ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1219

ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਹਰਿ ਕੇ ਨਾਮ ਕੀ ਗਤਿ ਠਾਂਢੀ ॥ ਬੇਦ ਪੁਰਾਨ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਸਾਧੂ ਜਨ ਖੋਜਤ ਖੋਜਤ ਕਾਢੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸਿਵ ਬਿਰੰਚ ਅਰੁ ਇੰਦ੍ਰ ਲੋਕ ਤਾ ਮਹਿ ਜਲਤੌ ਫਿਰਿਆ ॥ ਸਿਮਰਿ ਸਿਮਰਿ ਸੁਆਮੀ ਭਏ ਸੀਤਲ ਦੂਖੁ ਦਰਦੁ ਭ੍ਰਮੁ ਹਿਰਿਆ ॥੧॥ ਜੋ ਜੋ ਤਰਿਓ ਪੁਰਾਤਨੁ ਨਵਤਨੁ ਭਗਤਿ ਭਾਇ ਹਰਿ ਦੇਵਾ ॥ ਨਾਨਕ ਕੀ ਬੇਨੰਤੀ ਪ੍ਰਭ ਜੀਉ ਮਿਲੈ ਸੰਤ ਜਨ ਸੇਵਾ ॥੨॥੫੨॥੭੫॥ {ਪੰਨਾ 1219}

pdArQ:- giq—hwlq, qwsIr, pRBwv [ TWFI—TMF pwx vwlI, SWqI dyx vwlI [ Kojq—Koj kridAW [ kwFI—khI hY, d`sI hY [1[rhwau[

iSv—iSv (-lok) [ ibrMc—bRhmw, bRhm (-lok) [ Aru—Aqy {Air—vYrI} [ qw mih—auhnW (lokW) ivc [ jlqO—(iqRSnw-A`g nwl) sVdw hI [ ismir—ismr ky [ sIql—SWq, TMFw-Twr [ ihirAw—dUr kr ilAw [1[

jo jo—ijhVw (Bgq) [ purwqnu—purwxy smy dw [ nvqnu—nvyN smy dw, nvW [ Bwie—pRym dI rwhIN {Bwau—pRym} [ pRB jIau—hy pRBU jI! imlY—iml jwey [2[

ArQ:- hy BweI! prmwqmw dw nwm SWqI dyx vwlw pRBwv hY—iehI g`l vydW purwxW isimRqIAW Aqy swDU jnW ny Koj Koj ky d`sI hY [1[rhwau[

hy BweI! iSv-lok, bRhm-lok, ieMdR-lok—iehnW (lokW) ivc phuMicAw hoieAw BI iqRSnw dI A`g ivc sVdw hI iPrdw hY [ suAwmI-pRBU dw nwm ismr ismr ky jIv SWq-mn ho jWdy hn [ (ismrn dI brkiq nwl) swrw du`K drd Aqy Btkxw dUr ho jWdw hY [1[

hy BweI! purwxy smy dw cwhy nvyN smy dw ijhVw ijhVw BI (Bgq) sMswr-smuMdr qoN pwr lµiGAw hY, auh pRBU-dyv dI BgqI dI brkiq nwl pRym dI brkiq nwl hI lµiGAw hY [ hy pRBU jI! (qyry dws) nwnk dI (qyry dr qy iehI) bynqI hY ik (mYƒ qyry) sMq jnW dI (srn ivc rih ky) syvw krn dw mOkw iml jwey [2[52[75[

ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਜਿਹਵੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਗੁਣ ਹਰਿ ਗਾਉ ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਬੋਲਿ ਕਥਾ ਸੁਨਿ ਹਰਿ ਕੀ ਉਚਰਹੁ ਪ੍ਰਭ ਕੋ ਨਾਉ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਰਤਨ ਧਨੁ ਸੰਚਹੁ ਮਨਿ ਤਨਿ ਲਾਵਹੁ ਭਾਉ ॥ ਆਨ ਬਿਭੂਤ ਮਿਥਿਆ ਕਰਿ ਮਾਨਹੁ ਸਾਚਾ ਇਹੈ ਸੁਆਉ ॥੧॥ ਜੀਅ ਪ੍ਰਾਨ ਮੁਕਤਿ ਕੋ ਦਾਤਾ ਏਕਸ ਸਿਉ ਲਿਵ ਲਾਉ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਤਾ ਕੀ ਸਰਣਾਈ ਦੇਤ ਸਗਲ ਅਪਿਆਉ ॥੨॥੫੩॥੭੬॥ {ਪੰਨਾ 1219}

pdArQ:- ijhvy—hy (myrI) jIB! AMimRq—Awqmk jIvn dyx vwly [ gwau—gwieAw kr [ ko—dw [1[rhwau[

rqn Dnu—kImqI Dn [ sMchu—iek`Tw kirAw kro [ min—mn ivc [ qin—qn ivc [ Bwau—pRym [ Awn—hor hor [ ibBUq—AYSÍrj, Dn-pdwrQ [ imiQAw—nwsvMq [ swcw—sdw kwiem rihx vwlw [ suAwau—mnorQ [1[

ko—dw [ jIA—ijMd [ eyks isau—iek (prmwqmw) nwl hI [ ilv—lgn [ qw kI—aus (prmwqmw) dI [ sgl—swry [ AipAwau—Bojn, Kwxy [2[

ArQ:- hy (myrI) jIB! prmwqmw dy Awqmk jIvn dyx vwly gux gwieAw kr [ hy BweI! prmwqmw dw nwm aucwirAw kr, pRBU dI is&iq-swlwh suixAw kr, pRBU dw nwm aucwirAw kr [1[rhwau[

hy BweI! prmwqmw dw nwm hI kImqI Dn hY, ieh Dn iek`Tw kirAw kr [ Awpxy mn ivc Awpxy ihrdy ivc pRBU dw ipAwr bxwieAw kr [ hy BweI! (nwm qoN ibnw) hor hor Dn-pdwrQ ƒ nwsvMq smJ [ (prmwqmw dw nwm hI) sdw kwiem rihx vwlw jIvn-mnorQ hY [1[

hy BweI! isr& prmwqmw (dy nwm) nwl lgn pYdw kr, prmwqmw hI ijMd dyx vwlw hY, pRwx dyx vwlw hY, mukqI (au~cI Awqmk dSw) dyx vwlw hY [ hy nwnk! AwK—(hy BweI!) aus prmwqmw dI srn ipAw rhu jo swry Kwx pIx dy pdwrQ dyNdw hY [2[53[76[

ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਹੋਤੀ ਨਹੀ ਕਵਨ ਕਛੁ ਕਰਣੀ ॥ ਇਹੈ ਓਟ ਪਾਈ ਮਿਲਿ ਸੰਤਹ ਗੋਪਾਲ ਏਕ ਕੀ ਸਰਣੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਪੰਚ ਦੋਖ ਛਿਦ੍ਰ ਇਆ ਤਨ ਮਹਿ ਬਿਖੈ ਬਿਆਧਿ ਕੀ ਕਰਣੀ ॥ ਆਸ ਅਪਾਰ ਦਿਨਸ ਗਣਿ ਰਾਖੇ ਗ੍ਰਸਤ ਜਾਤ ਬਲੁ ਜਰਣੀ ॥੧॥ ਅਨਾਥਹ ਨਾਥ ਦਇਆਲ ਸੁਖ ਸਾਗਰ ਸਰਬ ਦੋਖ ਭੈ ਹਰਣੀ ॥ ਮਨਿ ਬਾਂਛਤ ਚਿਤਵਤ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਪੇਖਿ ਜੀਵਾ ਪ੍ਰਭ ਚਰਣੀ ॥੨॥੫੪॥੭੭॥ {ਪੰਨਾ 1219}

pdArQ:- hoqI nhI—nhIN ho skdI [ krxI—cMgI kwr, cMgw krq`b [ imil—iml ky [ Et—Awsrw [1[rhwau[

pMc doK—(kwmwidk) pMj ivkwr [ iCdR—AYb [ ieAw qn mih—ies srIr ivc [ ibKY—ivSy-ivkwr [ ibAwiD—ivkwr [ ibAwiD kI krxI—ivkwrW vwlI hI krqUq [ Apwr—A-pwr, byAMq [ gix rwKy—igx ky r`Ky hoey, QoVy [ gRsq jwq—gRsI jw irhw hY [ blu—qwkq ƒ [ jrxI—jrw, buFypw [1[

AnwQh nwQ—hy AnwQW dy nwQ! suK swgr—hy suKW dy smuMdr! srb doK BY hrxI—hy swry AYb qy fr dUr krn vwly! min bWCq—mn-mMgI murwd [ icqvq—icqwrdw rihMdw hY [ pyiK—vyK ky [ jIvw—jIvW, jIaUNdw rhW, Awqmk jIvn hwsl krdw rhW [2[

ArQ:- hy BweI! mYQoN koeI suc`jw krq`b nhIN ho sikAw [ sMq jnW ƒ iml ky isr& prmwqmw dI srn pey rihxw—isr& iehI Awsrw mYN l`Bw hY [1[rhwau[

hy BweI! (kwmwidk) pMjy ivkwr Aqy hor AYb (jIv dy) ies srIr ivc itky rihMdy hn, ivSy-ivkwrW vwlI krxI (jIv dI) bxI rihMdI hY [ (jIv dIAW) AwsW byAMq huMdIAW hn, pr izMdgI dy idn igxy-im`Qy huMdy hn [ buFypw (jIv dy srIrk) bl ƒ KweI jWdw hY [1[

hy dws nwnk! (AwK—) hy AnwQW dy nwQ pRBU! hy dieAw dy somy pRBU! hy suKW dy smuMdr! hy (jIvW dy) swry ivkwr qy fr dUr krn vwly! (qyrw dws qyry dr qoN ieh) mn-mMgI murwd cwhuMdw hY ik hy pRBU! qyry crnW dw drsn kr ky mYN Awqmk jIvn pRwpq krdw rhW [2[54[77[

ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਫੀਕੇ ਹਰਿ ਕੇ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਸਾਦ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸੁ ਕੀਰਤਨੁ ਹਰਿ ਗਾਈਐ ਅਹਿਨਿਸਿ ਪੂਰਨ ਨਾਦ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸਿਮਰਤ ਸਾਂਤਿ ਮਹਾ ਸੁਖੁ ਪਾਈਐ ਮਿਟਿ ਜਾਹਿ ਸਗਲ ਬਿਖਾਦ ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਲਾਭੁ ਸਾਧਸੰਗਿ ਪਾਈਐ ਘਰਿ ਲੈ ਆਵਹੁ ਲਾਦਿ ॥੧॥ ਸਭ ਤੇ ਊਚ ਊਚ ਤੇ ਊਚੋ ਅੰਤੁ ਨਹੀ ਮਰਜਾਦ ॥ ਬਰਨਿ ਨ ਸਾਕਉ ਨਾਨਕ ਮਹਿਮਾ ਪੇਖਿ ਰਹੇ ਬਿਸਮਾਦ ॥੨॥੫੫॥੭੮॥

pdArQ:- PIky—iP`ky, by-suAwdy [ swd—(mwiek pdwrQW dy) suAwd [ AMimRq—Awqmk jIvn dyx vwlw [ gweIAY—gwxw cwhIdw hY [ Aih—idn [ inis—rwq [ pUrn nwd—nwd pUry jwxgy, (Awqmk Awnµd dy) vwjy v`jxgy [1[rhwau[

ismrq—ismridAW [ pweIAY—pRwpq krIdw hY [ ibKwd—du`K-klyS, JgVy [ swD sMig—gurU dI sMgiq ivc [ Gir—ihrdy-Gr ivc [ lwid—l`d ky [1[

mrjwd—mrXwdw (dw) [ swkau—swkauN [ brin n swkau—mYN ibAwn nhIN kr skdw [ mihmw—vifAweI [ pyiK—vyK ky [ ibsmwdu—hYrwn [2[

ArQ:- hy BweI! prmwqmw dy nwm qoN ibnw (mwiek pdwrQW dy) suAwd iP`ky hn [ hy BweI! pRBU dw kIrqn hI Awqmk jIvn dyx vwlw rs hY, hrI dw kIrqn hI gwxw cwhIdw hY (ijhVw mnu`K gWdw hY, aus dy AMdr) idn rwq Awqmk Awnµd dy vwjy v`jdy rihMdy hn [1[rhwau[

hy BweI! prmwqmw dw nwm ismridAW Awqmk SWqI imldI hY bVw suK pRwpq krIdw hY, (AMdroN)  swry du`K-klyS imt jWdy hn [ pr prmwqmw dw nwm ismrn dw ieh lwB swD sMgiq ivc hI imldw hY [ (ijhVy mnu`K gurU dI sMgiq ivc iml bYTdy hn auh) Awpxy ihrdy-Gr ivc ieh K`tI l`d ky lY AwauNdy hn [1[

hy nwnk! (AwK—hy BweI!) prmwqmw sBnW nwloN au~cw hY, au~icAW qoN au~cw hY, aus dy h`d-bMny dw AMq nhIN pwieAw jw skdw [ mYN aus dI vifAweI ibAwn nhIN kr skdw, vyK ky hI hYrwn rih jweIdw hY [2[55[78[

ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਆਇਓ ਸੁਨਨ ਪੜਨ ਕਉ ਬਾਣੀ ॥ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਿ ਲਗਹਿ ਅਨ ਲਾਲਚਿ ਬਿਰਥਾ ਜਨਮੁ ਪਰਾਣੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸਮਝੁ ਅਚੇਤ ਚੇਤਿ ਮਨ ਮੇਰੇ ਕਥੀ ਸੰਤਨ ਅਕਥ ਕਹਾਣੀ ॥ ਲਾਭੁ ਲੈਹੁ ਹਰਿ ਰਿਦੈ ਅਰਾਧਹੁ ਛੁਟਕੈ ਆਵਣ ਜਾਣੀ ॥੧॥ ਉਦਮੁ ਸਕਤਿ ਸਿਆਣਪ ਤੁਮ੍ਹ੍ਹਰੀ ਦੇਹਿ ਤ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣੀ ॥ ਸੇਈ ਭਗਤ ਭਗਤਿ ਸੇ ਲਾਗੇ ਨਾਨਕ ਜੋ ਪ੍ਰਭ ਭਾਣੀ ॥੨॥੫੬॥੭੯॥ {ਪੰਨਾ 1219}

pdArQ:- bwxI—pRBU dI is&iq-swlwh dI bwxI [ ivswir—Bulw ky [ lgih—(ijhVy) l`gdy hn {bhu-vcn} [ An lwlic—hor lwlc ivc {ANX—hor} [ jnmu prwxI—auhnW pRwxIAW dw jnm [1[rhwau[

Acyq mn—hy Zwi&l mn! kQI—ibAwn kIqI hY [ sMqn—sMqW ny [ AkQ khwxI—Ak`Q pRBU dI is&iq-swlwh [ AkQ—A-k`Q, ijs dw srUp ibAwn nwh kIqw jw sky [ irdY—ihrdy ivc [ CutkY—mu`k jWdI hY [1[

skiq—SkqI, qwkiq [ dyih—jy qUM dyvyN [ q—qW [ vKwxI—vKwxIN, mYN aucwrW [ syeI—auh hI {bhu-vcn} [ pRB BwxI—pRB ƒ Bw gey [2[

ArQ:- hy BweI! (jgq ivc jIv) prmwqmw dI is&iq-swlwh suxn pVHn vwsqy AwieAw hY (iehI hY ies dw Asl jnm-mnorQ) [ pr ijhVy pRwxI (prmwqmw dw) nwm Bulw ky hor lwlc ivc l`gy rihMdy hn, auhnW dw mnu`K jnm ivArQ clw jWdw hY [1[rhwau[

hy myry Zwi&l mn! hoS kr, Ak`Q pRBU dI ijhVI is&iq-swlwh sMq jnW ny d`sI hY aus ƒ cyqy kirAw kr [ hy BweI! prmwqmw ƒ Awpxy ihrdy ivc vswE, ieh lwB K`to [ (ies K`tI nwl) jnm mrn dw gyV mu`k jWdw hY [1[

hy nwnk! (AwK—) hy pRBU! qyrw hI id`qw au~dm qyrI hI id`qI SkqI qy isAwxp (AsI jIv vrq skdy hW), jy qUM (au~dm SkqI isAwxp) dyvyN, qW hI mYN nwm jp skdw hW [ hy BweI! auhI mnu`K Bgq (bx skdy hn) auhI prmwqmw dI BgqI ivc l`g skdy hn, ijhVy pRBU ƒ psMd Aw jWdy hn [2[56[79[

ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਧਨਵੰਤ ਨਾਮ ਕੇ ਵਣਜਾਰੇ ॥ ਸਾਂਝੀ ਕਰਹੁ ਨਾਮ ਧਨੁ ਖਾਟਹੁ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਛੋਡਹੁ ਕਪਟੁ ਹੋਇ ਨਿਰਵੈਰਾ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਸੰਗਿ ਨਿਹਾਰੇ ॥ ਸਚੁ ਧਨੁ ਵਣਜਹੁ ਸਚੁ ਧਨੁ ਸੰਚਹੁ ਕਬਹੂ ਨ ਆਵਹੁ ਹਾਰੇ ॥੧॥ ਖਾਤ ਖਰਚਤ ਕਿਛੁ ਨਿਖੁਟਤ ਨਾਹੀ ਅਗਨਤ ਭਰੇ ਭੰਡਾਰੇ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੋਭਾ ਸੰਗਿ ਜਾਵਹੁ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਕੈ ਦੁਆਰੇ ॥੨॥੫੭॥੮੦॥ {ਪੰਨਾ 1219-1220}

pdArQ:- DnvMq—DnwF, AmIr [ vxjwry—vxj krn vwly, vpwrI [ sWJI—BweIvwlI [ sWJI krhu—sWJ pwE [ vIcwry—vIcwir, ivcwr ky, mn ivc vsw ky [1[rhwau[

kptu—T`gI, &ryb [ hoie—ho ky [ so pRBu—auh pRBU [ sMig—(sB jIvW dy) nwl [ inhwry—vyKdw hY [ scu—sdw kwiem rihx vwlw [ vxjhu—vxj kro [ sMchu—iek`Tw kro [ hwry—hwir, hwr ky [1[

Kwq—KWidAW [ Krcq—^rcidAW, hornW ƒ vMfidAW [ inKutq nwhI—mu`kdw nhIN [ sMig—nwl [ kY duAwry—dy dr qy [2[

ArQ:- hy BweI! Asl DnwF mnu`K auh hn ijhVy prmwqmw dy nwm dw vxj krdy hn [ auhnW nwl sWJ bxwE, Aqy gurU dw Sbd Awpxy mn ivc vsw ky prmwqmw dw nwm-Dn K`to [1[rhwau[

hy BweI! (Awpxy AMdroN) inrvYr ho ky (dUijAW nwl) T`gI krnI C`fo, auh prmwqmw (quhwfy) nwl (v`sdw hoieAw, quhwfy hryk kMm ƒ) vyK irhw hY [ sdw kwiem rihx vwly Dn dw vxj kro, sdw kwiem rihx vwlw Dn iek`Tw kro [ kdy BI jIvn-bwzI hwr ky nhIN Awaugy [1[

hy BweI! (pRBU dy dr qy nwm-Dn dy) Ax-igxq ^zwny Bry pey hn, ies ƒ Awp vrqidAW hornW ƒ vrqWidAW koeI Gwt nhIN pYNdI [ hy nwnk! AwK—(hy BweI!) (nwm-Dn K`t ky) prmwqmw dy dr qy ie`zq nwl jwaugy [5[57[80[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh