ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1170

ਬਸੰਤੁ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਆਪੇ ਕੁਦਰਤਿ ਕਰੇ ਸਾਜਿ ॥ ਸਚੁ ਆਪਿ ਨਿਬੇੜੇ ਰਾਜੁ ਰਾਜਿ ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਊਤਮ ਸੰਗਿ ਸਾਥਿ ॥ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਰਸਾਇਣੁ ਸਹਜਿ ਆਥਿ ॥੧॥ ਮਤ ਬਿਸਰਸਿ ਰੇ ਮਨ ਰਾਮ ਬੋਲਿ ॥ ਅਪਰੰਪਰੁ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਆਪਿ ਤੁਲਾਏ ਅਤੁਲੁ ਤੋਲਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਗੁਰ ਚਰਨ ਸਰੇਵਹਿ ਗੁਰਸਿਖ ਤੋਰ ॥ ਗੁਰ ਸੇਵ ਤਰੇ ਤਜਿ ਮੇਰ ਤੋਰ ॥ ਨਰ ਨਿੰਦਕ ਲੋਭੀ ਮਨਿ ਕਠੋਰ ॥ ਗੁਰ ਸੇਵ ਨ ਭਾਈ ਸਿ ਚੋਰ ਚੋਰ ॥੨॥ ਗੁਰੁ ਤੁਠਾ ਬਖਸੇ ਭਗਤਿ ਭਾਉ ॥ ਗੁਰਿ ਤੁਠੈ ਪਾਈਐ ਹਰਿ ਮਹਲਿ ਠਾਉ ॥ ਪਰਹਰਿ ਨਿੰਦਾ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਜਾਗੁ ॥ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਸੁਹਾਵੀ ਕਰਮਿ ਭਾਗੁ ॥੩॥ ਗੁਰੁ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਵੈ ਕਰੇ ਦਾਤਿ ॥ ਗੁਰਸਿਖ ਪਿਆਰੇ ਦਿਨਸੁ ਰਾਤਿ ॥ ਫਲੁ ਨਾਮੁ ਪਰਾਪਤਿ ਗੁਰੁ ਤੁਸਿ ਦੇਇ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਪਾਵਹਿ ਵਿਰਲੇ ਕੇਇ ॥੪॥੭॥ {ਪੰਨਾ 1170}

pdArQ:- swij—swj ky [ scu—sdw-iQr rihx vwlw pRBU [ inbyVy—&Ysly krdw hY [ rwju—hukm [ rwij—rwj ky, vrqw ky, clw ky [ sMig—sMg ivc [ swiQ—nwl [ rswiexu—rsW dw Gr [ shij—shj ivc, Afol AvsQw ivc [ AwiQ—(imldw) hY [1[

mq ibsris—ikqy Bulw n dyeIN [ AprMpru—jo pry qoN pry hY [ Agm—AphuMc [ Agocru—A-go-cru, jo ieMidRAW dI phuMc qoN pry hY [ Aqulu—jo qoilAw nw jw sky [ qoil—qol ivc [1[rhwau[

qor—qyry [ sryvih—syvw krdy hn [ myr qor—myr-qyr [ qij—qj ky, C`f ky [ min—mn ivc [ n BweI—cMgI nw l`gI [ is—auh bMdy [ cor cor—v`fy cor [2[

quTw—pRsMn hoieAw [ Bwau—pRym [ guir quTY—jy gurU pRsMn ho jwey [ mhil—mhl ivc [ prhir—iqAwg ky [ jwgu—sucyq ho [ krim—myhr nwl [ Bwgu—ih`sw [3[

myil—(pRBU dy) myl ivc [ quis—qRü`T ky, pRsMn ho ky [ dyie—dyNdw hY [ pwvih—pRwpq krdy hn [ kyie—koeI koeI [4[

ArQ:- hy (myry) mn! prmwqmw dw nwm bol [ (vyKIN) ikqy Bulw nw dyeIN [ auh prmwqmw pry qoN pry hY, AphuMc hY, ieMidRAW dI phuMc qoN pry hY, auh qol ivc Aqu`l hY (Bwv, aus dy guxW dw AMdwzw nhIN lwieAw jw skdw) [ pr jyhVy mnu`K gurU dI srn pYNdy hn auhnW dy ihrdy ivc pRBU Awp (Awpxy guxW ƒ) qulWdw hY (AwpxI is&iq-swlwh Awp auhnW qoN krWdw hY) [1[rhwau[

pRBU Awp hI swj ky AwpxI kudriq rcdw hY, (ies kudriq ivc) Awpxw hukm clw ky sdw-iQr rihx vwlw pRBU Awp hI (jIvW dy kIqy krmW dy) &Ysly krdw hY [ ijnHW ƒ gurU dI sRySt miq pRwpq huMdI hY, auhnW ƒ sdw AMg-sMg id`sdw hY [ sB qoN sRySt nwm-rs auhnW ƒ Afol AvsQw ivc (itky rihx krky iml jWdw) hY [1[

hy pRBU! jyhVy guris`K gurU dy crnW dI syvw krdy hn, auh qyry (syvk) bx jWdy hn [ gurU dI syvw dI brkiq nwl auh myr-qyr iqAwg ky (sMswr-smuMdr qoN) pwr lµG jWdy hn [ pr jyhVy bMdy dUijAW dI inMidAw krdy hn, mwieAw dy loB ivc Psy rihMdy hn qy mnoN kTor hn (ijnHW dy mn dUijAW dy du`K vyK ky dRvdy nhIN hn) auhnW ƒ gurU dI d`sI syvw cMgI nhIN l`gdI auh mhW cor hn (auhnW dw jIvn corW dy jIvn vrgw hY) [2[

ijnHW auqy gurU pRsMn huMdw hY auhnW ƒ auh pRBU dI BgqI qy ipAwr b^Sdw hY [ gurU dy pRsMn hoieAW hI pRBU dy dr qy QW imldw hY [ auh prweI inMdw iqAwg ky pRBU dI BgqI ivc swvDwnqw hwsl krdy hn [ (pRBU dI) myhr nwl pRBU dI suhwvxI BgqI (auhnW dy jIvn dw) ih`sw bx jWdI hY [3[

gurU ijnHW ƒ sMgiq ivc imlWdw hY ijnHW ƒ (nwm dI) dwiq dyNdw hY auh ipAwry guris`K idn rwq (nwm dI dwiq sWB r`Kdy hn) [ ijnHW ƒ gurU pRsMn ho ky nwm b^Sdw hY auhnW ƒ pRBU dw nwm jo ienswnI izMdgI dw Asl mnorQ hY, iml jWdw hY [

pr hy nwnk! AwK—ieh nwm dI dwiq koeI ivrly BwgW vwly bMdy hI pRwpq krdy hn [4[7[

ਬਸੰਤੁ ਮਹਲਾ ੩ ਇਕ ਤੁਕਾ ॥ ਸਾਹਿਬ ਭਾਵੈ ਸੇਵਕੁ ਸੇਵਾ ਕਰੈ ॥ ਜੀਵਤੁ ਮਰੈ ਸਭਿ ਕੁਲ ਉਧਰੈ ॥੧॥ ਤੇਰੀ ਭਗਤਿ ਨ ਛੋਡਉ ਕਿਆ ਕੋ ਹਸੈ ॥ ਸਾਚੁ ਨਾਮੁ ਮੇਰੈ ਹਿਰਦੈ ਵਸੈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜੈਸੇ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਪ੍ਰਾਣੀ ਗਲਤੁ ਰਹੈ ॥ ਤੈਸੇ ਸੰਤ ਜਨ ਰਾਮ ਨਾਮ ਰਵਤ ਰਹੈ ॥੨॥ ਮੈ ਮੂਰਖ ਮੁਗਧ ਊਪਰਿ ਕਰਹੁ ਦਇਆ ॥ ਤਉ ਸਰਣਾਗਤਿ ਰਹਉ ਪਇਆ ॥੩॥ ਕਹਤੁ ਨਾਨਕੁ ਸੰਸਾਰ ਕੇ ਨਿਹਫਲ ਕਾਮਾ ॥ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਕੋ ਪਾਵੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮਾ ॥੪॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1170}

not:- ieh Sbd gurU Amrdws jI dw hY [ auhnW dy Awpxy v`Kry sMgRh ivc drj krn dy QW ieQy gurU nwnk dyv jI dy Sbd dy nwl drj kIqw igAw hY [ gurU Amrdws jI dy pws gurU nwnk dyv jI dI bwxI mOjUd sI [ auhnW dy auprly Sbd dy nwl gurU Amrdws jI ny Awp hI drj kr id`qw sI [

not:- Bgq-bwxI gurU nwnk dyv jI Awp hI pihlI ‘audwsI’ smyN iek`TI kr ilAwey sn [ auhnW qoN gurU AMgd swihb dI rwhIN gurU Amrdws jI pws phuMcI [ ies Sbd dy nwl Bgq nwmdyv jI dw iesy rwg dw Sbd nµ: 1 (pMnw 1195) rlw ky pVHo:-

swihbu sMktvY syvku BjY ] icrMkwl n jIvY doaU kul ljY ]1] qyrI Bgiq n Cofau BwvY logu hsY ] crn kml myry hIAry bsY ]1]rhwau] jYsy Apny Dnih pRwnI mrnu mWfY ] qYsy sMq jnW rwm nwmu n CWfY ]2] gMgw gieAw godwvrI sMswr ky kwmw ] nwrwiexu supRsMn hoie q syvku nwmw ]3]1]

pdArQ:- swihb BwvY—jy mwlk ƒ cMgw l`gy [ jIvqu mrY—dunIAw ivc vrqdw hoieAw mwieAw dy moh vloN auprwm huMdw hY [ siB—swry [ auDrY—(ivkwrW qoN) bcw lYNdw hY [1[

n Cofau—mYN nhIN C`fWgw [ ikAw ko hsY—koeI kIh (myry auqy) h`s leygw? mYN iksy dy hwsy m^Ol dI prvwh nhIN krWgw [ myrY ihrdY—myry ihrdy ivc [1[rhwau[

moih—moh ivc [ glqu rhY—fu`bw rihMdw hY [ rvq rhY—ismrdw rihMdw hY [2[

mugD—mUVH, mUrK [ qau—qyrI [ rhau pieAw—mYN ipAw rhW [3[

inhPl—ivArQ [ ko—koeI mnu`K [4[

ArQ:- hy pRBU! mYN qyrI BgqI nhIN C`fWgw (BwvyN ies kwrn jgq hwsy-m^Ol kry), mYN iksy dy hwsy dI prvwh nhIN krWgw (myhr kr, qyrw) sdw kwiem rihx vwlw nwm myry ihrdy ivc v`isAw rhy [1[rhwau[

jy mwlk-pRBU ƒ psMd Awvy qW hI (koeI) syvk pRBU dI syvw (BgqI) kr skdw hY [ auh syvk jgq dy kwr-ivhwr krdw hoieAw hI mwieAw dy moh vloN auprwm rihMdw hY, Awpxy swry kul BI (ies moh qoN) bcw lYNdw hY [1[

ijvyN koeI pRwxI mwieAw dy moh ivc fu`bw rihMdw hY (qy iksy hor pwsy auh iDAwn nhIN dyNdw), iesy qrHW sMq jn prmwqmw dw nwm hI ismrdw rihMdw hY [2[

hy pRBU! mYN mUrK AM\wx auqy myhr kr, (qw ik) mYN qyrI srn ivc hI ipAw rhW [3[

nwnk AwKdw hY—jgq dy swry kMm (Aw^r) ivArQ (swbq huMdy) hn (iPr BI jIv inry dunIAw dy DMiDAW ivc hI Kicq rihMdy hn) [ gurU dI ikrpw nwl koeI ivrlw bMdw pRBU dw Awqmk jIvn dyx vwlw nwm pRwpq krdw hY [4[8[

not:- ies Sbd dw hryk bMd iek iek quk vwlw hY [ dovyN CotIAW qukW rlw ky ie`k quk mMnI geI hY [ qwhIeyN isrlyK ivc l&z ‘iek qukw’ vriqAw hY [

ਮਹਲਾ ੧ ਬਸੰਤੁ ਹਿੰਡੋਲ ਘਰੁ ੨    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਸਾਲ ਗ੍ਰਾਮ ਬਿਪ ਪੂਜਿ ਮਨਾਵਹੁ ਸੁਕ੍ਰਿਤੁ ਤੁਲਸੀ ਮਾਲਾ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਜਪਿ ਬੇੜਾ ਬਾਂਧਹੁ ਦਇਆ ਕਰਹੁ ਦਇਆਲਾ ॥੧॥ ਕਾਹੇ ਕਲਰਾ ਸਿੰਚਹੁ ਜਨਮੁ ਗਵਾਵਹੁ ॥ ਕਾਚੀ ਢਹਗਿ ਦਿਵਾਲ ਕਾਹੇ ਗਚੁ ਲਾਵਹੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕਰ ਹਰਿਹਟ ਮਾਲ ਟਿੰਡ ਪਰੋਵਹੁ ਤਿਸੁ ਭੀਤਰਿ ਮਨੁ ਜੋਵਹੁ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਿੰਚਹੁ ਭਰਹੁ ਕਿਆਰੇ ਤਉ ਮਾਲੀ ਕੇ ਹੋਵਹੁ ॥੨॥ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਦੁਇ ਕਰਹੁ ਬਸੋਲੇ ਗੋਡਹੁ ਧਰਤੀ ਭਾਈ ॥ ਜਿਉ ਗੋਡਹੁ ਤਿਉ ਤੁਮ੍ਹ੍ਹ ਸੁਖ ਪਾਵਹੁ ਕਿਰਤੁ ਨ ਮੇਟਿਆ ਜਾਈ ॥੩॥ ਬਗੁਲੇ ਤੇ ਫੁਨਿ ਹੰਸੁਲਾ ਹੋਵੈ ਜੇ ਤੂ ਕਰਹਿ ਦਇਆਲਾ ॥ ਪ੍ਰਣਵਤਿ ਨਾਨਕੁ ਦਾਸਨਿ ਦਾਸਾ ਦਇਆ ਕਰਹੁ ਦਇਆਲਾ ॥੪॥੧॥੯॥ {ਪੰਨਾ 1170-1171}

not:- ies Sbd dy isrlyK ivc do rwgW dw nwm AwieAw hY—bsMq Aqy ihMfol [ ies dw Bwv ieh hY ik iehnW dohW rwgW ƒ imlw ky ies Sbd dw kIrqn krnw hY [

not:- ipCly 8 Sbd ‘Gru 1’ ivc gwvxy hn [ hux ‘Gru 2’ SurU hoieAw hY [

pdArQ:- swlgRwm—{not:- nypwl-DrqI dy d`Kx pwsy iek gRwm (ipMf) hY ijs dy Awsy pwsy swl dy ru`K bhuq hn [ aus ipMf dw nwm hI swlgRwm pRis`D ho igAw [ aus ipMf dy koloN dI iek phwVI ndI vihMdI hY ijs dw nwm gMfkI hY [ gMfkI ivcoN ipMf swlgRwm dy nyVy krky gol DwrIdwr p`Qr bhuq inkldy hn [ ipMf dy nwm qy iehnW gol p`QrW dw nwm BI swlgRwm pY igAw [ iek purwixk swKI Anuswr ivSƒ ƒ swlgRwm dy rUp ivc Awauxw ipAw [ aus swKI Anuswr qulsI Aqy swlgRwm dI iek`TI pUjw clI Aw rhI hY} ivSƒ dI mUrqI [ ibp—hy ivpR! hy bRwhmx! pUij—pUjw kr ky [ mnwvhu—pRsMn kro [ suik®qu—nyk Awcrn, nyk kmweI [ jip—jp ky [ bWDhu—iqAwr kro [ dieAwlw—hy idAwl pRBU! [1[

kwhy isMchu—ikauN pwxI isMjdy ho? pwxI dyx dw koeI lwB nhIN [ Fhig—Fih jwiegI [ gcu—cUny dw plsqr [1[rhwau[

kr—(dovyN) h`Q, h`QW nwl kIqI syvw [ hirht—hr@t [ mwl—mwlH [ iqsu BIqir—aus h`QIN kIqI syvw ivc [ mnu jovhu—(ijvyN hr@t A`gy bYl joeIdy hn, iqvyN syvw ivc) mn joVy [ AMimRqu—Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl [ mwlI—jgq-bwZ dw pwlx vwlw pRBU [2[

bsoly—rMby [ BweI—hy BweI! ikrqu—kIqw hoieAw kMm, kIqI myhnq [ n myitAw jweI—ivArQ nhIN jwiegI [3[

Puin—muV prq ky [ pRxviq—bynqI krdw hY [

ArQ:- (hy bRwhmx! mUrqI Aqy qulsI dI pUjw kr ky) qUM Awpxw jnm (ivArQ) gvw irhw hYN (qyrw ieh au~dm ieauN hI hY ijvyN koeI ikswn klrwTI DrqI ƒ pwxI dyeI jwey, k`lr ivc &sl nhIN au~gygw) qUM ivArQ hI k`lr ƒ isMj irhw hYN [ (gwry dI) k`cI kMD (zrUr) Fih jwiegI (AMdrly Awcrn ƒ ivswr ky qUM bwhr qulsI Awidk dI pUjw kr irhw hYN, qUM qW gwry dI k`cI kMD auqy) cUny dw plsqr ivArQ hI kr irhw hYN [1[rhwau[

hy bRwhmx! prmwqmw dw nwm ismr ky (sMswr-smuMdr dIAW ivkwrW dIAW lihrW ivcoN pwr lµGx leI) ieh byVw iqAwr kro, (sdw prmwqmw dy dr qy Ardws kro qy AwKo—) hy idAwl pRBU! (myry auqy) dieAw kr (qy mYƒ Awpxy nwm dI dwq dyh) [ hy bRwhmx! aus dieAwl pRBU dI pUjw kro, aus ƒ pRsMn kro, iehI hI swlgRwm (dI pUjw) [ nyk Awcrn bxwE, ieh hY qulsI dI mwlw [1[

(ikswn AwpxI pYlI dy ikAwry isMjx vwsqy KUh ƒ GVmwlHdw hY, Awpxy bld joA ky KUh clWdw hY qy pwxI nwl ikAwry Brdw hY, iesy qrHW hy bRwhmx!) h`QIN syvw krn ƒ hrHt qy hrHt dI mwlH qy aus mwlH ivc itMfW joVnw bxw [ (h`QIN syvw vwly GVmwlHy KUh) ivc Awpxw mn joA, Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl isMj qy Awpxy igAwn-ieMidRAW dy ikAwry ies nwm-jl nwl nkwnk Br [ qdoN hI qUM ies jgq-bwZ dy pwlx-hwr pRBU dw ipAwrw bxygw [2[

(ikswn au~gI KyqI ƒ rMby nwl gofI dyNdw hY [ &sl dy hryk bUty ƒ ipAwr nwl sWB ky bcweI jWdw hY, qy &wlqU Gwh bUt ndIx ƒ, mwno, gu`sy nwl pu`t pu`t ky bwhr su`tdw jWdw hY, qUM BI) hy BweI! Awpxy srIr-DrqI ƒ gof, ipAwr Aqy gu`sw ieh do rMby bxw (dYvI guxW ƒ ipAwr nwl bcweI r`K, ivkwrW ƒ gu`sy nwl jVHoN pu`tdw jwh) [ ijauN ijauN qUM ies qrHW gofI kryNgw, iqauN iqauN Awqmk suK mwxyNgw [ qyrI kIqI ieh myhnq ivArQ nhIN jwiegI [3[

hy pRBU! hy idAwl pRBU! jy qUM myhr kryN qW (qyrI myhr nwl mnu`K pKMfI) bguly qoN sohxw hMs bx skdw hY [ qyry dwsW dw dws nwnk bynqI krdw hY (qy AwKdw hY ik) hy idAwl pRBU! myhr kr (qy bguly qoN hMs krn vwlw Awpxw nwm b^S) [4[1[9[

not:- AMk nµ: 1 d`sdw hY ik ‘Gru 2’ dw ieh pihlw Sbd hY [

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh