ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1089

ਪਉੜੀ ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਅਮੋਲੁ ਹੈ ਕਿਉ ਕੀਮਤਿ ਕੀਜੈ ॥ ਆਪੇ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਸਭ ਸਾਜੀਅਨੁ ਆਪੇ ਵਰਤੀਜੈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਦਾ ਸਲਾਹੀਐ ਸਚੁ ਕੀਮਤਿ ਕੀਜੈ ॥ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਕਮਲੁ ਬਿਗਾਸਿਆ ਇਵ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪੀਜੈ ॥ ਆਵਣ ਜਾਣਾ ਠਾਕਿਆ ਸੁਖਿ ਸਹਜਿ ਸਵੀਜੈ ॥੭॥ {ਪੰਨਾ 1089}

pdArQ:- ikau...kIjY—ikvyN mu`l pwieAw jw sky? mu`l nhIN kIqw jw skdw, ‘nwm’ dy swvyN mu`l dI koeI cIz pyS nhIN kIqI jw skdI [ swjIAnu—swjI hY aus (pRBU) ny [ iev—ies qrHW [ shij—‘shj’ ivc, SWq AvsQw ivc [

ArQ:- (DrqI dy mwlk rwijAW dy twkry qy) pRBU dw nwm iek AYsI vsq hY ijs dw mu`l nhIN pY skdw, ijs dy swvyN mu`l dI koeI cIz nhIN d`sI jw skdI, (pRBU dy nwm dy swvyN mu`l dI cIz hovy BI ikvyN? ikauNik) aus ny Awp hI swrI isRStI bxweI hY qy Awp hI ies ivc hr QW mOjUd hY [ (hW,) gurU dy snmuK ho ky sdw is&iq-swlwh krIey (b`s, ieh) ismrn hI (‘nwm’ dI pRwpqI leI) mu`l kIqw jw skdw hY, (ikauNik) gurU dy sbd dI rwhIN ihrdw-kOl iKVdw hY qy ies qrHW nwm-rs pIvIdw hY, (jgq ivc) Awaux jwx dw gyV mu`k jWdw hY qy suK ivc Afol AvsQw ivc lIn ho jweIdw hY [7[

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧ ॥ ਨਾ ਮੈਲਾ ਨਾ ਧੁੰਧਲਾ ਨਾ ਭਗਵਾ ਨਾ ਕਚੁ ॥ ਨਾਨਕ ਲਾਲੋ ਲਾਲੁ ਹੈ ਸਚੈ ਰਤਾ ਸਚੁ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1089}

pdArQ:- mYlw—ivkwrW nwl ilbiVAw hoieAw [ DuMDlw—ijs dIAW A`KW A`gy DuMD ijhI AweI rhy, ijs ƒ sw& nwh id`sy [ nw DuMDlw—ijs dI ingwh sw& hovy, ijs ƒ hr QW prmwqmw sw& ipAw id`sy [ Bgvw—ByK dw rMg [ nw Bgvw—ijs ƒ iksy ByK dI loV nwh hovy [ kcu—nwsvMq jgq dw moh [ lwlo lwlu—lwl hI lwl, prmwqmw dy pRym-rMg nwl gUVHw rMigAw hoieAw [ scY—sdw-iQr hir-nwm ivc [ rqw—rMigAw hoieAw [ scu—sdw-iQr (pRBU dw rUp) [1[

ArQ:- hy nwnk! (AwK—hy BweI! ijhVw mnu`K) sdw kwiem rihx vwly prmwqmw (dy nwm) ivc rMigAw rihMdw hY auh sdw-iQr pRBU (dw rUp hI) ho jWdw hY, (aus dw mn prmwqmw dy pRym-rMg nwl) gUVHw rMigAw jWdw hY [ (hy BweI! aus dw mn) ivkwrW nwl nhIN il`bVdw, aus dI ingwh DuMDlI nhIN huMdI (Bwv, aus ƒ hr QW prmwqmw sw& ipAw id`sdw hY) aus ƒ iksy ByK Awidk dI qWG nhIN huMdI, nwsvMq jgq dw moh BI aus ƒ nhIN ivAwpdw [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਸਹਜਿ ਵਣਸਪਤਿ ਫੁਲੁ ਫਲੁ ਭਵਰੁ ਵਸੈ ਭੈ ਖੰਡਿ ॥ ਨਾਨਕ ਤਰਵਰੁ ਏਕੁ ਹੈ ਏਕੋ ਫੁਲੁ ਭਿਰੰਗੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1089}

pdArQ:- shij—Awqmk Afolqw ivc [ vsY—v`sdw hY [ BY—swry fr {bhu-vcn} [ KMif—nws kr ky [ qrvru—{q{-vr} sRySt ru`K [ iBrMgu—BOrw {iBRMg} [2[

ArQ:- hy nwnk! (AwK—hy BweI! ijvyN pMCIAW dy rYx-bsyry vwsqy ru`K Awsrw hY, iqvyN ijhVw  jIv-) BOrw isr& prmwqmw ƒ hI Awsrw-shwrw smJdw hY (jo BOirAW vWg hryk Pu`l dI sugMDI nhIN lYNdw iPrdw, sgoN prmwqmw dI is&iq swlwh-rUp) Pu`l (dI sugMDI hI) mwxdw hY, auh jIv-BOrw (dunIAw dy) swry fr nws kr ky (sdw) Awqmk Afolqw ivc itikAw rihMdw hY, bnspqI dw hryk Pu`l hryk Pl (jgq dw hryk mn-mohxw pdwrQ aus ƒ mwieAw dI Btkxw ivc pwx dy QW) Awqmk Afolqw ivc itkWdw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਜੋ ਜਨ ਲੂਝਹਿ ਮਨੈ ਸਿਉ ਸੇ ਸੂਰੇ ਪਰਧਾਨਾ ॥ ਹਰਿ ਸੇਤੀ ਸਦਾ ਮਿਲਿ ਰਹੇ ਜਿਨੀ ਆਪੁ ਪਛਾਨਾ ॥ ਗਿਆਨੀਆ ਕਾ ਇਹੁ ਮਹਤੁ ਹੈ ਮਨ ਮਾਹਿ ਸਮਾਨਾ ॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਕਾ ਮਹਲੁ ਪਾਇਆ ਸਚੁ ਲਾਇ ਧਿਆਨਾ ॥ ਜਿਨ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਮਨੁ ਜੀਤਿਆ ਜਗੁ ਤਿਨਹਿ ਜਿਤਾਨਾ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1089}

ArQ:- jo mnu`K (Awpxy) mn nwl lVdy hn auh sUrmy ienswn bxdy hn auh mMny-pRmMny jWdy hn; ijnHW ny Awpxy Awp ƒ pCwixAw hY auh sdw r`b nwl imly rihMdy hn, igAwnvwn bMidAW dI vifAweI hI ieh hY (Bwv, iesy g`l ivc vifAweI hY) ik auh mn ivc itky rihMdy hn (Bwv, mwieAw dy ip`Cy Btkx dy QW AMdr vl prqy rihMdy hn); (ies qrHW) suriq joV ky auhnW ƒ r`b dw Gr l`B pYNdw hY, r`b iml pYNdw hY [

(so) ijnHW ny gurU dI imhr nwl Awpxy mn ƒ ij`iqAw hY auhnW ny jgq ij`q ilAw hY [8[

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩ ॥ ਜੋਗੀ ਹੋਵਾ ਜਗਿ ਭਵਾ ਘਰਿ ਘਰਿ ਭੀਖਿਆ ਲੇਉ ॥ ਦਰਗਹ ਲੇਖਾ ਮੰਗੀਐ ਕਿਸੁ ਕਿਸੁ ਉਤਰੁ ਦੇਉ ॥ ਭਿਖਿਆ ਨਾਮੁ ਸੰਤੋਖੁ ਮੜੀ ਸਦਾ ਸਚੁ ਹੈ ਨਾਲਿ ॥ ਭੇਖੀ ਹਾਥ ਨ ਲਧੀਆ ਸਭ ਬਧੀ ਜਮਕਾਲਿ ॥ ਨਾਨਕ ਗਲਾ ਝੂਠੀਆ ਸਚਾ ਨਾਮੁ ਸਮਾਲਿ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1089}

pdArQ:- Gir—Gr ivc [ Gir Gir—hryk Gr ivc [ BIiKAw—KYr [ iksu iksu auqru—kyhVI kyhVI (krqUq) dw au~qr [ mVI—mT, kutIAw [ kwil—kwl ny [ hwQ—fUMGweI, AslIAq, izMdgI dw Asl rwh [

ArQ:- jy mYN jogI bx jwvW, jgq ivc BONdw iPrW qy Gr Gr qoN (inrw) KYr hI lYNdw rhW (qy AwpxIAW krqUqW vl vyKW hI nwh, qW) pRBU dI hzUrI ivc (qW AmlW dw) lyKw mMgIdw hY mYN iks iks krqUq dw jvwb idAWgw? (ijs mnu`K ny) pRBU dy nwm ƒ iB`iCAw bxwieAw hY sMqoK ƒ kutIAw bxwieAw hY r`b sdw aus dy nwl v`sdw hY [

ByKW nwl kdy iksy ƒ AslIAq nhIN l`BI, swrI isRStI jmkwl ny bMnH r`KI hY [ hy nwnk! pRBU dw nwm hI Xwd kr, ies qoN Cut hor g`lW kUVIAW hn [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਜਿਤੁ ਦਰਿ ਲੇਖਾ ਮੰਗੀਐ ਸੋ ਦਰੁ ਸੇਵਿਹੁ ਨ ਕੋਇ ॥ ਐਸਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਲੋੜਿ ਲਹੁ ਜਿਸੁ ਜੇਵਡੁ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ ॥ ਤਿਸੁ ਸਰਣਾਈ ਛੂਟੀਐ ਲੇਖਾ ਮੰਗੈ ਨ ਕੋਇ ॥ ਸਚੁ ਦ੍ਰਿੜਾਏ ਸਚੁ ਦ੍ਰਿੜੁ ਸਚਾ ਓਹੁ ਸਬਦੁ ਦੇਇ ॥ ਹਿਰਦੈ ਜਿਸ ਦੈ ਸਚੁ ਹੈ ਤਨੁ ਮਨੁ ਭੀ ਸਚਾ ਹੋਇ ॥ ਨਾਨਕ ਸਚੈ ਹੁਕਮਿ ਮੰਨਿਐ ਸਚੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇਇ ॥ ਸਚੇ ਮਾਹਿ ਸਮਾਵਸੀ ਜਿਸ ਨੋ ਨਦਰਿ ਕਰੇਇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1089}

pdArQ:- ijqu dir—ijs dr qy {not:- ies dy twkry qy ghu nwl vyKo ‘ijsu dir’; ies dw ArQ hY ijs dy dr qy} [ idRVwey—p`kw krdw hY, p`kI gMF bMnHWdw hY [ idRVu—idRV (krdw hY), p`ly bMnHdw hY [ hukim mMØinAY—{Locative Absolute} jy hukm mMn leIey, hukm mMn ilAW [

ArQ:- (hy BweI!) ijs bUhy qy (bYiTAW, kIqy krmW dw) lyKw (iPr BI) mMigAw jwxw hY auh bUhw koeI nwh m`ilE [ AYsw gurU l`Bo ijs vrgw hor nwh l`B sky, aus gurU dI srn ipAW (krmW dy gyV qoN) mukq hoeIdw hY (iPr iksy krmW dw) lyKw koeI nhIN mMgdw (ikauNik) auh gurU Awp pRBU dw nwm p`ly bMnHdw hY (srn AwieAW dy) p`ly bMnHWdw hY qy pRBU dI is&iq-swlwh dI bwxI dyNdw hY [

ijs mnu`K dy ihrdy ivc r`b Aw v`sdw hY aus dw srIr BI aus dw mn BI r`b dy ipAwr ivc rMigAw jWdw hY [ hy nwnk! jy pRBU dI rzw mMn leIey qW auh s`cI vifAweI b^Sdw hY; pr, auhI mnu`K Awpxw Awp pRBU ivc lIn krdw hY ijs auqy auh Awp imhr dI nzr krdw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਸੂਰੇ ਏਹਿ ਨ ਆਖੀਅਹਿ ਅਹੰਕਾਰਿ ਮਰਹਿ ਦੁਖੁ ਪਾਵਹਿ ॥ ਅੰਧੇ ਆਪੁ ਨ ਪਛਾਣਨੀ ਦੂਜੈ ਪਚਿ ਜਾਵਹਿ ॥ ਅਤਿ ਕਰੋਧ ਸਿਉ ਲੂਝਦੇ ਅਗੈ ਪਿਛੈ ਦੁਖੁ ਪਾਵਹਿ ॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਅਹੰਕਾਰੁ ਨ ਭਾਵਈ ਵੇਦ ਕੂਕਿ ਸੁਣਾਵਹਿ ॥ ਅਹੰਕਾਰਿ ਮੁਏ ਸੇ ਵਿਗਤੀ ਗਏ ਮਰਿ ਜਨਮਹਿ ਫਿਰਿ ਆਵਹਿ ॥੯॥ {ਪੰਨਾ 1089}

pdArQ:- dUjY—dUjy ivc, r`b ƒ C`f ky hor ivc, mwieAw dy moh ivc [ AgY ipCY—shury pyky, prlok ivc qy ies lok ivc [ ivgqI—by-gqy [

ArQ:- jo mnu`K AhMkwr ivc mrdy hn (Kpdy hn) qy du`K pWdy hn auhnW ƒ sUrmy nhIN AwKIdw, auh (AhMkwrI) AMnHy Awpxw Aslw nhIN pCwxdy qy mwieAw dy moh ivc ^uAwr huMdy hn, bVy kRoD ivc Aw ky (dUijAW nwl) lVdy hn qy ies lok qy prlok ivc du`K hI pWdy hn [

vyd Awidk Drm-pusqk BI pukwr ky kih rhy hn ik r`b ƒ AhMkwr cMgw nhIN l`gdw [ jo mnu`K AhMkwr ivc hI mrdy rhy auh by-gqy hI gey (auhnW dw jIvn nwh suDirAw), auh muV muV mrdy jMmdy rihMdy hn [9[

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩ ॥ ਕਾਗਉ ਹੋਇ ਨ ਊਜਲਾ ਲੋਹੇ ਨਾਵ ਨ ਪਾਰੁ ॥ ਪਿਰਮ ਪਦਾਰਥੁ ਮੰਨਿ ਲੈ ਧੰਨੁ ਸਵਾਰਣਹਾਰੁ ॥ ਹੁਕਮੁ ਪਛਾਣੈ ਊਜਲਾ ਸਿਰਿ ਕਾਸਟ ਲੋਹਾ ਪਾਰਿ ॥ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਛੋਡੈ ਭੈ ਵਸੈ ਨਾਨਕ ਕਰਣੀ ਸਾਰੁ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1089}

pdArQ:- kwgau—kwg qoN [ pwru—pwrlw bMnw [ iprm pdwrQu—ipAwry (pRBU) dw nwm [ DMnu svwrxhwru—SwbwSy aus dy svwrn vwly (gurU) ƒ [ isir kwst—l`kV dy isr qy (cVH ky) [ BY—Bau ivc [ swru—cMgI [

ArQ:- kW qoN ic`tw (hMs) nhIN bx skdw, lohy dI byVI (ndI dw) pwrlw kMFw nhIN l`B skdI; pr Swbwsy aus svwrn vwly (gurU) ƒ (ijs dI miq lY ky kW vrgy kwly mn vwlw BI) prmwqmw dw nwm AMgIkwr krdw hY, hukm pCwxdw hY qW (kW qoN) hMs bx jWdw hY (ijvyN) l`kV dy Awsry lohw (ndI dy) pwrly kMFy jw l`gdw hY; (gurU dy Awsry) hy nwnk! auh iqRSnw iqAwgdw hY qy r`b dy fr ivc jIaUNdw hY, (b`s!) iehI krxI sB qoN cMgI hY [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਮਾਰੂ ਮਾਰਣ ਜੋ ਗਏ ਮਾਰਿ ਨ ਸਕਹਿ ਗਵਾਰ ॥ ਨਾਨਕ ਜੇ ਇਹੁ ਮਾਰੀਐ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਵੀਚਾਰਿ ॥ ਏਹੁ ਮਨੁ ਮਾਰਿਆ ਨਾ ਮਰੈ ਜੇ ਲੋਚੈ ਸਭੁ ਕੋਇ ॥ ਨਾਨਕ ਮਨ ਹੀ ਕਉ ਮਨੁ ਮਾਰਸੀ ਜੇ ਸਤਿਗੁਰੁ ਭੇਟੈ ਸੋਇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1089}

pdArQ:- mwrU—mwrUQly ivc, Bwv, jMgl bIAwbwn ivc [ sBu koie—hryk jIv [ BytY—iml pey [ soie—auh (Bwv, smr`Q) [

ArQ:- jo mUrK bwhr jMglW ivc mn ƒ mwrn vwsqy gey auh mwr n sky; hy nwnk! jy ieh mn v`s kIqw jw skdw hY qW gurU dy Sbd ivc ivcwr kIiqAW hI v`s kIqw jw skdw hY, (nhIN qW auN\) BwvyN koeI ikqnI hI qWG kry ieh mn jqn kIiqAW v`s ivc nhIN AwauNdw [

hy nwnk! jy smr`Q gurU iml pey qW mn hI mn ƒ mwr lYNdw hY (Bwv, gurU dI shYqw nwl AMdr vl priqAW mn v`s ivc Aw jWdw hY) [2[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh