ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1162

ਗੰਗ ਗੁਸਾਇਨਿ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰ ॥ ਜੰਜੀਰ ਬਾਂਧਿ ਕਰਿ ਖਰੇ ਕਬੀਰ ॥੧॥ ਮਨੁ ਨ ਡਿਗੈ ਤਨੁ ਕਾਹੇ ਕਉ ਡਰਾਇ ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਚਿਤੁ ਰਹਿਓ ਸਮਾਇ ॥ ਰਹਾਉ ॥ ਗੰਗਾ ਕੀ ਲਹਰਿ ਮੇਰੀ ਟੁਟੀ ਜੰਜੀਰ ॥ ਮ੍ਰਿਗਛਾਲਾ ਪਰ ਬੈਠੇ ਕਬੀਰ ॥੨॥ ਕਹਿ ਕੰਬੀਰ ਕੋਊ ਸੰਗ ਨ ਸਾਥ ॥ ਜਲ ਥਲ ਰਾਖਨ ਹੈ ਰਘੁਨਾਥ ॥੩॥੧੦॥੧੮॥ {ਪੰਨਾ 1162}

not:- kbIr jI swrI aumr Dwrimk zwhrdwrI, ByK, krm-kWf Awidk ƒ ivArQ AwKdy rhy [ ihMdU kOm dy gVH bnwrs ivc rihMdy hoey BI iehnW lokW qoN nhIN fry [ ieh kudrqI g`l sI ik au~cI jwq dy lok iehnW dy ivroDI bx jwx [ auhnW vloN Awey iksy kSt dw ies Sbd ivc izkr hY, qy &urmWdy hn ik jo mnu`K pRBU-crnW ivc juiVAw rhy auh iksy musIbq ivc foldw nhIN [

pdArQ:- guswiein—jgq dI mwqw [ gosweI—jgq dw mwlk [ {not:- l&z ‘gosweI’ qoN ‘guswien’ iesqRI-ilMg hY} [ gihr—fUMGI [ Kry—lY gey [ ifgY—foldw [rhwau[

imRgCwlw—hrn dI K`l [2[

rGunwQ—prmwqmw [3[

ArQ:- (hy BweI!) ijs mnu`K dw mn pRBU dy suhxy crnW ivc lIn rhy, aus dw mn (iksy kSt vyly) foldw nhIN, aus dy srIr ƒ (kSt dy dy ky) frwaux qoN koeI lwB nhIN ho skdw [rhwau[

(ieh ivroDI lok) mYƒ kbIr ƒ zMjIrW nwl bMnH ky fUMGI gMBIr gMgw mwqw ivc (fobx leI) lY gey (Bwv, aus gMgw ivc lY gey ijs ƒ ieh ‘mwqw’ AwKdy hn qy aus mwqw koloN jwnoN mrvwx dw AprwD krwx l`gy) [1[

(pr fu`bx dy QW) gMgw dIAW lihrW nwl myrI zMjIr tu`t geI, mYN kbIr (aus jl au~qy ieauN qrn l`g ipAw ijvyN) imRgCwlw au~qy bYTw hoieAw hW [2[

kbIr AwKdw hY—(hy BweI! quhwfy imQy hoey krm-kWf jW qIrQ-ieSnwn) koeI BI sMgI nhIN bx skdy, koeI BI swQI nhIN ho skdy [ pwxI qy DrqI hr QW iek prmwqmw hI r`Kx-jog hY [3[10[18[

ਭੈਰਉ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਅਸਟਪਦੀ ਘਰੁ ੨    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਅਗਮ ਦ੍ਰੁਗਮ ਗੜਿ ਰਚਿਓ ਬਾਸ ॥ ਜਾ ਮਹਿ ਜੋਤਿ ਕਰੇ ਪਰਗਾਸ ॥ ਬਿਜੁਲੀ ਚਮਕੈ ਹੋਇ ਅਨੰਦੁ ॥ ਜਿਹ ਪਉੜ੍ਹ੍ਹੇ ਪ੍ਰਭ ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ॥੧॥ ਇਹੁ ਜੀਉ ਰਾਮ ਨਾਮ ਲਿਵ ਲਾਗੈ ॥ ਜਰਾ ਮਰਨੁ ਛੂਟੈ ਭ੍ਰਮੁ ਭਾਗੈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਅਬਰਨ ਬਰਨ ਸਿਉ ਮਨ ਹੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ॥ ਹਉਮੈ ਗਾਵਨਿ ਗਾਵਹਿ ਗੀਤ ॥ ਅਨਹਦ ਸਬਦ ਹੋਤ ਝੁਨਕਾਰ ॥ ਜਿਹ ਪਉੜ੍ਹ੍ਹੇ ਪ੍ਰਭ ਸ੍ਰੀ ਗੋਪਾਲ ॥੨॥ ਖੰਡਲ ਮੰਡਲ ਮੰਡਲ ਮੰਡਾ ॥ ਤ੍ਰਿਅ ਅਸਥਾਨ ਤੀਨਿ ਤ੍ਰਿਅ ਖੰਡਾ ॥ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰੁ ਰਹਿਆ ਅਭ ਅੰਤ ॥ ਪਾਰੁ ਨ ਪਾਵੈ ਕੋ ਧਰਨੀਧਰ ਮੰਤ ॥੩॥ ਕਦਲੀ ਪੁਹਪ ਧੂਪ ਪਰਗਾਸ ॥ ਰਜ ਪੰਕਜ ਮਹਿ ਲੀਓ ਨਿਵਾਸ ॥ ਦੁਆਦਸ ਦਲ ਅਭ ਅੰਤਰਿ ਮੰਤ ॥ ਜਹ ਪਉੜੇ ਸ੍ਰੀ ਕਮਲਾ ਕੰਤ ॥੪॥ ਅਰਧ ਉਰਧ ਮੁਖਿ ਲਾਗੋ ਕਾਸੁ ॥ ਸੁੰਨ ਮੰਡਲ ਮਹਿ ਕਰਿ ਪਰਗਾਸੁ ॥ ਊਹਾਂ ਸੂਰਜ ਨਾਹੀ ਚੰਦ ॥ ਆਦਿ ਨਿਰੰਜਨੁ ਕਰੈ ਅਨੰਦ ॥੫॥ ਸੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡਿ ਪਿੰਡਿ ਸੋ ਜਾਨੁ ॥ ਮਾਨ ਸਰੋਵਰਿ ਕਰਿ ਇਸਨਾਨੁ ॥ ਸੋਹੰ ਸੋ ਜਾ ਕਉ ਹੈ ਜਾਪ ॥ ਜਾ ਕਉ ਲਿਪਤ ਨ ਹੋਇ ਪੁੰਨ ਅਰੁ ਪਾਪ ॥੬॥ ਅਬਰਨ ਬਰਨ ਘਾਮ ਨਹੀ ਛਾਮ ॥ ਅਵਰ ਨ ਪਾਈਐ ਗੁਰ ਕੀ ਸਾਮ ॥ ਟਾਰੀ ਨ ਟਰੈ ਆਵੈ ਨ ਜਾਇ ॥ ਸੁੰਨ ਸਹਜ ਮਹਿ ਰਹਿਓ ਸਮਾਇ ॥੭॥ ਮਨ ਮਧੇ ਜਾਨੈ ਜੇ ਕੋਇ ॥ ਜੋ ਬੋਲੈ ਸੋ ਆਪੈ ਹੋਇ ॥ ਜੋਤਿ ਮੰਤ੍ਰਿ ਮਨਿ ਅਸਥਿਰੁ ਕਰੈ ॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਸੋ ਪ੍ਰਾਨੀ ਤਰੈ ॥੮॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1162}

pdArQ:- Agm—A-gm, ijs qk phuMc nwh ho sky [ dRügm—durgm, ijs qk A`pVnw muSkl hovy [ giV—iklHy ivc [ bws—ivsybw, irhwieS [ jw mih—ijs (mnu`K dy ihrdy) ivc [ ijh pauV@y—ijs itkwxy qy, ijs ihrdy ivc [1[

jIau—jIv [ jrw—buFypw [ mrnu—mOq [ BRmu—Btkxw [1[rhwau[

Abrn brn isau—nIvIN qy au~cI jwq nwl [ Abrn—nIvIN jwq [ isau—nwl [ haumY gIq gwvin—sdw AhMkwr dIAW g`lW krdy rihMdy hn [ Anhd—ie`k-rs [ Junkwr—suMdr rwg [2[

mMfw—bxwey hn [ iqRA AsQwn—iqMny Bvn [ AB AMq—(‘rwm nwm’ nwl ‘ilv’ lwx vwly dy) ihrdy ivc [ AB—ihrdw [ AMq—AMqir [ DrnIDr mMq—DrqI-dy-Awsry-pRBU dy Byq dw [3[

kdlI—kylw [ puhp—Pu`l [ DUp—sugMDI [ rj—mkrMd, Pu`l dy AMdr dI DUV [ pMkj—kOl-Pu`l [ {pMk—ic`kV [ j—jMimAw hoieAw [ ic`kV ivc au~ØigAw hoieAw} [ duAwds dl AB—bwrHW p`qIAW vwlw (kOl-Pu`l-rUp) ihrdw, pUrn qOr qy iKiVAw ihrdw [ duAwds—bwrHW [ dl—p`qIAW [ kmlw kMq—l`CmI dw pqI, prmwqmw [4[

ArD—hyTW [ aurD—auqWh [ muiK lwgo—id`sdw hY [ kws—cwnx, pRkwS [5[

bRhmMif—swry jgq ivc [ ipMif—srIr ivc [ jwnu—jwxdw hY [ mwnsrovir—mwnsrovr ivc [ kir—kry, krdw hY [ jw kau—ijs mnu`K dw [ so hM so—auh mYN auh [6[

Gwm—grmI, Du`p [ Cwm—CW [ Gwm Cwm—du`K-suK [ swm—Srn [ twrI—twlI hoeI [ n trY—htdI nhIN [7[

mMiqR—(gurU dy) mMqR duAwrw [ min—mn ivc [8[

not:- Sbd dw kyNdrI i^Awl ‘rhwau’ dI quk ivc hY [

ArQ:- (jdoN) ieh jIv prmwqmw dy nwm ivc suriq joVdw hY, qW ies dw buFypw (buFypy dw fr) mu`k jWdw hY, mOq (dw sihm) mu`k jWdw hY Aqy Btkxw dUr ho jWdI hY [1[rhwau[

(nwm ismrn dI brkiq nwl) ijs ihrdy ivc bwl-suBwau pRBU-goibMd Aw v`sdw hY, ijs mnu`K dy AMdr pRBU AwpxI joq dw cwnx krdw hY aus dy AMdr, mwno, ibjlI cmk pYNdI hY, au~Qy sdw iKVwau hI iKVwau ho jWdw hY, auh mnu`K iek AYsy iklHy ivc v`soN bxw lYNdw hY ij`Qy (ivkwr AwidkW dI) phuMc nhIN ho skdI, ij`Qy (ivkwrW leI) A`pVnw bVw AOKw huMdw hY [1[

pr ijnHW mnu`KW dy mn ivc iesy i^Awl dI lgn hY ik Plwxw nIvIN jwq dw qy Plwxw au~cI jwq dw hY, auh sdw AhMkwr dIAW g`lW krdy rihMdy hn [

ijs ihrdy ivc sRI gopwl pRBU jI v`sdy hn, au~Qy pRBU dI is&iq-swlwh dw ie`k-rs, mwno, rwg huMdw rihMdw hY [2[

jo pRBU swry KMfW dw, mMflW dw swjx vwlw hY, jo (iPr) iqMnW BvnW dw, iqMnW guxW dw nws krn vwlw BI hY, ijs qk mnu`KI ieMidRAW dI phuMc nhIN ho skdI, auh pRBU aus mnu`K dy ihrdy ivc v`sdw hY (ijs ny prmwqmw dy nwm nwl ilv lweI hoeI hY) [ pr, koeI jIv DrqI-dy-Awsry aus pRBU dy Byq dw AMq nhI pw skdw [3[

(ismrn dI brkiq nwl) ijs ihrdy ivc mwieAw-dw-pqI pRBU Aw v`sdw hY aus mnu`K dy pUrn qOr qy iKVy hoey ihrdy ivc pRBU dw mMqr ieauN v`s pYNdw hY ijvyN kyly dy Pu`lW ivc sugMDI dw pRkwS huMdw hY, ijvyN kOl Pu`l ivc mkrMd Aw invws krdw hY [4[

(jo mnu`K pRBU dy nwm ivc ilv lWdw hY) aus ƒ AkwS pqwl hr QW pRBU dw hI pRkwS id`sdw hY, aus dI APur smwDI ivc (Bwv, aus dy itky hoey mn ivc) prmwqmw Awpxw cwnx krdw hY (ieqnw cwnx ik) sUrj qy cMd dw cwnx aus dI brwbrI nhIN kr skdw (auh cwnx sUrj cMd dy cwnx vrgw nhIN hY) [ swry jgq dw mUl mwieAw-rihq pRBU aus dy ihrdy ivc aumwh pYdw krdw hY [5[

ijs mnu`K dy ihrdy ivc sdw ieh lgn hY ik auh pRBU qy mYN ie`k hW (Bwv, myry AMdr pRBU dI joq v`s rhI hY), (ies lgn dI brkiq nwl) ijs au~qy nwh puMn nwh pwp koeI BI pRBwv nhIN pw skdw (Bwv, ijs ƒ nw koeI pwp-ivkwr iK`c pw skdy hn, qy nwh hI puMn krmW dy Pl dI lwlsw hY) auh mnu`K (ilv dI brkiq nwl) swry jgq ivc ausy pRBU ƒ pCwxdw hY ijs ƒ Awpxy srIr ivc (v`sdw vyKdw hY), auh (pRBU-nwm rUp) mwn-srovr ivc ieSnwn krdw hY [6[

(‘ilv dw sdkw’) auh mnu`K sdw APur AvsQw ivc itikAw rihMdw hY, sihj AvsQw ivc juiVAw rihMdw hY [ ieh AvsQw iksy dI htweI ht nhIN skdI, sdw kwiem rihMdI hY [ aus mnu`K dy AMdr iksy au~cI nIvIN jwq dw ivqkrw nhIN rihMdw, koeI du`K-suK aus ƒ nhIN ivAwpdy [ pr ieh Awqmk hwlq gurU dI Srn ipAW imldI hY, iksy hor QW qoN nhIN imldI [7[

kbIr AwKdw hY—jo mnu`K pRBU ƒ Awpxy mn ivc v`sdw pCwx lYNdw hY, jo mnu`K pRBU dI is&iq-swlwh krdw hY, auh pRBU dw rUp hI ho jWdw hY; jo mnu`K gurU dy Sbd dI rwhIN pRBU dI joq ƒ Awpxy mn ivc p`kw kr ky itkw lYNdw hY, auh sMswr-smuMdr qoN qr jWdw hY [8[1[

Bgq-bwxI dy ivroDI s`jx jI ies Sbd bwry ilKdy hn—“ies Sbd AMdr jog-A`iBAws dw pUrn mMfn hY, pr gurmiq ies dw zordwr KMfn krdI hY [ is`K Drm ivc aukq hT-jog krm ƒ inMidAw hY, pr Bgq jI prcwr krdy hn [”

Sbd dy ArQ pwTkW dy swhmxy hn [ bVw muSkl Sbd hY [ TIk ArQ smJx dw jqn nwh krn krky hI Swied ivroDI s`jx jI BulyKw Kw gey hn [ jdoN pwTk s`jx ies AsUl ƒ cyqy r`Kxgy ik ‘rhwau’ dI quk vwly kyNdrI i^Awl dI swry Sbd ivc ivAwiKAw hY, qW ie`Qy iksy jog-A`iBAws dy prcwr dw BulyKw nhIN pvygw [

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh