕਰਤਾ ਤਹਾਂ ਹੋਵਤ ਦੀਨ ॥੧॥ ਮਹਾ ਮਾਦ ਬਿਕਾਰ ਬਾਧਾ ਅਨਿਕ ਜੋਨਿ ਭ੍ਰਮੀਨ ॥ ਗੋਬਿੰਦ ਬਿਸਰੇ ਕਵਨ ਦੁਖ ਗਨੀਅਹਿ ਸੁਖੁ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਪਦ ਚੀਨ੍ਹ੍ਹ ॥੨॥੮੫॥੧੦੮॥ {ਪੰਨਾ 1225}

pdArQ:- ry pwpI—hy pwpI! {ry—puilMg} [ qY—qUM [ kvn kI—iks (BYVy) dI? inmK—{inmy—} A`K Jmkx ijqnw smw [ jIau—ijMd [ ipMfu—srIr [ ijin—ijs (pRBU) ny [1[rhwau[

svMq—sONdw [ KIn—kmzor, AwlsI [ grB—mW dw pyt [ audr—pyt [ dIn—inmwxw [1[

mwd—md, msqI [ bwDw—b`Jw hoieAw [ kvn duK—ikhVy ikhVy du`K? gnIAih—igxy jwx [ cIn@—pCwx kIiqAW, sWJ pwieAW [2[

ArQ:- hy pwpI! qUM iks dI (BYVI) miq lY leI hY? ijs mwlk-pRBU ny qYƒ ieh ijMd id`qI, ieh srIr id`qw, aus ƒ qUM GVI Br BI A`K Jmkx ijqny smy leI BI Xwd nhIN krdw [1[rhwau[

hy pwpI! KWdw pINdw sONdw qW qUM ^uS rihMdw hYN, pr pRBU dw nwm ismridAW qUM AwlsI ho jWdw hYN [ jdoN qUM mW dy pyt ivc sI, qdoN ivlkdw sI, qdoN qUM grIbVw ijhw bixAw rihMdw sI [1[

hy pwpI! v`fy v`fy ivkwrW dI msqI ivc b`Jw hoieAw qUM AnykW jUnW ivc Btkdw Aw irhw hYN [ hy nwnk! (AwK—hy BweI !) prmwqmw dw nwm Bu`ilAW ieqny du`K vwprdy hn ik igxy nhIN jw skdy [ prmwqmw dy crnW nwl sWJ pwieAW hI suK imldw hY [2[85[108[

ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਮਾਈ ਰੀ ਚਰਨਹ ਓਟ ਗਹੀ ॥ ਦਰਸਨੁ ਪੇਖਿ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਮੋਹਿਓ ਦੁਰਮਤਿ ਜਾਤ ਬਹੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਅਗਹ ਅਗਾਧਿ ਊਚ ਅਬਿਨਾਸੀ ਕੀਮਤਿ ਜਾਤ ਨ ਕਹੀ ॥ ਜਲਿ ਥਲਿ ਪੇਖਿ ਪੇਖਿ ਮਨੁ ਬਿਗਸਿਓ ਪੂਰਿ ਰਹਿਓ ਸ੍ਰਬ ਮਹੀ ॥੧॥ ਦੀਨ ਦਇਆਲ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਨਮੋਹਨ ਮਿਲਿ ਸਾਧਹ ਕੀਨੋ ਸਹੀ ॥ ਸਿਮਰਿ ਸਿਮਰਿ ਜੀਵਤ ਹਰਿ ਨਾਨਕ ਜਮ ਕੀ ਭੀਰ ਨ ਫਹੀ ॥੨॥੮੬॥੧੦੯॥ {ਪੰਨਾ 1225}

pdArQ:- mweI rI—hy mW {‘rI’ iesqRI ilMg [ ‘khq kbIr sunhu rI loeI’} [ Et—Awsrw [ ghI—PVI [ pyiK—vyK ky [ jwq bhI—ruVH geI hY [1[rhwau[

Agh—AQwh [ AgwiD—byAMq fUMGw [ jil—jl ivc [ Qil—DrqI ivc [ pyiK—vyK ky [ ibgisE—pRsMn ho irhw hY [ pUir rihE—ivAwpk hY [ sRb mhI—srb mhI, swrI DrqI ivc [1[

imil swDh—swD jnW ƒ iml ky [ kIno shI—shI kIqw hY, vyiKAw hY [ BIr—BIV (ivc) [ n PhI—nhIN PsIdw [2[

ArQ:- hy mW! (jdoN dw) prmwqmw dy crnW dw Awsrw ilAw hY, (aus dw) drsn kr ky myrw mn moihAw igAw hY, (myry AMdroN) BYVI miq ruVH geI hY [1[rhwau[

hy mW! auh prmwqmw AQwh hY byAMq fUMGw hY, bhuq au~cw hY, kdy nhIN mrdw, aus dw mu`l nhIN pwieAw jw skdw [ jl ivc DrqI ivc (hr QW aus ƒ) vyK ky myrw mn iKiVAw rihMdw hY [ hy mW! auh swrI isRStI ivc ivAwpk hY [1[

hy mW! swD sMgiq ivc iml ky grIbW auqy dieAw krn vwly Aqy mn ƒ moh lYx vwly pRIqm dw mYN drsn kIqw hY [ hy nwnk! (AwK—hy mW!) prmwqmw dw nwm ismr ismr ky Awqmk jIvn imldw hY, Aqy jmW dI BIV ivc nhIN PsIdw [2[86[109[

ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਮਾਈ ਰੀ ਮਨੁ ਮੇਰੋ ਮਤਵਾਰੋ ॥ ਪੇਖਿ ਦਇਆਲ ਅਨਦ ਸੁਖ ਪੂਰਨ ਹਰਿ ਰਸਿ ਰਪਿਓ ਖੁਮਾਰੋ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਨਿਰਮਲ ਭਏ ਊਜਲ ਜਸੁ ਗਾਵਤ ਬਹੁਰਿ ਨ ਹੋਵਤ ਕਾਰੋ ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਿਉ ਡੋਰੀ ਰਾਚੀ ਭੇਟਿਓ ਪੁਰਖੁ ਅਪਾਰੋ ॥੧॥ ਕਰੁ ਗਹਿ ਲੀਨੇ ਸਰਬਸੁ ਦੀਨੇ ਦੀਪਕ ਭਇਓ ਉਜਾਰੋ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਰਸਿਕ ਬੈਰਾਗੀ ਕੁਲਹ ਸਮੂਹਾਂ ਤਾਰੋ ॥੨॥੮੭॥੧੧੦॥ {ਪੰਨਾ 1225}

pdArQ:- mqvwro—mqvwlw, msq [ pyiK—vyK ky [ ris—rs nwl [ ripE—rMigAw igAw hY [ Kumwro—msqI [1[rhwau[

jsu—is&iq-swlwh dw gIq [ bhuir—muV, iPr [ kwro—kwlw [ isau—nwl [ forI rwcI—suriq juVI rihMdI hY [ ByitE—iml pYNdw hY [1[

kru—h`Q {iek-vcn} [ gih—PV ky [ srbsu—{svLÔv} swrw Dn-pdwrQ, sB kuJ [ dIpk—dIvw [ nwim—nwm dI rwhIN [ risk—rsIAw, pRymI [ bYrwgI—vYrwgvwn, pRymI [2[

ArQ:- hy mW! myrw mn (pRBU dy dIdwr ivc) msq ho irhw hY [ aus dieAw dy somy pRBU dw drsn kr ky myry AMdr pUrn qOr qy Awqmk Awnµd suK bixAw hoieAw hY, myrw mn pRym-rs nwl rMigAw igAw hY qy msq hY [1[rhwau[

hy mW! prmwqmw dw js gWidAW ijs mnu`K dw mn inrml au~jl ho jWdw hY, auh muV (ivkwrW nwl) kwlw nhIN huMdw [ (is&iq-swlwh dI brkiq nwl) ijs mnu`K dy mn dI for pRBU dy sohxy crnW nwl juVdI hY, aus ƒ byAMq pRBU iml pYNdw hY [1[

hy mW! ijs mnu`K dw h`Q PV ky pRBU aus ƒ Awpxw bxw lYNdw hY, aus ƒ sB kuJ b^Sdw hY, aus dy AMdr (nwm dy) dIvy dw cwnx ho jWdw hY [ hy nwnk! prmwqmw dy nwm ivc pRIq pRym joVn vwlw mnu`K AwpxIAW swrIAW kulW ƒ (sMswr-smuMdr qoN) pwr lµGw lYNdw hY [2[87[110[

ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਮਾਈ ਰੀ ਆਨ ਸਿਮਰਿ ਮਰਿ ਜਾਂਹਿ ॥ ਤਿਆਗਿ ਗੋਬਿਦੁ ਜੀਅਨ ਕੋ ਦਾਤਾ ਮਾਇਆ ਸੰਗਿ ਲਪਟਾਹਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਨਾਮੁ ਬਿਸਾਰਿ ਚਲਹਿ ਅਨ ਮਾਰਗਿ ਨਰਕ ਘੋਰ ਮਹਿ ਪਾਹਿ ॥ ਅਨਿਕ ਸਜਾਂਈ ਗਣਤ ਨ ਆਵੈ ਗਰਭੈ ਗਰਭਿ ਭ੍ਰਮਾਹਿ ॥੧॥ ਸੇ ਧਨਵੰਤੇ ਸੇ ਪਤਿਵੰਤੇ ਹਰਿ ਕੀ ਸਰਣਿ ਸਮਾਹਿ ॥ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਨਾਨਕ ਜਗੁ ਜੀਤਿਓ ਬਹੁਰਿ ਨ ਆਵਹਿ ਜਾਂਹਿ ॥੨॥੮੮॥੧੧੧॥ {ਪੰਨਾ 1225}

pdArQ:- Awn—{ANX} (pRBU qoN ibnw) koeI hor [ ismir—ismr ky [ mir jWih—mr jWdy hn, Awqmk mOq shyV lYNdy hn [ iqAwig—C`f ky, Bulw ky [ jIAn ko—swry jIvW dw [ sMig—nwl [ lptwih—cMbVy rihMdy hn [1[rhwau[

ibswir—ivswr ky [ clih—qurdy hn {bhu-vcn} [ An mwrig—hor rsqy au~qy [ pwih—pYNdy hn [ gxq—igxqI [ grBY griB—hryk jUn ivc [ BRmwih—Btkdy hn [1[

sy—auh {bhu-vcn} [ piqvMqy—ie`zq vwly [ smwih—lIn rihMdy hn [ gur pRswid—gurU dI ikrpw nwl [ bhuir—muV, iPr [ Awvih—jMmdy hn [ jWih—mrdy hn [2[

ArQ:- hy mW! swry jIvW ƒ dwqW dyx vwly prmwqmw ƒ C`f ky ijhVy mnu`K (sdw) mwieAw nwl cMbVy rihMdy hn, auh (pRBU qoN ibnw) hor ƒ mn ivc vsweI r`K ky Awqmk mOV shyV lYNdy hn [1[rhwau[

hy mW! ijhVy mnu`K prmwqmw dw nwm Bulw ky hor (jIvn-) rwh auqy qurdy hn, auh iBAwnk nrk ivc pey rihMdy hn [ auhnW ƒ ieqnIAW szwvW imldIAW rihMdIAW hn ik auhnW dI igxqI nhIN ho skdI [ auh hryk jUn ivc Btkdy iPrdy hn [1[

hy mW! ijhVy mnu`K prmwqmw dI srn ivc itky rihMdy hn, auh Dn vwly hn, auh ie`zq vwly hn [ hy nwnk! (AwK—hy mW!) gurU dI imhr nwl auhnW ny jgq (dy moh) ƒ ij`q ilAw hY, auh muV muV nwh jMmdy hn nwh mrdy hn [2[88[111[

ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਹਰਿ ਕਾਟੀ ਕੁਟਿਲਤਾ ਕੁਠਾਰਿ ॥ ਭ੍ਰਮ ਬਨ ਦਹਨ ਭਏ ਖਿਨ ਭੀਤਰਿ ਰਾਮ ਨਾਮ ਪਰਹਾਰਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਨਿੰਦਾ ਪਰਹਰੀਆ ਕਾਢੇ ਸਾਧੂ ਕੈ ਸੰਗਿ ਮਾਰਿ ॥ ਜਨਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੀਤਿਆ ਬਹੁਰਿ ਨ ਜੂਐ ਹਾਰਿ ॥੧॥ ਆਠ ਪਹਰ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਗੁਣ ਗਾਵਹ ਪੂਰਨ ਸਬਦਿ ਬੀਚਾਰਿ ॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸਨਿ ਦਾਸੁ ਜਨੁ ਤੇਰਾ ਪੁਨਹ ਪੁਨਹ ਨਮਸਕਾਰਿ ॥੨॥੮੯॥੧੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1225-1226}

pdArQ:- kuitl—ivMgIAW cwlW c`lx vwlw, Kotw [ kuitlqw—mn dw ivMg, Kot [ kuTwir—kuhwVy nwl [ BRm—Btkxw [ BRm bn—BtkxW dy jMgl [ dhn Bey—sV gey [ prhwir—cot nwl [1[rhwau[

prhrIAw—dUr kr id`qI [ swDU kY sMig—gurU dI sMgiq ivc [ mwir—mwr ky [ gurmuiK—gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K [ bhuir—muV [ jUAY—jUey ivc [ hwir—hwr ky [1[

gwvh—AwE, BweI! AsI gwvIey—{vrqmwn kwl, au~qm purK, bhu-vcn} [ sbid—Sbd dI rwhIN [ bIcwir—ivcwr ky, mn ivc vsw ky [ dwsin dwsu—dwsW dw dws [ punhu punh—muV muV [2[

ArQ:- hy BweI! prmwqmw ny (ijs mnu`K dy) mn dw Kot (mwno) kuhwVy nwl k`t id`qw, aus dy AMdroN pRBU dy nwm dI cot nwl iek iKn ivc hI Btkxw dy jMglW dy jMgl hI sV (ky suAwh ho) gey [1[rhwau [

hy BweI! gurU dy snmuK rihx vwly mnu`K gurU dI sMgiq ivc rih ky kwm kRoD inMdw Awidk ivkwrW ƒ (Awpxy AMdroN) dUr kr dyNdw hY mwr mwr ky k`F dyNdw hY gurmuK ies kImqI mnu`Kw jnm ƒ (ivkwrW dy twkry qy) kwmXwb bxw lYNdw hY, iPr kdy ies ƒ jUey ivc hwr ky nhIN jWdw [1[

hy BweI! AwE, rl ky srb-ivAwpk pRBU dy guxW ƒ gur-Sbd dI rwhIN mn ivc vsw ky A`Ty phr aus dy gux gWdy rhIey [ hy nwnk! (AwK—) hy pRBU! mYN qyry dwsW dw dws hW, (qyry dr qy hI) muV muV nmskwr krdw hW [2[89[112[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh