ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1091

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧ ॥ ਭੋਲਤਣਿ ਭੈ ਮਨਿ ਵਸੈ ਹੇਕੈ ਪਾਧਰ ਹੀਡੁ ॥ ਅਤਿ ਡਾਹਪਣਿ ਦੁਖੁ ਘਣੋ ਤੀਨੇ ਥਾਵ ਭਰੀਡੁ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1091}

pdArQ:- Bolqix—Bolw-pn dy kwrn [ BY—(r`b dy) fr dI rwhIN [ hykY—iehI iek [ pwDr—p`Drw, srl [ hIfu—ihrdw [ fwhpix—{fwh—swVw} swVy eIrKw dy kwrn [ qIny Qwv—iqMny QW (mn, bwxI, srIr) [ BrIfu—BirSt [

ArQ:- auhI iek ihrdw srl hY ijs ihrdy ivc Bolw-pn qy (r`bI) fr dy kwrn (r`b Awp) v`sdw hY [ pr swVy eIrKw dy kwrn bhuq hI du`K ivAwpdw hY, mn bwxI qy srIr iqMny hI BirSty rihMdy hn [1[

ਮਃ ੧ ॥ ਮਾਂਦਲੁ ਬੇਦਿ ਸਿ ਬਾਜਣੋ ਘਣੋ ਧੜੀਐ ਜੋਇ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਸਮਾਲਿ ਤੂ ਬੀਜਉ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1091}

pdArQ:- mWdlu—Fol [ byid—byd ny [ is—aus (mWdl) ƒ [ bwjxo—vjwieAw [ Gxo DVIAY—Gxw DVw, bhuq lukweI [ joie—q`kdw hY {not:- ieh l&z “joie” pauVI nµ: 12, 13 qy 14 dy nwl vrqy hoey SlokW ivc AwieAw hY Slok iqMny hI gurU nwnk dyv jI dy hn [ ‘bolI’ BI hryk ivc ‘lihMdI’ hY [ so, hryk Slok ivc ies l&z dw ArQ ieko hI cwhIdw hY} [ bIjau—dUjw [

ArQ:- Gxw DVw (Bwv, bhuqI lukweI) q`kdw hY aus Fol ƒ (jo Fol) vyd ny vjwieAw {Bwv, krm kWf dw rsqw} [ hy nwnk! qUM ‘nwm’ ismr, (ies qoN Cut) hor dUjw koeI (shI rsqw) nhIN hY [2[

{not:- vyKo, slok kbIr jI nµ: 165:

kbIr ijh mwrig pMifq gey pwCY prI bhIr ]

iek AvGt GwtI rwm kI iqh ciV rihE kbIr ]165]}

ਮਃ ੧ ॥ ਸਾਗਰੁ ਗੁਣੀ ਅਥਾਹੁ ਕਿਨਿ ਹਾਥਾਲਾ ਦੇਖੀਐ ॥ ਵਡਾ ਵੇਪਰਵਾਹੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਤ ਪਾਰਿ ਪਵਾ ॥ ਮਝ ਭਰਿ ਦੁਖ ਬਦੁਖ ॥ ਨਾਨਕ ਸਚੇ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਕਿਸੈ ਨ ਲਥੀ ਭੁਖ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1091}

pdArQ:- guxI—qRYguxI, mwieAw dy iqMn guxW vwlw [ ikin—iks ny? iksy ivrly ny [ hwQwlw—hwQ, Qwh [ mJ—ivclw ih`sw, (Bwv,) swrw [ Bir—BirAw [

ArQ:- (ieh) qRY-guxI (sMswr) (mwno) iek A`q fUMGw smuMdr hY, ies dI hwQ iks ny l`BI hY? jy siqgurU (jo ies iqRguxI sMswr vloN) bVw by-prvwh (hY) iml pey qW mYN BI ies qoN pwr lµG jwvW [ ies sMswr-smuMdr dw ivclw ih`sw du`KW nwl hI BirAw hoieAw hY [

hy nwnk! pRBU dw nwm ismrn qoN ibnw iksy dI BI (iqRguxI mwieAw bwry) Bu`K nhIN auqrdI [3[

ਪਉੜੀ ॥ ਜਿਨੀ ਅੰਦਰੁ ਭਾਲਿਆ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਸੁਹਾਵੈ ॥ ਜੋ ਇਛਨਿ ਸੋ ਪਾਇਦੇ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵੈ ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੇ ਤਿਸੁ ਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਸੋ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ॥ ਧਰਮ ਰਾਇ ਤਿਨ ਕਾ ਮਿਤੁ ਹੈ ਜਮ ਮਗਿ ਨ ਪਾਵੈ ॥ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵਹਿ ਦਿਨਸੁ ਰਾਤਿ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਵੈ ॥੧੪॥ {ਪੰਨਾ 1091}

pdArQ:- suhwvY sbid—sohxy Sbd dI rwhIN [ jm mig—jm dy rwh qy [ n pwvY—nhIN qordw [ AMdru—AMdrlw, mn [

ArQ:- siqgurU dy sohxy Sbd dI rwhIN ijnHW ny Awpxw mn KoijAw hY auh hir-nwm ismrdy hn qy mn-ie`Cq Pl pWdy hn [

ijs mnu`K auqy pRBU imhr kry aus ƒ gurU imldw hY qy auh pRBU dy gux gWdw hY [ Drmrwj auhnW dw im`qr bx jWdw hY auhnW ƒ auh jm dy rwh qy nhIN pWdw; auh idn rwq hir-nwm ismrdy hn qy hir-nwm ivc juVy rihMdy hn [14[

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧ ॥ ਸੁਣੀਐ ਏਕੁ ਵਖਾਣੀਐ ਸੁਰਗਿ ਮਿਰਤਿ ਪਇਆਲਿ ॥ ਹੁਕਮੁ ਨ ਜਾਈ ਮੇਟਿਆ ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਸੋ ਨਾਲਿ ॥ ਕਉਣੁ ਮੂਆ ਕਉਣੁ ਮਾਰਸੀ ਕਉਣੁ ਆਵੈ ਕਉਣੁ ਜਾਇ ॥ ਕਉਣੁ ਰਹਸੀ ਨਾਨਕਾ ਕਿਸ ਕੀ ਸੁਰਤਿ ਸਮਾਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1091}

pdArQ:- surig—surg ivc [ imriq—DrqI qy [ pieAwil—pwqwl ivc [ rhsI—Awnµd mwxdw hY [ kauxu—(pRBU qoN ibnw hor) kOx? pRBU Awp hI [

ArQ:- iehI g`l suxIdI hY qy ibAwn kIqI jw rhI hY ik surg ivc DrqI qy pwqwl ivc (iqMnW hI lokW ivc) pRBU iek Awp hI Awp hY, aus dw hukm aulµiGAw nhIN jw skdw, (jIAW dw) jo jo lyK aus ny iliKAw hY auhI (hryk jIv ƒ) qor irhw hY [ (so,) nwh koeI mrdw hY nwh koeI mwrdw hY, nwh koeI jMmdw hY nwh koeI mrdw hY [ hy nwnk! auh Awp hI Awnµd lYx vwlw hY, aus dI AwpxI hI suriq (Awpxy Awp ivc) itkI hoeI hY [1[

ਮਃ ੧ ॥ ਹਉ ਮੁਆ ਮੈ ਮਾਰਿਆ ਪਉਣੁ ਵਹੈ ਦਰੀਆਉ ॥ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਥਕੀ ਨਾਨਕਾ ਜਾ ਮਨੁ ਰਤਾ ਨਾਇ ॥ ਲੋਇਣ ਰਤੇ ਲੋਇਣੀ ਕੰਨੀ ਸੁਰਤਿ ਸਮਾਇ ॥ ਜੀਭ ਰਸਾਇਣਿ ਚੂਨੜੀ ਰਤੀ ਲਾਲ ਲਵਾਇ ॥ ਅੰਦਰੁ ਮੁਸਕਿ ਝਕੋਲਿਆ ਕੀਮਤਿ ਕਹੀ ਨ ਜਾਇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1091}

pdArQ:- hau muAw—‘hau’ ivc moieAw hoieAw, ies i^Awl ivc mirAw ipAw ik mYN v`fw hW [ mY mwirAw—‘mYN’ dw mwirAw hoieAw [ pauxu—hvw, iqRSnw [ nwie—nwm ivc [ loiex—A`KW [ loiexI—A`KW ivc hI, (Bwv,) Awpxy Awp ivc hI (bwhrly rUp vl q`kx dI qWG nhIN rhI) [ suriq—(inMdw Awidk) suxn dI qWG [ rswieix—rsW dy Gr (-nwm) ivc [ cUnVI—sohxw hIrw [ lvwie—au~cwr ky [ musik—mhk ky [ JkoilAw—lptW dy irhw hY [

ArQ:- ijqnw icr jIv ‘haumY’ dw mwirAw hoieAw hY aus dy AMdr iqRSnw dw dirAw vihMdw  rihMdw hY [ pr, hy nwnk! jdoN mn ‘nwm’ ivc rMigAw jWdw hY qW iqRSnw mu`k jWdI hY, A`KW Awpxy Awp ivc r`qIAW jWdIAW hn, (inMdw Awidk) suxn dI qWG kMnW ivc hI lIn ho jWdI hY, jIB ‘nwm’ ismr ky nwm-rsYx ivc rMgIj ky sohxw lwl bx jWdI hY, mn (‘nwm’ ivc) mhk ky lptW dyNdw hY [ (AYsy jIvn vwly dw) mu`l nhIN pY skdw [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਇਸੁ ਜੁਗ ਮਹਿ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਹੈ ਨਾਮੋ ਨਾਲਿ ਚਲੈ ॥ ਏਹੁ ਅਖੁਟੁ ਕਦੇ ਨ ਨਿਖੁਟਈ ਖਾਇ ਖਰਚਿਉ ਪਲੈ ॥ ਹਰਿ ਜਨ ਨੇੜਿ ਨ ਆਵਈ ਜਮਕੰਕਰ ਜਮਕਲੈ ॥ ਸੇ ਸਾਹ ਸਚੇ ਵਣਜਾਰਿਆ ਜਿਨ ਹਰਿ ਧਨੁ ਪਲੈ ॥ ਹਰਿ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਹਰਿ ਪਾਈਐ ਜਾ ਆਪਿ ਹਰਿ ਘਲੈ ॥੧੫॥ {ਪੰਨਾ 1091}

pdArQ:- jm kMkr—jm dw syvk jm-dUq [ jmklY—jm kwl [

ArQ:- mnu`Kw jnm ivc (jIv leI prmwqmw dw) nwm hI (Asl) ^zwnw hY, ‘nwm’ hI (ieQoN mnu`K dy) nwl jWdw hY, ieh nwm-^zwnw Amu`k hY kdy mu`kdw nhIN, bySk KwE Krco qy p`ly bMnHo; (iPr, ies ^zwny vwly) Bgq jn dy nyVy jmkwl jmdUq BI nhIN AwauNdy [ ijnHW ny nwm-Dn iek`Tw kIqw hY auhI s`cy Swh hn auhI s`cy vpwrI hn [ ieh nwm-Dn prmwqmw dI imhr nwl imldw hY jdoN auh Awp (gurU ƒ jgq ivc) Byjdw hY [15[

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩ ॥ ਮਨਮੁਖ ਵਾਪਾਰੈ ਸਾਰ ਨ ਜਾਣਨੀ ਬਿਖੁ ਵਿਹਾਝਹਿ ਬਿਖੁ ਸੰਗ੍ਰਹਹਿ ਬਿਖ ਸਿਉ ਧਰਹਿ ਪਿਆਰੁ ॥ ਬਾਹਰਹੁ ਪੰਡਿਤ ਸਦਾਇਦੇ ਮਨਹੁ ਮੂਰਖ ਗਾਵਾਰ ॥ ਹਰਿ ਸਿਉ ਚਿਤੁ ਨ ਲਾਇਨੀ ਵਾਦੀ ਧਰਨਿ ਪਿਆਰੁ ॥ ਵਾਦਾ ਕੀਆ ਕਰਨਿ ਕਹਾਣੀਆ ਕੂੜੁ ਬੋਲਿ ਕਰਹਿ ਆਹਾਰੁ ॥ ਜਗ ਮਹਿ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਹਰਿ ਨਿਰਮਲਾ ਹੋਰੁ ਮੈਲਾ ਸਭੁ ਆਕਾਰੁ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਨ ਚੇਤਨੀ ਹੋਇ ਮੈਲੇ ਮਰਹਿ ਗਵਾਰ ॥੧॥

pdArQ:- swr—kdr [ ibKu—zihr, mwieAw [ sMgRhih—iek`Tw krdy hn, joVdy hn [ vwdI—JgiVAW ivc, mzhbI bihsW ivc [ Awhwru—^urwk, Bojn [ Awkwru—id`sdw jgq [ mYlw—mYl pYdw krn vwlw [

ArQ:- Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly mnu`K (Asl) vpwr dI kdr nhIN jwxdy, auh mwieAw dw sOdw krdy hn, mwieAw joVdy hn qy mwieAw nwl hI ipAwr krdy hn; auh bwhroN qW ivdvwn AKvWdy hn pr Asl ivc mUrK hn gMvwr hn, (ikauNik) auh pRBU nwl qW mn nhIN lWdy (iv`idAw dy Awsry) crcw ivc ipAwr krdy hn, crcw dIAW hI in`q g`lW krdy hn; qy rozI kmWdy hn kUV bol ky [

(Asl g`l ieh hY ik) nwm ismrnw hI jgq ivc (pivqR kMm) hY, hor jo kuJ id`s irhw hY (ies dw Awhr) mYl pYdw krdw hY [ hy nwnk! jo ‘nwm’ nhIN ismrdy auh mUrK nIvyN jIvn vwly ho ky Awqmk mOq shyVdy hn [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਦੁਖੁ ਲਗਾ ਬਿਨੁ ਸੇਵਿਐ ਹੁਕਮੁ ਮੰਨੇ ਦੁਖੁ ਜਾਇ ॥ ਆਪੇ ਦਾਤਾ ਸੁਖੈ ਦਾ ਆਪੇ ਦੇਇ ਸਜਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਏਵੈ ਜਾਣੀਐ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਤਿਸੈ ਰਜਾਇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1091}

pdArQ:- ibnu syivAY—(pRBU dI) syvw krn qoN ibnw, ismrn  krn qoN ibnw [ Awpy—Awp hI [ sjwie—szw, dMf [ eyvY—iesy qrHW hI, (Bwv,) hukm mMnx nwl hI [

ArQ:- (pRBU dw) ismrn krn qoN ibnw mnu`K ƒ du`K ivAwpdw hY, jdoN (pRBU dw) hukm mMndw hY (Bwv, rzw ivc qurdw hY) qW du`K dUr ho jWdw hY (ikauNik pRBU) Awp hI suK dyx vwlw hY qy Awp hI szw dyx vwlw hY [ hy nwnk! hukm ivc quirAW hI ieh smJ pYNdI hY ik sB kuJ pRBU dI rzw ivc ho irhw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਹਰਿ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਜਗਤੁ ਹੈ ਨਿਰਧਨੁ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਨਾਹੀ ॥ ਦੂਜੈ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਇਆ ਹਉਮੈ ਦੁਖੁ ਪਾਹੀ ॥ ਬਿਨੁ ਕਰਮਾ ਕਿਛੂ ਨ ਪਾਈਐ ਜੇ ਬਹੁਤੁ ਲੋਚਾਹੀ ॥ ਆਵੈ ਜਾਇ ਜੰਮੈ ਮਰੈ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਛੁਟਾਹੀ ॥ ਆਪਿ ਕਰੈ ਕਿਸੁ ਆਖੀਐ ਦੂਜਾ ਕੋ ਨਾਹੀ ॥੧੬॥ {ਪੰਨਾ 1091}

pdArQ:- inrDnu—kMgwl [ iqRpiq—sMqoK [ dUjY—mwieAw dy moh dy kwrn [ Brim—BulyKy ivc [ Brim—Btkxw ivc (pY ky) [ BulwieAw—kurwhy ipAw rihMdw hY [

ArQ:- pRBU dy ‘nwm’ qoN ibnw jgq kMgwl hY (ikauNik BwvyN ikqnI hI mwieAw joV ley) ‘nwm’ qoN ibnw sMqoK nhIN AwauNdw; mwieAw dy moh krky Btkxw ivc pY ky kurwhy ipAw rihMdw hY, haumY dy kwrn hI jIv du`K pWdy hn [ pr BwvyN ikqnI hI lwlsw krn pRBU dI imhr qoN ibnw nwm nhIN imldw [ (so, ies moh ivc hI) jgq jMmdw hY mrdw hY jMmdw hY mrdw hY [ (ies gyV ivcoN) jIv gurU dy Sbd dI rwhIN hI bc skdy hn [

pr ieh swrI Kyf pRBU Awp kr irhw hY, iksy hor pws pukwr nhIN kIqI jw skdI, ikauNik pRBU qoN ibnw hor hY hI koeI nhIN [16[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh