ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1093

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥ ਹਉ ਮੈ ਕਰੀ ਤਾਂ ਤੂ ਨਾਹੀ ਤੂ ਹੋਵਹਿ ਹਉ ਨਾਹਿ ॥ ਬੂਝਹੁ ਗਿਆਨੀ ਬੂਝਣਾ ਏਹ ਅਕਥ ਕਥਾ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਤਤੁ ਨ ਪਾਈਐ ਅਲਖੁ ਵਸੈ ਸਭ ਮਾਹਿ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਤ ਜਾਣੀਐ ਜਾਂ ਸਬਦੁ ਵਸੈ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥ ਆਪੁ ਗਇਆ ਭ੍ਰਮੁ ਭਉ ਗਇਆ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੁਖ ਜਾਹਿ ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਅਲਖੁ ਲਖਾਈਐ ਊਤਮ ਮਤਿ ਤਰਾਹਿ ॥ ਨਾਨਕ ਸੋਹੰ ਹੰਸਾ ਜਪੁ ਜਾਪਹੁ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਤਿਸੈ ਸਮਾਹਿ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1093}

pdArQ:- igAwnI—hy igAwnvwn! bUJxw—buJwrq, fUMGI g`l [ AkQ kQw—aus pRBU dI g`l ijs dw srUp d`isAw nhIN jw skdw [ AlKu—ijs dw koeI ^ws inSwn nhIN id`sdw [ Awpu—Awpw-Bwv, haumY [ BRmu—Btkxw [ jnm mrn duK—jMmx qoN lY ky mOq qk dy swry du`K, swrI aumr dy du`K [ aUqm miq—au~jl bu`D vwly [ sohM—(soshˆ) auh mYN hW [ hMsw—(Ahz s:) mYN auh hW [ sohM hMsw jpu—auh jp ijs nwl ‘auh mYN’ qy ‘mYN auh’ ho jwey, auh ismrn ijs nwl jIv qy pRBU iek-rUp ho jwx [

ArQ:- hy pRBU! jdoN mYN ‘hauN, hauN’ krdw hW qdoN qUM (myry AMdr prgt) nhIN huMdw, pr jdoN qUM Aw v`sdw hYN myrI ‘hauN’ muk jWdI hY [

hy igAwnvwn! Ak`Q pRBU dI ieh fUMGI rwz vwlI g`l Awpxy mn ivc smJ [ Al`K pRBU v`sdw qW sB dy AMdr hY, pr ieh AslIAq gurU qoN ibnw nhIN l`BdI, jdoN gurU iml pey jdoN gurU dw Sbd mn ivc Aw v`sy qW ieh smJ pYNdI hY [

ijs mnu`K dI ‘hauN’ dUr ho jWdI hY, (mwieAw dI ^wqr) Btkxw imt jWdI hY (mOq Awidk dw) fr mu`k jWdw hY, aus dy swrI aumr dy du`K nws ho jWdy hn (ikauNik jIvn ivc du`K huMdy hI iehI hn); ijnHW ƒ gurU dI miq ilAW r`b id`s pYNdw hY, ijnHW dI bu`D au~jl ho jWdI hY auh (iehnW du`KW dy smuMdr qoN) qr jWdy hn [

(so,) hy nwnk! (qUM BI) ismrn kr ijs nwl qyrI Awqmw pRBU nwl iek-rUp ho jwey, (vyK!) iqRlokI dy hI jIv ausy ivc itky hoey hn (ausy dy Awsry hn) [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਮਨੁ ਮਾਣਕੁ ਜਿਨਿ ਪਰਖਿਆ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਵੀਚਾਰਿ ॥ ਸੇ ਜਨ ਵਿਰਲੇ ਜਾਣੀਅਹਿ ਕਲਜੁਗ ਵਿਚਿ ਸੰਸਾਰਿ ॥ ਆਪੈ ਨੋ ਆਪੁ ਮਿਲਿ ਰਹਿਆ ਹਉਮੈ ਦੁਬਿਧਾ ਮਾਰਿ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਦੁਤਰੁ ਤਰੇ ਭਉਜਲੁ ਬਿਖਮੁ ਸੰਸਾਰੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1093}

pdArQ:- mwxku—su`cw moqI [ ijin—ijs ny [ sMswir—sMswr ivc [ jug—smw, pihrw [ kl—klyS, JgVy, ivkwr [ kljug—ijQy ivkwrW dw pihrw hY [ duibDw—duic`qw-pn, myr-qyr [ duqru—ijs ƒ qrnw AOKw hY [ Baujlu—sMswr-smuMdr [ ibKmu—AOKw, frwauxw [

ArQ:- ieh mn su`cw moqI hY, ijs mnu`K ny gurU dy Sbd dI rwhIN ivcwr kr ky (ies su`cy moqI ƒ) prK ilAw hY, aus dw Awpw haumY qy myr-qyr ƒ mwr ky ‘Awpy’ nwl imilAw rihMdw hY [ pr ies sMswr ivc ij`Qy ivkwrW dw pihrw hY Ajyhy bMdy bVy G`t vyKIdy hn [

hy nwnk! jo mnu`K pRBU dy nwm ivc rMgy jWdy hn auh ies frwauxy sMswr-smuMdr qoN lµG jWdy hn ijs ƒ qrnw bVw AOKw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਮਨਮੁਖ ਅੰਦਰੁ ਨ ਭਾਲਨੀ ਮੁਠੇ ਅਹੰਮਤੇ ॥ ਚਾਰੇ ਕੁੰਡਾਂ ਭਵਿ ਥਕੇ ਅੰਦਰਿ ਤਿਖ ਤਤੇ ॥ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤਿ ਸਾਸਤ ਨ ਸੋਧਨੀ ਮਨਮੁਖ ਵਿਗੁਤੇ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਕਿਨੈ ਨ ਪਾਇਓ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਹਰਿ ਸਤੇ ॥ ਤਤੁ ਗਿਆਨੁ ਵੀਚਾਰਿਆ ਹਰਿ ਜਪਿ ਹਰਿ ਗਤੇ ॥੧੯॥

pdArQ:- AMdru—AMdrlw, Bwv, mn {dUjI quk dy l&z ‘AMdir’ qy ies l&z ivc &rk cyqy r`Kx-Xog hY} [ AMdir—(mn) ivc [ AhMmqy—haumY dy kwrn [ iqK—mwieAw dI iqRSnw [ qqy—sVy hoey [ ivguqy—^uAwr huMdy hn [ sqy—siq, sdw rihx vwlw [ gqy—giq [

ArQ:- Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly mnu`K haumY dy T`gy hoey Awpxw mn nhIN Kojdy, AMdroN iqRSnw nwl sVy hoey (hox krky) (mwieAw dI ^wqr) cOhIN pwsIN Btk Btk ky Q`k jWdy hn; isMimRqIAW SwsqRW (Bwv, Awpxy Drm-pusqkW) ƒ ghu nwl nhIN Kojdy qy (Drm-pusqkW dy QW Awpxy) mn dy ip`Cy qur ko ^uAwr huMdy hn [

sdw-iQr rihx prmwqmw dw nwm gurU dI srn Awaux qoN ibnw iksy ny BI nhIN l`Bw [ AsW Asl ivcwr dI ieh g`l l`BI hY ik prmwqmw dw nwm jipAW hI mnu`K dI Awqmk hwlq suDrdI hY [19[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੨ ॥ ਆਪੇ ਜਾਣੈ ਕਰੇ ਆਪਿ ਆਪੇ ਆਣੈ ਰਾਸਿ ॥ ਤਿਸੈ ਅਗੈ ਨਾਨਕਾ ਖਲਿਇ ਕੀਚੈ ਅਰਦਾਸਿ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1093}

pdArQ:- Awpy—Awp hI [ kry—pYdw krdw hY [ AwxY—ilAwauNdw hY [ AwxY rwis—rwis ilAwauNdw hY, isry cwVHdw hY [ iqsY—iqs hI [ Kilie—Klo ky, iDAwn nwl, Adb-srDw nwl [

ArQ:- pRBU Awp hI (jIvW dy idlW dI) jwxdw hY (ikauNik) auh Awp hI (iehnW ƒ) pYdw krdw hY, Awp hI (jIvW dy kwrj) isry cwVHdw hY; (ies leI) hy nwnk! aus pRBU A`gy hI Adb srDw nwl ArzoeI krnI cwhIdI hY [1[

ਮਃ ੧ ॥ ਜਿਨਿ ਕੀਆ ਤਿਨਿ ਦੇਖਿਆ ਆਪੇ ਜਾਣੈ ਸੋਇ ॥ ਕਿਸ ਨੋ ਕਹੀਐ ਨਾਨਕਾ ਜਾ ਘਰਿ ਵਰਤੈ ਸਭੁ ਕੋਇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1093}

pdArQ:- ijin—ijs pRBU ny [ kIAw—jgq pYdw kIqw hY [ iqin—aus pRBU ny [ dyiKAw—ies jgq dI sMBwl kIqI hY [ iks no—aus pRBU qoN ibnw hor iks ƒ? Gir—ihrdy-Gr ivc [ vrqY—mOjUd hY [ sBu koie—hryk jIv [ iks no khIAY—iksy hor ƒ AwKxw ivArQ hY [

ArQ:- ijs prmwqmw ny jgq pYdw kIqw hY, aus ny hI ies dI sMBwl kIqI hoeI hY, auh Awp hI (hryk dy idl dI) jwxdw hY [ hy nwnk! jdoN hryk jIv (aus prmwqmw dy Gr qoN hryk loV pUrI krdw hY jo) hryk dy ihrdy-Gr ivc mOjUd hY, qW aus qoN ibnw iksy hor A`gy ArzoeI krnI ivArQ hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਸਭੇ ਥੋਕ ਵਿਸਾਰਿ ਇਕੋ ਮਿਤੁ ਕਰਿ ॥ ਮਨੁ ਤਨੁ ਹੋਇ ਨਿਹਾਲੁ ਪਾਪਾ ਦਹੈ ਹਰਿ ॥ ਆਵਣ ਜਾਣਾ ਚੁਕੈ ਜਨਮਿ ਨ ਜਾਹਿ ਮਰਿ ॥ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਆਧਾਰੁ ਸੋਗਿ ਨ ਮੋਹਿ ਜਰਿ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਮਨ ਮਹਿ ਸੰਜਿ ਧਰਿ ॥੨੦॥ {ਪੰਨਾ 1093}

pdArQ:- Qok—cIzW [ inhwlu—iKiVAw hoieAw [ dhY—swV dyNdw hY [ cukY—mu`k jWdw hY [ jnim—jnm ky, jMm ky [ AwDwru—Awsrw [ soig—sog ivc, icMqw ivc [ jir—sV [ sMij Dir—sMc lY, iek`Tw kr [

ArQ:- hor sB cIzW (dw moh) ivswr ky iek prmwqmw ƒ hI Awpxw im`qr bxw, qyrw mn iKV Awvygw qyrw srIr hOlw-Pu`l ho jwiegw (ikauNik) prmwqmw swry pwp swV dyNdw hY, (jgq ivc qyrw) jMmxw mrnw mu`k jwiegw, qUM muV muV nhIN jMmy mryNgw [ pRBU dy nwm ƒ Awsrw bxw, qUM icMqw ivc qy moh ivc nhIN sVyNgw [ hy nwnk! prmwqmw dw nwm-^zwnw Awpxy mn ivc iek`Tw kr r`K [20[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੫ ॥ ਮਾਇਆ ਮਨਹੁ ਨ ਵੀਸਰੈ ਮਾਂਗੈ ਦੰਮਾ ਦੰਮ ॥ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਚਿਤਿ ਨ ਆਵਈ ਨਾਨਕ ਨਹੀ ਕਰੰਮ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1093}

pdArQ:- {not:- ieh slok “vwrW qy vDIk slok m: 5” ivc BI nµ: 19 qy drj hY [ ieQy l&z ‘krMm’ hY, EQy ‘krMim hY [}

dMmw dMm—dm-b-dm, suAws suAws [ iciq—ic`q ivc [ AwveI—Awvey, AwvY, AwauNdw [ krMm—cMgy Bwg [

ArQ:- hy nwnk! ijs mnu`K ƒ mnoN mwieAw nhIN Bu`ldI, jo (nwm dI dwiq mMgx dy QW) suAws-suAws (mwieAw hI) mMgdw hY, ijs ƒ auh prmwqmw kdy cyqy nhIN AwauNdw (ieh jwxo ik) aus dy Bwg cMgy nhIN hn [1[

ਮਃ ੫ ॥ ਮਾਇਆ ਸਾਥਿ ਨ ਚਲਈ ਕਿਆ ਲਪਟਾਵਹਿ ਅੰਧ ॥ ਗੁਰ ਕੇ ਚਰਣ ਧਿਆਇ ਤੂ ਤੂਟਹਿ ਮਾਇਆ ਬੰਧ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1093}

ArQ:- hy AMnHy (jIv)! qUM (muV muV) mwieAw ƒ ikauN cMbVdw hYN? ieh qW kdy iksy dy nwl nhIN jWdI; qUM siqgurU dy crnW dw iDAwn Dr (Bwv, haumY C`f ky gurU dw Awsrw lY) (qW ju) qyrIAW ieh muSkW jo mwieAw ny k`sIAW hoeIAW hn tu`t jwx [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਭਾਣੈ ਹੁਕਮੁ ਮਨਾਇਓਨੁ ਭਾਣੈ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ॥ ਭਾਣੈ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੇਲਿਓਨੁ ਭਾਣੈ ਸਚੁ ਧਿਆਇਆ ॥ ਭਾਣੇ ਜੇਵਡ ਹੋਰ ਦਾਤਿ ਨਾਹੀ ਸਚੁ ਆਖਿ ਸੁਣਾਇਆ ॥ ਜਿਨ ਕਉ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਤਿਨ ਸਚੁ ਕਮਾਇਆ ॥ ਨਾਨਕ ਤਿਸੁ ਸਰਣਾਗਤੀ ਜਿਨਿ ਜਗਤੁ ਉਪਾਇਆ ॥੨੧॥ {ਪੰਨਾ 1093}

pdArQ:- BwxY—rzw ivc [ mnwieEnu—mnwieAw aus (pRBU) ny [ myilEnu—imlwieAw aus (pRBU) ny [ scu—sdw-iQr rihx vwly dw nwm [ dwiq—b^SS [ scu AwiK—nwm (Awp) ismr ky [ suxwieAw—(hornW ƒ ‘nwm’) suxwieAw hY [ pUrib—mu`F qoN, pihlW qoN [ ijn kau—ijnHW dy BwgW ivc, ijnHW vwsqy [

ArQ:- aus prmwqmw ny (ijs mnu`K qoN) AwpxI rzw ivc Awpxw hukm mnwieAw hY aus mnu`K ny rzw ivc rih ky suK l`Bw hY [ aus pRBU ny AwpxI rzw ivc ijs mnu`K ƒ gurU imlwieAw hY auh mnu`K rzw ivc rih ky ‘nwm’ ismrdw hY; ijs mnu`K ƒ pRBU dI rzw ivc rihxw sB qoN v`fI r`bI b^SS pRqIq huMdI hY auh Awp ‘nwm’ ismrdw hY qy hornW ƒ suxWdw hY; pr ‘nwm’ ismrdy auhI hn ijnHW dy m`Qy qy DuroN mu`F qoN iliKAw hoieAw hY (Bwv, ijnHW dy AMdr pUrbly krmW Anuswr ismrn dy sMskwr mOjUd hn) [

(so,) hy nwnk! aus pRBU dI srn ivc rhu ijs ny ieh sMswr pYdw kIqw hY [21[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥ ਜਿਨ ਕਉ ਅੰਦਰਿ ਗਿਆਨੁ ਨਹੀ ਭੈ ਕੀ ਨਾਹੀ ਬਿੰਦ ॥ ਨਾਨਕ ਮੁਇਆ ਕਾ ਕਿਆ ਮਾਰਣਾ ਜਿ ਆਪਿ ਮਾਰੇ ਗੋਵਿੰਦ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1093}

ArQ:- ijnHW mnu`KW dy AMdr prmwqmw dw rqw Br BI fr nhIN, qy ijnHW ƒ pRBU nwl jwx-pCwx pRwpq nhIN hoeI, hy nwnk! auh (Awqmk mOqy) moey hoey hn, auhnW ƒ (mwno) r`b ny Awp mwr id`qw hY, iehnW muieAW ƒ (eydUM vDIk) iksy hor ny kIh mwrnw hY? [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਮਨ ਕੀ ਪਤ੍ਰੀ ਵਾਚਣੀ ਸੁਖੀ ਹੂ ਸੁਖੁ ਸਾਰੁ ॥ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣੁ ਭਲਾ ਆਖੀਐ ਜਿ ਬੂਝੈ ਬ੍ਰਹਮੁ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਹਰਿ ਸਾਲਾਹੇ ਹਰਿ ਪੜੈ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਵੀਚਾਰਿ ॥ ਆਇਆ ਓਹੁ ਪਰਵਾਣੁ ਹੈ ਜਿ ਕੁਲ ਕਾ ਕਰੇ ਉਧਾਰੁ ॥ ਅਗੈ ਜਾਤਿ ਨ ਪੁਛੀਐ ਕਰਣੀ ਸਬਦੁ ਹੈ ਸਾਰੁ ॥ ਹੋਰੁ ਕੂੜੁ ਪੜਣਾ ਕੂੜੁ ਕਮਾਵਣਾ ਬਿਖਿਆ ਨਾਲਿ ਪਿਆਰੁ ॥ ਅੰਦਰਿ ਸੁਖੁ ਨ ਹੋਵਈ ਮਨਮੁਖ ਜਨਮੁ ਖੁਆਰੁ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਸੇ ਉਬਰੇ ਗੁਰ ਕੈ ਹੇਤਿ ਅਪਾਰਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1093-1094}

pdArQ:- pqRI—auh poQI ijs ivcoN bRwhmx Awpxy jjmwn AwidkW ƒ iQ`qW d`sdy hn [ vwcxI—pVHnI [ auDwru—pwr-auqwrw [ swru—sRySt [ ibiKAw—mwieAw [ hyiq—ipAwr nwl [ Apwir hyiq—byAMq ipAwr nwl [

ArQ:- (lokW ƒ iQ`qW Awidk d`sx leI p`qRI pVHn dy QW) Awpxy mn dI p`qRI pVHnI cwhIdI hY (ik ies dI kyhVy vyly kIh hwlq hY; ieh p`qRI vwcx nwl) sB qoN sRySt suK imldw hY [ (jo iQ`qW dI BlweI burweI ivcwrn dy QW) r`bI ivcwr ƒ smJdw hY aus bRwhmx ƒ cMgw jwxo [ jo (bRwhmx) gurU dy Sbd dI rwhIN ivcwr kr ky pRBU dI is&iq-swlwh krdw hY pRBU dw nwm pVHdw hY (qy ies qrHW) AwpxI kul dw BI pwr-auqwrw krdw hY aus dw jgq ivc Awauxw sPl hY [

pRBU dI hzUrI ivc (au~cI) jwiq dI pu`C-ig`C nhIN huMdI, EQy qW (is&iq-swlwh dI) bwxI (dw A`iBAws) hI sRySt krnI (imQI jWdI) hY, (is&iq-swlwh qoN ibnw) hor pVHnw qy kmwxw ivArQ hY, mwieAw nwl hI ipAwr (vDWdw) hY (aus pVHweI qy kmweI nwl) mn ivc suK nhIN huMdw, Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly mnu`K dI izMdgI hI AOqr jWdI hY [

hy nwnk! jo mnu`K gurU (dy crnW) ivc bhuq pRym kr ky pRBU dy nwm ivc rMgy jWdy hn auh (‘ibiKAw’ dy Asr qoN) bc jWdy hn [2[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh