ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1082

ਆਪੇ ਸਕਤੀ ਸਬਲੁ ਕਹਾਇਆ ॥ ਆਪੇ ਸੂਰਾ ਅਮਰੁ ਚਲਾਇਆ ॥ ਆਪੇ ਸਿਵ ਵਰਤਾਈਅਨੁ ਅੰਤਰਿ ਆਪੇ ਸੀਤਲੁ ਠਾਰੁ ਗੜਾ ॥੧੩॥ ਜਿਸਹਿ ਨਿਵਾਜੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਜੇ ॥ ਨਾਮੁ ਵਸੈ ਤਿਸੁ ਅਨਹਦ ਵਾਜੇ ॥ ਤਿਸ ਹੀ ਸੁਖੁ ਤਿਸ ਹੀ ਠਕੁਰਾਈ ਤਿਸਹਿ ਨ ਆਵੈ ਜਮੁ ਨੇੜਾ ॥੧੪॥ ਕੀਮਤਿ ਕਾਗਦ ਕਹੀ ਨ ਜਾਈ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਬੇਅੰਤ ਗੁਸਾਈ ॥ ਆਦਿ ਮਧਿ ਅੰਤਿ ਪ੍ਰਭੁ ਸੋਈ ਹਾਥਿ ਤਿਸੈ ਕੈ ਨੇਬੇੜਾ ॥੧੫॥ ਤਿਸਹਿ ਸਰੀਕੁ ਨਾਹੀ ਰੇ ਕੋਈ ॥ ਕਿਸ ਹੀ ਬੁਤੈ ਜਬਾਬੁ ਨ ਹੋਈ ॥ ਨਾਨਕ ਕਾ ਪ੍ਰਭੁ ਆਪੇ ਆਪੇ ਕਰਿ ਕਰਿ ਵੇਖੈ ਚੋਜ ਖੜਾ ॥੧੬॥੧॥੧੦॥ {ਪੰਨਾ 1082}

pdArQ:- Awpy—Awp hI [ sblu—s-blu, bl vwlw (prmwqmw) [ skqI—SkqI, mwieAw [ sUrw—sUrmw [ Amru—hukm [ isv—iSv, suK, SWqI [ vrqweIAnu—aus ny vrqweI hoeI hY [ AMqir—(sB dy) AMdr [ Twru gVw—gVy vrgw TMFw-Twr [13[

ijsih—{ik®Aw ivSySx ‘hI’ dy kwrn l&z ‘ijsu’ dw   u  au~f igAw hY} ijs ƒ [ invwjy—b^SS krdw hY [ gurmuiK swjy—gurU dI srn pw ky nvIN Awqmk GwVq krdw hY [ iqsu—aus dy (ihrdy ivc) [ Anhd—iek-rs, lgwqwr [ iqs hI—{ik®Aw ivSySx ‘hI’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw   u  au~f igAw hY} [ TkurweI—srdwrI, au~cqw [14[

kwgd—kwZzW auqy [ nwnk—hy nwnk! gusweI—DrqI dw Ksm-pRBU [ hwiQ—h`Q ivc [ iqsY kY hwiQ—ausy dy h`Q ivc [ nybyVw—&Yslw [15[

ry—hy BweI! iqsih srIku—aus (pRBU) dw SrIk (brwbr dw) [ buqw—bu`qw, kMm [ buqY—bu`qY, kMm ivc [ iks hI buqY—(aus dy) iksy BI kMm ivc [ jbwbu—auzr, ienkwr [ kir—kr ky [ coj—qmwSy {bhu-vcn} [16[

ArQ:- hy BweI! blvwn prmwqmw Awp hI (Awpxy Awp ƒ) mwieAw AKvw irhw hY [ auh sUrmw pRBU Awp hI (swry jgq ivc) hukm clw irhw hY [ (sB jIvW dy) AMdr ausny Awp hI suK-SWqI vrqweI hoeI hY, (ikauNik) auh Awp hI gVy vrgw sIql TMFw-Twr hY [13[

hy BweI! ijs mnu`K auqy prmwqmw imhr krdw hY, aus ƒ gurU dI srn pw ky aus dI nvIN Awqmk GwVq GVdw hY [ aus (mnu`K) dy AMdr prmwqmw dw nwm Aw v`sdw hY (mwno) aus dy AMdr iek-rs vwjy (v`j pYNdy hn) [ ausy mnu`K ƒ (sdw) Awqmk Awnµd pRwpq rihMdw hY, ausy ƒ (lok prlok ivc) Awqmk au~cqw iml jWdI hY [ jmrwj aus dy nyVy nhIN Fukdw (mOq dw fr, Awqmk mOq aus auqy Asr nhIN pw skdI) [14[

hy nwnk! AwK—isRStI dw mwlk-pRBU byAMq hY, kwZzW auqy (ilK ky) aus dw mu`l nhIN pwieAw jw skdw [ jgq dy SurU ivc, hux AMq ivc BI auhI kwiem rihx vwlw hY [ jIvW dy krmW dw &Yslw ausy dy h`Q ivc hY [15[

hy BweI! koeI BI jIv aus (prmwqmw) dy brwbr dw nhIN hY [ aus dy iksy BI kMm ivc iksy pwsoN ienkwr nhIN ho skdw [ nwnk dw pRBU (hr QW) Awp hI Awp hY [ auh Awp hI qmwSy kr kr ky KVw Awp hI vyK irhw hY [16[1[10[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਅਚੁਤ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਪਰਮੇਸੁਰ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ॥ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦਾਮੋਦਰ ਸੁਆਮੀ ॥ ਰਿਖੀਕੇਸ ਗੋਵਰਧਨ ਧਾਰੀ ਮੁਰਲੀ ਮਨੋਹਰ ਹਰਿ ਰੰਗਾ ॥੧॥ ਮੋਹਨ ਮਾਧਵ ਕ੍ਰਿਸ੍ਨ ਮੁਰਾਰੇ ॥ ਜਗਦੀਸੁਰ ਹਰਿ ਜੀਉ ਅਸੁਰ ਸੰਘਾਰੇ ॥ ਜਗਜੀਵਨ ਅਬਿਨਾਸੀ ਠਾਕੁਰ ਘਟ ਘਟ ਵਾਸੀ ਹੈ ਸੰਗਾ ॥੨॥ ਧਰਣੀਧਰ ਈਸ ਨਰਸਿੰਘ ਨਾਰਾਇਣ ॥ ਦਾੜਾ ਅਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਿਥਮਿ ਧਰਾਇਣ ॥ ਬਾਵਨ ਰੂਪੁ ਕੀਆ ਤੁਧੁ ਕਰਤੇ ਸਭ ਹੀ ਸੇਤੀ ਹੈ ਚੰਗਾ ॥੩॥ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦ ਜਿਸੁ ਰੂਪੁ ਨ ਰੇਖਿਆ ॥ ਬਨਵਾਲੀ ਚਕ੍ਰਪਾਣਿ ਦਰਸਿ ਅਨੂਪਿਆ ॥ ਸਹਸ ਨੇਤ੍ਰ ਮੂਰਤਿ ਹੈ ਸਹਸਾ ਇਕੁ ਦਾਤਾ ਸਭ ਹੈ ਮੰਗਾ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1082}

pdArQ:- Acuq—{ÁXuto fallÁXuqfallen} nwh nws hox vwlw [ prmysur—prm eISÍr, sB qoN v`fw mwlk [ AMqrjwmI—sB dy idlW ivc A`pVn vwlw {Xwto go} [ mDusUdn—mDU dYNq ƒ mwrn vwlw [ dwmodr—{dwm-audr} ijs dy pyt dy duAwly r`sI hY [ irKIkys—{Hã—Ik—ieMdRy [ eIs—mwlk} jgq dy igAwn-ieMidRAW dw mwlk [ govrDn DwrI—govrDn phwV ƒ cu`kx vwlw [ murlI mnohr—sohxI murlI (bMsrI) vwlw [ rMgw—AnykW kOqk-qmwSy [1[

mohn—mn ƒ moh lYx vwlw [ mwDv—{mwieAw dw Dv} mwieAw dw pqI [ murwry—mur-dYNq dw vYrI {mru-Air} [ jgdIsur—jgq dw eISÍr [ Asur sMGwry—dYNqW dw nws krn vwlw [ jg jIvn—jgq dw jIvn-Awsrw [ Gt Gt vwsI—sBnW srIrW ivc v`sx vwlw [ sMgw—sMig, nwl [2[

DrxI Dr—DrqI dw shwrw [ eIs—eIS, mwlk [ nwrwiex—{nwr-jl [ AXn—Gr} ijs dw Gr pwxI (smuMdr) ivc hY [ dwVw AgRy—dwVHW dy au~qy [ ipRQim—DrqI [ Drwiex—cu`kx vwlw [ bwvn rUpu—vwmn (vauxw) Avqwr [ krqy—hy krqwr! syqI—nwl [3[

ryiKAw—ichn-c`k® [ bnvwlI—bn hY mwlw ijs dI [ ck®pwix—{pwix—h`Q} ijs dy h`Q ivc (sudrSn) c`k® hY [ dris AnUipAw—aupmw-rihq drsn vwlw [ shs nyqR—hzwrW A`KW vwlw [ shsw—hzwrW [ mMgw—mMgx vwly [4[

ArQ:- hy krqwr! qUM AibnwsI hYN, qUM pwrbRhm hYN, qUM prmysur hYN, qUM AMqrjwmI hYN [ hy suAwmI! mDusUdn qy dwmodr BI qUM hI hYN [ hy hrI! qUM hI irKIkyS govrDnDwrI qy mnohr murlI vwlw hYN [ qUM AnykW rMg-qmwSy kr irhw hYN [1[

hy hrI jIau! mohn, mwDv, ik®Sn, murwrI qUM hI hYN [ qUM hI hYN jgq dw mwlk, qUM hI hYN dYNqW dw nws krn vwlw [ hy jgjIvn! hy AibnwsI Twkur! qUM sB srIrW ivc mOjUd hYN, qUM sBnW dy nwl v`sdw hYN [2[

hy DrqI dy Awsry! hy eISÍr! qUM hI hYN nrisMG Avqwr, qUM hI hYN ivSnU ijs dw invws smuMdr ivc hY [ (vrwh Avqwr Dwr ky) DrqI ƒ AwpxIAW dwVHW au~qy cu`kx vwlw BI qUM hI hYN [ hy krqwr! (rwjw bl ƒ Clx leI) qUM hI vwmn-rUp DwirAw sI [ qUM sB jIvW dy nwl v`sdw hYN, (iPr BI qUM sB qoN) au~qm hYN [3[

hy pRBU! qUM auh sRI rwmcMdr hYN ijs dw nwh koeI rUp hY nwh ryK [ qUM hI hYN bnvwlI qy sudrSn-c`k®-DwrI [ qUM by-imswl srUp vwlw hYN [ qyry hzwrW nyqr hn, qyrIAW hzwrW mUrqIAW hn [ qUM hI iek`lw dwqw hYN, swrI dunIAw qYQoN mMgx vwlI hY [4[

ਭਗਤਿ ਵਛਲੁ ਅਨਾਥਹ ਨਾਥੇ ॥ ਗੋਪੀ ਨਾਥੁ ਸਗਲ ਹੈ ਸਾਥੇ ॥ ਬਾਸੁਦੇਵ ਨਿਰੰਜਨ ਦਾਤੇ ਬਰਨਿ ਨ ਸਾਕਉ ਗੁਣ ਅੰਗਾ ॥੫॥ ਮੁਕੰਦ ਮਨੋਹਰ ਲਖਮੀ ਨਾਰਾਇਣ ॥ ਦ੍ਰੋਪਤੀ ਲਜਾ ਨਿਵਾਰਿ ਉਧਾਰਣ ॥ ਕਮਲਾਕੰਤ ਕਰਹਿ ਕੰਤੂਹਲ ਅਨਦ ਬਿਨੋਦੀ ਨਿਹਸੰਗਾ ॥੬॥ ਅਮੋਘ ਦਰਸਨ ਆਜੂਨੀ ਸੰਭਉ ॥ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਜਿਸੁ ਕਦੇ ਨਾਹੀ ਖਉ ॥ ਅਬਿਨਾਸੀ ਅਬਿਗਤ ਅਗੋਚਰ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਤੁਝ ਹੀ ਹੈ ਲਗਾ ॥੭॥ ਸ੍ਰੀਰੰਗ ਬੈਕੁੰਠ ਕੇ ਵਾਸੀ ॥ ਮਛੁ ਕਛੁ ਕੂਰਮੁ ਆਗਿਆ ਅਉਤਰਾਸੀ ॥ ਕੇਸਵ ਚਲਤ ਕਰਹਿ ਨਿਰਾਲੇ ਕੀਤਾ ਲੋੜਹਿ ਸੋ ਹੋਇਗਾ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1082}

pdArQ:- Bgiq vClu—BgqI ƒ ipAwr krn vwlw [ AnwQh nwQy—hy AnwQW dy nwQ! gopI nwQu—gopIAW dw nwQ [ bwsudyv—vwsudyv dw [ inrMjnu—{inr-AMjn} mwieAw dy moh dI kwlK qoN rihq [ dwqy—hy dwqwr! swkau—swkauN [ brin n swkauN—mYN ibAwn nhIN kr skdw [5[

mukMd—{mukuzdwiq eiq} mukqI dyx vwlw [ lKmI nwrwiex—l`CmI dw pqI nwrwiex [ invwir—by-pqI qoN bcw ky [ auDwrx—bcwx vwlw [ kmlw kMq—hy mwieAw dy pqI! krih—qUM krdw hYN [ kMqUhl—kOqk qmwSy [ ibnodI—Awnµd mwxn vwlw [ insMgw—inrlyp [6[

AmoG—Pl dyx vwlw, kdy ^wlI nwh jwx vwlw [ AwjUnI—jUnW qoN rihq [ sMBau—{ÔvXzBu } Awpxy Awp qoN prgt hox vwlw [ Akwl mUriq—ijs dI hsqI kwl qoN rihq hY [ Kau—nws [ Abgq—{AÒX#q} AidRSt [ Agocr—hy igAwn-ieMidRAW dI phuMc qoN pry rihx vwly! lgw—Awsry [7[

sRI rMg—hy lCmI dy pqI! kUrmu—kCUkuMmw [ AwigAw—qyry hukm ivc [ AauqrwsI—auqirAw, Avqwr ilAw [ kysv—(ky_w: pR_ÔXw: siNq AÔX} hy sohxy lµmy kysW vwly! inrwly—AnoKy [ kIqw loVih—(jo kuJ) qUM krnw cwhuMdw hYN [8[

ArQ:- hy AnwQW dy nwQ! qUM BgqI ƒ ipAwr krn vwlw hYN [ qUM hI gopIAW dw nwQ hYN [ qUM sB jIvW dy nwl rihx vwlw hYN [ hy vwsudyv! hy inrlyp dwqwr! mYN qyry AnykW gux ibAwn nhIN kr skdw [5[

hy mukqI dwqy! hy sohxy pRBU! hy l`CmI dy pqI nwrwiex! hy dRopqI ƒ bypqI qoN bcw ky aus dI ie`zq r`Kx vwly! hy l`CmI dy pqI! qUM AnykW kOqk krdw hYN [ qUM swry Awnµd mwxn vwlw hYN, qy inrlyp BI hYN [6[

hy Pl dyx qoN kdy nwh au~kx vwly drsn vwly pRBU! hy jUnW-rihq pRBU! hy Awpxy Awp qoN prkwS krn vwly pRBU! hy mOq-rihq srUp vwly! hy (Aijhy) pRBU ijs dw kdy nws nhIN ho skdw! hy AibnwsI! hy AidRSt! hy Agocr! (jgq dI) hryk SY qyry hI Awsry hY [7[

hy l`CmI dy pqI! hy bYkuMT dy rihx vwly! m`C qy k`CUkuMmw (Awidk) qyrI hI AwigAw ivc Avqwr hoieAw [ hy sohxy lµmy kysW vwly! qUM (sdw) AnoKy kOqk krdw hYN [ jo kuJ qUM krnw cwhuMdw hYN zrUr auhI huMdw hY [8[

ਨਿਰਾਹਾਰੀ ਨਿਰਵੈਰੁ ਸਮਾਇਆ ॥ ਧਾਰਿ ਖੇਲੁ ਚਤੁਰਭੁਜੁ ਕਹਾਇਆ ॥ ਸਾਵਲ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਬਣਾਵਹਿ ਬੇਣੁ ਸੁਨਤ ਸਭ ਮੋਹੈਗਾ ॥੯॥ ਬਨਮਾਲਾ ਬਿਭੂਖਨ ਕਮਲ ਨੈਨ ॥ ਸੁੰਦਰ ਕੁੰਡਲ ਮੁਕਟ ਬੈਨ ॥ ਸੰਖ ਚਕ੍ਰ ਗਦਾ ਹੈ ਧਾਰੀ ਮਹਾ ਸਾਰਥੀ ਸਤਸੰਗਾ ॥੧੦॥ ਪੀਤ ਪੀਤੰਬਰ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਧਣੀ ॥ ਜਗੰਨਾਥੁ ਗੋਪਾਲੁ ਮੁਖਿ ਭਣੀ ॥ ਸਾਰਿੰਗਧਰ ਭਗਵਾਨ ਬੀਠੁਲਾ ਮੈ ਗਣਤ ਨ ਆਵੈ ਸਰਬੰਗਾ ॥੧੧॥ ਨਿਹਕੰਟਕੁ ਨਿਹਕੇਵਲੁ ਕਹੀਐ ॥ ਧਨੰਜੈ ਜਲਿ ਥਲਿ ਹੈ ਮਹੀਐ ॥ ਮਿਰਤ ਲੋਕ ਪਇਆਲ ਸਮੀਪਤ ਅਸਥਿਰ ਥਾਨੁ ਜਿਸੁ ਹੈ ਅਭਗਾ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1082}

pdArQ:- inrwhrI—inr-AwhwrI {Awhwr-^urwk}, AMn qoN ibnw jIaUNdw rihx vwlw [ smwieAw—sB ivc ivAwpk [ Dwir—Dwr ky, rc ky [ Kylu—jgq-qmwSw [ cqurBuj—cwr bwhW vwlw, bRhmw [ swvl—sWvly rMg vwlw [ bxwvih—qUM bxWdw hYN [ byxu—bMsrI [ sunq—suxidAW [ sB—swrI isRStI [9[

bnmwlw—ig`itAW qk ltkx vwlI jWglI Pu`lW dI mwlw, vYjXMqI mwlw [ ibBUKn—gihxy [ nYn—A`KW [ bYn—byn, bMsrI [ gdw—gurj [ swrQI—rQvwhI {ik®Sn Arjn dw rQvwhI sI} [10[

pIq—pIlw [ pIqMbr—{pIAMbr} pIly bsqRW vwlw (ik®Sn) [ DxI—mwlk [ muiK—mUMh nwl [ BxI—BxIN, mYN aucwrdw hW [ swirMgDr—DnuK-DwrI {swirMg—DnuK} [ bITulw—{iv-ÔQl, ivSTl, iv`Tl} mwieAw dy pRBwv qoN pry rihx vwlw [ srbMgw—srb AMgw, swry gux [11[

inhkMtku—{kMtku—kMfw, vYrI} ijs dw koeI vYrI nhIN [ inhkyvlu—vwsnw-rihq [ khIAY—AwiKAw jWdw hY [ DnµjY—{DnwzjXName of Arjun svwLn` jnpdwn` ijÄvw, ivÙmwdwX k¥vlz ] mÆXy DnÔX iqÕTwim, qynwhumwLz DnzjX: ]} swry jgq dy Dn ƒ ij`qx vwlw [ jil—jl ivc [ Qil—Ql ivc [ mhIAY—DrqI au~qy {mhI—DrqI} [ imrq lok—mwq lok [ pieAwl—pqwl [ smIpq—nyVy [ AsiQq—sdw kwiem rihx vwlw [ ABgw—Atu`t [12[

ArQ:- hy pRBU! qUM AMn Kwx qoN ibnw jIaUNdw rihx vwlw hYN, qyrw iksy nwl vYr nhIN, qUM sB ivc ivAwpk hYN [ ieh jgq-Kyf rc ky (qUM hI Awpxy Awp ƒ) bRhmw AKvwieAw hY [ hy pRBU! (ik®Sn vrgy) AnykW sWvly sohxy rUp qUM bxWdw rihMdw hYN [ qyrI bMsrI suxidAW swrI isRStI mohI jWdI hY [9[

hy pRBU! swrI isRStI dI bnspqI qyry gihxy hn [ hy kOl-Pu`lW vrgIAW A`KW vwly! hy sohxy kuMflW vwly! hy mukt-DwrI! hy bMsrI vwly! hy sMK-DwrI! hy c`k®-DwrI! hy gdw-DwrI! qUM sqsMgIAW dw sB qoN v`fw rQvwhI (AwgU) hYN [10[

hy pIly bsqRW vwly! hy iqMnW BvnW dy mwlk! qUM hI swry jgq dw nwQ hYN, isRStI dw pwlxhwr hYN [ mYN (Awpxy) mUMh nwl (qyry nwm) aucwrdw hW [ hy DnuK-DwrI! hy Bgvwn! hy mwieAw dy pRBwv qoN pry rihx vwly! mYQoN qyry swry gux ibAwn nhIN ho skdy [11[

hy BweI! prmwqmw dw koeI vYrI nhIN hY, aus ƒ vwsnw-rihq AwiKAw jWdw hY auhI (swry jgq dy Dn ƒ ij`qx vwlw) DnµjY hY [ auh jl ivc hY Ql ivc hY DrqI au~qy (hr QW) hY [ mwq lok ivc, pqwl ivc (sB jIvW dy) nyVy hY [ aus dw QW sdw kwiem rihx vwlw hY, kdy tu`tx vwlw nhIN [12[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh