ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1085

ਤਿਸਹਿ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਇ ਨਿਧਾਨਾ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਰਸੁ ਅੰਤਰਿ ਮਾਨਾ ॥ ਕਰੁ ਗਹਿ ਲੀਨੇ ਅੰਧ ਕੂਪ ਤੇ ਵਿਰਲੇ ਕੇਈ ਸਾਲਕਾ ॥੫॥ ਆਦਿ ਅੰਤਿ ਮਧਿ ਪ੍ਰਭੁ ਸੋਈ ॥ ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਕਰੇ ਸੁ ਹੋਈ ॥ ਭ੍ਰਮੁ ਭਉ ਮਿਟਿਆ ਸਾਧਸੰਗ ਤੇ ਦਾਲਿਦ ਨ ਕੋਈ ਘਾਲਕਾ ॥੬॥ ਊਤਮ ਬਾਣੀ ਗਾਉ ਗਪਾਲਾ ॥ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਕੀ ਮੰਗਹੁ ਰਵਾਲਾ ॥ ਬਾਸਨ ਮੇਟਿ ਨਿਬਾਸਨ ਹੋਈਐ ਕਲਮਲ ਸਗਲੇ ਜਾਲਕਾ ॥੭॥ ਸੰਤਾ ਕੀ ਇਹ ਰੀਤਿ ਨਿਰਾਲੀ ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਕਰਿ ਦੇਖਹਿ ਨਾਲੀ ॥ ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਆਰਾਧਨਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਕਿਉ ਸਿਮਰਤ ਕੀਜੈ ਆਲਕਾ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1085}

pdArQ:- iqsih—{ik®Aw ivSySx ‘hI’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw   u  au~f igAw hY} aus ƒ hI [ inDwnw—^zwnw [ rsu—Awnµd, suAwd [ mwnw—mwxdw hY [ kru—h`Q {iek-vcn} [ gih—PV ky [ kUp—KUh [ AMD kUp qy—AMnHy KUh qoN [ swlkw—sMq [5[

Awid—SurU ivc [ miD—ivckwr, hux [ AMiq—(rcnw dy) AMq ivc [ Awpy—Awp hI [ BRmu—Btkxw [ swD sMg qy—swD sMgiq qoN [ dwild—dir`dR, grIbI, du`K [ Gwlkw—nws krn vwlw, Awqmk mOq ilAwaux vwlw [6[

guopwlw—{A`Kr ‘g’ dy nwl do lgW hn—  o Aqy   u [ Asl l&z gopwlw’ hY, ieQy ‘gupwlw’ pVHnw hY} [ rvwlw—crn-DUV [ bwsn—vwsnw [ myit—imtw ky [ inbwsn—vwsnw-rihq [ hoeIAY—ho jweIdw hY [ klml—pwp [ sgly—swry [ jwlkw—swV leIdy [7[

rIiq—mrXwdw, jIvn-cwl [ inrwlI—v`KrI [ kir—kr ky, smJ ky [ nwlI—(Awpxy) nwl hI [ dyKih—vyKdy hn {bhu-vcn} [ swis swis—hryk swh dy nwl [ ikau kIjY—ikauN kIqw jwey? nhIN krnw cwhIdw [ Awlkw—Awls, iF`l-mT [8[

ArQ:- hy BweI! aus aus mnu`K ƒ hI (nwm dw) ^zwnw imldw hY, auhI mnu`K prmwqmw dy nwm dw Awnµd Awpxy AMdr mwxdy hn, ijnHW ƒ (auhnW dw) h`Q PV ky (prmwqmw mwieAw dy moh dy) AMnHy KUh ivcoN k`F lYNdw hY [ pr, hy BweI! Aijhy koeI ivrly hI sMq huMdy hn [5[

hy BweI! swD sMgiq dI brkiq nwl ijnHW mnu`KW dI hryk Btkxw ijnHW dw hryk fr dUr ho jWdw hY, koeI BI du`K-klyS auhnW dI Awqmk mOq nhIN ilAw skdy, auhnW ƒ (jgq dy) Awid ivc hux A^Ir ivc (kwiem rihx vwlw) auh prmwqmw hI id`sdw hY, (auhnW ƒ inScw huMdw hY ik) krqwr Awp hI jo kuJ krdw hY auhI huMdw hY [6[

hy BweI! jIvn ƒ au~cw krn vwlI prmwqmw dI is&iq-swlwh dI bwxI gwieAw kro, (hr vyly) swD sMgiq dI crn-DUV mMigAw kro, (ies qrHW Awpxy AMdr dIAW) swrIAW vwsnW imtw ky vwsnw-rihq ho jweIdw hY, Aqy Awpxy swry pwp swV leIdy hn [7[

hy BweI! sMq jnW dI (dunIAw dy lokW nwloN) ieh v`KrI hI jIvn-cwl hY, ik auh prmwqmw ƒ (sdw Awpxy) nwl hI v`sdw vyKdy hn [ hy BweI! sMq jn hryk swh dy nwl prmwqmw dw AwrwDn krdy rihMdy hn (auh jwxdy hn ik) prmwqmw dw nwm ismridAW kdy Awls nhIN krnw cwhIdw [8[

ਜਹ ਦੇਖਾ ਤਹ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ॥ ਨਿਮਖ ਨ ਵਿਸਰਹੁ ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ ॥ ਸਿਮਰਿ ਸਿਮਰਿ ਜੀਵਹਿ ਤੇਰੇ ਦਾਸਾ ਬਨਿ ਜਲਿ ਪੂਰਨ ਥਾਲਕਾ ॥੯॥ ਤਤੀ ਵਾਉ ਨ ਤਾ ਕਉ ਲਾਗੈ ॥ ਸਿਮਰਤ ਨਾਮੁ ਅਨਦਿਨੁ ਜਾਗੈ ॥ ਅਨਦ ਬਿਨੋਦ ਕਰੇ ਹਰਿ ਸਿਮਰਨੁ ਤਿਸੁ ਮਾਇਆ ਸੰਗਿ ਨ ਤਾਲਕਾ ॥੧੦॥ ਰੋਗ ਸੋਗ ਦੂਖ ਤਿਸੁ ਨਾਹੀ ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਹਰਿ ਕੀਰਤਨੁ ਗਾਹੀ ॥ ਆਪਣਾ ਨਾਮੁ ਦੇਹਿ ਪ੍ਰਭ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੁਣਿ ਬੇਨੰਤੀ ਖਾਲਕਾ ॥੧੧॥ ਨਾਮ ਰਤਨੁ ਤੇਰਾ ਹੈ ਪਿਆਰੇ ॥ ਰੰਗਿ ਰਤੇ ਤੇਰੈ ਦਾਸ ਅਪਾਰੇ ॥ ਤੇਰੈ ਰੰਗਿ ਰਤੇ ਤੁਧੁ ਜੇਹੇ ਵਿਰਲੇ ਕੇਈ ਭਾਲਕਾ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1085}

pdArQ:- jh—ij`Qy [ dyKw—dyKW, mYN vyKdw hW [ AMqrjwmI—hy sB dy idl dI jwxn vwly! inmK—{inmy_} A`K Jmkx ijqnw smw [ pRB—hy pRBU! ismir—ismr ky [ jIvih—ijaUNdy hn, Awqmk jIvn hwsl krdy hn [ bin—jMgl ivc [ jil—jl ivc [ Qwlkw—Ql ivc [ pUrn ivAwpk [9[

vwau—hvw [ qqI vwau—q`qI hvw, rqw BI du`K [ qw kau—aus (mnu`K) ƒ [ Anidnu—hr roz, hr vyly [ jwgY—jwgdw rihMdw hY, (ivkwrW dy h`ilAW v`loN) sucyq rihMdw hY [ And ibnod—Awqmk Awnµd-^uSIAW [ sMig—nwl [ qwlkw—qA`luk, vwh, myl-jol [10[

iqsu—aus (aus) mnu`K ƒ [ gwhI—gwih, gWdy hn [ swD sMig—swD sMgiq ivc [ pRB—hy pRBU! Kwlkw—hy ^lkq! hy ^lkq dy pYdw krn vwly! [11[

ipAwry—hy ipAwry! rqnu—bhuq kImqI pdwrQ [ qyrY rMig—qyry ipAwr-rMg ivc r`qy hoey [ Apwry—hy byAMq! jyhy—vrgy [ Bwlkw—l`Bdy hn [12[

ArQ:- hy hryk dy idl dI jwxn vwly! mYN ijDr vyKdw hW, auDr (mYƒ qUM hI id`sdw hYN) [ hy myry mwlk-pRBU! (imhr kr, mYƒ) A`K Jmkx ijqny smy leI BI nwh ivsr [ hy pRBU! qyry dws qYƒ ismr ismr ky Awqmk jIvn hwsl krdy rihMdy hn [ hy pRBU! qUM jMgl ivc jl ivc Ql ivc (hr QW v`sdw hYN) [9[

hy BweI! ijhVw mnu`K prmwqmw dw nwm ismridAW hr vyly (ivkwrW dy h`ilAW v`loN) sucyq rihMdw hY, aus ƒ rqw Br BI koeI du`K poh nhIN skdw [ auh mnu`K (ijauN ijauN) prmwqmw dy nwm dw ismrn krdw hY (iqauN iqauN) Awqmk Awnµd mwxdw hY, aus dw mwieAw dy nwl fUMGw sMbMD nhIN bxdw [10[

hy BweI! aus aus mnu`K ƒ koeI rog sog du`K poh nhIN skdy, ijhVy gurU dI sMgiq ivc itk ky prmwqmw dI is&iq-swlwh dy gIq gWdy rihMdy hn [ hy pRIqm pRBU! hy ^lkq dy pYdw krn vwly! (myrI BI) bynqI sux, (mYƒ BI) Awpxw nwm dyh [11[

hy ipAwry! qyrw nwm bhuq hI kImqI pdwrQ hY [ hy byAMq pRBU! qyry dws qyry pRym-rMg ivc rMgy rihMdy hn [ hy pRBU! ijhVy mnu`K qyry pRym-rMg ivc rMgy rihMdy hn, auh qyry vrgy ho jWdy hn [ pr Aijhy bMdy bhuq ivrly l`Bdy hn [12[

ਤਿਨ ਕੀ ਧੂੜਿ ਮਾਂਗੈ ਮਨੁ ਮੇਰਾ ॥ ਜਿਨ ਵਿਸਰਹਿ ਨਾਹੀ ਕਾਹੂ ਬੇਰਾ ॥ ਤਿਨ ਕੈ ਸੰਗਿ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਈ ਸਦਾ ਸੰਗੀ ਹਰਿ ਨਾਲਕਾ ॥੧੩॥ ਸਾਜਨੁ ਮੀਤੁ ਪਿਆਰਾ ਸੋਈ ॥ ਏਕੁ ਦ੍ਰਿੜਾਏ ਦੁਰਮਤਿ ਖੋਈ ॥ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਅਹੰਕਾਰੁ ਤਜਾਏ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕਉ ਉਪਦੇਸੁ ਨਿਰਮਾਲਕਾ ॥੧੪॥ ਤੁਧੁ ਵਿਣੁ ਨਾਹੀ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ॥ ਗੁਰਿ ਪਕੜਾਏ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਪੈਰਾ ॥ ਹਉ ਬਲਿਹਾਰੀ ਸਤਿਗੁਰ ਪੂਰੇ ਜਿਨਿ ਖੰਡਿਆ ਭਰਮੁ ਅਨਾਲਕਾ ॥੧੫॥ ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਪ੍ਰਭੁ ਬਿਸਰੈ ਨਾਹੀ ॥ ਆਠ ਪਹਰ ਹਰਿ ਹਰਿ ਕਉ ਧਿਆਈ ॥ ਨਾਨਕ ਸੰਤ ਤੇਰੈ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਤੂ ਸਮਰਥੁ ਵਡਾਲਕਾ ॥੧੬॥੪॥੧੩॥ {ਪੰਨਾ 1085}

pdArQ:- mWgY—mMgdw hY {not:- ieQy ( N ) vrqI geI hY [ isrlyK dy l&z ‘mhlw’ dy nwl vrqy hoey AMk 1, 2, 3, 4, 5, 9 ƒ ikvyN pVHnw hY—ies bwry swry gurU gRMQ swihb ivc isr& iqMn cwr vwrI hI ihdwieq hY [ bwkI hryk QW aus ihdwieq ƒ vrqxw hY ik iehnW-AMkW ƒ pihlw, dUjw, qIjw, cOQw, pMjvW, nwvW pVHnw hY [ iesy qrHW ( N ) dI vrqoN BI bhuq QoVI QweIN hY, isr& ihdwieq-mwqR hI [ loV Anuswr hor QweIN BI pwT vyly ieh ( N ) pVHnI hY} [

kwhU byrw—iksy BI vyly [ ivsrih—qUM ivsrdw [ kY sMig—dI sMgiq ivc [ prm pdu—sB qoN au~cw Awqmk drjw [ pweI—pweIN, mYN pw skW [ sMgI—swQI [ nwlkw—nwl [13[

soeI—auhI mnu`K [ idRVwey—(ihrdy ivc) p`kw kr dyvy [ durmiq—KotI miq [ KoeI—dUr kr ky, Koie [ qjwey—Cfw dyvy [ kau—ƒ [ inrmwlkw—piv`qr krn vwlw [14[

guir—gurU ny [ hau—hauN, mYN [ ijin—ijs (gurU) ny [ KMifAw—nws kr id`qw [ Anwlkw—Anl, hvw, J`KV (ivkwrW dw J`KV) [15[

swis swis—hryk swh dy nwl [ iDAweI—iDAweIN, mYN iDAwvW [ nwnk—hy nwnk! rwqy—rMgy hoey [ vfwlkw—v`fw [ smrQu—swrIAW qwkqW dw mwlk [16[

ArQ:- hy pRBU! ijnHW mnu`KW ƒ qUM iksy BI vyly Bu`ldw nhIN, myrw mn auhnW dy crnW dI DUV mMgdw hY [ hy BweI! (Aijhy) auhnW mnu`KW dI sMgiq ivc mYN BI (aus pRBU dI imhr nwl) au~cw Awqmk drjw hwsl kr skWgw, Aqy prmwqmw (myrw) sdw swQI bixAw rhygw [13[

hy BweI! auhI mnu`K myrw ipAwrw sjx hY im`qr hY, ijhVw myrI KotI miq dUr kr ky (myry ihrdy ivc) iek (prmwqmw dI Xwd) ƒ p`kw kr dyvy, ijhVw myry pwsoN kwm kRoD AhMkwr (dw KihVw) Cfw dyvy [ hy BweI! aus mnu`K ƒ Aijhw aupdyS (Purdw hY jo suxn vwilAW ƒ) piv`qr kr dyNdw hY [14[

hy pRBU! qYQoN ibnw myrw koeI (shwrw) nhIN [ hy BweI! gurU ny mYƒ pRBU dy pYr PVwey hn [ mYN pUry gurU qoN sdky jWdw hW ijs ny myrI Btkxw nws kIqI hY, ijs ny ivkwrW dw J`KV QMmH ilAw hY [15[

hy BweI! (jy pRBU dI imhr hovy qW) mYN A`Ty phr pRBU dw iDAwn Drdw rhW, hryk swh dy nwl (aus ƒ ismrdw rhW, mYƒ iksy BI vyly auh) Bu`ly nwh [ hy nwnk! (AwK—hy pRBU!) qUM sB qwkqW dw mwlk hYN, qUM sB qoN v`fw hYN, qyry sMq qyry pRym-rMg ivc sdw rMgy rihMdy hn [16[4[13[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਹਿਰਦੈ ਨਿਤ ਧਾਰੀ ॥ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਖਿਨੁ ਖਿਨੁ ਨਮਸਕਾਰੀ ॥ ਤਨੁ ਮਨੁ ਅਰਪਿ ਧਰੀ ਸਭੁ ਆਗੈ ਜਗ ਮਹਿ ਨਾਮੁ ਸੁਹਾਵਣਾ ॥੧॥ ਸੋ ਠਾਕੁਰੁ ਕਿਉ ਮਨਹੁ ਵਿਸਾਰੇ ॥ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਦੇ ਸਾਜਿ ਸਵਾਰੇ ॥ ਸਾਸਿ ਗਰਾਸਿ ਸਮਾਲੇ ਕਰਤਾ ਕੀਤਾ ਅਪਣਾ ਪਾਵਣਾ ॥੨॥ ਜਾ ਤੇ ਬਿਰਥਾ ਕੋਊ ਨਾਹੀ ॥ ਆਠ ਪਹਰ ਹਰਿ ਰਖੁ ਮਨ ਮਾਹੀ ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਭਜੁ ਅਚੁਤ ਸੁਆਮੀ ਦਰਗਹ ਸੋਭਾ ਪਾਵਣਾ ॥੩॥ ਚਾਰਿ ਪਦਾਰਥ ਅਸਟ ਦਸਾ ਸਿਧਿ ॥ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਸਹਜ ਸੁਖੁ ਨਉ ਨਿਧਿ ॥ ਸਰਬ ਕਲਿਆਣ ਜੇ ਮਨ ਮਹਿ ਚਾਹਹਿ ਮਿਲਿ ਸਾਧੂ ਸੁਆਮੀ ਰਾਵਣਾ ॥੪॥ ਸਾਸਤ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤਿ ਬੇਦ ਵਖਾਣੀ ॥ ਜਨਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਜੀਤੁ ਪਰਾਣੀ ॥ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਨਿੰਦਾ ਪਰਹਰੀਐ ਹਰਿ ਰਸਨਾ ਨਾਨਕ ਗਾਵਣਾ ॥੫॥ {ਪੰਨਾ 1085-1086}

pdArQ:- ihrdY—ihrdy ivc [ inq—sdw [ DwrI—DwrIN, mYN itkweI r`KW [ iKnu iKnu—hryk iKn [ nmskwrI—nmskwrIN, mYN nmskwr krdw rhW [ Arip—Bytw kr ky [ sBu—sB kuJ [ DrI AwgY—DrIN (gur) AwgY, gurU dy A`gy r`K idAW [ suhwvxw—sohxw (bxWdw hY) [1[

mnhu—mn qoN [ ivswry—ivswryN, qUM ivswrdw hYN [ jIau—ijMd [ ipMfu—srIr [ dy—dy ky [ swij pYdw kr ky [ svwry—sohxw bxWdw hY [ swis—swh dy nwl [ grwis—igrwhI dy nwl [ smwly—smwil, sMBwl, Xwd r`K [ krqw—krqwr ƒ [ kIqw—kIqI hoeI kmweI [2[

jw qy—ies (prmwqmw dy dr) qoN [ ibrQw—^wlI [ mwhI—ivc [ sMig—sMgiq ivc [ Acuq—Acu`q {AÁXuq} AibnwSI [ soBw—ie`zq [3[

cwir pdwrQ—Drm, ArQ, kwm, moK [ Ast dsw—AT qy ds, ATwrW [ isiD—is`DIAW [ inDwnu—^zwnw [ shj suKu—Awqmk Afolqw dw Awnµd [ nau iniD—(dunIAw dy swry) nO ^zwny [ srb—swry [ kilAwx—suK [ cwhih—qUM cwhuMdw hYN [ imil swDU—gurU ƒ iml ky [ rwvxw—ismrnw cwhIdw hY [4[

vKwxI—ikhw hY ik [ prwxI—hy pRwxI! prhrIAY—dUr kIqw jw skdw hY [ rsnw—jIB (nwl) [ nwnk—hy nwnk! [5[

ArQ:- hy BweI! (jy pRBU imhr kry qW) mYN (gurU dy) sohxy crx sdw (Awpxy) ihrdy ivc itkweI r`KW, pUry gurU ƒ hryk iKn nmskwr krdw rhW, Awpxw qn Awpxw mn sB kuJ (gurU dy) A`gy Bytw kr ky r`K idAW (ikauNik gurU pwsoN hI prmwqmw dw nwm imldw hY, qy) nwm hI jgq ivc (jIv ƒ) sohxw bxWdw hY [1[

hy BweI! qUM aus mwlk-pRBU ƒ (Awpxy) mn qoN ikauN BulWdw hYN, ijhVw ijMd dy ky srIr dy ky pYdw kr ky sohxw bxWdw hY? hryk swh dy nwl hryk igrwhI dy nwl (KWidAW swh lYNidAW) krqwr ƒ Awpxy ihrdy ivc sMBwl r`K [ AwpxI hI kIqI kmweI dw Pl imldw hY [2[

hy BweI! ijs (krqwr dy dr) qoN kdy koeI ^wlI nhIN muVdw, aus ƒ A`Ty phr mn ivc sWB r`K [ aus AibnwSI mwlk-pRBU dw nwm gurU dI sMgiq ivc (rih ky) jipAw kr [ pRBU dI hzUrI ivc (ies qrHW) ie`zq imldI hY [3[

hy BweI! jy qUM cwr pdwrQ loVdw hYN, jy qUM AwTwrW is`DIAW loVdw hYN, jy qUM dunIAw dy nO hI ^zwny loVdw hYN, jy qUM Awpxy mn ivc swry suK loVdw hYN, qW gurU ƒ iml ky mwlk-pRBU dw ismrn kirAw kr [ ieh hir-nwm hI (Asl) ^zwnw hY, ieh nwm hI Awqmk Afolqw dw suK hY, ieh nwm hI cwr pdwrQ ATwrW is`DIAW qy nO inDIAW hY [4[

hy nwnk! (AwK—) hy pRwxI! SwsqRW ny, isMimRqIAW ny, vydW ny AwiKAw hY ik Awpxy kImqI mnu`Kw jnm ƒ sPlw kr [ (pr ieh sPlw qW hI ho skdw hY jy) jIB nwl prmwqmw dI is&iq-swlwh gweI jwey [ is&iq-swlwh dI brkiq nwl hI kwm C`ifAw jw skdw hY kRoD iqAwigAw jw skdw hY inMdw C`fI jw skdI hY (qy iehnW ivkwrW ƒ iqAwgx ivc hI jnm dI sPlqw hY) [5[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh