ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1163

ਕੋਟਿ ਸੂਰ ਜਾ ਕੈ ਪਰਗਾਸ ॥ ਕੋਟਿ ਮਹਾਦੇਵ ਅਰੁ ਕਬਿਲਾਸ ॥ ਦੁਰਗਾ ਕੋਟਿ ਜਾ ਕੈ ਮਰਦਨੁ ਕਰੈ ॥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਟਿ ਬੇਦ ਉਚਰੈ ॥੧॥ ਜਉ ਜਾਚਉ ਤਉ ਕੇਵਲ ਰਾਮ ॥ ਆਨ ਦੇਵ ਸਿਉ ਨਾਹੀ ਕਾਮ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕੋਟਿ ਚੰਦ੍ਰਮੇ ਕਰਹਿ ਚਰਾਕ ॥ ਸੁਰ ਤੇਤੀਸਉ ਜੇਵਹਿ ਪਾਕ ॥ ਨਵ ਗ੍ਰਹ ਕੋਟਿ ਠਾਢੇ ਦਰਬਾਰ ॥ ਧਰਮ ਕੋਟਿ ਜਾ ਕੈ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ॥੨॥ ਪਵਨ ਕੋਟਿ ਚਉਬਾਰੇ ਫਿਰਹਿ ॥ ਬਾਸਕ ਕੋਟਿ ਸੇਜ ਬਿਸਥਰਹਿ ॥ ਸਮੁੰਦ ਕੋਟਿ ਜਾ ਕੇ ਪਾਨੀਹਾਰ ॥ ਰੋਮਾਵਲਿ ਕੋਟਿ ਅਠਾਰਹ ਭਾਰ ॥੩॥ ਕੋਟਿ ਕਮੇਰ ਭਰਹਿ ਭੰਡਾਰ ॥ ਕੋਟਿਕ ਲਖਿਮੀ ਕਰੈ ਸੀਗਾਰ ॥ ਕੋਟਿਕ ਪਾਪ ਪੁੰਨ ਬਹੁ ਹਿਰਹਿ ॥ ਇੰਦ੍ਰ ਕੋਟਿ ਜਾ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਹਿ ॥੪॥ ਛਪਨ ਕੋਟਿ ਜਾ ਕੈ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ॥ ਨਗਰੀ ਨਗਰੀ ਖਿਅਤ ਅਪਾਰ ॥ ਲਟ ਛੂਟੀ ਵਰਤੈ ਬਿਕਰਾਲ ॥ ਕੋਟਿ ਕਲਾ ਖੇਲੈ ਗੋਪਾਲ ॥੫॥ ਕੋਟਿ ਜਗ ਜਾ ਕੈ ਦਰਬਾਰ ॥ ਗੰਧ੍ਰਬ ਕੋਟਿ ਕਰਹਿ ਜੈਕਾਰ ॥ ਬਿਦਿਆ ਕੋਟਿ ਸਭੈ ਗੁਨ ਕਹੈ ॥ ਤਊ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਕਾ ਅੰਤੁ ਨ ਲਹੈ ॥੬॥ ਬਾਵਨ ਕੋਟਿ ਜਾ ਕੈ ਰੋਮਾਵਲੀ ॥ ਰਾਵਨ ਸੈਨਾ ਜਹ ਤੇ ਛਲੀ ॥ ਸਹਸ ਕੋਟਿ ਬਹੁ ਕਹਤ ਪੁਰਾਨ ॥ ਦੁਰਜੋਧਨ ਕਾ ਮਥਿਆ ਮਾਨੁ ॥੭॥ ਕੰਦ੍ਰਪ ਕੋਟਿ ਜਾ ਕੈ ਲਵੈ ਨ ਧਰਹਿ ॥ ਅੰਤਰ ਅੰਤਰਿ ਮਨਸਾ ਹਰਹਿ ॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਸੁਨਿ ਸਾਰਿਗਪਾਨ ॥ ਦੇਹਿ ਅਭੈ ਪਦੁ ਮਾਂਗਉ ਦਾਨ ॥੮॥੨॥੧੮॥੨੦॥ {ਪੰਨਾ 1162-1163}

pdArQ:- koit—kRoVW [ sUr—sUrj [ jw kY—ijs dy dr qy [ mhwdyv—iSv [ kiblws—kYlwS [ mrdnu—mwlS, crn mlxw [1[

jau—jdoN [ jwcau—jwcauN, mYN mMgdw hW [ Awn—hor [ kwm—Zrz [1[rhwau[

crwk—crwZ, rOSnI, dIvy dI rOSnI [ sur qyqIs—qyqI kRoV dyvqy [ aujyvih—Ckdy hn [ pwk—Bojn [ TwFy—KwVy hn [ pRiqhwr—drbwn [2[

bwsk—SySnwg [ ibsQrih—ivCwauNdy hn [ pwnIhwr—pwxI Brn vwly [ romwvil—romW dI kqwr, ijsm dy rom [ ATwrh Bwr—swrI bnspqI [3[

kmyr—Dn dw dyvqw [ ihrih—hyrih, q`k rhy hn [4[

Cpn koit—CvMjw kRoV myG mwlw [ iKAq—cmk [ lt CUtI—iltW KolH ky [ ibkrwl—frwauxIAW (kwlI dyvIAW) [ klw—SkqIAW [5[

gMDRb—dyviqAW dy rwgI [6[

bwvn—vwmn Avqwr [ jh qy—ijs sRI rwm cMdr qoN [ shs—hzwrW [ miQAw—(ijs sRI ik®Sn jI ny) nws kIqw [7[

kMdRp—kwm dyvqw [ lvY n Drih—(suMdrqw dI) brwbrI nhIN kr skdy [ AMqr AMqir mnsw—lokW dy ihridAW dI AMdrlI vwSnw [ AMqr—AMdrlw, ihrdw [ AMqir—AMdr [ hrih—(jo kwmdyv) curw lYNdy hn [8[

ArQ:- mYN jdoN BI mMgdw hW, isr& pRBU dy dr qoN mMgdw hW, mYƒ iksy hor dyvqy nwl koeI Zrz nhIN hY [1[rhwau[

(mYN aus pRBU dy dr qoN mMgdw hW) ijs dy dr qy kRoVW sUrj cwnx kr rhy hn, ijs dy dr qy kRoVW iSv jI qy kYlwS hn; Aqy kRoVW hI bRhmw ijs dy dr qy vyd aucwr rhy hn [1[

(mYN aus pRBU dw jwck hW) ijs dy dr qy kRoVW cMdRmw rOSnI krdy hn, ijs dy dr qoN qyqI kRoV dyvqy Bojn Ckdy hn, kRoVW hI nO gRih ijs dy drbwr ivc Kloqy hoey hn, Aqy kRoVW hI Drm-rwj ijs dy drbwn hn [2[

(mYN kyvl aus pRBU dy dr dw mMgqw hW) ijs dy cubwry au~qy kRoVW hvwvW c`ldIAW hn, kRoVW SySnwg ijs dI syj ivCwauNdy hn, kRoVW smuMdr ijs dy pwxI Brn vwly hn, Aqy bnspqI dy kRoVW hI ATwrW Bwr ijs dy ijsm dy, mwno, rom hn [3[

(mYN aus pRBU qoN hI mMgdw hW) ijs dy ^zwny kRoVW hI kubyr dyvqy Brdy hn, ijs dy dr qy kRoVW hI lCmIAW iSMgwr kr rhIAW hn, kRoVW hI pwp qy puMn ijs vl q`k rhy hn (ik swƒ AwigAw kry) Aqy kRoVW hI ieMdr dyvqy ijs dy dr qy syvw kr rhy hn [4[

(mYN kyvl aus gopwl dw jwck hW) ijs dy dr qy CvMjw kroV b`dl drbwn hn, qy jo QW QW qy cmk rhy hn; ijs gopwl dy dr qy kRoVW SkqIAW KyfW kr rhIAW hn, qy kRoVW hI kwlkw kys KolH ky frwauxw rUp Dwr ky ijs dy dr qy mOjUd hn [5[

(mYN aus pRBU qoN hI mMgdw hW) ijs dy drbwr ivc kRoVW j`g ho rhy hn, qy kRoVW gMDrb jY-jYkwr gw rhy hn, kRoVW hI iv`idAw ijs dy byAMq gux ibAwn kr rhIAW hn, pr iPr BI prmwqmw dy guxW dw AMq nhIN pw skdIAW [6[

(mYN aus pRBU dw jwck hW) kRoVW hI vwmn Avqwr ijs dy srIr dy, mwno, rom hn, ijs dy dr qy kRoVW hI auh (sRI rwm cMdr jI) hn ijs qoN rwvx dI sYnw hwrI sI; ijs dy dr qy kRoVW hI auh (ik®Sn jI) hn ijs ƒ Bwgvq purwx ibAwn kr irhw hY, qy ijs ny durjoDn dw AhMkwr qoiVAw sI [7[

kbIr AwKdw hY—(mYN aus qoN mMgdw hW) ijs dI suMdrqw dI brwbrI auh kRoVW kwmdyv BI nhIN kr skdy jo in`q jIvW dy ihridAW dI AMdrlI vwSnw curwauNdy rihMdy hn; (qy, mYN mMgdw kIh hW? auh BI) sux, hy DnKDwrI pRBU! mYƒ auh Awqmk AvsQw b^S ij`Qy mYƒ koeI iksy (dyvI dyvqy) dw fr nwh rhy, (b`s) mYN iehI dwn mMgdw hY [8[2[18[20[

ਭੈਰਉ ਬਾਣੀ ਨਾਮਦੇਉ ਜੀਉ ਕੀ ਘਰੁ ੧    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਰੇ ਜਿਹਬਾ ਕਰਉ ਸਤ ਖੰਡ ॥ ਜਾਮਿ ਨ ਉਚਰਸਿ ਸ੍ਰੀ ਗੋਬਿੰਦ ॥੧॥ ਰੰਗੀ ਲੇ ਜਿਹਬਾ ਹਰਿ ਕੈ ਨਾਇ ॥ ਸੁਰੰਗ ਰੰਗੀਲੇ ਹਰਿ ਹਰਿ ਧਿਆਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਮਿਥਿਆ ਜਿਹਬਾ ਅਵਰੇਂ ਕਾਮ ॥ ਨਿਰਬਾਣ ਪਦੁ ਇਕੁ ਹਰਿ ਕੋ ਨਾਮੁ ॥੨॥ ਅਸੰਖ ਕੋਟਿ ਅਨ ਪੂਜਾ ਕਰੀ ॥ ਏਕ ਨ ਪੂਜਸਿ ਨਾਮੈ ਹਰੀ ॥੩॥ ਪ੍ਰਣਵੈ ਨਾਮਦੇਉ ਇਹੁ ਕਰਣਾ ॥ ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਤੇਰੇ ਨਾਰਾਇਣਾ ॥੪॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1163}

pdArQ:- ry—hy BweI! sq—sO [ KMf—toty [ krau—mYN kr idAW [ jwim—jdoN [1[

rMgI ly—mYN rMg leI hY [ nwie—nwm ivc [ surMg—sohxy rMg nwl [1[rhwau[

imiQAw—ivArQ [ inrbwx—vwSnw-rihq [2[

An pUjw—hor hor (dyviqAW dI) pUjw [ nwmY—nwm dy nwl [3[

krxw—krn-jog kMm [4[

ArQ:- mYN AwpxI jIB ƒ prmwqmw dy nwm ivc rMg ilAw hY, pRBU dw nwm ismr ismr ky mYN ies ƒ sohxy rMg ivc rMg ilAw hY [1[rhwau[

hy BweI! jy hux kdy myrI jIB pRBU dw nwm nw jpy qW mYN ies dy sO toty kr idAW (Bwv, myrI jIB ies qrHW nwm dy rMg ivc rMgI geI hY ik mYƒ hux XkIn hY ieh kdy nwm ƒ nhIN ivswrygI) [1[

hor hor AwhrW ivc l`gI hoeI jIB ivArQ hY (ikauNik) prmwqmw dw nwm hI vwSnw-rihq AvsQw pYdw krdw hY (hor hor Awhr sgoN vwSnw pYdw krdy hn) [2[

jy mYN kRoVW AsMKW hor hor (dyviqAW dI) pUjw krW, qW BI auh (swrIAW iml ky) prmwqmw dy nwm dI brwbrI nhIN kr skdIAW [3[

nwmdyv bynqI krdw hY—(myrI jIB leI) iehI kMm krn-jog hY (ik pRBU dy gux gwey qy AwKy—) ‘hy nwrwiex! qyry byAMq rUp hn’ [4[1[

Sbd dw Bwv—kyvl iek prmwqmw dw nwm ismro [ hor kRoVW dyviqAW dI pUjw pRBU-Xwd dI brwbrI nhIN kr skdI [

Bgq-bwxI dy ivroDI s`jx ies Sbd bwry ieauN ilKdy hn—‘aukq rcnw qoN ieauN prgt huMdw hY ik ieh inrgux srUp ivAwpk pRBU dI aupwsnw qy BgqI hY [ AsloN hY ieh vydWq mq [’

hr hwlq ivc ivroDqw krn dw &Yslw kIqw hoieAw prqIq huMdw hY [

ਪਰ ਧਨ ਪਰ ਦਾਰਾ ਪਰਹਰੀ ॥ ਤਾ ਕੈ ਨਿਕਟਿ ਬਸੈ ਨਰਹਰੀ ॥੧॥ ਜੋ ਨ ਭਜੰਤੇ ਨਾਰਾਇਣਾ ॥ ਤਿਨ ਕਾ ਮੈ ਨ ਕਰਉ ਦਰਸਨਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਿਨ ਕੈ ਭੀਤਰਿ ਹੈ ਅੰਤਰਾ ॥ ਜੈਸੇ ਪਸੁ ਤੈਸੇ ਓਇ ਨਰਾ ॥੨॥ ਪ੍ਰਣਵਤਿ ਨਾਮਦੇਉ ਨਾਕਹਿ ਬਿਨਾ ॥ ਨਾ ਸੋਹੈ ਬਤੀਸ ਲਖਨਾ ॥੩॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1163}

pdArQ:- dwrw—iesqRI [ prhrI—iqAwg id`qI hY [ inkit—nyVy [ nrhrI—prmwqmw [1[

BIqir—AMdr, mn ivc [ AMqrw—(prmwqmw nwloN) iv`Q [2[

nwkih ibnw—n`k qoN ibnw [ bqIs lKnw—b`qI l`CxW vwlw, auh mnu`K ijs ivc suMdrqw dy b`qI hI l`Cx imldy hox [3[

ArQ:- jo mnu`K prmwqmw dw Bjn nhIN krdy, mYN auhnW dw drSn nhIN krdw (Bwv, mYN auhnW dI bYTk nhIN bYTdw, mYN auhnW nwl bihx-Klox nhIN r`Kdw) [1[rhwau[

(nwrwiex dw Bjn kr ky) ijs mnu`K ny prwey Dn qy prweI iesqRI dw iqAwg kIqw hY, prmwqmw aus dy AMg-sMg v`sdw hY [1[

(pr) ijnHW mnu`KW dy AMdr prmwqmw nwloN iv`Q hY auh mnu`K pSUAW vrgy hI hn [2[

nwmdyv bynqI krdw hY—mnu`K ivc suMdrqw dy BwvyN b`qI dy b`qI hI l`Cx hox, pr jy aus dw n`k nwh hovy qW auh suhxw nhIN l`gdw (iqvyN, hor swry gux hox, Dn Awidk BI hovy, jy nwm nhIN ismrdw qW iksy kMm dw nhIN) [3[2[

Sbd dw Bwv—ismrn qoN vWjy hoey bMdy pSU-smwn hn [ auhnW dw sMg nhIN krnw cwhIdw [

ਦੂਧੁ ਕਟੋਰੈ ਗਡਵੈ ਪਾਨੀ ॥ ਕਪਲ ਗਾਇ ਨਾਮੈ ਦੁਹਿ ਆਨੀ ॥੧॥ ਦੂਧੁ ਪੀਉ ਗੋਬਿੰਦੇ ਰਾਇ ॥ ਦੂਧੁ ਪੀਉ ਮੇਰੋ ਮਨੁ ਪਤੀਆਇ ॥ ਨਾਹੀ ਤ ਘਰ ਕੋ ਬਾਪੁ ਰਿਸਾਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਇਨ ਕਟੋਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਭਰੀ ॥ ਲੈ ਨਾਮੈ ਹਰਿ ਆਗੈ ਧਰੀ ॥੨॥ ਏਕੁ ਭਗਤੁ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਬਸੈ ॥ ਨਾਮੇ ਦੇਖਿ ਨਰਾਇਨੁ ਹਸੈ ॥੩॥ ਦੂਧੁ ਪੀਆਇ ਭਗਤੁ ਘਰਿ ਗਇਆ ॥ ਨਾਮੇ ਹਰਿ ਕਾ ਦਰਸਨੁ ਭਇਆ ॥੪॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1163}

pdArQ:- ktorY—ktory ivc [ gfvY—gfvy ivc [ kpl gwie—gorI gW [ duih—co ky [ AwnI—ilAWdI [1[

goibMdy rwie—hy prkwS-rUp goibMd! pqIAwie—DIrj Aw jwey [ Gr ko bwpu—(ies) Gr dw ipau, (ies srIr-rUp) Gr dw mwlk, myrw Awqmw [ irswie—{Skt. ir—` to be injured} duKI hovygw (vyKo gauVI vwr kbIr jI ‘nwqr Krw irsY hY rwie’ [1[rhwau[

souien—(not:- A`Kr ‘s’ dy nwl do lgW hn   o  Aqy    u   [ Asl l&z ‘soien’ hY, ie`Qy ‘suien’ pVHnw hY) sony dI [ suoien ktorI—sony dI ktorI, piv`qr hoieAw ihrdw (not:- rwg Awsw ivc nwmdyv jI dw iek Sbd hY ij`Qy auh AwKdy hn ik mn ƒ gz, jIB ƒ kYNcI bxw ky mYN jm dI PwhI k`tI jw irhw hW [ au~Qy hI kihMdy hn ik sony dI sUeI lY ky, aus ivc cWdI dw Dwgw pw ky, mYN Awpxw mn pRBU dy nwl sIaUN id`qw hY [ sonw kImqI Dwq BI hY qy swrIAW DwqW ivcoN piv`qr BI mMnI geI hY [ ijvyN aus Sbd ivc ‘suoieny kI sUeI’ dw ArQ hY ‘gurU dw piv`qr Sbd’, iqvyN ie`Qy BI ‘suoien’ qoN ‘piv`qrqw’ dw Bwv hI lYxw hY [ dohW SbdW dw krqw ie`ko hI hY) [ AMimRq—nwm-AMimRq [ suoien...BrI—nwm-AMimRq nwl BrpUr piv`qr hoieAw ihrdw [2[

eyku Bgqu—Anµn Bgq [ dyiK—vyK ky [ hsY—h`sdw hY, prsMn huMdw hY [3[

Gir—Gr ivc [ Gir gieAw—Gr ivc gieAw, sÍY-srUp ivc itk igAw [4[

Sbd dw Bwv:- pRIq dw srUp—ijs nwl ipAwr hovy, aus dI syvw kIiqAW idl ivc TMF pYNdI hY [

ArQ:- hy prkwS-rUp goibMd! du`D pI lY (qW jo) myry mn ƒ TMF pey; (hy goibMd! jy du`D) nhIN (pIeyNgw) qW myrw Awqmw duKI hovygw [1[rhwau[

(hy goibMd rwie! qyry syvk) nwmy ny gorI gW co ky ilAWdI hY, gVvy ivc pwxI pwieAw hY qy ktory ivc du`D pwieAw hY [1[

nwm-AMimRq dI BrI hoeI piv`qr ihrdw-rUp ktorI nwmy ny lY ky (Awpxy) hrI dy A`gy r`K id`qI hY, (Bwv, pRBU dI Xwd nwl inrml hoieAw ihrdw nwmdyv ny Awpxy pRBU dy A`gy KolH ky r`K id`qw, nwmdyv idlI-vlvly nwl pRBU A`gy Ardws krdw hY qy AwKdw hY ik myrw du`D pI lY) [2[

nwmy ƒ vyK vyK ky prmwqmw ^uS huMdw hY (qy AwKdw hY—) myrw Anµn Bgq sdw myry ihrdy ivc v`sdw hY [3[

(goibMd rwie ƒ) du`D ipAwl ky Bgq (nwmdyv) sÍY-srUp ivc itk igAw, (aus sÍY-srUp ivc) mYN (nwmy) ƒ prmwqmw dw dIdwr hoieAw [4[3[

not:- ies Sbd au~qy pMjvIN poQI ivc KulHI ivcwr kr id`qI geI hY [

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh