ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1172

ਬਸੰਤੁ ਮਹਲਾ ੩ ਘਰੁ ੧ ਦੁਤੁਕੇ    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਮਾਹਾ ਰੁਤੀ ਮਹਿ ਸਦ ਬਸੰਤੁ ॥ ਜਿਤੁ ਹਰਿਆ ਸਭੁ ਜੀਅ ਜੰਤੁ ॥ ਕਿਆ ਹਉ ਆਖਾ ਕਿਰਮ ਜੰਤੁ ॥ ਤੇਰਾ ਕਿਨੈ ਨ ਪਾਇਆ ਆਦਿ ਅੰਤੁ ॥੧॥ ਤੈ ਸਾਹਿਬ ਕੀ ਕਰਹਿ ਸੇਵ ॥ ਪਰਮ ਸੁਖ ਪਾਵਹਿ ਆਤਮ ਦੇਵ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕਰਮੁ ਹੋਵੈ ਤਾਂ ਸੇਵਾ ਕਰੈ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਜੀਵਤ ਮਰੈ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਸਾਚੁ ਨਾਮੁ ਉਚਰੈ ॥ ਇਨ ਬਿਧਿ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੁਤਰੁ ਤਰੈ ॥੨॥ ਬਿਖੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਕਰਤਾਰਿ ਉਪਾਏ ॥ ਸੰਸਾਰ ਬਿਰਖ ਕਉ ਦੁਇ ਫਲ ਲਾਏ ॥ ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਕਰੇ ਕਰਾਏ ॥ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਤਿਸੈ ਖਵਾਏ ॥੩॥ ਨਾਨਕ ਜਿਸ ਨੋ ਨਦਰਿ ਕਰੇਇ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਆਪੇ ਦੇਇ ॥ ਬਿਖਿਆ ਕੀ ਬਾਸਨਾ ਮਨਹਿ ਕਰੇਇ ॥ ਅਪਣਾ ਭਾਣਾ ਆਪਿ ਕਰੇਇ ॥੪॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1172}

pdArQ:- mwhw mih—sB mhIinAW ivc [ ruqI mih—srIAW ru`qW ivc {‘ruqI’ bhu-vcn ‘ruiq’ qoN} [ sd—sdw [ sd bsMqu—sdw iKVy rihx vwlw prmwqmw [ ijqu—ijs (prmwqmw) dI  rwhIN [ sBu—hryk [ hau—hauN, mYN [ ikAw AwKw—ikAw AwKW, mYN kIh kih skdw hW? ikrm—kIVw [ ikrm jMqu—in`kw ijhw jIv [ iknY—iksy ny BI [ n pwieAw—nhIN l`Bw [ Awid—mu`F [
AMqu—A^Ir [1[

qY kI—qyrI [ swihb kI—mwlk dI [ krih—krdy hn {bhu-vcn} [ prm—sB qoN au~cw [ pwvih—hwsl krdy hn [ Awqm dyv—hy prmwqmw! [1[rhwau[

krmu—b^SS [ qW—qdoN [ syvw—BgqI [ prswdI—ikrpw nwl [ jIvq mrY—jIaUNdw hI ivkwrW vloN Afol ho jWdw hY [ Anidnu—hr roz, hr vyly [ swcu—sdw kwiem rihx vwlw [ ien ibiD—ies qrIky nwl [ duqru—{duÔqr} ijs qoN pwr lµGxw AOKw hY [2[

ibKu—zhr, Awqmk mOq ilAwaux vwlI mwieAw [ AMimRqu—Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-Pl [ krqwir—krqwr ny [ ibrK—ru`K [ kau—ƒ [ Awpy—Awp hI [ krqw—krqwr [ BwvY—cMgw l`gdw hY [ iqsY—ausy ƒ [3[

ijs no—{sMbMDk ‘no’ dy kwrn l&z ‘ijsu’ dw   u  au~f igAw hY} [ ndir—imhr dI ingwh [ kryie—{iek-vcn} krdw hY [ dyie—dyNdw hY [ ibiKAw—mwieAw [ bwsnw—lwlsw [ mnih kryie—rok dyNdw hY [ Bwxw—rzw, mrzI [4[

ArQ:- hy mwlk! hy pRBU dyv! ijhVy mnu`K qyrI syvw-BgqI krdy hn, auh sB qoN au~cw Awqmk Awnµd mwxdy hn [1[rhwau[

hy pRBU! swry mhIinAW ivc swrIAW ru`qW ivc sdw iKVy rihx vwlw qUM Awp hI mOjUd hYN, ijs (qyrI) brkiq nwl hryk jIv sijMd hY [ mYN qu`C ijhw jIv kIh AwK skdw hW? iksy ny BI qyrw nwh mu`F l`Bw hY nwh A^Ir l`Bw hY [1[

hy BweI! (jdoN iksy mnu`K au~qy prmwqmw dI) b^SS huMdI hY qdoN auh (prmwqmw dI) syvw-BgqI krdw hY, gurU dI ikrpw nwl (auh mnu`K) dunIAw dI ikrq-kwr krdw hoieAw hI ivkwrW qoN bicAw rihMdw hY, auh mnu`K hr vyly prmwqmw dw sdw kwiem rihx vwlw nwm aucwrdw rihMdw hY, qy, ies qrIky nwl auh mnu`K aus sMswr-smuMdr qoN pwr lµG jWdw hY ijs qoN pwr lµGxw bhuq AOKw hY [2[

hy BweI! Awqmk mOq ilAwaux vwlI mwieAw Aqy Awqmk jIvn dyx vwlw nwm—ieh krqwr ny (hI) pYdw kIqy hn [ jgq-ru`K ƒ aus ny ieh dovyN Pl lwey hoey hn [ (srb-ivAwpk ho ky) krqwr Awp hI (sB kuJ) kr irhw hY qy (jIvW pwsoN) krw irhw hY [ ijs jIv ƒ ijhVw Pl Kvwx dI aus dI mrzI huMdI hY ausy ƒ auhI Kvw dyNdw hY [3[

hy nwnk! ijs mnu`K au~qy krqwr imhr dI ingwh krdw hY, aus ƒ Awp hI auh Awqmk jIvn dyx vwlw Awpxw nwm dyNdw hY, (aus dy AMdroN) mwieAw dI lwlsw rok dyNdw hY [ hy BweI! AwpxI rzw prmwqmw Awp (hI) krdw hY [4[1[

ਬਸੰਤੁ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਰਾਤੇ ਸਾਚਿ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਨਿਹਾਲਾ ॥ ਦਇਆ ਕਰਹੁ ਪ੍ਰਭ ਦੀਨ ਦਇਆਲਾ ॥ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨਹੀ ਮੈ ਕੋਇ ॥ ਜਿਉ ਭਾਵੈ ਤਿਉ ਰਾਖੈ ਸੋਇ ॥੧॥ ਗੁਰ ਗੋਪਾਲ ਮੇਰੈ ਮਨਿ ਭਾਏ ॥ ਰਹਿ ਨ ਸਕਉ ਦਰਸਨ ਦੇਖੇ ਬਿਨੁ ਸਹਜਿ ਮਿਲਉ ਗੁਰੁ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਏ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਇਹੁ ਮਨੁ ਲੋਭੀ ਲੋਭਿ ਲੁਭਾਨਾ ॥ ਰਾਮ ਬਿਸਾਰਿ ਬਹੁਰਿ ਪਛੁਤਾਨਾ ॥ ਬਿਛੁਰਤ ਮਿਲਾਇ ਗੁਰ ਸੇਵ ਰਾਂਗੇ ॥ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਦੀਓ ਮਸਤਕਿ ਵਡਭਾਗੇ ॥੨॥ ਪਉਣ ਪਾਣੀ ਕੀ ਇਹ ਦੇਹ ਸਰੀਰਾ ॥ ਹਉਮੈ ਰੋਗੁ ਕਠਿਨ ਤਨਿ ਪੀਰਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਰਾਮ ਨਾਮ ਦਾਰੂ ਗੁਣ ਗਾਇਆ ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਗੁਰਿ ਰੋਗੁ ਗਵਾਇਆ ॥੩॥ ਚਾਰਿ ਨਦੀਆ ਅਗਨੀ ਤਨਿ ਚਾਰੇ ॥ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਜਲਤ ਜਲੇ ਅਹੰਕਾਰੇ ॥ ਗੁਰਿ ਰਾਖੇ ਵਡਭਾਗੀ ਤਾਰੇ ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਉਰਿ ਹਰਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਧਾਰੇ ॥੪॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1172}

pdArQ:- rwqy—rMgy hoey [ swic nwim—sdw kwiem rihx vwly hir nwm ivc [ inhwlw—pRsMn-ic`q [ pRB—hy pRBU! ijau BwvY—ijvyN aus ƒ cMgw l`gdw hY [1[

myrY min—myry mn ivc [ Bwey—ipAwrw l`gdw hY [ skau—skauN [ rih n skau—mYN rih nhIN skdw [ shij—Awqmk Afolqw ivc (itk ky) [ myil—sMgiq ivc [1[rhwau[

loiB luBwnw—loB ivc PisAw rihMdw hY [ ibswir—ivswr ky [ bhuir—iPr, muV [ syv—syvw-BgqI ivc [ msqik—m`Qy au~qy [2[

paux—hvw [ dyh—srIr [ kiTn—krVI [ qin—srIr ivc [ pIrw—pIV [ gurmuiK—gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K [ dwrU—dvweI [ kir—kr ky [ guir—gurU ny [3[

ndIAw AgnI—(hMs, hyq, loB, kop—ieh) A`g dIAW ndIAW [ qin—srIr ivc [ cwry—ieh cwr hI [ guir—gurU ny [ rwKy—rwKI kIqI [ auir—ihrdy ivc [ AMimRqu—Awqmk jIvn dyx vwlw nwm [4[

ArQ:- hy BweI! gurU prmysr myry mn ivc ipAwrw l`gdw hY, mYN aus dw drsn krn qoN ibnw rih nhIN skdw (drsn qoN ibnw mYƒ DIrj nhIN AwauNdI) [ (jdoN) gurU (mYƒ AwpxI) sMgiq ivc imlWdw hY, (qdoN) mYN Awqmk Afolqw ivc (itk ky aus ƒ) imldw hW [1[rhwau[

hy pRBU! ijhVy mnu`K qyry sdw-iQr nwm ivc rMgy jWdy hn, auh pRsMn-ic`q rihMdy hn [ hy dInW au~qy dieAw krn vwly pRBU! (myry au~qy BI) imhr kr (mYƒ BI Awpxw nwm b^S) [ hy BweI! aus pRBU qoN ibnw mYƒ hor koeI bylI nhIN id`sdw [ ijvyN aus dI rzw huMdI hY iqvyN auh (jIvW dI) r`iKAw krdw hY [1[

hy BweI! ijs mnu`K dw ieh lwlcI mn (sdw) lwlc ivc hI PisAw rihMdw hY, auh mnu`K prmwqmw dw nwm Bulw ky iPr h`Q mldw hY [ ijhVy mnu`K gurU dI d`sI hir-BgqI ivc rMgy jWdy hn auhnW ƒ (pRBU-crnW qoN) ivCuiVAW ƒ gurU (muV) imlw dyNdw hY [ ijnHW dy m`Qy au~qy Bwg jwg pey auhnW ƒ gurU ny prmwqmw dw nwm b^S id`qw [2[

hy BweI! ieh srIr hvw pwxI (Awidk q`qW) dw bixAw hoieAw hY [ ijs mnu`K dy ies srIr ivc haumY dw rog hY, (aus dy srIr ivc ies rog dI) krVI pIV itkI rihMdI hY [ gurU dy snmuK ho ky ijhVw mnu`K prmwqmw dy gux gWdw hY, prmwqmw dw nwm (aus dy vwsqy haumY-rog dUr krn leI) dvweI bx jWdw hY [ ijhVw BI mnu`K (gurU dI srn AwieAw) gurU ny ikrpw kr ky aus dw ieh rog dUr kr id`qw [3[

hy BweI! (jgq ivc hMs, hyq, loB, kop) cwr A`g dIAW ndIAW vih rhIAW hn, (ijnHW mnu`KW dy) srIr ivc ieh cwry A`gW pRbl hn, auh mnu`K iqRSnw ivc sVdy hn [ hy nwnk! (AwK—hy BweI!) ijnHW BwgW vwly syvkW dI gurU ny r`iKAw kIqI, (gurU ny auhnW ƒ iehnW ndIAW qoN) pwr lµGw ilAw, auhnW ny Awqmk jIvn dyx vwlw hir-nwm Awpxy ihrdy ivc vsw ilAw [4[2[

ਬਸੰਤੁ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਹਰਿ ਸੇਵੇ ਸੋ ਹਰਿ ਕਾ ਲੋਗੁ ॥ ਸਾਚੁ ਸਹਜੁ ਕਦੇ ਨ ਹੋਵੈ ਸੋਗੁ ॥ ਮਨਮੁਖ ਮੁਏ ਨਾਹੀ ਹਰਿ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥ ਮਰਿ ਮਰਿ ਜੰਮਹਿ ਭੀ ਮਰਿ ਜਾਹਿ ॥੧॥ ਸੇ ਜਨ ਜੀਵੇ ਜਿਨ ਹਰਿ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥ ਸਾਚੁ ਸਮ੍ਹ੍ਹਾਲਹਿ ਸਾਚਿ ਸਮਾਹਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਹਰਿ ਨ ਸੇਵਹਿ ਤੇ ਹਰਿ ਤੇ ਦੂਰਿ ॥ ਦਿਸੰਤਰੁ ਭਵਹਿ ਸਿਰਿ ਪਾਵਹਿ ਧੂਰਿ ॥ ਹਰਿ ਆਪੇ ਜਨ ਲੀਏ ਲਾਇ ॥ ਤਿਨ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਹੈ ਤਿਲੁ ਨ ਤਮਾਇ ॥੨॥ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਚੂਕੈ ਅਭਿਮਾਨੁ ॥ ਸਾਚੀ ਦਰਗਹ ਪਾਵੈ ਮਾਨੁ ॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਵੇਖੈ ਸਦ ਹਜੂਰਿ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰਿ ॥੩॥ ਜੀਅ ਜੰਤ ਕੀ ਕਰੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਸਦ ਸਮ੍ਹ੍ਹਾਲ ॥ ਦਰਿ ਸਾਚੈ ਪਤਿ ਸਿਉ ਘਰਿ ਜਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਵਡਾਈ ਪਾਇ ॥੪॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1172-1173}

pdArQ:- syvy—ismrdw hY [ so—auh mnu`K [ swcu—sdw-iQr [ shju—Awqmk Afolqw [ sogu—Zm [ muey—Awqmk mOqy mry hoey [ mwih—ivc [ BI—muV, iPr [1[

sy jn—auh mnu`K {bhu-vcn} [ jIvy—Awqmk jIvn vwly hn [ swcu—sdw-iQr hir-nwm [ sm@wlih—ihrdy ivc sMBwldy hn [ swic—sdw-iQr hir-nwm ivc [1[rhwau[

qy—auh mnu`K {bhu-vcn} [ idsMqru—{dys-AMqru} hor hor dys [ isir—isr au~qy [ DUir—suAwh [ Awpy—Awp hI [ iqlu—rqw Br BI [ qmwie—lwlc, loB [2[

ndir—imhr dI ingwh [ cUkY—mu`k jWdw hY [ mwnu—ie`zq [ sd—sdw [ hjUir—hwzr-nwzr, AMg-sMg [ kY sbid—dy Sbd dI rwhIN [ BrpUir—ivAwpk [3[

prswdI—ikrpw nwl [ dir swcY—sdw-iQr pRBU dy dr qy [ Gir swcY—sdw-iQr pRBU dy Gr ivc [ piq isau—ie`zq nwl [ nwim—nwm dI rwhIN [ vfweI—ie`zq [4[

ArQ:- hy BweI! ijnHW mnu`KW dy mn ivc prmwqmw dw nwm v`sdw hY, ijhVy mnu`K sdw-iQr pRBU ƒ ihrdy ivc vsweI r`Kdy hn, sdw-iQr pRBU ivc lIn rihMdy hn, auh mnu`K Awqmk jIvn vwly hn [1[rhwau[

hy BweI! ijhVw mnu`K prmwqmw dw ismrn krdw hY auh prmwqmw dw Bgq hY, aus ƒ sdw kwiem rihx vwlI Awqmk Afolqw imlI rihMdI hY, aus ƒ kdy koeI Zm poh nhIN skdw [ pr, hy BweI! Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly mnu`K Awqmk mOq shyVI r`Kdy hn (ikauNik) auhnW dy mn ivc prmwqmw dI Xwd nhIN hY [ auh mnu`K Awqmk mOq shyV shyV ky jnmW dy gyV ivc pey rihMdy hn, qy muV muV Awqmk mOq shyVdy rihMdy hn [1[

hy BweI! ijhVy mnu`K prmwqmw dw nwm nhIN ismrdy, auh prmwqmw qoN ivCuVy rihMdy hn [ auh mnu`K hor hor dySW ivc BONdy iPrdy hn, Awpxy isr ivc im`tI pWdy hn (^uAwr huMdy rihMdy hn) [ hy BweI! Awpxy BgqW ƒ pRBU Awp hI (Awpxy crnW ivc) joVI r`Kdw hY auhnW ƒ sdw Awqmk Awnµd pRwpq rihMdw hY, auhnW ƒ kdy rqw Br BI (mwieAw dw) lwlc nhIN ivAwpdw [2[

hy BweI! ijs mnu`K au~qy prmwqmw imhr dI ingwh krdw hY aus dy AMdroN AhMkwr dUr ho jWdw hY, auh mnu`K sdw-iQr pRBU dI hzUrI ivc Awdr pRwpq krdw hY [ gurU dy Sbd dI brkiq nwl auh mnu`K prmwqmw ƒ sdw Awpxy AMg-sMg v`sdw vyKdw hY, prmwqmw aus ƒ hr QW v`sdw id`sdw hY [3[

hy BweI! ijhVw mnu`K gurU dI ikrpw nwl aus prmwqmw ƒ sdw Xwd r`Kdw hY jo swry jIvW dI pwlxw krdw hY auh mnu`K sdw-iQr pRBU dy dr qy sdw-iQr pRBU dy Gr ivc ie`zq nwl jWdw hY [ hy nwnk! nwm dI brkiq nwl auh mnu`K (lok prlok ivc) ie`zq pWdw hY [4[3[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh