ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1168

ਰਾਗੁ ਬਸੰਤੁ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੧ ਚਉਪਦੇ ਦੁਤੁਕੇ

ੴ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ
ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥

ਮਾਹਾ ਮਾਹ ਮੁਮਾਰਖੀ ਚੜਿਆ ਸਦਾ ਬਸੰਤੁ ॥ ਪਰਫੜੁ ਚਿਤ ਸਮਾਲਿ ਸੋਇ ਸਦਾ ਸਦਾ ਗੋਬਿੰਦੁ ॥੧॥ ਭੋਲਿਆ ਹਉਮੈ ਸੁਰਤਿ ਵਿਸਾਰਿ ॥ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਬੀਚਾਰਿ ਮਨ ਗੁਣ ਵਿਚਿ ਗੁਣੁ ਲੈ ਸਾਰਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕਰਮ ਪੇਡੁ ਸਾਖਾ ਹਰੀ ਧਰਮੁ ਫੁਲੁ ਫਲੁ ਗਿਆਨੁ ॥ ਪਤ ਪਰਾਪਤਿ ਛਾਵ ਘਣੀ ਚੂਕਾ ਮਨ ਅਭਿਮਾਨੁ ॥੨॥ ਅਖੀ ਕੁਦਰਤਿ ਕੰਨੀ ਬਾਣੀ ਮੁਖਿ ਆਖਣੁ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ॥ ਪਤਿ ਕਾ ਧਨੁ ਪੂਰਾ ਹੋਆ ਲਾਗਾ ਸਹਜਿ ਧਿਆਨੁ ॥੩॥ ਮਾਹਾ ਰੁਤੀ ਆਵਣਾ ਵੇਖਹੁ ਕਰਮ ਕਮਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਹਰੇ ਨ ਸੂਕਹੀ ਜਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਰਹੇ ਸਮਾਇ ॥੪॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1168}

pdArQ:- mwhw mwh—mhw mhw, v`fIAW v`fIAW [ mumwrKI—mubwrkW, vDweIAW [ sdw bsMqu—sdw iKVy rihx vwlw (pRBU-pRkwS) [ prPVu—pRPulq ho, iKV [ icq—hy icq! sm@wil—sWB r`K [ goibMdu—isRStI dI swr lYx vwlw pRBU [1[

BoilAw—hy kmly (mn)! suriq—ibRqI [ ivswir—Bulw dy [ bIcwir—soc smJ, hoS kr [ mn—hy mn! gux ivic guxu—guxW ivc sRySt gux, sB qoN sRySt gux [ lY swir—swir lY, sMBwl lY [1[rhwau[

krm—(rozwnw jIvn vwly) kMm [ pyfu—ru`K [ swKw—thxIAW [ hrI—hir-nwm dw ismrn [ igAwnu—pRBU nwl fUMGI sWJ [ pq—p`qr [ GxI—sMGxI [ mn AiBmwnu—mn dw AhMkwr [ cUkw—mu`k igAw [2[

AKI—A`KW nwl [ kMnI—kMnW nwl [ bwxI—is&iq-swlwh [ muiK—mUMh ivc [ AwKxu—bol [ piq—ie`zq [ shij—shj, Afolqw ivc [ iDAwnu—itkwau [3[

mwhw ruqI—mhIny qy ru`qW [ krm—(haumY ivswrn vwly) kMm [4[

ArQ:- hy kmly mn! mYN mYN krn vwlI ibRqI Bulw dy [ hy mn! hoS kr, haumY ƒ (Awpxy AMdroN) mukw dy [ (haumY ƒ mukwx vwlw ieh) sB qoN sRySt gux (Awpxy AMdr) sMBwl lY [1[rhwau[

(hy mn! jy qUM haumY vwlI ibRqI Bulw dyvyN qW qyry AMdr) vfIAW vfIAW vDweIAW (bx jwx, qyry AMdr sdw cVHdI klw itkI rhy, ikauNik qyry AMdr) sdw iKVy rihx vwlw prmwqmw prgt ho pey [ hy myry ic`q! isRStI dI swr lYx vwly pRBU ƒ qUM sdw (Awpxy AMdr) sWB r`K qy (ies dI brkiq nwl) iKiVAw rhu [1[

(hy mn! jy qUM haumY Bulwx vwly rozwnw) kMm (krn l`g peyN, ieh qyry AMdr iek AYsw) ru`K (au~g peygw, ijs ƒ) hir-nwm (ismrn) dIAW thxIAW (Pu`txgIAW, ijs ƒ) Dwrimk jIvn Pu`l (l`gygw qy pRBU nwl) fUMGI jwx-pCwx Pl (l`gygw) [ prmwqmw dI prwpqI (aus ru`K dy) p`qr (hoxgy, qy) inrmwxqw (aus ru`K dI) sMGxI CW hovygI [2[

(jyhVw BI mnu`K haumY ƒ Bulwx vwly rozwnw kMm krygw aus ƒ) kudriq ivc v`sdw r`b AwpxI A`KIN id`sygw, aus dy kMnW ivc pRBU dI is&iq-swlwh v`sygI, aus dy mUMh ivc sdw-iQr rihx vwlw pRBU-nwm hI bol hovygw [ aus ƒ lok prlok dI ie`zq dw sMpUrn Dn iml jwiegw, Afolqw ivc sdw aus dI suriq itkI rhygI [3[

(hy BweI! haumY ƒ ivswrn vwly) kMm kr ky vyK lvo, ieh dunIAw vwlIAW ru`qW qy mhIny qW sdw Awaux jwx vwly hn (pr auh sdw dy KyVy vwlI Awqmk AvsQw vwlI ru`q kdy lop nhIN hovygI) [

hy nwnk! jyhVy bMdy gurU dy d`sy rsqy qur ky pRBU-Xwd ivc itky rihMdy hn, auhnW dI Awqmw sdw iKVI rihMdI hY qy auh KyVw kdy su`kdw nhIN [4[1[

ਮਹਲਾ ੧ ਬਸੰਤੁ ॥ ਰੁਤਿ ਆਈਲੇ ਸਰਸ ਬਸੰਤ ਮਾਹਿ ॥ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਰਵਹਿ ਸਿ ਤੇਰੈ ਚਾਇ ॥ ਕਿਸੁ ਪੂਜ ਚੜਾਵਉ ਲਗਉ ਪਾਇ ॥੧॥ ਤੇਰਾ ਦਾਸਨਿ ਦਾਸਾ ਕਹਉ ਰਾਇ ॥ ਜਗਜੀਵਨ ਜੁਗਤਿ ਨ ਮਿਲੈ ਕਾਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਤੇਰੀ ਮੂਰਤਿ ਏਕਾ ਬਹੁਤੁ ਰੂਪ ॥ ਕਿਸੁ ਪੂਜ ਚੜਾਵਉ ਦੇਉ ਧੂਪ ॥ ਤੇਰਾ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਇਆ ਕਹਾ ਪਾਇ ॥ ਤੇਰਾ ਦਾਸਨਿ ਦਾਸਾ ਕਹਉ ਰਾਇ ॥੨॥ ਤੇਰੇ ਸਠਿ ਸੰਬਤ ਸਭਿ ਤੀਰਥਾ ॥ ਤੇਰਾ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਪਰਮੇਸਰਾ ॥ ਤੇਰੀ ਗਤਿ ਅਵਿਗਤਿ ਨਹੀ ਜਾਣੀਐ ॥ ਅਣਜਾਣਤ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣੀਐ ॥੩॥ ਨਾਨਕੁ ਵੇਚਾਰਾ ਕਿਆ ਕਹੈ ॥ ਸਭੁ ਲੋਕੁ ਸਲਾਹੇ ਏਕਸੈ ॥ ਸਿਰੁ ਨਾਨਕ ਲੋਕਾ ਪਾਵ ਹੈ ॥ ਬਲਿਹਾਰੀ ਜਾਉ ਜੇਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਵ ਹੈ ॥੪॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1168}

pdArQ:- ruiq—suhwvxI ru`q [ AweIly—AweI hY [ srs—rs sihq, ^uS [ mwih—ivc [ rMig—qyrY rMig, hy pRBU! qyry pRym ivc [ rwqy—rMgy hoey [ rvih—jo bMdy ismrdy hn [ is—auh bMdy [ cwie—cw ivc [ qyrY cwie—qyry imlwp dI ^uSI ivc [ cVwvau—mYN cVHwvW [ lgau—mYN l`gW [ pwie—pYrIN [1[

dwsin dwsw—dwsW dw dws ho ky [ khau—mYN AwKdw hW, ismrdw hW [ kwie—iksy hor QW qoN [1[rhwau[

mUriq—hsqI [ dyau—mYN idAW [ khw pwie—ikQoN pwieAw jw skdw hY? [2[

siT sMbiq—s`T swl {bRhmw ivSƒ iSv dIAW 3 bIsIAW [ iehnW dw vIh vIh swl dw pRBwv mMinAw igAw hY} [ siB—swry [ giq—hwlq [ qyrI giq—qUM ikho ijhw hYN—ieh g`l [ Aivgiq—jwxn qoN pry [3[

vycwrw—grIb [ eyksY—ieko pRBU ƒ [ isru nwnk—nwnk dw isr [ lokw pwv—(auhnW is&iq-swlwh krn vwly) lokW dy pYrW auqy [ jyqy—ijqny BI [4[

ArQ:- hy pRkwS-rUp pRBU! mYN qyry dwsW dw dws bx ky qYƒ ismrdw hW [ hy jgq dy jIvn pRBU! qyry imlwp dI jugqI (qyry dwsW qoN ibnw) iksy hor QW qoN nhIN iml skdI [1[rhwau[

hy pRBU! jyhVy bMdy qyry ipAwr-rMg ivc rMgy jWdy hn, jyhVy qYƒ ismrdy hn, auh qyry imlwp dI ^uSI ivc rihMdy hn, auhnW vwsqy (ieh mnu`Kw jnm, mwno, bsMq dI) ru`q AweI hoeI hY, auh (mnu`Kw jnm vwlI) ies ru`q ivc sdw iKVy rihMdy hn [ (lok bsMq ru`qy iKVy hoey Pu`l lY ky keI dyvI dyviqAW dI Byt cVHw ky pUjw krdy hn [ pr mYN qyry dwsW dw dws bx ky qYƒ ismrdw hW, qyQoN ibnw) mYN hor iks dI pUjw vwsqy (Pu`l) Bytw krW? (qYQoN ibnw) mYN hor iks dI crnIN l`gw? [2[

hy pRBU! qyrI hsqI ie`k hY, qyry rUp AnykW hn [ qYƒ C`f ky mYN hor iks ƒ DUp idAW? qYƒ C`f ky mYN hor iks dI pUjw vwsqy (Pu`l Awidk) Bytw DrW? hy pRBU! qyry guxW dw AMq nhIN pwieAw jw skdw [ hy pRkwS-rUp pRBU! mYN qW qyry dwsW dw dws bx ky qYƒ hI ismrdw hW [2[

hy prmySr! qyrw sdw-iQr rihx vwlw nwm hI myry vwsqy qyry s`T swl (bRhmw iSv ivSƒ dIAW bIsIAW) hn qy swry qIrQ hn [ qUM ikho ijhw hYN—ieh g`l smJI nhIN jw skdI, jwxI nhIN jw skdI [ ieh smJx dw jqn krn qoN ibnw hI (qyry dwsW dw dws bx ky) qyrw nwm ismrnw cwhIdw hY [3[

(inrw mYN nwnk hI nhIN AwK irhw ik qUM byAMq hYN) ZrIb nwnk kIh AwK skdw hY? swrw sMswr hI qYƒ ie`k ƒ slwh irhw hY (qyrIAW is&qW kr irhw hY) [ hy pRBU! jyhVy bMdy qyrI is&iq-swlwh krdy hn, mYN nwnk dw isr auhnW dy kdmW qy hY [ hy pRBU! ijqny BI qyry nwm hn mYN auhnW qoN kurbwn jWdw hW (qyry ieh byAMq nwm qyry byAMq guxW ƒ vyK vyK ky qyry bMidAW ny bxwey hn) [4[2[

ਬਸੰਤੁ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਸੁਇਨੇ ਕਾ ਚਉਕਾ ਕੰਚਨ ਕੁਆਰ ॥ ਰੁਪੇ ਕੀਆ ਕਾਰਾ ਬਹੁਤੁ ਬਿਸਥਾਰੁ ॥ ਗੰਗਾ ਕਾ ਉਦਕੁ ਕਰੰਤੇ ਕੀ ਆਗਿ ॥ ਗਰੁੜਾ ਖਾਣਾ ਦੁਧ ਸਿਉ ਗਾਡਿ ॥੧॥ ਰੇ ਮਨ ਲੇਖੈ ਕਬਹੂ ਨ ਪਾਇ ॥ ਜਾਮਿ ਨ ਭੀਜੈ ਸਾਚ ਨਾਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਦਸ ਅਠ ਲੀਖੇ ਹੋਵਹਿ ਪਾਸਿ ॥ ਚਾਰੇ ਬੇਦ ਮੁਖਾਗਰ ਪਾਠਿ ॥ ਪੁਰਬੀ ਨਾਵੈ ਵਰਨਾਂ ਕੀ ਦਾਤਿ ॥ ਵਰਤ ਨੇਮ ਕਰੇ ਦਿਨ ਰਾਤਿ ॥੨॥ ਕਾਜੀ ਮੁਲਾਂ ਹੋਵਹਿ ਸੇਖ ॥ ਜੋਗੀ ਜੰਗਮ ਭਗਵੇ ਭੇਖ ॥ ਕੋ ਗਿਰਹੀ ਕਰਮਾ ਕੀ ਸੰਧਿ ॥ ਬਿਨੁ ਬੂਝੇ ਸਭ ਖੜੀਅਸਿ ਬੰਧਿ ॥੩॥ ਜੇਤੇ ਜੀਅ ਲਿਖੀ ਸਿਰਿ ਕਾਰ ॥ ਕਰਣੀ ਉਪਰਿ ਹੋਵਗਿ ਸਾਰ ॥ ਹੁਕਮੁ ਕਰਹਿ ਮੂਰਖ ਗਾਵਾਰ ॥ ਨਾਨਕ ਸਾਚੇ ਕੇ ਸਿਫਤਿ ਭੰਡਾਰ ॥੪॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1168-1169}

pdArQ:- caukw—rsoeI qoN bwhr KulHy QW rotI pkwx vwsqy vilAw hoieAw QW [ kMcn—sonw [ kuAwr—krvy, gwgrW [ rupw—cWdI [ kwrw—kwrW, lkIrW, cOky dy duAwly h`d-bMdI dIAW lkIrW [ ibsQwru—su`c r`Kx vwsqy Ajyhy hor au~dmW dw ivsQwr [ audk—pwxI [ krMqy kI Awig {>Øqu-AiÀn, k®qu=Agin [ k®qu—j`g} j`g dI A`g [ iek ^ws ru`K (ArxI) dy do fMfy bxw ky iek fMfy ivc Cyk kr lYNdy hn, aus ivc dUjw fMfw Psw ky aus ƒ mDwxI vWg r`sI dy lpyty dy ky bVI qyzI nwl GumWdy hn [ ies qrHW dohW fMifAW dI rgV nwl A`g pYdw huMdI hY [ ieh A`g su`cI mMnI geI hY [ j`gW ivc ies A`g ƒ vrqxw cMgw d`isAw igAw hY [ gruVw—ir`Jy hoey cwvl [ gwif—imlw ky [1[

lyKY n pwie—kbUl nhIN ho skdw [ jwim—jd qk [ nwie—nwm ivc [1[rhwau[

ds AT—ATwrW purwx [ muKwgr—mUMh-zbwnI, mUMh A`gy {muK-A`gR} [ pwiT—pwT ivc [ purbI—purbW dy mOky qy, piv`qR idhwiVAW qy [ vrnW kI dwiq—vK vK vrnW leI jo dwn krnw iliKAw hY aus Anuswr dwn [2[

jMgm—t`lIAW vjwx vwly iSv-aupwsk [ sMiD—imlOxI [ krmW kI sMiD—Drm SwsqRW Anuswr d`sy krm kWf ƒ krn vwly, krm-kWfI [ KVIAis—KVI jWdI hY [ bMiD—bMnH ky [3[

isir—isr auqy [ krxI aupir—hryk dI krxI Anuswr, hryk jIv dy kIqy krmW Anuswr [ hovig—hovygI [ swr—sMBwl, &Yslw [ hukmu krih—jo mnu`K hukm krdy hn, haumY krn vwly bMdy [ BMfwr—^zwny [4[

ArQ:- (jy koeI mnu`K) sony dw cONkw (iqAwr kry), sony dy hI (aus ivc) BWfy (vrqy), (cONky ƒ su`cw r`Kx leI aus dy duAwly) cWdI dIAW lkIrW (pwey) (qy su`c vwsqy) ieho jyhy hor keI kMmW dw iKlwrw (iKlwry); (Bojn iqAwr krn leI jy auh) gMgw dw (piv`qR) jl (ilAwvy), qy Arx dIAW l`kVW dI A`g (iqAwr kry); jy iPr auh du`D ivc rlw ky irJy hoey cwvlW dw Bojn kry;

(qW BI) hy mn! AjyhI su`c dy koeI BI AfMbr prvwn nhIN huMdy [ jdoN qk mnu`K pRBU dy s`cy nwm ivc nhIN iB`jdw (pRIiq nhIN pWdw, aus dw koeI BI au~dm pRBU ƒ psMd nhIN) [1[rhwau[

jy iksy pMifq ny ATwrW purwx ilK ky kol r`Ky hoey hox, jy pwT ivc auh cwry vyd zbwnI pVHy, jy auh pivqR (imQy) idhwiVAW qy qIrQIN ieSnwn kry, SwsqRW dI d`sI mrXwdw Anuswr vK vK vrnW dy bMidAW ƒ dwn-puMn kry, jy auh idn rwq vrq r`Kdw rhy qy hor inXm inbwhuMdw rhy (qW BI pRBU ƒ ieh koeI au~dm psMd nhIN) [2[

jy koeI bMdy kwzI mu`lW Sy^ bx jwx, koeI jogI jMgm bx ky Bgvy k`pVy pihn lYx, koeI igRhsqI bx ky pUrw krm-kWfI ho jwey—iehnW ivcoN hryk dosIAW vWg bMnH ky A`gy lw ilAw jwiegw, jd qk auh ismrn dI kdr nhIN smiJAw, (jd qk auh s`cy nwm ivc nhIN pqIjdw) [3[

(Asl g`l ieh hY ik) ijqny BI jIv hn sBnW dy isr auqy pRBU dw iehI hukm-rUp lyK iliKAw hoieAw hY ik hryk dI kwmXwbI dw &Yslw aus dy kIqy krmW auqy hI hovygw [ jyhVy bMdy su`cy krm-kWf ByK Awidk auqy hI mwx krdy hn auh v`fy mUrK hn [

hy nwnk! sdw-iQr rihx vwly pRBU dIAW is&qW dy ^zwny Bry pey hn (auhnW ivc juVo [ iehI hY prvwn hox vwlI krxI) [4[3[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh