ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1189

ਬਸੰਤੁ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਚੰਚਲੁ ਚੀਤੁ ਨ ਪਾਵੈ ਪਾਰਾ ॥ ਆਵਤ ਜਾਤ ਨ ਲਾਗੈ ਬਾਰਾ ॥ ਦੂਖੁ ਘਣੋ ਮਰੀਐ ਕਰਤਾਰਾ ॥ ਬਿਨੁ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੋ ਕਰੈ ਨ ਸਾਰਾ ॥੧॥ ਸਭ ਊਤਮ ਕਿਸੁ ਆਖਉ ਹੀਨਾ ॥ ਹਰਿ ਭਗਤੀ ਸਚਿ ਨਾਮਿ ਪਤੀਨਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਅਉਖਧ ਕਰਿ ਥਾਕੀ ਬਹੁਤੇਰੇ ॥ ਕਿਉ ਦੁਖੁ ਚੂਕੈ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਮੇਰੇ ॥ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਭਗਤੀ ਦੂਖ ਘਣੇਰੇ ॥ ਦੁਖ ਸੁਖ ਦਾਤੇ ਠਾਕੁਰ ਮੇਰੇ ॥੨॥ ਰੋਗੁ ਵਡੋ ਕਿਉ ਬਾਂਧਉ ਧੀਰਾ ॥ ਰੋਗੁ ਬੁਝੈ ਸੋ ਕਾਟੈ ਪੀਰਾ ॥ ਮੈ ਅਵਗਣ ਮਨ ਮਾਹਿ ਸਰੀਰਾ ॥ ਢੂਢਤ ਖੋਜਤ ਗੁਰਿ ਮੇਲੇ ਬੀਰਾ ॥੩॥ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਦਾਰੂ ਹਰਿ ਨਾਉ ॥ ਜਿਉ ਤੂ ਰਾਖਹਿ ਤਿਵੈ ਰਹਾਉ ॥ ਜਗੁ ਰੋਗੀ ਕਹ ਦੇਖਿ ਦਿਖਾਉ ॥ ਹਰਿ ਨਿਰਮਾਇਲੁ ਨਿਰਮਲੁ ਨਾਉ ॥੪॥ ਘਰ ਮਹਿ ਘਰੁ ਜੋ ਦੇਖਿ ਦਿਖਾਵੈ ॥ ਗੁਰ ਮਹਲੀ ਸੋ ਮਹਲਿ ਬੁਲਾਵੈ ॥ ਮਨ ਮਹਿ ਮਨੂਆ ਚਿਤ ਮਹਿ ਚੀਤਾ ॥ ਐਸੇ ਹਰਿ ਕੇ ਲੋਗ ਅਤੀਤਾ ॥੫॥ ਹਰਖ ਸੋਗ ਤੇ ਰਹਹਿ ਨਿਰਾਸਾ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਚਾਖਿ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਨਿਵਾਸਾ ॥ ਆਪੁ ਪਛਾਣਿ ਰਹੈ ਲਿਵ ਲਾਗਾ ॥ ਜਨਮੁ ਜੀਤਿ ਗੁਰਮਤਿ ਦੁਖੁ ਭਾਗਾ ॥੬॥ ਗੁਰਿ ਦੀਆ ਸਚੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਵਉ ॥ ਸਹਜਿ ਮਰਉ ਜੀਵਤ ਹੀ ਜੀਵਉ ॥ ਅਪਣੋ ਕਰਿ ਰਾਖਹੁ ਗੁਰ ਭਾਵੈ ॥ ਤੁਮਰੋ ਹੋਇ ਸੁ ਤੁਝਹਿ ਸਮਾਵੈ ॥੭॥ ਭੋਗੀ ਕਉ ਦੁਖੁ ਰੋਗ ਵਿਆਪੈ ॥ ਘਟਿ ਘਟਿ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਪ੍ਰਭੁ ਜਾਪੈ ॥ ਸੁਖ ਦੁਖ ਹੀ ਤੇ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਅਤੀਤਾ ॥ ਨਾਨਕ ਰਾਮੁ ਰਵੈ ਹਿਤ ਚੀਤਾ ॥੮॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1189}

pdArQ:- cMclu—hr vyly Btkx dy suBwau vwlw, kdy nwh itk skx vwlw [ n pwvY pwrw—(cMclqw dw) pwrlw bMnw nhIN l`B skdw, cMclqw ivcoN inkl nhIN skdw [ Awvq jwq—AwauNdy jWdy ƒ, Btkdy ƒ [ bwrw—dyr [ mrIAY—mr jweIdw hY, Awqmk mOq shyV leIdI hY [ krqwrw—hy krqwr! ko—koeI hor [ swrw—sMBwl [1[

sB—swrI lukweI [ aUqm—(mYQoN) cMgI [ hInw—mwVw [ sic—sdw-iQr pRBU ivc [ nwim—nwm ivc [ pqInw—pqIj igAw hY, ig`J igAw hY [1[rhwau[

AauKD—dvweIAW, ielwj [ ikau cUky—nhIN mu`k skdw [ dwqy—hy dwqwr! [2[

rogu—(cMclqw dw) rog [ DIrw—DIrj [ so—auh (gurU) [ guir—gurU ny [ bIrw—vIr, sqsMgI [3[

rhwau—rihMdw hW [ kh dyiK—iks ƒ l`B ky? inrmwielu—pivqR [4[

Gir mih—ihrdy ivc [ Gr—pRBU dw itkwxw [ gur mhlI—v`fy itkwxy vwlw [ mhil—pRBU dI hzUrI ivc [ AYsy—ies qrHW, ies qrIky nwl [ AqIqw—inrlyp [5[

hrK—^uSI [ sog—ZmI [ inrwsw—auprwm [ cwiK—c`K ky [ Awpu—Awpxy Awp ƒ [6[

scu—sdw-iQr rihx vwlw [ pIvau—mYN pINdw hW [ shij—Awqmk Afolqw ivc [ mrau—mYN (ivkwrW vloN) mr jWdw hW, ht jWdw hW [ jIvq hI—jIaUNdw hI, dunIAw dI ikrq-kwr krdw hI [ jIvau—mYN jIaU pYNdw hW, myry AMdr Awqmk jIvn pYdw ho jWdw hY [7[

duKu rog—rogW dw du`K [ ivAwpY—zor pWdw hY [ Git Git—hryk srIr ivc [ jwpY—jwpdw hY, id`sdw hY [ qy—qoN [ AqIqw—inrlyp [ ihq—pRym [8[

ArQ:- swrI lukweI cMgI hY, (ikauNik sB ivc prmwqmw Awp mOjUd hY) mYN iksy ƒ mwVw nhIN AwK skdw [ (pr Asl ivc auhI mnu`K cMigAweI pRwpq krdw hY, ijs dw mn) prmwqmw dI BgqI ivc (juVdw hY) pRBU dy sdw-iQr nwm ivc (juV ky) ^us huMdw hY [1[rhwau[

hy krqwr! (mwieAw dy moh ivc Ps ky) cMcl (ho cuikAw) mn (Awpxy au~dm nwl) cMclqw ivcoN inkl nhIN skdw, (hr vyly) Btkdw iPrdw hY, rqw BI icr nhIN l`gdw (Bwv, rqw Br BI itkdw nhIN [ ies dw is`tw ieh inkldw hY ik mnu`K ƒ) bhuq du`K shwrnw pYNdw hY, qy Awqmk mOq ho jWdI hY [ (ies ibpqw ivcoN) pRIqm-pRBU qoN ibnw hor koeI iDr mdd BI nhIN kr skdw [1[

du`K BI qy suK BI dyx vwly hy myry pwlxhwr pRBU! (mn ƒ cMclqw dy rog qoN bcwx leI) mYN AnykW dvweIAW (Bwv, au~dm) kr ky hwr geI hW, pr ipAwry gurU (dI shYqw) qoN ibnw ieh du`K dUr nhIN huMdw [

prmwqmw dI BgqI qoN ibnw (mn ƒ) AnykW hI du`K Aw Gyrdy hn [2[

(cMclqw dw ieh) rog bhuq v`fw hY (ies dy huMidAW) mYƒ Awqmk SWqI nhIN imldI [ (myry ies) rog ƒ gurU hI smJ skdw hY qy auhI myrw du`K k`t skdw hY [ (ies rog dy kwrn) myry mn ivc myry srIr ivc AOgux hI AOgux vD rhy hn [ FUMFidAW qy Bwl kridAW (Awi^r) gurU ny mYƒ swD sMgiq imlw id`qI [3[

(cMclqw dy rog dI) dvweI gurU dw Sbd (hI) hY prmwqmw dw nwm (hI) hY [ (hy pRBU!) ijvyN qUM r`KyN mYN ausy qrHW hI rih skdw hW (Bwv, mYN ausy jIvn-pMD qy qur skdw hW [ myhr kr, mYƒ gurU dy Sbd ivc Awpxy nwm ivc joVI r`K) [

jgq (Awp hI) rogI hY, mYN iks ƒ l`B ky Awpxw rog d`sW? iek prmwqmw hI pivqR hY, prmwqmw dw nwm hI pivqR hY (gurU dI srn pY ky ieh hrI-nwm hI ivhwJxw cwhIdw hY) [4[

jyhVw gurU (Bwv, gurU hI) (Awpxy) ihrdy ivc prmwqmw dw invws vyK ky hornW ƒ ivKw skdw hY, sB qoN au~cy mhl dw vwsI auh gurU hI jIv ƒ prmwqmw dI hzUrI ivc s`d skdw hY (qy itkw skdw hY [) ijnHW bMidAW ƒ gurU pRBU dI hzUrI ivc ApVWdw hY auhnW dy mn auhnW dy ic`q (bwhr BtkxoN ht ky) AMdr hI itk jWdy hn, qy ies qrHW prmwqmw dy syvk (mwieAw dy moh qoN) inrlyp ho jWdy hn [5[

(inrlyp hoey hoey hrI dy syvk) ^uSI ZmI qoN auqWh rihMdy hn, Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-AMimRq c`K ky auh bMdy prmwqmw dy nwm ivc hI (Awpxy mn dw) itkwxw bxw lYNdy hn [

jyhVw mnu`K Awpxy Awqmk jIvn ƒ prK ky prmwqmw dI Xwd ivc suriq joVI r`Kdw hY, auh mnu`Kw jIvn dI bwzI ij`q lYNdw hY [ gurU dI miq qy qurn nwl aus dw (cMclqw vwlw) du`K dUr ho jWdw hY [6[

(myhr kr ky) gurU ny mYƒ sdw-iQr rihx vwlw nwm-AMimRq id`qw hY, mYN (aus AMimRq ƒ sdw) pINdw hW, (aus AMimRq dI brkiq nwl) Awqmk Afolqw ivc itk ky mYN ivkwrW vloN mUMh moV cukw hW, dunIAw dy kwr-ivhwr kridAW hI myry AMdr Awqmk jIvn pYdw ho irhw hY [

jy gurU myhr kry (Bwv, gurU dI myhr nwl hI) (mYN Ardws krdw hW, qy AwKdw hW—hy pRBU!) mYƒ Awpxw (syvk) bxw ky (Awpxy crnW ivc) r`K [ jyhVw bMdw qyrw (syvk) bx jWdw hY, auh qyry ivc hI lIn ho jWdw hY [7[

jyhVw mnu`K dunIAw dy pdwrQW dy Bogx ivc hI msq rihMdw hY aus ƒ rogW dw du`K Aw dbWdw hY [ pr, hy nwnk! ijs mnu`K ƒ prmwqmw hryk Gt ivc ivAwpk id`s pYNdw hY, auh gurU dy Sbd ivc juV ky suKW du`KW qoN inrlyp rihMdw hY, auh ic`q dy ipAwr nwl (sdw) prmwqmw dw nwm ismrdw hY [8[4[

ਬਸੰਤੁ ਮਹਲਾ ੧ ਇਕ ਤੁਕੀਆ ॥ ਮਤੁ ਭਸਮ ਅੰਧੂਲੇ ਗਰਬਿ ਜਾਹਿ ॥ ਇਨ ਬਿਧਿ ਨਾਗੇ ਜੋਗੁ ਨਾਹਿ ॥੧॥ ਮੂੜ੍ਹ੍ਹੇ ਕਾਹੇ ਬਿਸਾਰਿਓ ਤੈ ਰਾਮ ਨਾਮ ॥ ਅੰਤ ਕਾਲਿ ਤੇਰੈ ਆਵੈ ਕਾਮ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਗੁਰ ਪੂਛਿ ਤੁਮ ਕਰਹੁ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਜਹ ਦੇਖਉ ਤਹ ਸਾਰਿਗਪਾਣਿ ॥੨॥ ਕਿਆ ਹਉ ਆਖਾ ਜਾਂ ਕਛੂ ਨਾਹਿ ॥ ਜਾਤਿ ਪਤਿ ਸਭ ਤੇਰੈ ਨਾਇ ॥੩॥ ਕਾਹੇ ਮਾਲੁ ਦਰਬੁ ਦੇਖਿ ਗਰਬਿ ਜਾਹਿ ॥ ਚਲਤੀ ਬਾਰ ਤੇਰੋ ਕਛੂ ਨਾਹਿ ॥੪॥ ਪੰਚ ਮਾਰਿ ਚਿਤੁ ਰਖਹੁ ਥਾਇ ॥ ਜੋਗ ਜੁਗਤਿ ਕੀ ਇਹੈ ਪਾਂਇ ॥੫॥ ਹਉਮੈ ਪੈਖੜੁ ਤੇਰੇ ਮਨੈ ਮਾਹਿ ॥ ਹਰਿ ਨ ਚੇਤਹਿ ਮੂੜੇ ਮੁਕਤਿ ਜਾਹਿ ॥੬॥ ਮਤ ਹਰਿ ਵਿਸਰਿਐ ਜਮ ਵਸਿ ਪਾਹਿ ॥ ਅੰਤ ਕਾਲਿ ਮੂੜੇ ਚੋਟ ਖਾਹਿ ॥੭॥ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਬੀਚਾਰਹਿ ਆਪੁ ਜਾਇ ॥ ਸਾਚ ਜੋਗੁ ਮਨਿ ਵਸੈ ਆਇ ॥੮॥ ਜਿਨਿ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਦਿਤਾ ਤਿਸੁ ਚੇਤਹਿ ਨਾਹਿ ॥ ਮੜੀ ਮਸਾਣੀ ਮੂੜੇ ਜੋਗੁ ਨਾਹਿ ॥੯॥ ਗੁਣ ਨਾਨਕੁ ਬੋਲੈ ਭਲੀ ਬਾਣਿ ॥ ਤੁਮ ਹੋਹੁ ਸੁਜਾਖੇ ਲੇਹੁ ਪਛਾਣਿ ॥੧੦॥੫॥ {ਪੰਨਾ 1189}

iek qukIAw—auh AstpdIAW ijnHW dy hryk bMd ivc iek iek quk hY [

pdArQ:- Bsm—suAwh [ AMDUly—hy AMDuly! hy AkloN AMnHy! mqu grib jwih—mqW qUM AhMkwr ivc Aw jweyN [ grib—AhMkwr ivc [ grib jwh—qUM AhMkwirAw jweyN [ ien ibiD—iehnW qrIikAW nwl [ jogu—prmwqmw nwl imlwp [1[

mUVy—hy mUrK! kwhy—kwhdy vwsqy? ikauN? AMq kwil—A^Irly smy [1[rhwau[

pUiC—pu`C ky, is`iKAw lY ky [ dyKau—mYN vyKdw hW [ swirg pwix—auh prmwqmw ijs dy h`Q ivc DnuK hY [ swirg—DnK [ pwix—h`Q [2[

AwKw—mYN AwKW, mwx krW [ ikAw hau AwKw—mYN kIh mwx kr skdw hW? piq—ie`zq [ qyrY nwie—qyry nwm ivc (lIn hoxw) [3[

drbu—Dn [ dyiK—vyK ky [ clqI bwr—sMswr qoN kUc krn vyly [4[

pMc—kwmwidk pMjy ivkwr [ Qwie—QW ivc, v`s ivc [ pWie—nINh [ jog jugiq—prmwqmw nwl imlwp dw qrIkw [5[

pYKVu—FMgw, pSU dy ipCly pYrW nwl b`Dw hoieAw r`sw jo aus ƒ dOVn nhIN dyNdw [ mukiq jwih—ivkwrW qoN suqMqr ho skyN [6[

mq—mqW ikqy [ jm vis—jmW dy v`s ivc [ pwih—pY jweyN [ cot—mwr-kutweI [7[

Awpu—Awpw-Bwv [ swc jogu—sdw-iQr rihx vwly pRBU dw imlwp [8[

ijin—ijs (pRBU) ny [ jIau—ijMd [ ipMfu—srIr [ mUVy—hy mUrK! [9[

gux bwix—guxW vwlI bwxI, pRBU dI is&iq-swlwh vwlI bwxI [ BlI—cMgI, sohxI [ sujwKw—vyK skx vwlIAW A`KW vwlw [10[

ArQ:- hy mUrK! qUM prmwqmw dw nwm ikauN ivswr id`qw hY? prmwqmw dw nwm hI AMq smy qyry kMm Aw skdw hY [1[rhwau[

hy AkloN AMnHy! ipMfy qy suAwh ml ky mqW qUM AhMkwr ivc Aw jweyN (ik qUM koeI bVw hI au~qm krm kr irhw hYN) nµgy rih ky (qy ipMfy auqy suAwh ml ky) iehnW qrIikAW nwl (prmwqmw nwl) imlwp nhIN ho skdw [1[

gurU dI is`iKAw lY ky soco smJo (Gr-Gwt C`f ky bwhr BtikAW r`b nhIN imldw) [ mYN qW ij`Dr vyKdw hW auDr hI (hr QW) prmwqmw mOjUd hY [2[

hy pRBU! (igRhsq ivc rih ky au~cI jwiq jW dunIAwvI ie`zq dw mwx krnw BI jIv dI BwrI Bu`l hY) qyry nwm ivc juVnw hI au~cI jwiq hY qyry nwm ivc juVnw hI dunIAw ivc ie`zq-mwx hY [ hy pRBU! mYN mwx BI iks cIz dw krW? jo kuJ BI mYN Awpxw smJdw hW ieh myrw Awpxw nhIN, (sB kuJ qyrw hI id`qw hoieAw hY, qy hY BI nwsvMq) [3[

(hy BweI! igRhsq ƒ iqAwg jwx vwlw inry nµgy rihx qy ipMfy qy suAwh mlx dw mwx krdw hY [ ieh Bu`l hY [ pr igRhsqI Dn dw AhMkwr krdw hY [ ieh BI mUrKqw hY) mwl Dn vyK ky qUM AhMkwr krdw hYN [ sMswr qoN kUc krn vyly (Dn mwl ivcoN) koeI BI cIz qyrI nhIN hovygI [4[

(hy BweI!) kwmwidk pMjW ƒ mwr ky Awpxy mn ƒ v`s ivc r`K [ prmwqmw nwl imlwp pYdw krn vwly qrIky dI iehI nINh hY [5[

hy mUrK! (jy qUM iqAwgI hYN qW iqAwg dw, qy, jy qUM igRhsqI hY qW Dn mwl dw qYƒ mwx hY, ieh) haumY qyry mn ivc hY jo qyry mn ƒ AtkweI bYTI hY ijvyN pSU dI ipClI l`q nwl b`Dw hoieAw FMgw aus ƒ dOVn nhIN dyNdw [ qUM (ies haumY dy FMgy dy kwrn) prmwqmw ƒ nhIN ismrdw [ qy, ivkwrW qoN ^lwsI ismrn nwl hI ho skdI hY [6[

(hy mUrK! sucyq ho) prmwqmw dw nwm BulwieAW mqW jmW dy v`s ivc pY jweyN, qy A^Irly smy (pCqwvy dI) mwr-ku`t KweyN [7[

(hy BweI!) jy qUM gurU dy Sbd ƒ AwpxI suriq ivc itkw r`KyN, qW ies qrHW Awpw-Bwv dUr ho skygw [ (gurU dw Sbd ivcwrn dI brkiq nwl auh pRBU-nwm) mn ivc Aw v`sdw hY jo sdw-iQr pRBU nwl sdw dw imlwp bxw dyNdw hY [8[

hy mUrK! ijs prmwqmw ny qYƒ ijMd id`qI hY srIr id`qw hY aus ƒ qUM cyqy nhIN krdw (qy suAwh ml ky mVHIAW mswxW ivc jw fyrw lWdw hYN) mVHIAW mswxW ivc bYiTAW prmwqmw nwl imlwp nhIN bx skdw [9[

nwnk qW prmwqmw dIAW is&qW dI bwxI aucwrdw hY, pRBU dI is&iq-swlwh vwlI bwxI hI suMdr bwxI hY (iehI prmwqmw dy crnW ivc joV skdI hY) ies g`l ƒ smJ (jy qUM BI pRBU dI is&iq-swlwh kryNgw qW) qYƒ BI prmwqmw dw dIdwr krwx vwlIAW Awqmk A`KW iml jwxgIAW [10[5[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh