ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1123

ਰਾਗੁ ਕੇਦਾਰਾ ਬਾਣੀ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਕੀ    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਉਸਤਤਿ ਨਿੰਦਾ ਦੋਊ ਬਿਬਰਜਿਤ ਤਜਹੁ ਮਾਨੁ ਅਭਿਮਾਨਾ ॥ ਲੋਹਾ ਕੰਚਨੁ ਸਮ ਕਰਿ ਜਾਨਹਿ ਤੇ ਮੂਰਤਿ ਭਗਵਾਨਾ ॥੧॥ ਤੇਰਾ ਜਨੁ ਏਕੁ ਆਧੁ ਕੋਈ ॥ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਲੋਭੁ ਮੋਹੁ ਬਿਬਰਜਿਤ ਹਰਿ ਪਦੁ ਚੀਨ੍ਹ੍ਹੈ ਸੋਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਰਜ ਗੁਣ ਤਮ ਗੁਣ ਸਤ ਗੁਣ ਕਹੀਐ ਇਹ ਤੇਰੀ ਸਭ ਮਾਇਆ ॥ ਚਉਥੇ ਪਦ ਕਉ ਜੋ ਨਰੁ ਚੀਨ੍ਹ੍ਹੈ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹ ਹੀ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਇਆ ॥੨॥ ਤੀਰਥ ਬਰਤ ਨੇਮ ਸੁਚਿ ਸੰਜਮ ਸਦਾ ਰਹੈ ਨਿਹਕਾਮਾ ॥ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਅਰੁ ਮਾਇਆ ਭ੍ਰਮੁ ਚੂਕਾ ਚਿਤਵਤ ਆਤਮ ਰਾਮਾ ॥੩॥ ਜਿਹ ਮੰਦਰਿ ਦੀਪਕੁ ਪਰਗਾਸਿਆ ਅੰਧਕਾਰੁ ਤਹ ਨਾਸਾ ॥ ਨਿਰਭਉ ਪੂਰਿ ਰਹੇ ਭ੍ਰਮੁ ਭਾਗਾ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਜਨ ਦਾਸਾ ॥੪॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1123}

pdArQ:- ibbrijq—mnHw, vrjy hoey, mwVy [ ausqiq—vifAweI, iksy bMdy dI vifAweI, ^uSwmd [ AiBmwnw—AhMkwr [ kMcnu—sonw [ sm—brwbr [ qy—auh bMdy [1[

eyku AwDu—koeI ivrlw [ hir pdu—r`bI imlwp dI AvsQw [ cIn@Y—pCwxdw hY [1[rhwau[

rju gux—mwieAw dw auh gux jo moh AhMkwr Awidk dw mUl hY [ qm gux—auh gux ijs dy kwrn Awqmk jIvn dw swh Gu`itAw jwey [ (qm—swh Gu`itAw jwxw) [ sq gux—mwieAw dy guxW ivcoN pihlw gux ijs dw nqIjw SWqI, dieAw, dwn, iKmw, pRsMnqw Awidk hY [ ies AvsQw ivc mnu`K SWqI, dieAw Awidk kMmW qy zor dyNdw hY, qy iehnW dy krn nwl hI aus ƒ jIvn-hulwrw AwauNdw hY [2[

inhkwmw—kwmnw-rihq [ suic—piv`qRqw, srIrk suc [ sMjm—ieMidRAW ƒ kwbU krn dy jqn [ icqvq—ismridAW [3[

mMdir—mMdr ivc, Gr ivc [ dIpku—dIvw [ prgwisAw—jg ipAw [ qh—au~Qy [ pUir rhy—prgt hoey [4[

ArQ:- hy BweI! iksy mnu`K dI ^uSwmd krnI jW iksy dy AYb Prolxy—ieh dovyN kMm mwVy hn [ (ieh i^Awl BI) C`f idau (ik koeI quhwfw) Awdr (krdw hY jW koeI) AwkV (ivKwauNdw hY) [ jo mnu`K lohy qy sony ƒ ieko ijhw jwxdy hn, auh Bgvwn dw rUp hn [ {sonw—Awdr [ lohw—inrwdrI} [1[

hy pRBU! koeI ivrlw mnu`K qyrw ho ky rihMdw hY [ (jo qyrw bxdw hY) aus ƒ kwm, kRoD, loB, moh (Awidk ivkwr) mwVy l`gdy hn [ (jo mnu`K iehnW ƒ iqAwgdw hY) auhI mnu`K pRBU-imlwp vwlI AvsQw nwl sWJ pWdw hY [1[rhwau[

koeI jIv rjo gux ivc hn, koeI qmo gux ivc hn, koeI sqo gux ivc hn [ pr (jIvW dy kIh v`s?) ieh sB kuJ, hy pRBU! qyrI mwieAw hI khI jw skdI hY [ jo mnu`K (iehnW qoN auqWh) cOQI AvsQw (pRBU-imlwp) nwl jwx-pCwx krdw hY, ausy ƒ hI au~cI Awqmk AvsQw pRwpq huMdI hY [2[

jo mnu`K sdw srb-ivAwpk pRBU ƒ ismrdw hY, aus dy AMdroN mwieAw dI iqRSnw qy Btkxw dUr ho jWdI hY, ies leI auh sdw qIrQ vrq su`c sMjm Awidk nymW vloN inSkwm rihMdw hY, (Bwv, iehnW krmW dy krn dI aus ƒ cwh nhIN rihMdI) [3[

pRBU dw jn, pRBU dw dws kbIr AwKdw hY—ijs Gr ivc dIvw jg pey, au~QoN hnyrw dUr ho jWdw hY, iqvyN hI ijs ihrdy ivc inrBau pRBU prgt ho jwey aus dI Btkxw imt jWdI hY [4[1[

Sbd dw Bwv:- sMq dw krq`b—ivkwrW qoN mnu`K prhyz krdw hY; nwh iksy dI inMdw, nwh iksy dI ^uSwmd, qIrQ vrq Awidk vloN by-prvwh; koeI Btkxw nhIN rih jWdI [

ਕਿਨਹੀ ਬਨਜਿਆ ਕਾਂਸੀ ਤਾਂਬਾ ਕਿਨਹੀ ਲਉਗ ਸੁਪਾਰੀ ॥ ਸੰਤਹੁ ਬਨਜਿਆ ਨਾਮੁ ਗੋਬਿਦ ਕਾ ਐਸੀ ਖੇਪ ਹਮਾਰੀ ॥੧॥ ਹਰਿ ਕੇ ਨਾਮ ਕੇ ਬਿਆਪਾਰੀ ॥ ਹੀਰਾ ਹਾਥਿ ਚੜਿਆ ਨਿਰਮੋਲਕੁ ਛੂਟਿ ਗਈ ਸੰਸਾਰੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸਾਚੇ ਲਾਏ ਤਉ ਸਚ ਲਾਗੇ ਸਾਚੇ ਕੇ ਬਿਉਹਾਰੀ ॥ ਸਾਚੀ ਬਸਤੁ ਕੇ ਭਾਰ ਚਲਾਏ ਪਹੁਚੇ ਜਾਇ ਭੰਡਾਰੀ ॥੨॥ ਆਪਹਿ ਰਤਨ ਜਵਾਹਰ ਮਾਨਿਕ ਆਪੈ ਹੈ ਪਾਸਾਰੀ ॥ ਆਪੈ ਦਹ ਦਿਸ ਆਪ ਚਲਾਵੈ ਨਿਹਚਲੁ ਹੈ ਬਿਆਪਾਰੀ ॥੩॥ ਮਨੁ ਕਰਿ ਬੈਲੁ ਸੁਰਤਿ ਕਰਿ ਪੈਡਾ ਗਿਆਨ ਗੋਨਿ ਭਰਿ ਡਾਰੀ ॥ ਕਹਤੁ ਕਬੀਰੁ ਸੁਨਹੁ ਰੇ ਸੰਤਹੁ ਨਿਬਹੀ ਖੇਪ ਹਮਾਰੀ ॥੪॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1123}

pdArQ:- bnijAw—vxj kIqw [ sMqhu—sMqW ny [ Kyp—sOdw [1[

ibAwpwrI—vpwrI [ hwiQ ciVAw—l`B ipAw [ sMswrI—sMswr ivc gRsy rihx vwlI surq [1[rwhau[

ibauhwrI—vpwrI [ clwey—l`d ley [ BMfwrI—(r`bI) ^zwny ivc [2[

Awpih—pRBU Awp hI [ pwswrI—pswrI, sOdw vycx vwlw [ dhids—dsIN pwsIN [ inhclu—sdw-iQr rihx vwlw [3[

suriq—(pRBU-crnW ivc juVI hoeI) surq [ goin—C`t [ Bir fwrI—Br leI [ inbhI—qoV phuMc geI hY [4[

ArQ:- keI lok kYNh qWby Awidk dw vxj krdy hn, keI lONg supwrI Awidk vxjdy hn [ pRBU dy sMqW ny prmwqmw dw nwm vxijAw hY; mYN BI iehI sOdw l`idAw hY [1[

jo mnu`K pRBU dy nwm dw vxj krdy hn, auhnW ƒ pRBU dw nwm-rUp Amolk hIrw l`B pYNdw hY [ qy, auhnW dI auh ibrqI mu`k jWdI hY, jo sdw sMswr ivc hI joVI r`KdI hY [1[rhwau[

s`cy nwm dw vpwr krn vwly bMdy qdoN hI s`cy nwm ivc l`gdy hn, jdoN pRBU Awp auhnW ƒ ies vxj ivc lWdw hY [ auh mnu`K ies sdw-iQr rihx vwlI nwm vsq dy l`dy l`d qurdy hn, qy pRBU dI hzUrI ivc jw A`pVdy hn [2[

pRBU Awp hI rqn hY, Awp hI hIrw hY, Awp hI moqI hY, auh Awp hI ies dw h`t clw irhw hY; auh Awp hI sdw-iQr rihx vwlw sOdwgr hY, auh Awp hI jIv-vxjwirAW ƒ (jgq ivc) dsIN pwsIN qor irhw hY [3[

kbIr AwKdw hY—hy sMq jno! suxo, myrw vxijAw hoieAw nwm-v`Kr bVw lwhy-vMdw hoieAw hY [ mYN Awpxy mn ƒ bld bxw ky, (pRBU-crnW ivc juVI AwpxI) surq dI rwhIN jIvn-pMD qur ky (gurU dy d`sy) igAwn dI C`t Br leI hY [4[2[

Sbd dw Bwv:- sMq dw krq`b—sMswr vl sdw dOVdI surq pRBU ivc itk jWdI hY [ ijvyN dunIAwdwr mwiek vxj-vpwr vwsqy qnoN mnoN dOV-B`j krdw hY, iqvyN pRBU-crnW ivc juiVAw bMdw pRBU-pRIq ƒ hI Awpxy jIvn dw inSwnw smJdw hY [

ਰੀ ਕਲਵਾਰਿ ਗਵਾਰਿ ਮੂਢ ਮਤਿ ਉਲਟੋ ਪਵਨੁ ਫਿਰਾਵਉ ॥ ਮਨੁ ਮਤਵਾਰ ਮੇਰ ਸਰ ਭਾਠੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰ ਚੁਆਵਉ ॥੧॥ ਬੋਲਹੁ ਭਈਆ ਰਾਮ ਕੀ ਦੁਹਾਈ ॥ ਪੀਵਹੁ ਸੰਤ ਸਦਾ ਮਤਿ ਦੁਰਲਭ ਸਹਜੇ ਪਿਆਸ ਬੁਝਾਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਭੈ ਬਿਚਿ ਭਾਉ ਭਾਇ ਕੋਊ ਬੂਝਹਿ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪਾਵੈ ਭਾਈ ॥ ਜੇਤੇ ਘਟ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਭ ਹੀ ਮਹਿ ਭਾਵੈ ਤਿਸਹਿ ਪੀਆਈ ॥੨॥ ਨਗਰੀ ਏਕੈ ਨਉ ਦਰਵਾਜੇ ਧਾਵਤੁ ਬਰਜਿ ਰਹਾਈ ॥ ਤ੍ਰਿਕੁਟੀ ਛੂਟੈ ਦਸਵਾ ਦਰੁ ਖੂਲ੍ਹ੍ਹੈ ਤਾ ਮਨੁ ਖੀਵਾ ਭਾਈ ॥੩॥ ਅਭੈ ਪਦ ਪੂਰਿ ਤਾਪ ਤਹ ਨਾਸੇ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਬੀਚਾਰੀ ॥ ਉਬਟ ਚਲੰਤੇ ਇਹੁ ਮਦੁ ਪਾਇਆ ਜੈਸੇ ਖੋਂਦ ਖੁਮਾਰੀ ॥੪॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1123}

pdArQ:- BeIAw—hy BweI! hy s`jx! duhweI—hor g`l C`f ky ie`ko hI g`l ƒ muV muV AwKI jwx ƒ duhweI pw dyxw AwKIdw hY [ rwm kI duhweI—hor i^Awl C`f ky prmwqmw dy nwm dw muV muV au~cwrn [ bolhu rwm kI duhweI—muV muV pRBU dy nwm dw jwp jpo [ sMq—hy sMq jno! pIvhu—(pRBU dy nwm dw jwp-rUp AMimRq) pIE [ durlB—jo bhuq muSkl nwl l`By [ sdw miq durlB—(hy sMq jno! rwm kI duhweI-rUp AMimRq pIx nwl) quhwfI mq sdw leI AYsI bx jwiegI jo muSkl nwl imldI hY [ shjy-shj AvsQw ivc (ApVw ky) [ ipAws buJweI—(ieh AMimRq mwieAw dI) ipAws buJw dyNdw hY [1[rhwau[

rI—{‘iesqRI-ilMg’ hY, ies dy twkry qy l&z ‘ry’ puilMg hY [ ‘ry loeI!’ ivc l&z ‘loeI’ puilMg hI ho skdw hY [ so, rwg Awsw dy Sbd “krvqu Blw...” ivc l&z ‘loeI’ kbIr jI dI vhutI vwsqy nhIN hY} [ rI klvwir—hy klwlx! rI gvwir—hy gMvwrn! mUF—mUrK [ pvnu—cMcl (mn) {“sMqhu mn pvnY suKu binAw—” soriT kbIr} [ aulto pvnu—aulitAw hoieAw cMcl (mn), ivgiVAw hoieAw cMcl mn [ iPrwvau—iPrwvauN, mYN iPrw irhw hW, mYN moV irhw hW, mYN ivgwV vloN vrj irhw hW [ mqvwr—mqvwlw, msq [ myr—sB qoN au~cw prbq ijs ivc sonw qy hIry Awidk imldy mMny gey hn; (2) mwlw dw sB qoN auprlw mxkw; (3) srIr dw sB qoN au~cw iSromxI ih`sw, idmwZ dsm-duAwr [ sr—brwbr, vrgw [ BwTI—B`TI, ijs ivc Ark Srwb Awidk k`Fy jWdy hn [ AMimRq Dwr—(nwm) AMimRq dIAW DwrW [ cuAwvau—mYN cuAw irhw hW, mYN k`F irhw hW [1[

BY ibic—pRBU dy Adb ivc (irhW) [ Bwau—(pRBU nwl) ipAwr [ Bwie—(aus) ipAwr dI rwhIN [ koaU—koeI ivrly ivrly [ hir rsu—hir-nwm AMimRq dw suAwd [ BweI—hy BweI! Gr—srIr, jIv [  BwvY—(jo aus pRBU ƒ) cMgw l`gdw hY [ iqsih—aus ƒ hI [2[

ngrI eykY—ies Awpxy srIr-rUp ngr ivc hI [ Dwvq—Btkdy mn ƒ [ iqRkutI—iqRaUVI, iK`J [ dsvw dru—dsvW drvwzw, idmwZ [ KUlHY—KulH jWdw hY, (pRBU-crnW nwl) sMbMD pYdw kr lYNdw hY [ KIvw—msq [ BweI—hy s`jx! [3[

ABY pd—inrBYqw vwlI AvsQw, mn dI auh hwlq ij`Qy dunIAw dy koeI fr nhIN poNhdy [ qh—aus AvsQw ivc, au~Qy [ kih—khy, AwKdw hY [ bIcwrI—ivcwr ky, soc-smJ ky [ aubt—{Skt. a¬q`An elevation, hill, pRwik®q-rUp hY ‘aubt’} AOKI GwtI, AOKy cVHweI vwly pwsy [ mdu—nSw [ KumwrI—msqI, nSw [ KoNd—{˜Odà) dwK dw rs, AMgUrI Srwb [ KoNd KumwrI—AMgUrI Srwb dw nSw [4[

ArQ:- hy BweI! muV muV pRBU dy nwm dw jwp jpo; hy sMq jno! (pRBU dy nwm dw jwp-rs AMimRq) pIE [ ies nwm-rs AMimRq dy pIx nwl) quhwfI mq sdw leI AYsI bx jwiegI jo muSkl nwl bixAw krdI hY, (ieh AMimRq) sihj AvsQw ivc (ApVw ky, mwieAw dI) ipAws buJw dyNdw hY [1[rhwau[

hy (mwieAw dw) nSw vMfx vwlI! hy gMvwrn! hy myrI mUrK Akl! mYN qW (nwm-AMimRq dI mOj ivc) Awpxy ivMgy jWdy cMcl mn ƒ (mwieAw vloN) vrj irhw hW [ (pRBU-crnW ivc juVI) surq dI B`TI bxw ky mYN ijauN ijauN (nwm-) AMimRq dIAW DwrW coNdw hW, iqauN iqauN myrw mn (aus ivc) msq huMdw jw irhw hY [1[

hy BweI! jo jo mnu`K ies hir-nwm AMimRq dw suAwd c`Kdw hY, pRBU dy fr ivc rih ky aus dy AMdr pRBU dw pRym pYdw huMdw hY [ aus pRym dI brkiq nwl auh ivrly (BwgW vwly) bMdy ieh g`l smJ lYNdy hn ik ijqny BI jIv hn, auhnW sBnW dy AMdr ieh nwm-AMimRq mOjUd hY [ pr, jo jIv aus pRBU ƒ cMgw l`gdw hY ausy ƒ hI auh AMimRq ipAwldw hY [2[

hy BweI! (“rwm kI duhweI” dI brkiq nwl) jo mnu`K ies nON-golkI srIr dy AMdr hI Btkdy mn ƒ mwieAw vloN vrj ky rok r`Kdw hY, aus dI iqRaUVI mu`k jWdI hY (Bwv, mwieAw dy kwrn pYdw hoeI iK`J ^qm ho jWdI hY), aus dI surq pRBU-crnW ivc juV jWdI hY qy (aus imlwp ivc aus dw) mn mgn rihMdw hY [3[

hux kbIr ieh g`l bVy XkIn nwl AwKdw hY—(‘rwm kI duhweI’ dI brkiq nwl) mn ivc auh hwlq pYdw ho jWdI hY ij`Qy ies ƒ dunIAw dy koeI) fr nhIN poNhdy, mn dy swry klyS nws ho jWdy hn [ (pr ieh nwm-AMimRq hwsl krn vwlw rwh, AOKw phwVI rwh hY) ies AOKy cVHweI dy rwh cVHidAW hI ieh nSw pRwpq huMdw hY (qy ieh nSw ieauN hY) ijvyN AMgUrI Srwb dw nSw huMdw hY [4[3[

not:- Sbd dw mu`K-Bwv ‘rhwau’ dI quk ivc hoieAw krdw hY [ swry Sbd ivc “rwm kI duhweI” dw ivkws hY [ ismrn dI brkiq nwl jo qbdIlI jIvn ivc pYdw huMdI hY, aus dw izkr Sbd dy chuMAW bMdW ivc hY [ l&z iqRkutI pvn Awidk qoN kwhlI nwl ieh nqIjw k`F lYxw TIk nhIN hY ik kbIr jI iksy jog-A`iBAws jW pRwxwXwm dI hwmI Brdy hn [

Sbd dw Bwv:- ismrn dw is`tw—mwieAw dI iqRSnw mu`k jWdI hY, mn nwm-AMimRq dI Dwr ivc msq rihMdw hY, mwieAw dy moh dy kwrn aupjI iK`J dUr ho jWdI hY [

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh