ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1160

ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਜੋ ਪਾਥਰ ਕਉ ਕਹਤੇ ਦੇਵ ॥ ਤਾ ਕੀ ਬਿਰਥਾ ਹੋਵੈ ਸੇਵ ॥ ਜੋ ਪਾਥਰ ਕੀ ਪਾਂਈ ਪਾਇ ॥ ਤਿਸ ਕੀ ਘਾਲ ਅਜਾਂਈ ਜਾਇ ॥੧॥ ਠਾਕੁਰੁ ਹਮਰਾ ਸਦ ਬੋਲੰਤਾ ॥ ਸਰਬ ਜੀਆ ਕਉ ਪ੍ਰਭੁ ਦਾਨੁ ਦੇਤਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਅੰਤਰਿ ਦੇਉ ਨ ਜਾਨੈ ਅੰਧੁ ॥ ਭ੍ਰਮ ਕਾ ਮੋਹਿਆ ਪਾਵੈ ਫੰਧੁ ॥ ਨ ਪਾਥਰੁ ਬੋਲੈ ਨਾ ਕਿਛੁ ਦੇਇ ॥ ਫੋਕਟ ਕਰਮ ਨਿਹਫਲ ਹੈ ਸੇਵ ॥੨॥ ਜੇ ਮਿਰਤਕ ਕਉ ਚੰਦਨੁ ਚੜਾਵੈ ॥ ਉਸ ਤੇ ਕਹਹੁ ਕਵਨ ਫਲ ਪਾਵੈ ॥ ਜੇ ਮਿਰਤਕ ਕਉ ਬਿਸਟਾ ਮਾਹਿ ਰੁਲਾਈ ॥ ਤਾਂ ਮਿਰਤਕ ਕਾ ਕਿਆ ਘਟਿ ਜਾਈ ॥੩॥ ਕਹਤ ਕਬੀਰ ਹਉ ਕਹਉ ਪੁਕਾਰਿ ॥ ਸਮਝਿ ਦੇਖੁ ਸਾਕਤ ਗਾਵਾਰ ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਬਹੁਤੁ ਘਰ ਗਾਲੇ ॥ ਰਾਮ ਭਗਤ ਹੈ ਸਦਾ ਸੁਖਾਲੇ ॥੪॥੪॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1160}

not:- isr-lyK ‘mhlw 5’ d`sdw hY ik ieh Sbd gurU Arjn swihb jI dw inrol Awpxw aucwirAw hoieAw hY [ ieh AMdwzy lwaux leI swfy pws gurbwxI ivcoN koeI AYsw sbUq nhIN hY ik siqgurU jI ny kbIr jI dy iksy Sbd dI Adlw-bdlI kr ky ieh Sbd iliKAw hY [ ieqnI v`fI imkdwr ivc bwxI aucwr skx vwly siqgurU ƒ kbIr jI dy iksy iek Sbd dw Awsrw lYx dI loV nhIN sI ho skdI [ ieh Sbd siqgurU jI dw inrol Awpxw hY, swƒ ies au~pr ‘mhlw 5’ au~qy XkIn hoxw cwhIdw hY [ jy ‘rlvW Sbd’ huMdw, qW isr-lyK vjoN ieh g`l ilK dyNdy, ijvyN gauVI rwg ivc kbIr jI dy 14vyN Sbd dw isrlyK ieauN hY:- ‘gauVI kbIr jI kI nwil rlwie iliKAw mhlw 5’ [ auh Sbd imlvW hY, qy aus dIAW A^IrlIAW do qukW gurU Arjn swihb jI dIAW hn [

iPr, ies Sbd dI ie`Qy kIh loV peI?

kbIr jI dw Sbd nµ: 11 ghu nwl pVH ky vyKo [ swry Sbd ivc mu`lW kwzI Awidk dw hI izkr hY, qy bVw sw& KulHw izkr hY [ A^Irly bMd ivc ihMdU dw ieSwry-mwqr izkr hY [ iliKAw hY ‘ihMdU rwm nwmu aucrY’ [ i^Awl ƒ cMgI qrHW KoilHAw nhIN hY [ BwvyN kbIr jI ny A^IrlI quk ivc Awpxw AwSw prgt kr id`qw hY ‘kbIr kw suAwmI rihAw smwie’ [ iPr BI AM\wx pwTk ƒ BulyKw pY skdw hY [

ies BulyKy dI guMjwieS ƒ dUr krn leI siqgurU Arjn dyv jI ny sw& ilK id`qw hY ik aus quk (‘ihMdU rwm nwmu aucrY’) qoN kbIr jI dw Bwv ‘rwmcMdr jI dI mUrqI’ qoN hY [ iksy ie`k mUrqI ivc r`b ƒ bYTw imQ lYxw Bu`l hY [

pdArQ:- pWeI—pYrIN [ Gwl—imhnq [1[

sd—sdw [1[rhwau[

AMqir—AMdr-v`sdw [ dyau—pRBU [ AMDu—AMnHw mnu`K [ PMDu—PMDw, jwl [ Pokt—Poky [2[

pukwir—kUk ky [ swkq—hy swkq! dUjY Bwie—pRBU ƒ C`f ky iksy hor dy ipAwr ivc [4[

ArQ:- swfw Twkur sdw boldw hY, auh pRBU swry jIvW ƒ dwqW dyx vwlw hY [1[rhwau[

jo mnu`K p`Qr (dI mUrqI) ƒ r`b AwKdy hn, auhnW dI kIqI syvw ivArQ jWdI hY [ jo mnu`K p`Qr (dI mUrqI) dy pYrIN pYNdy hn, auhnW dI imhnq AjweIN clI jWdI hY [1[

AMnHw mUrK Awpxy AMdr-v`sdy r`b ƒ nhIN pCwxdw, Brm dw mwirAw hoieAw hor hor jwl ivCwauNdw hY [ ieh p`Qr nwh boldw hY, nwh kuJ dy skdw hY, (ies ƒ ieSnwn krwx qy Bog Awidk lvwx dy) swry kMm ivArQ hn, (ies dI syvw ivcoN koeI Pl nhIN imldw [2[

jy koeI mnu`K murdy ƒ cMdn (rgV ky) lw dyvy, aus murdy ƒ koeI (ies syvw dw) Pl nhIN iml skdw [ qy, jy koeI murdy ƒ gMd ivc rol dyvy, qW BI aus murdy dw koeI ivgwV nhIN ho skdw [3[

kbIr AwKdw hY—mYN pukwr pukwr ky AwKdw hW ‘hy r`b nwloN tu`ty hoey mUrK! smJ ky vyK, r`b ƒ C`f ky hor hor ivc ipAwr pw ky bQyry jIv qbwh ho gey [ sdw suKI jIvn vwly isr& auhI hn jo pRBU dy Bgq hn’ [4[4[12[

not:- gurU Arjn dyv jI ny BI l&z ‘rwm’ hI vriqAw hY ‘rwm Bgq hY sdw suKwly’; kbIr jI ny BI ‘ihMdU rwm nwmu aucrY’ ivc l&z ‘rwm’ hI vriqAw hY [ pr siqgurU jI ny ‘kbIr kw suAwmI rihAw smwie’ ivc ieSwry-mwqr d`sI g`l ƒ Awpxy ies Sbd ivc ivsQwr nwl smJw id`qw hY ik ihMdU qW sRI rwm cMdr jI dI mUrqI dI pUjw krdy hoey ‘rwm rwm’ AwKdy hn, pr kbIr jI aus ‘rwm’ ƒ ismrdy hn jo ‘rihAw smwie’ Aqy jo ‘srb jIAw kau dwnu dyqw’ [

ieh Sbd qW siqgurU Arjn swihb jI dw Awpxw aucwirAw hoieAw hY [ pr ies dy A^Ir qy l&z ‘nwnk’ dy QW l&z kbIr vriqAw igAw hY, ikauNik ieh Sbd kbIr jI dy sbd nµ: 11 dy prQwie hI aucwrn dI loV peI sI [ ies g`l ƒ hor vDIk cMgI qrHW smJx leI myrI pusqk ‘gurmiq pRkwS’ ivc pVHo ‘DMny Bgq dI Twkur-pUjw’ Aqy ‘sUrdws’ [ {‘isMG bRdrz’ AMimRqsr qoN imlygI} [

ਜਲ ਮਹਿ ਮੀਨ ਮਾਇਆ ਕੇ ਬੇਧੇ ॥ ਦੀਪਕ ਪਤੰਗ ਮਾਇਆ ਕੇ ਛੇਦੇ ॥ ਕਾਮ ਮਾਇਆ ਕੁੰਚਰ ਕਉ ਬਿਆਪੈ ॥ ਭੁਇਅੰਗਮ ਭ੍ਰਿੰਗ ਮਾਇਆ ਮਹਿ ਖਾਪੇ ॥੧॥ ਮਾਇਆ ਐਸੀ ਮੋਹਨੀ ਭਾਈ ॥ ਜੇਤੇ ਜੀਅ ਤੇਤੇ ਡਹਕਾਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਪੰਖੀ ਮ੍ਰਿਗ ਮਾਇਆ ਮਹਿ ਰਾਤੇ ॥ ਸਾਕਰ ਮਾਖੀ ਅਧਿਕ ਸੰਤਾਪੇ ॥ ਤੁਰੇ ਉਸਟ ਮਾਇਆ ਮਹਿ ਭੇਲਾ ॥ ਸਿਧ ਚਉਰਾਸੀਹ ਮਾਇਆ ਮਹਿ ਖੇਲਾ ॥੨॥ ਛਿਅ ਜਤੀ ਮਾਇਆ ਕੇ ਬੰਦਾ ॥ ਨਵੈ ਨਾਥ ਸੂਰਜ ਅਰੁ ਚੰਦਾ ॥ ਤਪੇ ਰਖੀਸਰ ਮਾਇਆ ਮਹਿ ਸੂਤਾ ॥ ਮਾਇਆ ਮਹਿ ਕਾਲੁ ਅਰੁ ਪੰਚ ਦੂਤਾ ॥੩॥ ਸੁਆਨ ਸਿਆਲ ਮਾਇਆ ਮਹਿ ਰਾਤਾ ॥ ਬੰਤਰ ਚੀਤੇ ਅਰੁ ਸਿੰਘਾਤਾ ॥ ਮਾਂਜਾਰ ਗਾਡਰ ਅਰੁ ਲੂਬਰਾ ॥ ਬਿਰਖ ਮੂਲ ਮਾਇਆ ਮਹਿ ਪਰਾ ॥੪॥ ਮਾਇਆ ਅੰਤਰਿ ਭੀਨੇ ਦੇਵ ॥ ਸਾਗਰ ਇੰਦ੍ਰਾ ਅਰੁ ਧਰਤੇਵ ॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਜਿਸੁ ਉਦਰੁ ਤਿਸੁ ਮਾਇਆ ॥ ਤਬ ਛੂਟੇ ਜਬ ਸਾਧੂ ਪਾਇਆ ॥੫॥੫॥੧੩॥ {ਪੰਨਾ 1160}

pdArQ:- fhkweI—BrmwauNdI hY, Btkxw ivc pWdI hY [1[rhwau[

mIn—m`CIAW [ byDy—ivMnHy hoey [ dIpk—dIvy [ pqMg—BMbt [ kuMcr—hwQI [ ibAwpY—dbwau pw lYNdI hY [ BuieAMgm—s`p [ iBRMg—BOry [ Kwpy—Kpy hoey [1[

imRg—jMgl dy pSU [ swkr—S`kr, im`Tw [ sMqwpy—du`K dyNdI hY [ qury—GoVy [ aust—aUT [ Bylw—iGry hoey, gRsy hoey [2[

iCA jqI—Cy jqI, (hnUmwn, BISm ipqwmw, lCmn, BYrv, gorK, d`qwqRyX) [ bMdw—Zulwm [ rKIsr—v`fy v`fy irSI [3[

isAwl—ig`dV [ bMqr—bWdr [ mwjwr—ib`ly [ gwfr—ByfW [4[

swgr—smuMdr (ivc v`sdy jIv) [ ieMdRw—ieMdr (-purI, Bwv, sÍrg ivc rihx vwly dyvqy Awidk) [ Drqyv—DrqI (dy jIv) [ audru—iF`f [5[

ArQ:- hy BweI! mwieAw ieqnI bl vwlI, mohx vwlI hY ik ijqny BI jIv (jgq ivc) hn, sB ƒ fulw dyNdI hY [1[rhwau[

pwxI ivc rihx vwlIAW m`CIAW mwieAw ivc iv`JIAW peIAW hn, dIivAW au~qy (sVn vwly) BMbt mwieAw ivc pRoqy hoey hn [ kwm-vwSnw rUp mwieAw hwQI au~qy dbwau pWdI hY; s`p qy BOry BI mwieAw ivc duKI ho rhy hn [1[

pMCI, jMgl dy pSU sB mwieAw ivc rMgy pey hn [ S`kr-rUp mwieAw m`KI ƒ bVw duKI kr rhI hY [ GoVy aUT sB mwieAw ivc Psy pey hn [ cOrwsIh is`D BI mwieAw ivc Kyf rhy hn [2[

jqI BI mwieAw dy hI Zulwm hn [ nO nwQ sUrj (dyvqw) Aqy cMdRmw (dyvqw) v`fy v`fy qpI qy irSI sB mwieAw ivc su`qy pey hn [ mOq (dw sihm) qy pMjy ivkwr BI mwieAw ivc hI (jIvW ƒ ivAwpdy hn) [3[

ku`qy, ig`dV, bWdr, ic`qRy, Syr sB mwieAw ivc rMgy pey hn [ ib`ly, ByfW, lUµbV, ru`K, kMd-mUl sB mwieAw dy ADIn hn [4[

dyvqy BI mwieAw (dy moh) ivc iB`jy hoey hn [ smuMdr, sÍrg, DrqI iehnW sBnW dy jIv mwieAw ivc hI hn [ kbIr AwKdw hY—(mu`kdI g`l ieh hY ik) ijs ƒ iF`f l`gw hoieAw hY aus ƒ (Bwv, hryk jIv ƒ) mwieAw ivAwp rhI hY [ jdoN gurU imly qdoN hI jIv mwieAw dy pRBwv qoN bcdw hY [5[5[13[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh