ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1083

ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ ਦੁਖ ਭੈ ਭੰਜਨੁ ॥ ਅਹੰਕਾਰ ਨਿਵਾਰਣੁ ਹੈ ਭਵ ਖੰਡਨੁ ॥ ਭਗਤੀ ਤੋਖਿਤ ਦੀਨ ਕ੍ਰਿਪਾਲਾ ਗੁਣੇ ਨ ਕਿਤ ਹੀ ਹੈ ਭਿਗਾ ॥੧੩॥ ਨਿਰੰਕਾਰੁ ਅਛਲ ਅਡੋਲੋ ॥ ਜੋਤਿ ਸਰੂਪੀ ਸਭੁ ਜਗੁ ਮਉਲੋ ॥ ਸੋ ਮਿਲੈ ਜਿਸੁ ਆਪਿ ਮਿਲਾਏ ਆਪਹੁ ਕੋਇ ਨ ਪਾਵੈਗਾ ॥੧੪॥ ਆਪੇ ਗੋਪੀ ਆਪੇ ਕਾਨਾ ॥ ਆਪੇ ਗਊ ਚਰਾਵੈ ਬਾਨਾ ॥ ਆਪਿ ਉਪਾਵਹਿ ਆਪਿ ਖਪਾਵਹਿ ਤੁਧੁ ਲੇਪੁ ਨਹੀ ਇਕੁ ਤਿਲੁ ਰੰਗਾ ॥੧੫॥ ਏਕ ਜੀਹ ਗੁਣ ਕਵਨ ਬਖਾਨੈ ॥ ਸਹਸ ਫਨੀ ਸੇਖ ਅੰਤੁ ਨ ਜਾਨੈ ॥ ਨਵਤਨ ਨਾਮ ਜਪੈ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਇਕੁ ਗੁਣੁ ਨਾਹੀ ਪ੍ਰਭ ਕਹਿ ਸੰਗਾ ॥੧੬॥ {ਪੰਨਾ 1083}

pdArQ:- piqq—ivkwrW ivc if`gy hoey [ pwvn—piv`qr (krn vwlw) [ BY—{bhu-vcn} swry fr [ BMjnu—nws krn vwlw [ invwrxu—dUr krn vwlw [ Bv—jnm mrn dw gyV [ qoiKq—pRsMn huMdw hY [ ikq hI guxy—iksy BI (hor) gux nwl {ik®Aw ivSySx ‘hI’ dy kwrn l&z ‘ikqu’ dw   u  au~f igAw hY} [ iBgw—iB`jdw, pqIjdw [13[

maulo—iKiVAw hoieAw hY [ Awphu—Awpxy jqn nwl [14[

Awpy—Awp hI [ kwnw—kwnH, ik®Sn [ bwnw—bn ivc [ aupwvih—qUM pYdw krdw hYN [ Kpwvih—qUM nws krdw hYN [ lypu—pRBwv, Asr, dbwau [ ieku iqlu—rqw Br BI [ rMgw—dunIAw dy rMg-qmwiSAW dw [15[

jIh—jIB [ kvn—ikhVy ikhVy? shs—hzwr [ PnI—PxW vwlw [ syK—SySnwg [ nvqn—nvW [ ieku guxu pRB—pRBU dw ie`k (BI) gux [ kih sMgw—kih skdw [16[

ArQ:- hy BweI! prmwqmw ivkwrIAW ƒ piv`qr krn vwlw hY, (jIvW dy) swry du`K swry fr dUr krn vwlw hY, AhMkwr dUr krn vwlw hY Aqy jnm mrn dw gyV nws krn vwlw hY [ hy BweI! dInW au~qy ikrpw krn vwlw pRBU BgqI nwl ^uS huMdw hY, iksy BI hor gux nwl nhIN pqIjdw [13[

hy BweI! Awkwr-rihq prmwqmw ƒ mwieAw Cl nhIN skdI, (mwieAw dy h`ilAW A`gy) auh folx vwlw nhIN hY [ auh inrw nUr hI nUr hY (aus dy nUr nwl) swrw jgq iKV irhw hY [ (aus prmwqmw ƒ auhI mnu`K (hI) iml skdw hY, ijs ƒ auh Awp imlWdw hY [ (aus dI imhr qoN ibnw inry) Awpxy au~dm nwl koeI BI mnu`K aus ƒ iml nhIN skdw [14[

hy BweI! prmwqmw Awp hI gopIAW hY, Awp hI ik®Sn hY [ pRBU Awp hI gaUAW ƒ ibMdRwbn ivc cwrdw hY [ hy pRBU! qUM Awp hI (jIvW ƒ) pYdw krdw hYN, Awp hI nws krdw hYN [ dunIAw dy rMg-qmwiSAW dw qyry auqy rqw BI Asr nhIN huMdw [15[

hy pRBU! (myrI) ie`k jIB (qyry) ikhVy ikhVy gux ibAwn kr skdI hY? hzwr PxW vwlw SySnwg (BI) (qyry guxW dw) AMq nhIN jwxdw [ auh idn rwq (qyry) nvyN nvyN nwm jpdw hY, pr, hy pRBU! auh qyrw ie`k BI gux ibAwn nhIN kr skdw [16[

ਓਟ ਗਹੀ ਜਗਤ ਪਿਤ ਸਰਣਾਇਆ ॥ ਭੈ ਭਇਆਨਕ ਜਮਦੂਤ ਦੁਤਰ ਹੈ ਮਾਇਆ ॥ ਹੋਹੁ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਇਛਾ ਕਰਿ ਰਾਖਹੁ ਸਾਧ ਸੰਤਨ ਕੈ ਸੰਗਿ ਸੰਗਾ ॥੧੭॥ ਦ੍ਰਿਸਟਿਮਾਨ ਹੈ ਸਗਲ ਮਿਥੇਨਾ ॥ ਇਕੁ ਮਾਗਉ ਦਾਨੁ ਗੋਬਿਦ ਸੰਤ ਰੇਨਾ ॥ ਮਸਤਕਿ ਲਾਇ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਵਉ ਜਿਸੁ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਸੋ ਪਾਵੈਗਾ ॥੧੮॥ ਜਿਨ ਕਉ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੀ ਸੁਖਦਾਤੇ ॥ ਤਿਨ ਸਾਧੂ ਚਰਣ ਲੈ ਰਿਦੈ ਪਰਾਤੇ ॥ ਸਗਲ ਨਾਮ ਨਿਧਾਨੁ ਤਿਨ ਪਾਇਆ ਅਨਹਦ ਸਬਦ ਮਨਿ ਵਾਜੰਗਾ ॥੧੯॥ ਕਿਰਤਮ ਨਾਮ ਕਥੇ ਤੇਰੇ ਜਿਹਬਾ ॥ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਤੇਰਾ ਪਰਾ ਪੂਰਬਲਾ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਭਗਤ ਪਏ ਸਰਣਾਈ ਦੇਹੁ ਦਰਸੁ ਮਨਿ ਰੰਗੁ ਲਗਾ ॥੨੦॥ ਤੇਰੀ ਗਤਿ ਮਿਤਿ ਤੂਹੈ ਜਾਣਹਿ ॥ ਤੂ ਆਪੇ ਕਥਹਿ ਤੈ ਆਪਿ ਵਖਾਣਹਿ ॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸੁ ਦਾਸਨ ਕੋ ਕਰੀਅਹੁ ਹਰਿ ਭਾਵੈ ਦਾਸਾ ਰਾਖੁ ਸੰਗਾ ॥੨੧॥੨॥੧੧॥ {ਪੰਨਾ 1083}

pdArQ:- ghI—PVI [ jgq ipqw—hy jgq dy ipqw! BieAwnk—frwauxy [ duqr—{duÔqr} ijs qoN pwr lµGxw AOKw hY [ ieCw—cMgI Bwvnw, imhr dI ingwh [ kir—kr ky [ sMig—nwl [17[

idRsitmwn—jo kuJ id`s irhw hY [ imQynw—nwsvMq [ mwgau—mwgauN, mYN mMgdw hW [ rynw—crn-DUV [ msqik—m`Qy auqy [ lwie—lw ky [ prm pdu—sB qoN au~cw Awqmk drjw [ pwvau—pwvauN, mYN pRwpq krW [ ijsu pRwpiq—ijs dy BwgW ivc pRwpqI ilKI hoeI hY [18[

krI—kIqI [ ijn kau—ijnHW au~qy [ irdY—ihrdy ivc [ prwqy—proqy [ nwm inDwnu—nwm dw ^zwnw [ Anhd—iek-rs [ min—mn ivc [ vwjMgw—v`jdy hn [

ikrqm—bxwey hoey, GVy hoey [ prw pUrblw—mu`F-kdImW dw [ nwnk—hy nwnk! rMgu—Awqmk Awnµd [20[

giq—Awqmk hwlq [ imiq—mwq, imxqI [ qyrI giq imiq—qUM ikho ijhw hYN qy ikqnw v`fw hYN—ieh g`l [ qY—Aqy [ ko—dw [ dwsw sMgw—dwsW dI sMgiq ivc [21[

ArQ:- hy jgq dy ipqw! mYN qyrI Et leI hY, mYN qyrI srn AwieAw hW [ jmdUq bVy frwauxy hn, bVy fr dy rhy hn [ mwieAw (iek Aijhw smuMdr hY ijs) ivcoN pwr lµGxw AOKw hY [ hy pRBU! dieAwvwn hohu, mYƒ ikrpw kr ky swD sMgiq ivc r`K [17[

hy goibMd! ieh id`sdw pswrw sB nwsvMq hY [ mYN (qyry pwsoN) iek (ieh) dwn mMgdw hW (ik mYƒ) sMq jnW dy crnW dI DUV (imly) [ (ieh DUV) mYN (Awpxy) m`Qy au~qy lw ky sB qoN au~cw Awqmk drjw hwsl krW [ ijs dy BwgW ivc qUM ijs crn-DUV dI pRwpqI ilKI hY auhI hwsl kr skdw hY [18[

hy suKW dy dyx vwly! ijnHW auqy qUM imhr krdw hYN auh gurU dy crnW ƒ Awpxy ihrdy ivc pRo lYNdy hn [ auhnW ƒ swry ^zwinAW qoN sRySt nwm-^zwnw iml jWdw hY [ auhnW dy mn ivc (mwno) iek-rs vwjy v`jx l`g pYNdy hn [19[

hy pRBU! (swfI jIvW dI) jIB qyry auh nwm aucwrdI hY jo nwm (qyry gux vyK vyK ky jIvW ny) bxwey hoey hn [ pr ‘siqnwmu’ qyrw mu`F-kdImW dw nwm hY (Bwv, qUM ‘hoNd vwlw’ hYN, qyrI ieh ‘hoNd’ jgq-rcnw qoN pihlW BI mOjUd sI) [ hy nwnk! AwK—(hy pRBU!) qyry Bgq qyrI srn pey rihMdy hn, qUM auhnW ƒ drsn dyNdw hYN, auhnW dy mn ivc Awnµd bixAw rihMdw hY [20[

hy pRBU! qUM ikho ijhw hYN qy kyfw v`fw hYN—ieh g`l qUM Awp hI jwxdw hYN [ AwpxI ‘giq imiq’ qUM d`s skdw hYN qy Awp hI ibAwn kr skdw hYN [ hy pRBU! nwnk ƒ Awpxy dwsW dw dws bxweI r`K [ qy, hy hrI! jy qyrI imhr hovy qW (nwnk ƒ) Awpxy dwsW dI sMgiq ivc r`K [21[2[11[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਅਲਹ ਅਗਮ ਖੁਦਾਈ ਬੰਦੇ ॥ ਛੋਡਿ ਖਿਆਲ ਦੁਨੀਆ ਕੇ ਧੰਧੇ ॥ ਹੋਇ ਪੈ ਖਾਕ ਫਕੀਰ ਮੁਸਾਫਰੁ ਇਹੁ ਦਰਵੇਸੁ ਕਬੂਲੁ ਦਰਾ ॥੧॥ ਸਚੁ ਨਿਵਾਜ ਯਕੀਨ ਮੁਸਲਾ ॥ ਮਨਸਾ ਮਾਰਿ ਨਿਵਾਰਿਹੁ ਆਸਾ ॥ ਦੇਹ ਮਸੀਤਿ ਮਨੁ ਮਉਲਾਣਾ ਕਲਮ ਖੁਦਾਈ ਪਾਕੁ ਖਰਾ ॥੨॥ ਸਰਾ ਸਰੀਅਤਿ ਲੇ ਕੰਮਾਵਹੁ ॥ ਤਰੀਕਤਿ ਤਰਕ ਖੋਜਿ ਟੋਲਾਵਹੁ ॥ ਮਾਰਫਤਿ ਮਨੁ ਮਾਰਹੁ ਅਬਦਾਲਾ ਮਿਲਹੁ ਹਕੀਕਤਿ ਜਿਤੁ ਫਿਰਿ ਨ ਮਰਾ ॥੩॥ ਕੁਰਾਣੁ ਕਤੇਬ ਦਿਲ ਮਾਹਿ ਕਮਾਹੀ ॥ ਦਸ ਅਉਰਾਤ ਰਖਹੁ ਬਦ ਰਾਹੀ ॥ ਪੰਚ ਮਰਦ ਸਿਦਕਿ ਲੇ ਬਾਧਹੁ ਖੈਰਿ ਸਬੂਰੀ ਕਬੂਲ ਪਰਾ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1083}

pdArQ:- Agm—AphuMc r`b [ KudweI bMdy—^udweI bMdy, hy ^udw dy bMdy! DMMDy—JMbyly [ pY Kwku PkIr—&kIrW dy pYrW dI ^wk [ hoie—ho ky [ muswPru—prdysI [ drw—(pRBU dy) dr qy [1[

scu—sdw-iQr hir-nwm dw ismrn [ XkIn—SrDw [ muslw—mus`lw, auh PUhVI ijs au~qy muslmwn inmwz pVHdw hY [ mnsw—mn dw Purnw [ mwir—mwr ky [ invwirhu—dUr kro [ Awsw—(&kIr dw) sotw [ dyh—srIr [ maulwxw—mOlvI [ klm KudweI—^udw dw klmw [ pwku—piv`qr [2[

srw srIAiq—Srh SrIAiq, Dwrimk rihxI, bwhrlI Dwrimk rihq [ ly—lY ky [ qrIkiq—mn ƒ piv`qr krn dw qrIkw [ qrk—iqAwg [ Koij—Koj ky [ tolwvhu—l`Bo [ mwrPiq—igAwn, Awqmk jIvn dI sUJ [ Abdwlw—hy Abdwl &kIr! {&kIrW dy pMj drjy—vlI, ZONs, kuqb, Abdwl, klµdr} [ hkIkiq—muslmwnW Anuswr cOQw pd ijQy r`b nwl imlwp ho jWdw hY [ ijqu—ijs (imlwp) dI rwhIN [ mrw—mOq, Awqmk mOq [3[

mwih—ivc [ kmwhI—kmwih, nwm ismrn dI kmweI kr [ ds Aaurwq—ds AOrqW ƒ, ds ieMidRAW ƒ [ bd rwhI—BYVy rwh qoN [ pMc mrd—kwmwidk pMj sUrmy [ isdik—isdk dI rwhIN [ ly—lY ky, PV ky [ bwDhu—bMnH r`Ko [ KYir—^Yr dI rwhIN {^Yru—dwn} [ KYir sbUrI—sMqoK dy ^Yr dI rwhIN [ kbUl—prvwn [4[

ArQ:- hy A`lw dy bMdy! hy AphuMc r`b dy bMdy! hy ^udw dy bMdy! (inry) dunIAw vwly i^Awl C`f dyh, (inry) dunIAw dy JMbyly C`f dyh [ r`b dy &kIrW dy pYrW dI ^wk ho ky (dunIAw ivc) musw&r bixAw rhu [ ieho ijhw &kIr r`b dy dr qy kbUl ho jWdw hY [1[

hy ^udw dy bMdy! sdw kwiem rihx vwly r`b dy nwm (dI Xwd) ƒ (AwpxI) inmwz bxw [ r`b auqy Brosw—ieh qyrw mus`lw hovy [ hy ^udw dy &kIr! (Awpxy AMdroN) mn dw Purnw mwr ky mukw dyh—ies ƒ sotw bxw [ (qyrw ieh) srIr (qyrI) msIq hovy, (qyrw) mn (aus msIq ivc) mu`lW (bixAw rhy) [ (ies mn ƒ sdw) piv`qr qy sw& r`K—ieh qyry vwsqy ^udweI klmw hY [2[

hy ^udw dy bMdy! (^udw dw nwm) lY ky bMdgI dI kmweI kirAw kr—ieh hY Asl Srh SrIAiq (bwhrlI Dwrimk rihxI) [ hy r`b dy bMdy! (Awpw-Bwv) iqAwg ky (Awpxy AMdr-v`sdy r`b ƒ) Koj ky l`B—ieh hY mn ƒ sw& r`Kx dw qrIkw [ hy Abdwl &kIr! Awpxy mn ƒ v`s ivc r`K—ieh hY mwr&iq (Awqmk jIvn dI sUJ) [ r`b nwl imilAw rhu—ieh hY hkIkiq (cOQw pd) [ (ieh hkIkiq AYsI hY ik) ies dI rwhIN muV Awqmk mOq nhIN huMdI [3[

hy ^udw dy bMdy! Awpxy idl ivc ^udw dy nwm dI Xwd dI kmweI krdw rhu—ieh hY kurwn, hY ieh hY kqybW dI qwlIm [ hy ^udw dy bMdy! Awpxy ds hI ieMidRAW ƒ BYVy rsqy qoN rok r`K [ isdk dI mdd nwl pMj kwmwidk sUrimAW ƒ PV ky bMnH r`K [ sMqoK dy ^Yr dI brkiq nwl qUM ^udw dy dr qy kbUl ho jwihˆgw [4[

ਮਕਾ ਮਿਹਰ ਰੋਜਾ ਪੈ ਖਾਕਾ ॥ ਭਿਸਤੁ ਪੀਰ ਲਫਜ ਕਮਾਇ ਅੰਦਾਜਾ ॥ ਹੂਰ ਨੂਰ ਮੁਸਕੁ ਖੁਦਾਇਆ ਬੰਦਗੀ ਅਲਹ ਆਲਾ ਹੁਜਰਾ ॥੫॥ ਸਚੁ ਕਮਾਵੈ ਸੋਈ ਕਾਜੀ ॥ ਜੋ ਦਿਲੁ ਸੋਧੈ ਸੋਈ ਹਾਜੀ ॥ ਸੋ ਮੁਲਾ ਮਲਊਨ ਨਿਵਾਰੈ ਸੋ ਦਰਵੇਸੁ ਜਿਸੁ ਸਿਫਤਿ ਧਰਾ ॥੬॥ ਸਭੇ ਵਖਤ ਸਭੇ ਕਰਿ ਵੇਲਾ ॥ ਖਾਲਕੁ ਯਾਦਿ ਦਿਲੈ ਮਹਿ ਮਉਲਾ ॥ ਤਸਬੀ ਯਾਦਿ ਕਰਹੁ ਦਸ ਮਰਦਨੁ ਸੁੰਨਤਿ ਸੀਲੁ ਬੰਧਾਨਿ ਬਰਾ ॥੭॥ ਦਿਲ ਮਹਿ ਜਾਨਹੁ ਸਭ ਫਿਲਹਾਲਾ ॥ ਖਿਲਖਾਨਾ ਬਿਰਾਦਰ ਹਮੂ ਜੰਜਾਲਾ ॥ ਮੀਰ ਮਲਕ ਉਮਰੇ ਫਾਨਾਇਆ ਏਕ ਮੁਕਾਮ ਖੁਦਾਇ ਦਰਾ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1083-1084}

pdArQ:- mkw—m`kw; dys Arb dw auh pRis`D Sihr ijs dw drsn krn hr swl muslmwn dUroN dUroN A`pVdy hn, hzrq muhMmd swihb m`ky ivc hI pYdw hoey sn [ imhr—qrs, dieAw [ rojw—rozw [ pY Kwkw—sBnW dy pYrW dI ^wk hoxw [ iBsqu—bihSq [ pIr lPj—gurU dy bcn [ AMdwjw—AMdwzy nwl, pUry qOr qy [ hUr—bihSq dIAW suMdr iesqRIAW [ nUr—prmwqmw dw pRkwS [ musku—sugMDI [ KudwieAw—^udw dI bMdgI [ bMdgI Alh—A`lw dI bMdgI [ Awlw—Awhlw, sRySt [ hujrw—bMdgI krn leI v`Krw in`kw ijhw kmrw [5[

scu—sdw kwiem rihx vwly ^udw dI Xwd [ soDY—soDdw hY, pVqwldw hY piv`qr r`Kdw hY [ hwjI—m`ky dw h`j krn vwlw, h`j dy mOky qy m`ky dw drsn krn vwlw [ mlaUn—ivkwrW ƒ [ invwrY—dUr krdw hY [ ijsu Drw—ijs dw Awsrw [6[

vKq—vkq {l&z ‘vkq’ muslmwnI l&z hY, Aqy ‘vylw’ hyNdkw l&z hY} [ Kwlku—^lkq ƒ pYdw krn vwlw [ ds mrdnu—dsW (ieMidRAW) ƒ ml dyx vwlw r`b, dsW ieMidRAW ƒ v`s ivc krw dyx vwlw A`lw [ sIlu—cMgw suBwau [ bMDwin—prhyz, ivkwrW vloN sMkoc [ brw—sRySt [7[

sB—swrI isRStI [ iPlhwlw—nwsvMq, cMd-rozw [ ibrwdr—hy BweI! iKlKwnw—t`br-tor [ hmU—swrw [ mIr—Swh [ aumry—AmIr lok [ PwnwieAw—nwsvMq, &nwh hox vwly [ mukwm—kwiem rihx vwlw [8[

ArQ:- hy ^udw dy bMdy! (idl ivc sBnW vwsqy) qrs ƒ (h`j-AsQwn) m`kw (smJ) [ (sB dy) pYrW dI ^wk hoey rihxw (Asl) rozw hY [ gurU dy bcnW auqy pUry qOr qy qurnw—ieh hY bihSq [ ^udw dy nUr dw zhUr hI hUrW hn, ^udw dI bMdgI hI ksqUrI hY [ ^udw dI bMdgI hI sB qoN vDIAw hujrw hY (ij`Qy mn ivkwrW v`loN ht ky ie`k itkwxy qy rih skdw hY) [5[

hy ^udw dy bMdy! ijhVw mnu`K sdw kwiem rihx vwly A`lw dI bMdgI krdw hY auh hY (Asl) kwzI [ ijhVw mnu`K Awpxy idl ƒ piv`qr r`Kx dw jqn krdw rihMdw hY auhI hY (Asl) h`j krn vwlw [ ijhVw mnu`K (Awpxy AMdroN) ivkwrW ƒ dUr krdw hY auh (Asl) mu`lW hY [ ijs mnu`K ƒ ^udw dI is&iq-swlwh dw shwrw hY auh hY (Asl) &kIr [6[

hy ^udw dy bMdy! hr vkq hr vyly ^wlk ƒ mOlw ƒ Awpxy idl ivc Xwd krdw rhu [ hr vyly ^udw ƒ Xwd krdy rho—iehI hY qsbI [ auh ^udw hI dsW ieMidRAW ƒ v`s ivc ilAw skdw hY [ hy ^udw dy bMdy! cMgw suBwau Aqy (ivkwrW vloN) qkVw prhyz hI suMniq (smJ) [7[

hy A`lw dy bMdy! swrI rcnw ƒ Awpxy idl ivc nwsvMq jwx [ hy BweI! ieh t`br-tor (dw moh) sB PwhIAW (ivc Pswx vwlw hI) hY [ Swh, pwiqSwh, AmIr lok sB nwsvMq hn [ isr& ^udw dw dr hI sdw kwiem rihx vwlw hY [8[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh