ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1099

ਪਉੜੀ ॥ ਅਕਲ ਕਲਾ ਨਹ ਪਾਈਐ ਪ੍ਰਭੁ ਅਲਖ ਅਲੇਖੰ ॥ ਖਟੁ ਦਰਸਨ ਭ੍ਰਮਤੇ ਫਿਰਹਿ ਨਹ ਮਿਲੀਐ ਭੇਖੰ ॥ ਵਰਤ ਕਰਹਿ ਚੰਦ੍ਰਾਇਣਾ ਸੇ ਕਿਤੈ ਨ ਲੇਖੰ ॥ ਬੇਦ ਪੜਹਿ ਸੰਪੂਰਨਾ ਤਤੁ ਸਾਰ ਨ ਪੇਖੰ ॥ ਤਿਲਕੁ ਕਢਹਿ ਇਸਨਾਨੁ ਕਰਿ ਅੰਤਰਿ ਕਾਲੇਖੰ ॥ ਭੇਖੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨ ਲਭਈ ਵਿਣੁ ਸਚੀ ਸਿਖੰ ॥ ਭੂਲਾ ਮਾਰਗਿ ਸੋ ਪਵੈ ਜਿਸੁ ਧੁਰਿ ਮਸਤਕਿ ਲੇਖੰ ॥ ਤਿਨਿ ਜਨਮੁ ਸਵਾਰਿਆ ਆਪਣਾ ਜਿਨਿ ਗੁਰੁ ਅਖੀ ਦੇਖੰ ॥੧੩॥ {ਪੰਨਾ 1099}

pdArQ:- klw—(digit) ih`sw, totw (ijvyN cMdRmw dIAW klw vDdIAW GtdIAW hn) [ Akl—ijs dIAW klW nwh hox, ijs dy toty nwh ho skx, jo cMdRmw vWg Gtdw vDdw nhIN, AKMf SkqI vwlw [ lK—(l˜) inSwn, ichn [ AlyK—jo ibAwn nwh kIqw jw sky [ Ktu drsn—Cy ByKW dy swDU (jogI, jMgm, sryvVy, sMinAwsI, bYrwgI, boDI) [ cMdRwiex vrq—cMdRmw nwl sMbMD r`Kx vwly vrq [ swr—AslIAq [ n pyKM—nhIN vyKdy [ mwrig—rsqy auqy [ iqin—aus ny [

ArQ:- ijs pRBU dw koeI ichn-c`k® nhIN, ijs dw srUp ibAwn nhIN kIqw jw skdw, jo vDdw Gtdw nhIN hY aus dw Byq (klw) nhIN pwieAw jw skdw [ Cy ByKW dy swDU (ivArQ) Btkdy iPrdy hn, pRBU ByKW dI rwhIN nhIN imldw [ (keI bMdy) cMdRwiex vrq r`Kdy hn, pr auhnW dw koeI lwB nhIN (auh iksy igxqI ivc nhIN) [ jo swry dy swry vyd pVHdy hn, auh BI AslIAq nhIN vyK skdy [ keI ieSnwn kr ky (m`Qy au~qy) iqlk lWdy hn, pr auhnW ny mn ivc (ivkwrW dI) kwlK huMdI hY (auhnW ƒ BI r`b nhIN imldw) [ prmwqmw ByKW dI rwhIN nhIN l`Bdw, (gurU dy) s`cy aupdyS qoN ibnw nhIN imldw [

ijs mnu`K dy m`Qy au~qy DuroN (b^SS dw iliKAw) lyK au~GV pey, auh (pihlW) kurwhy ipAw hoieAw (BI TIk) rsqy qy Aw jWdw hY [ ijs mnu`K ny AwpxI A`KIN gurU dw drsn kr ilAw hY, aus ny Awpxw jnm sPlw kr ilAw hY [13[

ਡਖਣੇ ਮਃ ੫ ॥ ਸੋ ਨਿਵਾਹੂ ਗਡਿ ਜੋ ਚਲਾਊ ਨ ਥੀਐ ॥ ਕਾਰ ਕੂੜਾਵੀ ਛਡਿ ਸੰਮਲੁ ਸਚੁ ਧਣੀ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1099}

pdArQ:- invwhU—qoV inbwhux vwlw, pUrw swQ inbwhux vwlw [ gif—(ihrdy ivc) p`kw kr ky r`K [ clwaU—clw jwx vwlw, swQ C`f jwx vwlw [ QIAY—hovy [ sMmlu—sMBwl ky (mn ivc) r`K [ DxI—mwlk [

ArQ:- jo (mwlk-pRBU) swQ C`f jwx vwlw nhIN hY aus qoV inbwhux vwly ƒ (ihrdy ivc) p`kw kr ky r`K [ sdw-iQr rihx vwly mwlk ƒ (mn ivc) sMBwl ky r`K, (jyhVI kwr aus dI Xwd ƒ Bulwvy, aus) kUVI kwr ƒ C`f dyh (mwieAw sMbMDI kwr ivc ic`q ƒ nwh g`f) [1[

ਮਃ ੫ ॥ ਹਭ ਸਮਾਣੀ ਜੋਤਿ ਜਿਉ ਜਲ ਘਟਾਊ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ॥ ਪਰਗਟੁ ਥੀਆ ਆਪਿ ਨਾਨਕ ਮਸਤਕਿ ਲਿਖਿਆ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1099}

pdArQ:- hB—hr QW [ GtwaU—GiVAW ivc [ msqik—m`Qy auqy [

ArQ:- hy nwnk! pRBU dI joiq qW hr QW smweI hoeI hY (mOjUd hY) ijvyN pwxI dy GiVAW ivc cMdRmw (dw pRiqibMb) hY [ (pr mwieAw-vyVHy jIv ƒ Awpxy AMdr aus dw dIdwr nhIN huMdw) [ ijs mnu`K dy m`Qy auqy (pUrblw) iliKAw lyK jwgdw hY, aus dy AMdr pRBU dI joiq prq`K ho pYNdI hY [2[

ਮਃ ੫ ॥ ਮੁਖ ਸੁਹਾਵੇ ਨਾਮੁ ਚਉ ਆਠ ਪਹਰ ਗੁਣ ਗਾਉ ॥ ਨਾਨਕ ਦਰਗਹ ਮੰਨੀਅਹਿ ਮਿਲੀ ਨਿਥਾਵੇ ਥਾਉ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1099}

pdArQ:- suhwvy—sohxy [ cau—aucwr (ky) [ mMnIAih—Awdr pRwpq krdy hn [

ArQ:- hy nwnk! jo mnu`K pRBU dw nwm ismrdy hn jo A`Ty phr pRBU dI is&iq-swlwh krdy hn, auhnW dy mUMh suMdr (id`sdy) hn [ hy nwnk! Ajyhy (BwgW vwly) bMdy pRBU dI hzUrI ivc mwx pWdy hn [ ijs mnu`K ƒ (pihlW) ikqy BI Awsrw nhIN sI imldw (nwm dI brkiq nwl) aus ƒ (hr QW) Awdr imldw hY [3[

ਪਉੜੀ ॥ ਬਾਹਰ ਭੇਖਿ ਨ ਪਾਈਐ ਪ੍ਰਭੁ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ॥ ਇਕਸੁ ਹਰਿ ਜੀਉ ਬਾਹਰੀ ਸਭ ਫਿਰੈ ਨਿਕਾਮੀ ॥ ਮਨੁ ਰਤਾ ਕੁਟੰਬ ਸਿਉ ਨਿਤ ਗਰਬਿ ਫਿਰਾਮੀ ॥ ਫਿਰਹਿ ਗੁਮਾਨੀ ਜਗ ਮਹਿ ਕਿਆ ਗਰਬਹਿ ਦਾਮੀ ॥ ਚਲਦਿਆ ਨਾਲਿ ਨ ਚਲਈ ਖਿਨ ਜਾਇ ਬਿਲਾਮੀ ॥ ਬਿਚਰਦੇ ਫਿਰਹਿ ਸੰਸਾਰ ਮਹਿ ਹਰਿ ਜੀ ਹੁਕਾਮੀ ॥ ਕਰਮੁ ਖੁਲਾ ਗੁਰੁ ਪਾਇਆ ਹਰਿ ਮਿਲਿਆ ਸੁਆਮੀ ॥ ਜੋ ਜਨੁ ਹਰਿ ਕਾ ਸੇਵਕੋ ਹਰਿ ਤਿਸ ਕੀ ਕਾਮੀ ॥੧੪॥ {ਪੰਨਾ 1099}

pdArQ:- bwhr ByiK—bwhrly ByKW nwl [ AMqrjwmI—idl dI jwxn vwlw [ bwhrI—ibnw [ inkwmI—inkMmI, ivArQ [ grib—AhMkwr ivc [ iPrwmI—iPrdI hY [ gumwnI—AhMkwrI [ grbih—AhMkwr krdy hn [ dwmI—pYsy vwly, mwieAwDwrI [ iblwmI—iblm, dyr, icr [ hukwmI—hukm ivc, hukm Anuswr [ krmu—b^SS [ kwmI—kMm AwauNdw hY [ iqs kI kwmI—aus dy kMm AwauNdw hY, aus dw kMm svwrdw hY [

ArQ:- r`b bwhrly ByKW nwl nhIN imldw (ikauNik) auh hryk dy idl dI jwxdw hY, qy, iek r`b dy imlwp qoN ibnw swrI isRStI ivArQ ivcrdI hY [ ijnHW bMidAW dw mn prvwr dy moh ivc rMigAw rihMdw hY, auh sdw AhMkwr ivc hI iPrdy hn, mwieAw-DwrI bMdy jgq ivc AwkV AwkV ky c`ldy hn, pr auhnW dw AhMkwr iksy ArQ nhIN, (ikauNik) jgq qoN qurn vyly mwieAw jIv dy nwl nhIN jWdI, iKn pl ivc hI swQ C`f jWdI hY [ Ajyhy bMdy prmwqmw dI rzw Anuswr sMswr ivc (ivArQ hI) jIvn guzwr jWdy hn [

ijs mnu`K auqy pRBU dI myhr (dw drvwzw) KulHdw hY, aus ƒ gurU imldw hY (gurU dI rwhIN) aus ƒ mwlk-pRBU iml pYNdw hY [ jo mnu`K pRBU dw syvk bx jWdw hY, pRBU aus dw kMm svwrdw hY [14[

ਡਖਣੇ ਮਃ ੫ ॥ ਮੁਖਹੁ ਅਲਾਏ ਹਭ ਮਰਣੁ ਪਛਾਣੰਦੋ ਕੋਇ ॥ ਨਾਨਕ ਤਿਨਾ ਖਾਕੁ ਜਿਨਾ ਯਕੀਨਾ ਹਿਕ ਸਿਉ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1099}

pdArQ:- Alwey—aucwrdw hY, AwKdw hY [ hB—swrI (isRStI) [ koie—koeI ivrlw [ Kwku—crn-DUV [ XkInw—prqIq, srDw [ ihk—iek [

ArQ:- swrI isRStI hI mUMh nwl AwKdI hY (ik) mOq (isr auqy KVI hY), pr koeI ivrlw bMdw (ieh g`l XkIn nwl) smJdw hY [ hy nwnk! (AwK—) mYN auhnW (gurmuKW) dI crn-DUV (mMgdw) hW jo (mOq ƒ s`c jwx ky) iek prmwqmw nwl sMbMD joVdy hn [1[

ਮਃ ੫ ॥ ਜਾਣੁ ਵਸੰਦੋ ਮੰਝਿ ਪਛਾਣੂ ਕੋ ਹੇਕੜੋ ॥ ਤੈ ਤਨਿ ਪੜਦਾ ਨਾਹਿ ਨਾਨਕ ਜੈ ਗੁਰੁ ਭੇਟਿਆ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1099}

pdArQ:- jwxu—AMqrjwmI [ mMiJ—(hryk jIv dy) AMdr [ ko hokVo—koeI ivrlw iek [ qY qin—aus mnu`K dy srIr ivc [ pVdw—prmwqmw nwloN iv`Q [ jY—ijs ƒ [ ByitAw—imilAw [

ArQ:- AMqrjwmI prmwqmw (hryk jIv dy) AMdr v`sdw hY, pr ies g`l ƒ koeI ivrlw bMdw smJdw hY [ hy nwnk! (ijs mnu`K ƒ gurU iml pYNdw hY aus dy ihrdy ivc (srIr ivc prmwqmw nwloN) iv`Q nhIN rih jWdI (qy auh prmwqmw ƒ Awpxy AMdr vyK lYNdw hY) [2[

ਮਃ ੫ ॥ ਮਤੜੀ ਕਾਂਢਕੁ ਆਹ ਪਾਵ ਧੋਵੰਦੋ ਪੀਵਸਾ ॥ ਮੂ ਤਨਿ ਪ੍ਰੇਮੁ ਅਥਾਹ ਪਸਣ ਕੂ ਸਚਾ ਧਣੀ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1099}

pdArQ:- kuAwhu—BYVI, KotI (kulwh), Gwty vwlI [ mqVI—koJI mq [ kWF—k`Fx vwlw [ kWF pwv—k`Fx vwly dy pYr [ mU qin—myry srIr ivc, myry ihrdy ivc [ AQwh—byAMq [ psx kU—vyKx leI [ DxI—mwlk [

ArQ:- sdw kwiem rihx vwly mwlk dw drsn krn vwsqy myry ihrdy ivc AQwh pRym hY (pr myrI KotI mq drsn dy rsqy ivc rok pWdI hY); jyhVw mnu`K myrI ies KotI mq ƒ (myry AMdroN) k`F dyvy, mYN aus dy pYr Do Do ky pIvWgw [3[

ਪਉੜੀ ॥ ਨਿਰਭਉ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਿਆ ਨਾਲਿ ਮਾਇਆ ਰਚਾ ॥ ਆਵੈ ਜਾਇ ਭਵਾਈਐ ਬਹੁ ਜੋਨੀ ਨਚਾ ॥ ਬਚਨੁ ਕਰੇ ਤੈ ਖਿਸਕਿ ਜਾਇ ਬੋਲੇ ਸਭੁ ਕਚਾ ॥ ਅੰਦਰਹੁ ਥੋਥਾ ਕੂੜਿਆਰੁ ਕੂੜੀ ਸਭ ਖਚਾ ॥ ਵੈਰੁ ਕਰੇ ਨਿਰਵੈਰ ਨਾਲਿ ਝੂਠੇ ਲਾਲਚਾ ॥ ਮਾਰਿਆ ਸਚੈ ਪਾਤਿਸਾਹਿ ਵੇਖਿ ਧੁਰਿ ਕਰਮਚਾ ॥ ਜਮਦੂਤੀ ਹੈ ਹੇਰਿਆ ਦੁਖ ਹੀ ਮਹਿ ਪਚਾ ॥ ਹੋਆ ਤਪਾਵਸੁ ਧਰਮ ਕਾ ਨਾਨਕ ਦਰਿ ਸਚਾ ॥੧੫॥ {ਪੰਨਾ 1099}

pdArQ:- rcw—Kicq, msq [ ncw—n`cdw, Btkdw iPrdw [ qY—Aqy [ QoQw—^wlI [ kUiVAwru—JUTw [ Kcw—g`p [ pwiqswih—pwiqSwh ny [ vyiK—vyK ky [ krmcw—krm, kIqy kMm [ hyirAw—q`ikAw [ jmdUqI—jmdUqW ny [ pcw—^uAwr huMdw [ qpwvsu—inAwau [ dir—dr qy [

ArQ:- ijs mnu`K ny inrBau pRBU dw nwm Bulw id`qw hY qy jo mwieAw ivc hI msq rihMdw hY, auh jnm mrn dy gyV ivc pY jWdw hY auh AnykW jUnW ivc Btkdw hY [

(mwieAw ivc msq mnu`K jy koeI) bcn krdw hY qW aus qoN iPr jWdw hY, sdw JUTI g`l hI krdw hY [ auh JUTw Awpxy mn ivcoN ^wlI huMdw hY (aus dI nIXq pihlW hI mwVI huMdI hY, ies vwsqy) aus dI (hryk g`l) JUTI huMdI hY g`p huMdI hY [ Ajyhw bMdw JUTy lwlc ivc Ps ky inrvYr bMdy nwl BI vYr kmw lYNdw hY, muMF qoN hI aus lwlcI dy kMmW ƒ vyK ky sdw-iQr rihx vwly pRBU pwiqSwh ny (aus dI zmIr ƒ) mwr id`qw hoieAw hY [ Ajyhw mnu`K sdw jmdUqW dI q`k ivc rihMdw hY, du`KW ivc hI ^uAwr huMdw hY [ hy nwnk! s`cy pRBU dy dr qy Drm dw iensw& (hI) huMdw hY [15[

ਡਖਣੇ ਮਃ ੫ ॥ ਪਰਭਾਤੇ ਪ੍ਰਭ ਨਾਮੁ ਜਪਿ ਗੁਰ ਕੇ ਚਰਣ ਧਿਆਇ ॥ ਜਨਮ ਮਰਣ ਮਲੁ ਉਤਰੈ ਸਚੇ ਕੇ ਗੁਣ ਗਾਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1099}

pdArQ:- pRB nwmu—pRBU dw nwm [ iDAwie—iDAwn Dr [

ArQ:- (hy BweI!) AMimRq vyly au~T ky pRBU dw nwm ismr, Aqy Awpxy gurU dy crnW dw iDAwn Dr (Bwv, pRBU dy nwm ivc joVn vwly gurU dw Awdr-sqkwr pUrI inmRqw hlImI nwl Awpxy ihrdy ivc itkw) [ sdw kwiem rihx vwly pRBU dI is&iq-swlwh kIiqAW jnm mrn dy gyV ivc pwx vwlI ivkwrW dI mYl mn qoN auqr jWdI hY [1[

ਮਃ ੫ ॥ ਦੇਹ ਅੰਧਾਰੀ ਅੰਧੁ ਸੁੰਞੀ ਨਾਮ ਵਿਹੂਣੀਆ ॥ ਨਾਨਕ ਸਫਲ ਜਨੰਮੁ ਜੈ ਘਟਿ ਵੁਠਾ ਸਚੁ ਧਣੀ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1099}

pdArQ:- dyh—kwieAW [ AMDu AMDwrI—pUrn qOr qy AMnHI [ suM\I—Awqmk jIvn qoN s`KxI [ jY Git—ijs mnu`K dy ihrdy ivc [ scu—sdw-iQr [ vuTw—Aw v`isAw [

ArQ:- nwm qoN KuMiJAw hoieAw srIr (Awqmk jIvn qoN) s`Kxw rihMdw hY, pUrn qOr qy (Awqmk jIvn dI sUJ vloN) AMnHw ho jWdw hY (Bwv, swry igAwn ieMdRy suc`jI vrqoN vloN AMnHy ho ky ivkwrW ivc privrq hoey rihMdy hn) [ hy nwnk! ijs mnu`K dy ihrdy ivc sdw-iQr mwlk-pRBU Aw v`sdw hY, aus dI izMdgI mubwirk hY [2[

ਮਃ ੫ ॥ ਲੋਇਣ ਲੋਈ ਡਿਠ ਪਿਆਸ ਨ ਬੁਝੈ ਮੂ ਘਣੀ ॥ ਨਾਨਕ ਸੇ ਅਖੜੀਆ ਬਿਅੰਨਿ ਜਿਨੀ ਡਿਸੰਦੋ ਮਾ ਪਿਰੀ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1099}

pdArQ:- loiex—A`KW nwl  [ loeI—lok, jgq, mwiek pdwrQ [ ipAws—mwiek pdwrQW dI lwlsw [ mU—myrI [ GxI—bhuq vDI hoeI [ AKVIAw—A`KW [ ibAMin—hor iksm dIAW [ mw—myrw [

ArQ:- (ijauN ijauN) mYN iehnW A`KW nwl (inry) jgq ƒ (Bwv, dunIAw dy pdwrQW ƒ) q`kdw hW (iehnW pdwrQW vwsqy myrI lwlsw bhuq vDdI jWdI hY, lwlsw mu`kdI nhIN [ hy nwnk! (iqRsnw-mwrIAW A`KW nwl ipAwrw pRBU id`s nhIN skdw) auh A`KW (iehnW iqRSnw-vyVHIAW A`KW nwloN) hor iksm dIAW hn, ijnHW nwl ipAwrw pqI-pRBU id`sdw hY [3[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh