ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1090

ਪਉੜੀ ॥ ਦੋਵੈ ਤਰਫਾ ਉਪਾਈਓਨੁ ਵਿਚਿ ਸਕਤਿ ਸਿਵ ਵਾਸਾ ॥ ਸਕਤੀ ਕਿਨੈ ਨ ਪਾਇਓ ਫਿਰਿ ਜਨਮਿ ਬਿਨਾਸਾ ॥ ਗੁਰਿ ਸੇਵਿਐ ਸਾਤਿ ਪਾਈਐ ਜਪਿ ਸਾਸ ਗਿਰਾਸਾ ॥ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਸਾਸਤ ਸੋਧਿ ਦੇਖੁ ਊਤਮ ਹਰਿ ਦਾਸਾ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਕੋ ਥਿਰੁ ਨਹੀ ਨਾਮੇ ਬਲਿ ਜਾਸਾ ॥੧੦॥ {ਪੰਨਾ 1090}

not:- vyKo mlwr kI vwr m: 1 pauVI nµ: 5 [ gurU Amrdws jI ny ieh i^Awl auQoN ilAw hY [

pdArQ:- dovY qrPw—(vyKo pauVI nµ: 6, 7, 8, 9) mn ƒ ij`qx vwly sUrmy qy mwieAw dI ^wqr lVn vwly dovyN pwsy [ ivic—(ies isRStI) ivc [ skiq—mwieAw [ isv—Awqmw [ igrwsw—igrwhI [ sws igrwsw—(Bwv,) KWidAW pINidAW [

ArQ:- ies isRStI ivc mwieAw qy Awqmw (dohW dw) vws hY (iehnW dy Asr hyT koeI AhMkwr ivc dUijAW nwl lVdy hn qy koeI nwm dy DnI hn) ieh dovyN pwsy pRBU ny Awp hI bxwey hn [ mwieAw dy Asr ivc rih ky iksy ny (r`b) nhIN l`Bw, muV muV jMmdw mrdw hY [ pr gurU dy hukm ivc quirAW KWidAW pINidAW nwm jp ky (ihrdy ivc) TMF pYNdI hY [

(hy BweI!) isimRqIAW qy SwsqRW (Awidk swry Drm-pusqkW ƒ bySk) Koj ky vyK lau, cMgy mnu`K auh hn jo pRBU dy syvk hn [ hy nwnk! ‘nwm’ qoN ibnw koeI SY iQr rihx vwlI nhIN; mYN sdky hW pRBU dy nwm qoN [10[

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩ ॥ ਹੋਵਾ ਪੰਡਿਤੁ ਜੋਤਕੀ ਵੇਦ ਪੜਾ ਮੁਖਿ ਚਾਰਿ ॥ ਨਵ ਖੰਡ ਮਧੇ ਪੂਜੀਆ ਅਪਣੈ ਚਜਿ ਵੀਚਾਰਿ ॥ ਮਤੁ ਸਚਾ ਅਖਰੁ ਭੁਲਿ ਜਾਇ ਚਉਕੈ ਭਿਟੈ ਨ ਕੋਇ ॥ ਝੂਠੇ ਚਉਕੇ ਨਾਨਕਾ ਸਚਾ ਏਕੋ ਸੋਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1090}

pdArQ:- joqkI—joqSI [ muiK—mUMh nwl, mUMhoN, (Bwv,) zbwnI [ nv KMf—DrqI dy nO hI KMfW ivc, swrI DrqI qy [ pUjIAw—pUijAw jwvW [ cij—c`j dy kwrn, Awcrx krky [ vIcwir—(cMgI) ivcwr Akl dy kwrn [ mqu Buil jwie—ikqy Bu`l nwh jwey [ iBtY—Cuh jwey [ scw AKru—sdw kwiem rihx vwlw hir-nwm [ caukY—cOky ivc [ JUTy—nwsvMq [ scw—sdw-iQr [ soie—auh pRBU hI [1[

ArQ:- hy BweI! jy mYN (Drm-pusqkW dw) ivdvwn bx jwvW, joqSI bx jwvW, cwry vyd
mUMh-zbwnI pVH skW; jy Awpxy Awcrn dy kwrn AwpxI cMgI Akl dy kwrn swrI hI DrqI ivc myrI ie`zq hovy; (jy mYN bVI su`c r`KW qy i^Awl r`KW ik) ikqy koeI (nIvIN jwiq vwlw mnu`K myry) cONky ƒ iB`t n jwey (qW ieh sB kuJ ivArQ hI hY) [ hy nwnk! swry cONky nwsvMq hn, sdw kwiem rihx vwlw isr& prmwqmw dw nwm hI hY (iDAwn ies g`l dw rihxw cwhIdw hY ik) ikqy sdw kwiem rihx vwlw hir-nwm (mn qoN) Bu`l nwh jwey [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਆਪਿ ਉਪਾਏ ਕਰੇ ਆਪਿ ਆਪੇ ਨਦਰਿ ਕਰੇਇ ॥ ਆਪੇ ਦੇ ਵਡਿਆਈਆ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸਚਾ ਸੋਇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1090}

ArQ:- pRBU Awp hI (jIAW ƒ) pYdw krdw hY (sB kwrj) Awp hI krdw hY, Awp hI (jIAW qy) imhr dI nzr krdw hY, Awp hI vifAweIAW dyNdw hY; AwK, hy nwnk! auh sdw kwiem rihx vwlw pRBU Awp hI (sB kuJ krn dy smr`Q) hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਕੰਟਕੁ ਕਾਲੁ ਏਕੁ ਹੈ ਹੋਰੁ ਕੰਟਕੁ ਨ ਸੂਝੈ ॥ ਅਫਰਿਓ ਜਗ ਮਹਿ ਵਰਤਦਾ ਪਾਪੀ ਸਿਉ ਲੂਝੈ ॥ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਹਰਿ ਭੇਦੀਐ ਹਰਿ ਜਪਿ ਹਰਿ ਬੂਝੈ ॥ ਸੋ ਹਰਿ ਸਰਣਾਈ ਛੁਟੀਐ ਜੋ ਮਨ ਸਿਉ ਜੂਝੈ ॥ ਮਨਿ ਵੀਚਾਰਿ ਹਰਿ ਜਪੁ ਕਰੇ ਹਰਿ ਦਰਗਹ ਸੀਝੈ ॥੧੧॥ {ਪੰਨਾ 1090}

pdArQ:- kMtku—kMfw [ kwlu—mOq, mOq dw sihm [ APirE—AmoV, ijs dy rwh ivc koeI  rok n pw sky [ lUJY—JgVdw hY, AVdw hY [ BydIAY—iv`J jweIey [

ArQ:- (mnu`K leI) mOq (dw fr hI) iek (AYsw) kMfw hY (jo hr vyly idl ivc cu`Bdw hY) koeI hor kMfw (Bwv, sihm) ies vrgw nhIN hY [ (ieh mOq) swry jgq ivc vrq rhI hY koeI ies ƒ rok nhIN skdw, (mOq dw sihm) ivkwrI bMidAW ƒ (^ws qOr qy) AVdw hY (Bwv, dbw pWdw hY) [

jo mnu`K siqgurU dy Sbd dI rwhIN pRBU-nwm ivc pRoqw jWdw hY jo Awpxy mn dy nwl twkrw lWdw hY auh ismrn kr ky (AslIAq ƒ) smJ lYNdw hY qy auh pRBU dI srn pY ky (mOq dy sihm qoN) bc jWdw hY [ jo mnu`K Awpxy mn ivc (pRBU dy guxW dI) ivcwr kr ky bMdgI krdw hY auh pRBU dI hzUrI ivc prvwn huMdw hY [11[

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧ ॥ ਹੁਕਮਿ ਰਜਾਈ ਸਾਖਤੀ ਦਰਗਹ ਸਚੁ ਕਬੂਲੁ ॥ ਸਾਹਿਬੁ ਲੇਖਾ ਮੰਗਸੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇਖਿ ਨ ਭੂਲੁ ॥ ਦਿਲ ਦਰਵਾਨੀ ਜੋ ਕਰੇ ਦਰਵੇਸੀ ਦਿਲੁ ਰਾਸਿ ॥ ਇਸਕ ਮੁਹਬਤਿ ਨਾਨਕਾ ਲੇਖਾ ਕਰਤੇ ਪਾਸਿ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1090}

pdArQ:- swKqI—bnwvt, pRBU nwl joV [ drvwnI—rwKI [ idlu rwis—idl ƒ is`Dy rwh qy r`Kxw [ rjweI—rzw dw mwlk prmwqmw [

ArQ:- prmwqmw dy hukm ivc quirAW prmwqmw nwl bx AwauNdI hY, pRBU dI hzUrI ivc s`c  (Bwv, ismrn) pRvwn hY [ hy BweI! dunIAw ƒ vyK ky (ismrn ƒ Bu`lx dI) ZlqI nwh Kwh, mwlk (qyry AmlW dw) lyKw mMgygw [

jo mnu`K idl dI rwKI krdw hY, idl ƒ is`Dy rwh qy r`Kx dI &kIrI kmWdw hY, hy nwnk! aus dy ipAwr muh`bq dw ihswb krqwr dy pws hY (Bwv, pRBU aus dy ipAwr ƒ jwxdw hY) [1[

ਮਃ ੧ ॥ ਅਲਗਉ ਜੋਇ ਮਧੂਕੜਉ ਸਾਰੰਗਪਾਣਿ ਸਬਾਇ ॥ ਹੀਰੈ ਹੀਰਾ ਬੇਧਿਆ ਨਾਨਕ ਕੰਠਿ ਸੁਭਾਇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1090}

pdArQ:- Algau—Al`g, inrlyp [ joie—vyKdw hY, q`kdw hY [ mDUkVau—mDUkr, BOrw {not:- ‘mDUkVau’ dw ArQ ‘mDUkVI, QW QW qoN mMigAw tu`kr’ krnw Zlq hY; ‘BOry vWg &kIr QW QW qoN swr gRhx krn vwlw’—ies ArQ ivc BI ‘mMg Kwx’ dI Jlk pYNdI hY; pr, gurU nwnk dyv jI ny mMgiqAW dw tolw pYdw nhIN kIqw [ eyQy ‘Baury’ dw ‘inrlypqw’ dw gux hI ilAw igAw hY, ijvyN ipCly Slok ivc ‘idlu drvwnI’ hY} [ kMiT—gl nwl, gl ivc [ hIrw—Awqmw [ swrMgpwix—ijs dy h`Q ivc swrMg DnuK hY, prmwqmw [ sbwie—hr QW [

ArQ:- (jo jIv-) BOrw inrlyp rih ky hr QW prmwqmw ƒ q`kdw hY, ijs dI Awqmw prmwqmw ivc pRoqI hoeI hY, hy nwnk! auh pRBU-pRym dI rwhIN pRBU dy gl nwl (l`gw hoieAw) hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਮਨਮੁਖ ਕਾਲੁ ਵਿਆਪਦਾ ਮੋਹਿ ਮਾਇਆ ਲਾਗੇ ॥ ਖਿਨ ਮਹਿ ਮਾਰਿ ਪਛਾੜਸੀ ਭਾਇ ਦੂਜੈ ਠਾਗੇ ॥ ਫਿਰਿ ਵੇਲਾ ਹਥਿ ਨ ਆਵਈ ਜਮ ਕਾ ਡੰਡੁ ਲਾਗੇ ॥ ਤਿਨ ਜਮ ਡੰਡੁ ਨ ਲਗਈ ਜੋ ਹਰਿ ਲਿਵ ਜਾਗੇ ॥ ਸਭ ਤੇਰੀ ਤੁਧੁ ਛਡਾਵਣੀ ਸਭ ਤੁਧੈ ਲਾਗੇ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1090}

ArQ:- mn dy Zulwm mnu`K mwieAw dy moh ivc msq rihMdy hn, auhnW ƒ mOq (dw sihm) dbweI r`Kdw hY [ jo mnu`K mwieAw dy moh ivc lu`ty jw rhy hn auhnW ƒ (ieh sihm) pl ivc mwr ky nws krdw hY [ ijs vyly mOq dw fMfw Aw hI v`jdw hY (mOq isr qy Aw jWdI hY) qdoN (ies moh ivcoN inklx leI) smw nhIN imldw [

jo mnu`K prmwqmw dI Xwd ivc sucyq rihMdy hn auhnW ƒ jm dw fMfw nhIN l`gdw (sihm nhIN mwrdw) [

hy pRBU! swrI isRStI qyrI hI hY, qUM hI ies ƒ mwieAw dy moh qoN Cfwxw hY, swirAW dw qUM hI Awsrw hYN [12[

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧ ॥ ਸਰਬੇ ਜੋਇ ਅਗਛਮੀ ਦੂਖੁ ਘਨੇਰੋ ਆਥਿ ॥ ਕਾਲਰੁ ਲਾਦਸਿ ਸਰੁ ਲਾਘਣਉ ਲਾਭੁ ਨ ਪੂੰਜੀ ਸਾਥਿ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1090}

pdArQ:- srby—swrI isRStI [ joie—q`kdw hY {pauVI nµ: 12 qy 14 ivc BI ieh l&z ‘joie’ AwauNdw hY, bwxI BI gurU nwnk dyv jI dI hY, ies dw ArQ hY ‘q`kdw hY’} [ AgCmI—nwh nws hox vwlI [ AwiQ—hY [ sru—srovr, swgr [ lwBu—K`tI [ pUMjI—rwis, mUl [

ArQ:- (jo mnu`K) swrI isRStI ƒ nwh nws hox vwlI vyKdw hY aus ƒ bVw du`K (ivAwpdw hY, auh (mwno) k`lr l`d irhw hY (pr aus ny) smuMdr lµGxw hY, aus dy p`ly nwh mUl hY qy nwh K`tI [1[

ਮਃ ੧ ॥ ਪੂੰਜੀ ਸਾਚਉ ਨਾਮੁ ਤੂ ਅਖੁਟਉ ਦਰਬੁ ਅਪਾਰੁ ॥ ਨਾਨਕ ਵਖਰੁ ਨਿਰਮਲਉ ਧੰਨੁ ਸਾਹੁ ਵਾਪਾਰੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1090}

ArQ:- (ijs mnu`K dy pws) pRBU dw nwm pUMjI hY, ijs pws (hy pRBU!) qUM nwh mu`kx vwlw qy byAMq Dn hYN, ijs pws ieh pivqR sOdw hY, hy nwnk! auh Swh DMn hY qy aus dw vxj DMn hY [2[

ਮਃ ੧ ॥ ਪੂਰਬ ਪ੍ਰੀਤਿ ਪਿਰਾਣਿ ਲੈ ਮੋਟਉ ਠਾਕੁਰੁ ਮਾਣਿ ॥ ਮਾਥੈ ਊਭੈ ਜਮੁ ਮਾਰਸੀ ਨਾਨਕ ਮੇਲਣੁ ਨਾਮਿ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1090}

pdArQ:- iprwix—pCwx [ mwix—Bwv, ismr [ mwQY aUBY—mUMh-Bwr [

ArQ:- (hy jIv!) pRBU nwl mu`FlI pRIq pCwx, aus v`fy mwlk ƒ Xwd kr [ hy nwnk! pRBU dy nwm ivc juVnw jm ƒ (Bwv, mOq dy sihm ƒ) mUMh-Bwr mwrdw hY [3[

ਪਉੜੀ ॥ ਆਪੇ ਪਿੰਡੁ ਸਵਾਰਿਓਨੁ ਵਿਚਿ ਨਵ ਨਿਧਿ ਨਾਮੁ ॥ ਇਕਿ ਆਪੇ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਇਅਨੁ ਤਿਨ ਨਿਹਫਲ ਕਾਮੁ ॥ ਇਕਨੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੁਝਿਆ ਹਰਿ ਆਤਮ ਰਾਮੁ ॥ ਇਕਨੀ ਸੁਣਿ ਕੈ ਮੰਨਿਆ ਹਰਿ ਊਤਮ ਕਾਮੁ ॥ ਅੰਤਰਿ ਹਰਿ ਰੰਗੁ ਉਪਜਿਆ ਗਾਇਆ ਹਰਿ ਗੁਣ ਨਾਮੁ ॥੧੩॥ {ਪੰਨਾ 1090}

ArQ:- prmwqmw ny Awp hI ieh mnu`Kw srIr sMvwirAw hY qy Awp hI ies ivc Awpxw nwm (mwno) nO ^zwny pw id`qy hn [ pr keI jIv aus ny Awp hI Btkxw ivc pw ky kurwhy pwey hoey hn, auhnW dw (swrw) au~dm AsPl jWdw hY [ keI jIvW ny gurU dy snmuK ho ky (sB QW) prmwqmw dI joiq (ivAwpk) smJI hY, keI jIvW ny ‘nwm’ sux ky mMn ilAw hY (Bwv, ‘nwm’ ivc mn igJw ilAw hY) auhnW dw ieh au~dm cMgw hY [

jo mnu`K pRBU dy gux gWdy hn, ‘nwm’ ismrdy hn auhnW dy mn ivc pRBU dw ipAwr pYdw huMdw hY [13[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh