ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1102

ਸਲੋਕ ਡਖਣੇ ਮਃ ੫ ॥ ਨਾਨਕ ਕਚੜਿਆ ਸਿਉ ਤੋੜਿ ਢੂਢਿ ਸਜਣ ਸੰਤ ਪਕਿਆ ॥ ਓਇ ਜੀਵੰਦੇ ਵਿਛੁੜਹਿ ਓਇ ਮੁਇਆ ਨ ਜਾਹੀ ਛੋੜਿ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1102}

pdArQ:- kciVAw isau—auhnW nwloN ijnHW dI pRIq k`cI hY {not:- ijnHW nwl pRIq isr& mwieAw dy sMbMD krky huMdI hY, auh sdw kwiem nhIN rih skdI [ jwiedwd dI vMf qoN jW keI hor suAwrQW dy kwrn iP`k pY jWdI hY} [ Eie ivCuVih—mwieAw dy Awsry bxy hoey swk-sYx pRIq qoV lYNdy hn [

ArQ:- hy nwnk! (mwieAw dy Awsry pRIq pwx vwilAW dI pRIq dI gMF p`kI nhIN huMdI, so) auhnW nwloN pRIq qoV lY ijnHW dI pRIq k`cI hY (auhnW ƒ sdw inBx vwlw swQI nwh smJ) [ gurmuKW dI, sMq jnW dI Bwl kr, auhnW dI pRIq p`kI huMdI hY (ikauNik auhnW) ƒ koeI suAwrQ nhIN huMdw [ suAwrQI qW jIaUNidAW hI (idloN) iv`CuVy rihMdy hn, pr gurmuK sqsMgI mrn qy BI swQ nhIN C`fdy (pRBU-ipAwr dI dwiq leI Ardws krdy hn) [

ਮਃ ੫ ॥ ਨਾਨਕ ਬਿਜੁਲੀਆ ਚਮਕੰਨਿ ਘੁਰਨ੍ਹ੍ਹਿ ਘਟਾ ਅਤਿ ਕਾਲੀਆ ॥ ਬਰਸਨਿ ਮੇਘ ਅਪਾਰ ਨਾਨਕ ਸੰਗਮਿ ਪਿਰੀ ਸੁਹੰਦੀਆ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1102}

pdArQ:- Gurin—Gur-Gur krdIAW hn, gVHkdIAW hn, g`jdIAW hn [ Aiq kwlIAw—gUVHy kwly rMg vwlIAW [ myG—b`dl [ sMgim—imlwp ivc [ suhMdIAw—sohxIAW l`gdIAW hn [

ArQ:- hy nwnk! (swvx dI ru`qy jdoN) b`dlW dIAW gUVHIAW kwlIAW GtwvW g`jdIAW hn, (auhnW ivc) ibjlIAW cmkdIAW hn, qy b`dl muhly-Dwr vrHdy hn (qdoN kYsw suhwvxw smw huMdw hY); pr ieh kwlIAW GtwvW (iesqRI ƒ) pqI dy imlwp ivc hI sohxIAW l`gdIAW hn [2[

ਮਃ ੫ ॥ ਜਲ ਥਲ ਨੀਰਿ ਭਰੇ ਸੀਤਲ ਪਵਣ ਝੁਲਾਰਦੇ ॥ ਸੇਜੜੀਆ ਸੋਇੰਨ ਹੀਰੇ ਲਾਲ ਜੜੰਦੀਆ ॥ ਸੁਭਰ ਕਪੜ ਭੋਗ ਨਾਨਕ ਪਿਰੀ ਵਿਹੂਣੀ ਤਤੀਆ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1102}

pdArQ:- nIir—pwxI nwl [ jl Ql—ndIAW qy mdwn, toey-it`by [ sIql pvx—TMFIAW hvwvW [ Julwrdy—vgdIAW hox [ soieMn—sony dIAW [ suBr kpV—sgnW dy swlU [

ArQ:- hy nwnk! (jyT hwV dIAW loAW ipCoN vrKw ru`qy) toey-it`by (mINh dy) pwxI nwl Bry hoey hox, TMFIAW hvwvW vgdIAW hox, sony dw plµG hovy ijs ivc hIry lwl jVy hoey hox, sgnW dy swlU pihnx ƒ hox, (pr jy iesqRI ƒ Awpxy) pqI qoN ivCoVw hY qW (ieh swry suhwvxy pdwrQ ihrdy ƒ pucwx dy QW) sVn pYdw krdy hn [3[

ਪਉੜੀ ॥ ਕਾਰਣੁ ਕਰਤੈ ਜੋ ਕੀਆ ਸੋਈ ਹੈ ਕਰਣਾ ॥ ਜੇ ਸਉ ਧਾਵਹਿ ਪ੍ਰਾਣੀਆ ਪਾਵਹਿ ਧੁਰਿ ਲਹਣਾ ॥ ਬਿਨੁ ਕਰਮਾ ਕਿਛੂ ਨ ਲਭਈ ਜੇ ਫਿਰਹਿ ਸਭ ਧਰਣਾ ॥ ਗੁਰ ਮਿਲਿ ਭਉ ਗੋਵਿੰਦ ਕਾ ਭੈ ਡਰੁ ਦੂਰਿ ਕਰਣਾ ॥ ਭੈ ਤੇ ਬੈਰਾਗੁ ਊਪਜੈ ਹਰਿ ਖੋਜਤ ਫਿਰਣਾ ॥ ਖੋਜਤ ਖੋਜਤ ਸਹਜੁ ਉਪਜਿਆ ਫਿਰਿ ਜਨਮਿ ਨ ਮਰਣਾ ॥ ਹਿਆਇ ਕਮਾਇ ਧਿਆਇਆ ਪਾਇਆ ਸਾਧ ਸਰਣਾ ॥ ਬੋਹਿਥੁ ਨਾਨਕ ਦੇਉ ਗੁਰੁ ਜਿਸੁ ਹਰਿ ਚੜਾਏ ਤਿਸੁ ਭਉਜਲੁ ਤਰਣਾ ॥੨੨॥ {ਪੰਨਾ 1102}

pdArQ:- kwrxu—sbb [ krqY—krqwr ny [ hY krxw—(sb`b) bxnw hY [ sau—sYNkVy vwrI [ Dwvih—qUM dOVyN [ Duir—(jo) DuroN (qyry kIqy krmW Anuswr pRBU ny iliKAw hY) [ krmw—krm, myhr [ Drxw—DrqI [ BY fru—(dunIAw dy) frW dw sihm [ BY—frW dw [ BY qy—(pRBU dy) fr qoN [ shju—Afol AvsQw [ ihAwie—ihrdy ivc [ boihQu—jhwz [

ArQ:- hy pRwxI! jo sb`b krqwr ny bxwieAw hY auhI bxnw hY [ jy qUM sYNkVy vwrI dOVdw iPryN, jo DuroN (qyry kIqy krmW Anuswr) lhxw (iliKAw) hY auhI pRwpq kryNgw [ swrI DrqI auqy BI jy Btkdw iPryN, qW BI pRBU dI myhr qoN ibnw kuJ nhIN imlygw (ies vwsqy aus dI myhr dw pwqr bx) [

ijs mnu`K ny gurU ƒ iml ky prmwqmw dw fr (ihrdy ivc vswieAw hY), pRBU ny aus dw dunIAwvI frW dw sihm dUr kr id`qw hY [ prmwqmw dy fr qoN hI dunIAw vloN vYrwg pYdw huMdw hY, mnu`K pRBU dI Koj ivc l`g jWdw hY [ prmwqmw dI Koj kridAW kridAW (mnu`K dy AMdr) Awqmk Afolqw pYdw ho jWdI hY, Aqy aus dw jnm mrn dw gyV mu`k jWdw hY [ ijs ƒ gurU dI srn pRwpq ho geI, aus ny ihrdy ivc nwm ismirAw nwm dI kmweI kIqI [

(hy pRwxI!) gurU nwnk dyv (Awqmk) jhwz hY, hrI ny ijs ƒ ies jhwz ivc ibTw id`qw, aus ny sMswr-smuMdr ƒ qr ilAw [22[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੫ ॥ ਪਹਿਲਾ ਮਰਣੁ ਕਬੂਲਿ ਜੀਵਣ ਕੀ ਛਡਿ ਆਸ ॥ ਹੋਹੁ ਸਭਨਾ ਕੀ ਰੇਣੁਕਾ ਤਉ ਆਉ ਹਮਾਰੈ ਪਾਸਿ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1102}

not:- ies slok ivc gurU Arjn swihb prmwqmw vloN hryk pRwxI ƒ sunyhw dyNdy hn ik aus dy nyVy auhI ho skdw hY ijs ny haumY iqAwgI hY qy inmRqw DwrI hY [

pdArQ:- mrxu—mOq, haumY dI mOq, haumY dw iqAwg [ kbUil—pvvwn kr [ ryxukw—crn-DUV [ qau—qdoN [

ArQ:- (prmwqmw vloN sunyhw hY—hy bMdy!) qdoN hI qUM myry nyVy Aw skdw hYN, jy sBnW dy crnW dI DUV ho jweyN, pihlW (haumY mmqw dw) iqAwg prvwn kryN, qy (suAwrQ-BrI) izMdgI dI qWG C`f dyvyN [1[

ਮਃ ੫ ॥ ਮੁਆ ਜੀਵੰਦਾ ਪੇਖੁ ਜੀਵੰਦੇ ਮਰਿ ਜਾਨਿ ॥ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹਾ ਮੁਹਬਤਿ ਇਕ ਸਿਉ ਤੇ ਮਾਣਸ ਪਰਧਾਨ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1102}

pdArQ:- muAw—sMswrk vwsnw vloN moieAw hoieAw, ijs ny sMswrk vwsnw imtw leIAW hn [ pyKu—vyKo, smJo [ mir jwin@—Awqmk mOqy mr jWdy hn [ jIvMdy—inry dunIAw dy rMg mwxn vwly [ muhbiq—ipAwr [ iek isau—iek pRBU nwl [ qy—auh {bhu-vcn} [ mwxs—mnu`K [ prDwn—sRySt [

ArQ:- Asl ivc ausy bMdy ƒ ijaUNdw smJo ijs ny sMswrk vwsnw imtw leIAW hn [ jyhVy inry dunIAw dy rMg mwxdy hn auh Awqmk mOqy mr jWdy hn [ auhI mnu`K iSromxI (khy jWdy hn), ijnHW dw ipAwr ie`k prmwqmw nwl hY [2[

ਮਃ ੫ ॥ ਜਿਸੁ ਮਨਿ ਵਸੈ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਨਿਕਟਿ ਨ ਆਵੈ ਪੀਰ ॥ ਭੁਖ ਤਿਖ ਤਿਸੁ ਨ ਵਿਆਪਈ ਜਮੁ ਨਹੀ ਆਵੈ ਨੀਰ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1102}

pdArQ:- ijs min—ijs dy mn ivc [ inkit—nyVy [ pIr—du`K-klyS [ BuK iqK—mwieAw dI Bu`K-qRyh [ n ivAwpeI—dbwau nhIN pw skdI [ jmu—mOq dw fr [ nIr—nyVy [

ArQ:- ijs mnu`K dy mn ivc (sdw) prmwqmw (dw nwm) v`sdw hY, koeI du`K-klyS aus dy nyVy Fukdw, mwieAw dI Bu`K-qRyh aus auqy Awpxw dbwau nhIN pw skdI, mOq dw fr (BI) aus dy nyVy nhIN AwauNdw [3[

ਪਉੜੀ ॥ ਕੀਮਤਿ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਈਐ ਸਚੁ ਸਾਹ ਅਡੋਲੈ ॥ ਸਿਧ ਸਾਧਿਕ ਗਿਆਨੀ ਧਿਆਨੀਆ ਕਉਣੁ ਤੁਧੁਨੋ ਤੋਲੈ ॥ ਭੰਨਣ ਘੜਣ ਸਮਰਥੁ ਹੈ ਓਪਤਿ ਸਭ ਪਰਲੈ ॥ ਕਰਣ ਕਾਰਣ ਸਮਰਥੁ ਹੈ ਘਟਿ ਘਟਿ ਸਭ ਬੋਲੈ ॥ ਰਿਜਕੁ ਸਮਾਹੇ ਸਭਸੈ ਕਿਆ ਮਾਣਸੁ ਡੋਲੈ ॥ ਗਹਿਰ ਗਭੀਰੁ ਅਥਾਹੁ ਤੂ ਗੁਣ ਗਿਆਨ ਅਮੋਲੈ ॥ ਸੋਈ ਕੰਮੁ ਕਮਾਵਣਾ ਕੀਆ ਧੁਰਿ ਮਉਲੈ ॥ ਤੁਧਹੁ ਬਾਹਰਿ ਕਿਛੁ ਨਹੀ ਨਾਨਕੁ ਗੁਣ ਬੋਲੈ ॥੨੩॥੧॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1102}

pdArQ:- AfolY—hy kdy nwh folx vwly! isD—jog-swDnW ivc pu`gy hoey jogI [ swiDk—swDn krn vwly [ qolY—mu`l pw sky [ Epiq—auqp`qI [ prlY—{pRlX} nws [ krx kwrx—jgq dw bxwaux vwlw, jgq dw mUl [ smwhy—ApVWdw hY [ sBsY—hryk jIv ƒ [ gihr—fUMGw [ Duir—Dur qoN [ maulY—maulw ny [

ArQ:- hy sdw-iQr qy kdy n folx vwly Swh! qyrw mu`l nhIN d`isAw jw skdw [ jog-swDnW ivc pugy hoey jogI, swDnW krn vwly, igAwn-crcw krn vwly qy smwDIAW lwx vwly—iehnW ivcoN kyhVw hY jo qyrw mu`l pw sky?

(hy BweI!) pRBU (isRStI ƒ) pYdw krn qy nws krn dy smr`Q hY, (isRStI dI) auqp`qI BI auhI krdw hY qy nws BI auhI [ jgq pYdw krn dI qwkq r`Kdw hY hryk jIv dy AMdr auhI boldw hY [ hryk jIv ƒ irzk ApVWdw hY, mnu`K ivArQ hI Gwbrdw hY [

hy pRBU! qUM fUMGw hYN isAwxw hYN, qyrI hwQ nhIN pY skdI [ qyry guxW dw mu`l nhIN pY skdw, qyry igAwn dw mu`l nhIN pY skdw [

(hy BweI!) jIv auhI kMm krdw hY jo DuroN krqwr ny aus vwsqy imQ id`qw hY (Bwv, aus dy kIqy krmW Anuswr ijho ijhy sMskwr jIv dy AMdr pw id`qy hn) [

hy pRBU! qYQoN AwkI ho ky (jgq ivc) kuJ nhIN vrq irhw [ nwnk qyrI hI is&iq-swlwh krdw hY [23[1[2[

ਰਾਗੁ ਮਾਰੂ ਬਾਣੀ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਕੀ    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਪਡੀਆ ਕਵਨ ਕੁਮਤਿ ਤੁਮ ਲਾਗੇ ॥ ਬੂਡਹੁਗੇ ਪਰਵਾਰ ਸਕਲ ਸਿਉ ਰਾਮੁ ਨ ਜਪਹੁ ਅਭਾਗੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਬੇਦ ਪੁਰਾਨ ਪੜੇ ਕਾ ਕਿਆ ਗੁਨੁ ਖਰ ਚੰਦਨ ਜਸ ਭਾਰਾ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਕੀ ਗਤਿ ਨਹੀ ਜਾਨੀ ਕੈਸੇ ਉਤਰਸਿ ਪਾਰਾ ॥੧॥ ਜੀਅ ਬਧਹੁ ਸੁ ਧਰਮੁ ਕਰਿ ਥਾਪਹੁ ਅਧਰਮੁ ਕਹਹੁ ਕਤ ਭਾਈ ॥ ਆਪਸ ਕਉ ਮੁਨਿਵਰ ਕਰਿ ਥਾਪਹੁ ਕਾ ਕਉ ਕਹਹੁ ਕਸਾਈ ॥੨॥ ਮਨ ਕੇ ਅੰਧੇ ਆਪਿ ਨ ਬੂਝਹੁ ਕਾਹਿ ਬੁਝਾਵਹੁ ਭਾਈ ॥ ਮਾਇਆ ਕਾਰਨ ਬਿਦਿਆ ਬੇਚਹੁ ਜਨਮੁ ਅਬਿਰਥਾ ਜਾਈ ॥੩॥ ਨਾਰਦ ਬਚਨ ਬਿਆਸੁ ਕਹਤ ਹੈ ਸੁਕ ਕਉ ਪੂਛਹੁ ਜਾਈ ॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਰਾਮੈ ਰਮਿ ਛੂਟਹੁ ਨਾਹਿ ਤ ਬੂਡੇ ਭਾਈ ॥੪॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1102-1103}

pdArQ:- pfIAw—hy pWfy! isau—smyq [ ABwgy—hy mMd BwgI! [1[rhwau[

gunu—lwB, &wiedw [ Kr—Koqw, ^r [ js—jYsy, ijvyN [ Bwrw—Bwr, boJ, l`dw [ giq—hwlq, AvsQw [ nwm kI giq—nwm jpx dI AvsQw, nwm jipAW jo Awqmk AvsQw bxdI hY [1[

bDhu—mwrdy ho (j`gW dy vyly) [ Qwphu—imQ lYNdy ho [ ADrmu—pwp [ BweI—hy BweI! muinvr—sRySt munI [ kw kau—iks ƒ? ksweI—jo mnu`K b`kry Awidk mwr ky auhnW dw mws vyc ky guzwrw krdy hn [2[

kwih—hor iks ƒ? buJwvhu—smJwauNdy ho [ AibrQw—ivArQ [3[

nwrd, ibAws, suk—purwxy ihMdU ivdvwn irSIAW dy nwm hn (not:- kbIr jI iksy pMifq ƒ aus dw BulyKw smJw rhy hn, ies vwsqy auhnW dy hI irSIAW dw hvwlw dyNdy hn) [ jwie—jw ky [ rim—ismr ky [ bUfy—fu`by smJo [4[

ArQ:- hy pMifq! qusI lok ikhVI kum`qy l`gy pey ho? hy mMd-BwgI pWfy! qusI pRBU dw nwm nhIN ismrdy, swry prvwr smyq hI (sMswr-smuMdr ivc) fu`b jwaugy [1[rhwau[

(hy pWfy!) qUM (sMswr-smuMdr qoN) ikvyN pwr lµGyNgw? ieh qW qYƒ smJ hI nhIN peI ik prmwqmw dw nwm ismirAW ikho ijhI Awqmk AvsQw bxdI hY [ (qUM mwx krdw hYN ik qUM vyd Awidk Drm-pusqkW piVHAw hoieAw hYN, pr) vyd purwn pVHn dw koeI BI lwB nhIN (jy nwm qoN suM\w irhw; ieh qW idmwZ au~qy Bwr hI l`d ilAw), ijvyN iksy Koqy au~qy cMdn dw l`dw l`d ilAw [1[

(hy pWfy! iek pwsy qusI mws Kwx ƒ inMddy ho; pr j`g krn vyly qusI BI) jIv mwrdy ho (kurbwnI dyx leI, qy) ies ƒ Drm dw kMm smJdy ho [ iPr, hy BweI! d`so, pwp ikhVw hY? (j`g krn vyly qusI Awp BI jIv-ihMsw krdy ho, pr) Awpxy Awp ƒ qusI sRySt irSI imQdy ho [ (jy jIv mwrn vwly lok irSI ho skdy hn,) qW qusI ksweI iks ƒ AwKdy ho? (qusI auhnW lokW ƒ ksweI ikauN AwKdy ho jo mws vycdy hn? [2[

hy AigAwnI pWfy! quhwƒ Awp ƒ (jIvn dy shI rsqy dI) smJ nhIN AweI, hy BweI! hor iks ƒ m`qW dyh rhy ho? (ies pVHI hoeI iv`idAw qoN qusI Awp koeI lwB nhIN auTw rhy, ies) iv`idAw ƒ isr& mwieAw dI ^wqr vyc hI rhy ho, ies qrHW quhwfI izMdgI ivArQ guzr rhI hY [3[

kbIr AwKdw hY—hy BweI! (dunIAw dy bMDnW qoN) pRBU dw nwm ismr ky hI mukq ho skdy ho, nhIN qW Awpxy Awp ƒ fu`by smJo [ (jy myrI ies g`l au~qy XkIn nhIN AwauNdw, qW Awpxy hI purwxy irSIAW dy bcn pVH sux vyKo) nwrd irSI dy iehI bcn hn, ivAws iehI g`l AwKdw hY; sukdyv ƒ vI jw ky pu`C lvo (Bwv, sukdyv dy bcn pVH ky BI vyK lvo, auh BI iehI AwKdw hY ik nwm ismirAW pwr-auqwrw huMdw hY) [4[1[

Sbd dw Bwv:- Dwrimk pusqkW dy inry pwT dw koeI lwB nhIN, jy jIvn ivc pltw nhIN AwieAw [

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh